ദേവ പ്രസീദ പുത്രാണാം ഹൃതം ത്രിഭുവനം മമ യജ്ഞഭാഗാശ് ച ദൈതേയൈര് ദാനവൈശ് ച ബലാധികൈഃ
ദേവാ, ദയവായി ദയചെയ്യണം. എന്റെ മക്കൾക്ക് മൂന്നു ലോകവും നഷ്ടമായി; ദൈത്യന്മാരും ദാനവന്മാരും അവരുടെ യജ്ഞഭാഗങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്തു.
തന്നിമിത്തം പ്രസാദം ത്വം കുരുഷ്വ മമ ഗോപതേ അംശേന തേഷാം ഭ്രാതൃത്വം ഗത്വാ താന് നാശയേ രിപൂന്
ഇതിനായി, കൃഷ്ണാ, ദയവായി ദയചെയ്യണം. നിന്റെ ഒരു ഭാഗം കൊണ്ടു അവരുടെ സഹോദരനായി ജനിച്ച്, അവരുടെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കണം.
യഥാ മേ തനയാ ഭൂയോ യജ്ഞഭാഗഭുജഃ പ്രഭോ ഭവേയുര് അധിപാശ് ചൈവ ത്രൈലോക്യസ്യ ദിവാകര
പ്രഭേ, എന്റെ മക്കൾക്ക് വീണ്ടും യജ്ഞഭാഗങ്ങൾ ലഭിക്കണം; സൂര്യദേവാ, അവർക്ക് മൂന്നു ലോകത്തെയും ഭരണാധികാരികൾ ആകാൻ കഴിയണം.
തഥാനുകല്പം പുത്രാണാം സുപ്രസന്നോ രവേ മമ കുരു പ്രസന്നാര്തിഹര കാര്യം കര്താ ത്വമ് ഉച്യതേ
സൂര്യദേവാ, എന്റെ മക്കളുടെ ഈ ആഗ്രഹം നീ നിറവേറ്റണം; നീ ദുഃഖം അകറ്റുന്നവനാണ്, ദയവായി ഈ കാര്യം സാധിപ്പിക്കണം.
തതസ് താമ് ആഹ ഭഗവാന് ഭാസ്കരോ വാരിതസ്കരഃ പ്രണതാമ് അദിതിം വിപ്രാഃ പ്രസാദസുമുഖോ വിഭുഃ
അപ്പോൾ, ഇരുണ്ടിയെ അകറ്റുന്ന ഭാസ്കരൻ, നമസ്കരിച്ചിരുന്ന അദിതിയെ ദയാപൂർണ്ണമായ മുഖത്തോടെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
സഹസ്രാംശേന തേ ഗര്ഭഃ സംഭൂയാഹമ് അശേഷതഃ ത്വത്പുത്രശത്രൂന് ദക്ഷോ ഽഹം നാശയാമ്യ് ആശു നിര്വൃതഃ
എന്റെ ആയിരത്തിൽ ഒരു ഭാഗംകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്റെ ഗർഭത്തിൽ പൂർണ്ണമായി പ്രവേശിക്കും; ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ നിന്റെ മക്കളുടെ ശത്രുക്കളെ വേഗത്തിൽ നശിപ്പിക്കും.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ഭഗവാന് ഭാസ്വാന് അന്തര്ധാനമ് ഉപാഗതഃ നിവൃത്താ സാപി തപസഃ സംപ്രാപ്താഖിലവാഞ്ഛിതാ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭാസ്കരൻ അപ്രത്യക്ഷനായി; അവൾ തപസ്സു അവസാനിപ്പിച്ചു, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിച്ചു.
തതോ രശ്മിസഹസ്രാത് തു സുഷുമ്നാഖ്യോ രവേഃ കരഃ തതഃ സംവത്സരസ്യാന്തേ തത്കാമപൂരണായ സഃ
പിന്നീട്, സൂര്യന്റെ ആയിരം കിരണങ്ങളിൽ നിന്ന് 'സുഷുമ്ന' എന്നൊരു കിരണം അകത്തു കയറി; വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അതു അവളുടെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റി.
