കിം മാരയസി ഗര്ഭാണ്ഡമ് ഇതി നിത്യോപവാസിനീ സാ ച തം പ്രാഹ ഗര്ഭാണ്ഡമ് ഏതത് പശ്യേതി കോപനാ ന മാരിതം വിപക്ഷാണാം മൃത്യുര് ഏവ ഭവിഷ്യതി
എന്നിട്ട് എപ്പോഴും ഉപവാസം ചെയ്യുന്ന അദിതിയും കോപത്തോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ ഈ അണ്ടം കൊല്ലപ്പെട്ടതാണെന്ന് പറയുന്നതെന്തിന്? ഇതാ, ഈ അണ്ടം ഇവിടെ തന്നെയുണ്ട്. കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടില്ല; ശത്രുക്കളുടെ മരണമാണ് സംഭവിക്കേണ്ടത്.'
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ തം തദാ ഗര്ഭമ് ഉത്സസര്ജ സുരാരണിഃ ജാജ്വല്യമാനം തേജോഭിഃ പത്യുര് വചനകോപിതാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഭര്ത്താവിന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട് കോപം കൊണ്ട അദിതി, അതി പ്രകാശത്തോടെ ജ്വലിക്കുന്ന ഗര്ഭത്തെ പുറത്തുവിട്ടു.
തം ദൃഷ്ട്വാ കശ്യപോ ഗര്ഭമ് ഉദ്യദ്ഭാസ്കരവര്ചസമ് തുഷ്ടാവ പ്രണതോ ഭൂത്വാ വാഗ്ഭിര് ആദ്യാഭിര് ആദരാത്
ആ ഗര്ഭം ഉദയസൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെ തിളങ്ങുന്നത് കണ്ട്, കശ്യപന് വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ച് ആദരവോടെ ആദിമ വാക്കുകള് കൊണ്ട് അവനെ സ്തുതിച്ചു.
സംസ്തൂയമാനഃ സ തദാ ഗര്ഭാണ്ഡാത് പ്രകടോ ഽഭവത് പദ്മപത്ത്രസവര്ണാഭസ് തേജസാ വ്യാപ്തദിങ്മുഖഃ
സ്തുതിക്കപ്പെടുമ്പോള് ആ ഗര്ഭം അണ്ടത്തില്നിന്ന് പുറത്തുവന്നു, താമരയിലിന്റെ നിറംപോലെയുള്ള പ്രകാശത്തോടെ, അവന്റെ തേജസ് എല്ലാ ദിക്കുകളിലും വ്യാപിച്ചു.
അഥാന്തരിക്ഷാദ് ആഭാഷ്യ കശ്യപം മുനിസത്തമമ് സതോയമേഘഗമ്ഭീരാ വാഗ് ഉവാചാശരീരിണീ
അപ്പോള് ആകാശത്തില്നിന്ന്, മഴയുള്ള മേഘത്തിന്റെ ഗംഭീരതയുള്ള ശബ്ദത്തില് ഒരു ദേഹരഹിതവാണി മഹര്ഷിയായ കശ്യപനോട് വിളിച്ചു.
മാരിതംതേപതഃ പ്രോക്തമ് ഏതദ് അണ്ഡം ത്വയാദിതേഃ തസ്മാന് മുനേ സുതസ് തേ ഽയം മാര്തണ്ഡാഖ്യോ ഭവിഷ്യതി
'മഹര്ഷേ, നീ അദിതിയുടെ ഈ അണ്ടം കൊല്ലപ്പെട്ടതാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു; അതുകൊണ്ട്, അദിതിയില് നിന്നുള്ള നിന്റെ ഈ മകനു മാര്ത്താണ്ഡന് എന്ന പേരായിരിക്കും.'
ഹനിഷ്യത്യ് അസുരാംശ് ചായം യജ്ഞഭാഗഹരാന് അരീന് ദേവാ നിശമ്യേതി വചോ ഗഗനാത് സമുപാഗതമ്
'യജ്ഞഭാഗം അപഹരിക്കുന്ന ശത്രുക്കളായ അസുരന്മാരെ ഇവന് കൊല്ലും.' ഇങ്ങനെ ദേവന്മാര് ആകാശത്തില് നിന്നുള്ള വാക്ക് കേട്ടു.
പ്രഹര്ഷമ് അതുലം യാതാ ദാനവാശ് ച ഹതൌജസഃ തതോ യുദ്ധായ ദൈതേയാന് ആജുഹാവ ശതക്രതുഃ
അസുരന്മാരുടെ ശക്തി നശിച്ചപ്പോള് അവര് അതുല്യമായ വിഷാദത്തില് ആകപ്പെട്ടു; പിന്നെ ഇന്ദ്രന് ദൈത്യന്മാരെ യുദ്ധത്തിന് വിളിച്ചു.
സഹ ദേവൈര് മുദാ യുക്തോ ദാനവാശ് ച തമ് അഭ്യയുഃ തേഷാം യുദ്ധമ് അഭൂദ് ഘോരം ദേവാനാമ് അസുരൈഃ സഹ
ദേവന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ, ദാനവന്മാരും അവരെ നേരിട്ടു; ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മില് ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു.
ശസ്ത്രാസ്ത്രവൃഷ്ടിസംദീപ്തസമസ്തഭുവനാന്തരമ് തസ്മിന് യുദ്ധേ ഭഗവതാ മാര്തണ്ഡേന നിരീക്ഷിതാഃ
ആ യുദ്ധത്തില്, ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും മഴപോലെ പെയ്തു, ലോകം മുഴുവന് അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു; ഈ ദൃശ്യങ്ങള് ഭഗവാന് മാര്ത്താണ്ഡന് നോക്കി നിന്നു.
തേജസാ ദഹ്യമാനാസ് തേ ഭസ്മീഭൂതാ മഹാസുരാഃ തതഃ പ്രഹര്ഷമ് അതുലം പ്രാപ്താഃ സര്വേ ദിവൌകസഃ
അവന്റെ തേജസ്സില് കത്തിയ അസുരന്മാര് ചാരമായി; അതിനുശേഷം സ്വര്ഗ്ഗവാസികള് എല്ലാവരും അതുല്യമായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
തുഷ്ടുവുസ് തേജസാം യോനിം മാര്തണ്ഡമ് അദിതിം തഥാ സ്വാധികാരാംസ് തതഃ പ്രാപ്താ യജ്ഞഭാഗാംശ് ച പൂര്വവത്
അവര് പ്രകാശത്തിന്റെ ഉറവായ മാര്ത്താണ്ഡനെയും അദിതിയെയും സ്തുതിച്ചു; അതിനുശേഷം, മുമ്പുപോലെ തന്നെ അവരുടെ അധികാരവും യജ്ഞഭാഗവും വീണ്ടെടുത്തു.
ഭഗവാന് അപി മാര്തണ്ഡഃ സ്വാധികാരമ് അഥാകരോത് കദമ്ബപുഷ്പവദ് ഭാസ്വാന് അധശ് ചോര്ധ്വം ച രശ്മിഭിഃ വൃതോ ഽഗ്നിപിണ്ഡസദൃശോ ദധ്രേ നാതിസ്ഫുടം വപുഃ
ഭഗവാന് മാര്ത്താണ്ഡനും തന്റെ അധികാരം ഏറ്റെടുത്തു; കടമ്പപ്പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള കിരണങ്ങള് മുകളിലും കീഴിലും ചുറ്റി, അഗ്നിപിണ്ഡംപോലെയും, വ്യക്തമായി കാണാനാകാത്ത രൂപത്തോടെയും പ്രകാശിച്ചു.
കഥം കാന്തതരം പശ്ചാദ് രൂപം സംലബ്ധവാന് രവിഃ കദമ്ബഗോലകാകാരം തന് മേ ബ്രൂഹി ജഗത്പതേ
'സൂര്യന് പിന്നീടെങ്ങനെ അതിലും മനോഹരമായ, കടമ്പഗോളത്തിന്റെ രൂപമുള്ള ദേഹം നേടി? അതെന്താണെന്ന് ദൈവങ്ങളേ, എന്നോട് പറയൂ.'