നിവാസം സവിതാ ചക്രേ ദേവമാതുസ് തദോദരേ കൃച്ഛ്രചാന്ദ്രായണാദീംശ് ച സാ ചക്രേ സുസമാഹിതാ
സൂര്യൻ ദേവമാതാവിന്റെ ഗർഭത്തിൽ വന്നു വാസം ചെയ്തു; അവൾ വലിയ ഏകാഗ്രതയോടെ കൃച്ച്രം, ചാന്ദ്രായണം തുടങ്ങിയ കഠിന വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു.
ശുചിനാ ധാരയാമ്യ് ഏനം ദിവ്യം ഗര്ഭമ് ഇതി ദ്വിജാഃ തതസ് താം കശ്യപഃ പ്രാഹ കിംചിത്കോപപ്ലുതാക്ഷരമ്
ശുദ്ധിയോടെ അവൾ ആ ദിവ്യഗർഭത്തെ ധരിച്ചു: 'ഞാൻ ഈ ദിവ്യശിശുവിനെ ധരിക്കുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ കശ്യപൻ കുറച്ച് കോപം കലർന്ന വാക്കുകളിൽ അവളോട് പറഞ്ഞു.
കിം മാരയസി ഗര്ഭാണ്ഡമ് ഇതി നിത്യോപവാസിനീ സാ ച തം പ്രാഹ ഗര്ഭാണ്ഡമ് ഏതത് പശ്യേതി കോപനാ ന മാരിതം വിപക്ഷാണാം മൃത്യുര് ഏവ ഭവിഷ്യതി
എന്നിട്ട് എപ്പോഴും ഉപവാസം ചെയ്യുന്ന അദിതിയും കോപത്തോടെ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ ഈ അണ്ടം കൊല്ലപ്പെട്ടതാണെന്ന് പറയുന്നതെന്തിന്? ഇതാ, ഈ അണ്ടം ഇവിടെ തന്നെയുണ്ട്. കൊല്ലപ്പെട്ടിട്ടില്ല; ശത്രുക്കളുടെ മരണമാണ് സംഭവിക്കേണ്ടത്.'
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ തം തദാ ഗര്ഭമ് ഉത്സസര്ജ സുരാരണിഃ ജാജ്വല്യമാനം തേജോഭിഃ പത്യുര് വചനകോപിതാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ഭര്ത്താവിന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട് കോപം കൊണ്ട അദിതി, അതി പ്രകാശത്തോടെ ജ്വലിക്കുന്ന ഗര്ഭത്തെ പുറത്തുവിട്ടു.
തം ദൃഷ്ട്വാ കശ്യപോ ഗര്ഭമ് ഉദ്യദ്ഭാസ്കരവര്ചസമ് തുഷ്ടാവ പ്രണതോ ഭൂത്വാ വാഗ്ഭിര് ആദ്യാഭിര് ആദരാത്
ആ ഗര്ഭം ഉദയസൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലെ തിളങ്ങുന്നത് കണ്ട്, കശ്യപന് വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ച് ആദരവോടെ ആദിമ വാക്കുകള് കൊണ്ട് അവനെ സ്തുതിച്ചു.
സംസ്തൂയമാനഃ സ തദാ ഗര്ഭാണ്ഡാത് പ്രകടോ ഽഭവത് പദ്മപത്ത്രസവര്ണാഭസ് തേജസാ വ്യാപ്തദിങ്മുഖഃ
സ്തുതിക്കപ്പെടുമ്പോള് ആ ഗര്ഭം അണ്ടത്തില്നിന്ന് പുറത്തുവന്നു, താമരയിലിന്റെ നിറംപോലെയുള്ള പ്രകാശത്തോടെ, അവന്റെ തേജസ് എല്ലാ ദിക്കുകളിലും വ്യാപിച്ചു.
അഥാന്തരിക്ഷാദ് ആഭാഷ്യ കശ്യപം മുനിസത്തമമ് സതോയമേഘഗമ്ഭീരാ വാഗ് ഉവാചാശരീരിണീ
അപ്പോള് ആകാശത്തില്നിന്ന്, മഴയുള്ള മേഘത്തിന്റെ ഗംഭീരതയുള്ള ശബ്ദത്തില് ഒരു ദേഹരഹിതവാണി മഹര്ഷിയായ കശ്യപനോട് വിളിച്ചു.