ത്വഷ്ടാ തസ്മൈ ദദൌ കന്യാം സംജ്ഞാം നാമ വിവസ്വതേ പ്രസാദ്യ പ്രണതോ ഭൂത്വാ വിശ്വകര്മാ പ്രജാപതിഃ
ത്വഷ്ടാവ് തന്റെ മകളായ സംജ്ഞയെ, വിശ്വകര്മ്മന് ഭഗവാനെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, വിനയത്തോടെ വന്ദിച്ച്, വിവസ്വാനെ വിവാഹം കഴിക്കാന് നല്കി.
ത്രീണ്യ് അപത്യാന്യ് അസൌ തസ്യാം ജനയാമ് ആസ ഗോപതിഃ ദ്വൌ പുത്രൌ സുമഹാഭാഗൌ കന്യാം ച യമുനാം തഥാ
ഗോപാലന് അവളില് മൂന്നു മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചു: രണ്ട് മഹാതേജസ്സുള്ള പുത്രന്മാരെയും, യമുന എന്ന മകളെയും.
യത് തേജോ ഽഭ്യധികം തസ്യ മാര്തണ്ഡസ്യ വിവസ്വതഃ തേനാതിതാപയാമ് ആസ ത്രീംല് ലോകാന് സചരാചരാന്
മാര്ത്താണ്ഡന് വിവസ്വാന്റെ തേജസ് അത്യന്തം ശക്തമായതിനാല് മൂന്നു ലോകങ്ങളും ചലനശീലികളും അചലങ്ങളുമായി അവന് കത്തിച്ചു.
തദ് രൂപം ഗോലകാകാരം ദൃഷ്ട്വാ സംജ്ഞാ വിവസ്വതഃ അസഹന്തീ മഹത് തേജഃ സ്വാം ഛായാം വാക്യമ് അബ്രവീത്
വിവസ്വാന്റെ ആ ഗോളാകൃതിയായ രൂപം കണ്ട സംജ്ഞ, അതി തേജസ്സിനെ സഹിക്കാനാവാതെ, തന്റെ നിഴലോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഹം യാസ്യാമി ഭദ്രം തേ സ്വമ് ഏവ ഭവനം പിതുഃ നിര്വികാരം ത്വയാത്രൈവ സ്ഥേയം മച്ഛാസനാച് ഛുഭേ
ഞാൻ എന്റെ അച്ഛന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോകുന്നു, നിനക്ക് ആശംസകൾ. നീ ഇവിടെ തന്നെ, മാറ്റമില്ലാതെ, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം താമസിക്കണം, ഭദ്രയായവളേ.
ഇമൌ ച ബാലകൌ മഹ്യം കന്യാ ച വരവര്ണിനീ സംഭാവ്യാ നൈവ ചാഖ്യേയമ് ഇദം ഭഗവതേ ത്വയാ
ഈ രണ്ടു മക്കളും ഈ മനോഹരമായ മകളും എന്റെവയാണെന്ന് കരുതണം; നീ ഇത് ഒരിക്കലും ഭഗവാനെ അറിയിക്കരുത്.
ആ കചഗ്രഹണാദ് ദേവി ആ ശാപാന് നൈവ കര്ഹിചിത് ആഖ്യാസ്യാമി മതം തുഭ്യം ഗമ്യതാം യത്ര വാഞ്ഛിതമ്
ദേവിയേ, മുടി പിടിച്ച സമയത്തുനിന്നും ശാപം വരുന്നതുവരെ ഞാൻ എന്റെ തീരുമാനം നിന്നോട് ഒരിക്കലും പറയില്ല; നീ ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് പോകാവുന്നതാണ്.
ഇത്യ് ഉക്താ വ്രീഡിതാ സംജ്ഞാ ജഗാമ പിതൃമന്ദിരമ് വത്സരാണാം സഹസ്രം തു വസമാനാ പിതുര് ഗൃഹേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ലജ്ജിച്ച സംജ്ഞ അവളുടെ അച്ഛന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി, ആയിരം വർഷം അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ തന്നെ താമസിച്ചു.
ഭര്തുഃ സമീപം യാഹീതി പിത്രോക്താ സാ പുനഃ പുനഃ ആഗച്ഛദ് വഡവാ ഭൂത്വാ കുരൂന് അഥോത്തരാംസ് തതഃ
ഭർത്താവിന്റെ അടുക്കലേക്ക് പോകണമെന്ന് അച്ഛൻ പലതവണ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൾ കുതിരയായി മാറി ഉത്തരകുരുക്കളിലേക്കു പോയി.
തത്ര തേപേ തപഃ സാധ്വീ നിരാഹാരാ ദ്വിജോത്തമാഃ പിതുഃ സമീപം യാതായാം സംജ്ഞായാം വാക്യതത്പരാ
അവിടെ ആ ധാർമ്മികയായവൾ ഭക്ഷണം കഴിക്കാതെ കഠിനതപസ്സു ചെയ്തു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ; സംജ്ഞ അച്ഛന്റെ അടുക്കലേക്ക് പോയപ്പോൾ, വാക്കിൽ ഉറച്ച ഛായ അവിടെ തന്നെ തുടര്ന്നു.
തദ്രൂപധാരിണീ ഛായാ ഭാസ്കരം സമുപസ്ഥിതാ തസ്യാം ച ഭഗവാന് സൂര്യഃ സംജ്ഞേയമ് ഇതി ചിന്തയന്
അവളുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് ഛായ ഭാസ്കരന്റെ അടുക്കലെത്തി; അവളെ സംജ്ഞയെന്ന് കരുതി ഭഗവാൻ സൂര്യൻ അവളോടൊപ്പം ആയിരുന്നു.
തഥൈവ ജനയാമ് ആസ ദ്വൌ പുത്രൌ കന്യകാം തഥാ സംജ്ഞാ തു പാര്ഥിവീ തേഷാമ് ആത്മജാനാം തഥാകരോത്
അവളോടൊപ്പം സൂര്യൻ അതുപോലെ രണ്ടു മക്കളെയും ഒരു മകളെയും ജനിപ്പിച്ചു; എന്നാൽ സംജ്ഞ ആ കുട്ടികളെ ഭൂമിയിലേക്കു മാറ്റി.
സ്നേഹം ന പൂര്വജാതാനാം തഥാ കൃതവതീ തു സാ മനുസ് തത് ക്ഷാന്തവാംസ് തസ്യാ യമസ് തസ്യാ ന ചക്ഷമേ
പിന്നീട് ജനിച്ച കുട്ടികളോടു മുൻപത്തെ പോലെ സ്നേഹം അവൾ കാണിച്ചില്ല; മനു അതെല്ലാം ക്ഷമിച്ചു, എന്നാൽ യമൻ ക്ഷമിച്ചില്ല.
ബഹുധാ പീഡ്യമാനസ് തു പിതുഃ പത്യാ സുദുഃഖിതഃ സ വൈ കോപാച് ച ബാല്യാച് ച ഭാവിനോ ഽര്ഥസ്യ വൈ ബലാത് പദാ സംതര്ജയാമ് ആസ ന തു ദേഹേ ന്യപാതയത്
അച്ഛനും അമ്മയും പലവിധത്തിൽ ദുഃഖിപ്പിച്ചതിനാൽ, ബാല്യത്താലും കോപത്താലും ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കേണ്ടതിന്റെ ബലത്തിൽ, യമൻ അമ്മയെ കാലുകൊണ്ട് ഭീഷണിപ്പെടുത്തി, പക്ഷേ ശരീരത്തിൽ തൊടിയില്ല.
പദാ തര്ജയസേ യസ്മാത് പിതുര് ഭാര്യാം ഗരീയസീമ് തസ്മാത് തവൈഷ ചരണഃ പതിഷ്യതി ന സംശയഃ
നീ അച്ഛന്റെ ഭാര്യയായ ഏറ്റവും ആദരണീയയായവളെ കാലുകൊണ്ട് ഭീഷണിപ്പെടുത്തിയതിനാൽ, നിന്റെ ഈ കാൽ വീഴും, സംശയമില്ല.
യമസ് തു തേന ശാപേന ഭൃശം പീഡിതമാനസഃ മനുനാ സഹ ധര്മാത്മാ പിത്രേ സര്വം ന്യവേദയത്
ആ ശാപം കൊണ്ടു മനസ്സിൽ വലിയ ദു:ഖം അനുഭവിച്ച യമൻ, ധാർമ്മികനായ മനുവിനോടൊപ്പം അച്ഛനോട് എല്ലാം പറഞ്ഞു.