മാരിതംതേപതഃ പ്രോക്തമ് ഏതദ് അണ്ഡം ത്വയാദിതേഃ തസ്മാന് മുനേ സുതസ് തേ ഽയം മാര്തണ്ഡാഖ്യോ ഭവിഷ്യതി
'മഹര്ഷേ, നീ അദിതിയുടെ ഈ അണ്ടം കൊല്ലപ്പെട്ടതാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു; അതുകൊണ്ട്, അദിതിയില് നിന്നുള്ള നിന്റെ ഈ മകനു മാര്ത്താണ്ഡന് എന്ന പേരായിരിക്കും.'
ഹനിഷ്യത്യ് അസുരാംശ് ചായം യജ്ഞഭാഗഹരാന് അരീന് ദേവാ നിശമ്യേതി വചോ ഗഗനാത് സമുപാഗതമ്
'യജ്ഞഭാഗം അപഹരിക്കുന്ന ശത്രുക്കളായ അസുരന്മാരെ ഇവന് കൊല്ലും.' ഇങ്ങനെ ദേവന്മാര് ആകാശത്തില് നിന്നുള്ള വാക്ക് കേട്ടു.
പ്രഹര്ഷമ് അതുലം യാതാ ദാനവാശ് ച ഹതൌജസഃ തതോ യുദ്ധായ ദൈതേയാന് ആജുഹാവ ശതക്രതുഃ
അസുരന്മാരുടെ ശക്തി നശിച്ചപ്പോള് അവര് അതുല്യമായ വിഷാദത്തില് ആകപ്പെട്ടു; പിന്നെ ഇന്ദ്രന് ദൈത്യന്മാരെ യുദ്ധത്തിന് വിളിച്ചു.
സഹ ദേവൈര് മുദാ യുക്തോ ദാനവാശ് ച തമ് അഭ്യയുഃ തേഷാം യുദ്ധമ് അഭൂദ് ഘോരം ദേവാനാമ് അസുരൈഃ സഹ
ദേവന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ, ദാനവന്മാരും അവരെ നേരിട്ടു; ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മില് ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു.
ശസ്ത്രാസ്ത്രവൃഷ്ടിസംദീപ്തസമസ്തഭുവനാന്തരമ് തസ്മിന് യുദ്ധേ ഭഗവതാ മാര്തണ്ഡേന നിരീക്ഷിതാഃ
ആ യുദ്ധത്തില്, ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും മഴപോലെ പെയ്തു, ലോകം മുഴുവന് അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു; ഈ ദൃശ്യങ്ങള് ഭഗവാന് മാര്ത്താണ്ഡന് നോക്കി നിന്നു.
തേജസാ ദഹ്യമാനാസ് തേ ഭസ്മീഭൂതാ മഹാസുരാഃ തതഃ പ്രഹര്ഷമ് അതുലം പ്രാപ്താഃ സര്വേ ദിവൌകസഃ
അവന്റെ തേജസ്സില് കത്തിയ അസുരന്മാര് ചാരമായി; അതിനുശേഷം സ്വര്ഗ്ഗവാസികള് എല്ലാവരും അതുല്യമായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
തുഷ്ടുവുസ് തേജസാം യോനിം മാര്തണ്ഡമ് അദിതിം തഥാ സ്വാധികാരാംസ് തതഃ പ്രാപ്താ യജ്ഞഭാഗാംശ് ച പൂര്വവത്
അവര് പ്രകാശത്തിന്റെ ഉറവായ മാര്ത്താണ്ഡനെയും അദിതിയെയും സ്തുതിച്ചു; അതിനുശേഷം, മുമ്പുപോലെ തന്നെ അവരുടെ അധികാരവും യജ്ഞഭാഗവും വീണ്ടെടുത്തു.
ഭഗവാന് അപി മാര്തണ്ഡഃ സ്വാധികാരമ് അഥാകരോത് കദമ്ബപുഷ്പവദ് ഭാസ്വാന് അധശ് ചോര്ധ്വം ച രശ്മിഭിഃ വൃതോ ഽഗ്നിപിണ്ഡസദൃശോ ദധ്രേ നാതിസ്ഫുടം വപുഃ
ഭഗവാന് മാര്ത്താണ്ഡനും തന്റെ അധികാരം ഏറ്റെടുത്തു; കടമ്പപ്പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള കിരണങ്ങള് മുകളിലും കീഴിലും ചുറ്റി, അഗ്നിപിണ്ഡംപോലെയും, വ്യക്തമായി കാണാനാകാത്ത രൂപത്തോടെയും പ്രകാശിച്ചു.
കഥം കാന്തതരം പശ്ചാദ് രൂപം സംലബ്ധവാന് രവിഃ കദമ്ബഗോലകാകാരം തന് മേ ബ്രൂഹി ജഗത്പതേ
'സൂര്യന് പിന്നീടെങ്ങനെ അതിലും മനോഹരമായ, കടമ്പഗോളത്തിന്റെ രൂപമുള്ള ദേഹം നേടി? അതെന്താണെന്ന് ദൈവങ്ങളേ, എന്നോട് പറയൂ.'
ത്വഷ്ടാ തസ്മൈ ദദൌ കന്യാം സംജ്ഞാം നാമ വിവസ്വതേ പ്രസാദ്യ പ്രണതോ ഭൂത്വാ വിശ്വകര്മാ പ്രജാപതിഃ
ത്വഷ്ടാവ് തന്റെ മകളായ സംജ്ഞയെ, വിശ്വകര്മ്മന് ഭഗവാനെ സന്തോഷിപ്പിച്ച്, വിനയത്തോടെ വന്ദിച്ച്, വിവസ്വാനെ വിവാഹം കഴിക്കാന് നല്കി.
ത്രീണ്യ് അപത്യാന്യ് അസൌ തസ്യാം ജനയാമ് ആസ ഗോപതിഃ ദ്വൌ പുത്രൌ സുമഹാഭാഗൌ കന്യാം ച യമുനാം തഥാ
ഗോപാലന് അവളില് മൂന്നു മക്കളെ ജനിപ്പിച്ചു: രണ്ട് മഹാതേജസ്സുള്ള പുത്രന്മാരെയും, യമുന എന്ന മകളെയും.
യത് തേജോ ഽഭ്യധികം തസ്യ മാര്തണ്ഡസ്യ വിവസ്വതഃ തേനാതിതാപയാമ് ആസ ത്രീംല് ലോകാന് സചരാചരാന്
മാര്ത്താണ്ഡന് വിവസ്വാന്റെ തേജസ് അത്യന്തം ശക്തമായതിനാല് മൂന്നു ലോകങ്ങളും ചലനശീലികളും അചലങ്ങളുമായി അവന് കത്തിച്ചു.
തദ് രൂപം ഗോലകാകാരം ദൃഷ്ട്വാ സംജ്ഞാ വിവസ്വതഃ അസഹന്തീ മഹത് തേജഃ സ്വാം ഛായാം വാക്യമ് അബ്രവീത്
വിവസ്വാന്റെ ആ ഗോളാകൃതിയായ രൂപം കണ്ട സംജ്ഞ, അതി തേജസ്സിനെ സഹിക്കാനാവാതെ, തന്റെ നിഴലോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അഹം യാസ്യാമി ഭദ്രം തേ സ്വമ് ഏവ ഭവനം പിതുഃ നിര്വികാരം ത്വയാത്രൈവ സ്ഥേയം മച്ഛാസനാച് ഛുഭേ
ഞാൻ എന്റെ അച്ഛന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോകുന്നു, നിനക്ക് ആശംസകൾ. നീ ഇവിടെ തന്നെ, മാറ്റമില്ലാതെ, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം താമസിക്കണം, ഭദ്രയായവളേ.
ഇമൌ ച ബാലകൌ മഹ്യം കന്യാ ച വരവര്ണിനീ സംഭാവ്യാ നൈവ ചാഖ്യേയമ് ഇദം ഭഗവതേ ത്വയാ
ഈ രണ്ടു മക്കളും ഈ മനോഹരമായ മകളും എന്റെവയാണെന്ന് കരുതണം; നീ ഇത് ഒരിക്കലും ഭഗവാനെ അറിയിക്കരുത്.