ദക്ഷസ് താഃ പ്രദദൌ കന്യാഃ കശ്യപായ ത്രയോദശ അദിതിര് ജനയാമ് ആസ ദേവാംസ് ത്രിഭുവനേശ്വരാന്
ദക്ഷൻ ആ പതിമൂന്നു പുത്രിമാരെ കശ്യപന് നൽകി; ആദിതിയാണ് മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും ദേവന്മാരെ പ്രസവിച്ചത്.
ദൈത്യാന് ദിതിര് ദനുശ് ചോഗ്രാന് ദാനവാന് ബലദര്പിതാന് വിനതാദ്യാസ് തഥാ ചാന്യാഃ സുഷുവുഃ സ്ഥാനുജങ്ഗമാന്
ദിതിയും ദനുവും ഭയങ്കരനും അഭിമാനവും നിറഞ്ഞ അസുരന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; വിനതയും മറ്റ് ചിലരും നിലനിൽക്കുന്നവരെയും ചലിക്കുന്നവരെയും ജനിപ്പിച്ചു.
തസ്യാഥ പുത്രദൌഹിത്രൈഃ പൌത്രദൌഹിത്രകാദിഭിഃ വ്യാപ്തമ് ഏതജ് ജഗത് സര്വം തേഷാം താസാം ച വൈ മുനേ
അങ്ങനെ, മഹർഷേ, അവരുടെ പുത്രന്മാരും മക്കളും പൗത്രന്മാരും മറ്റു സന്തതികളും ഈ ലോകം മുഴുവൻ നിറച്ചു.
തേഷാം കശ്യപപുത്രാണാം പ്രധാനാ ദേവതാഗണാഃ സാത്ത്വികാ രാജസാശ് ചാന്യേ താമസാശ് ച ഗണാഃ സ്മൃതാഃ
കശ്യപന്റെ പുത്രന്മാരിൽ പ്രധാനമായ ദേവതാസംഘങ്ങൾ സാത്വികരായും, മറ്റുള്ളവർ രാജസികരായും, ചിലർ താമസികരായും അറിയപ്പെടുന്നു.
ദേവാന് യജ്ഞഭുജശ് ചക്രേ തഥാ ത്രിഭുവനേശ്വരാന് സ്രഷ്ടാ ബ്രഹ്മവിദാം ശ്രേഷ്ഠഃ പരമേഷ്ഠീ പ്രജാപതിഃ
യാഗഫലഭോക്താക്കളായ ദേവന്മാരെയും മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും അധിപന്മാരെയും സൃഷ്ടാവ്, ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള പ്രജാപതി സൃഷ്ടിച്ചു.
താന് അബാധന്ത സഹിതാഃ സാപത്ന്യാദ് ദൈത്യദാനവാഃ തതോ നിരാകൃതാന് പുത്രാന് ദൈതേയൈര് ദാനവൈസ് തഥാ
ദൈത്യരും ദാനവരും അവരുടെ സഹപത്നിമാരോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവരെ എതിര്ത്തു; പിന്നെ, ദൈത്യരും ദാനവരും അവരുടെ പുത്രന്മാരെ പുറത്താക്കി.
ഹതം ത്രിഭുവനം ദൃഷ്ട്വാ അദിതിര് മുനിസത്തമാഃ ആച്ഛിനദ് യജ്ഞഭാഗാംശ് ച ക്ഷുധാ സംപീഡിതാന് ഭൃശമ്
മൂന്നു ലോകങ്ങളും നശിച്ചുപോയത് കണ്ട ആദിതിയും, മഹർഷിമാരേ, വിശേഷമായി വിശപ്പുകൊണ്ട് കഷ്ടപ്പെട്ട് യാഗഭാഗങ്ങൾ മുറിച്ചെടുത്തു.
ആരാധനായ സവിതുഃ പരം യത്നം പ്രചക്രമേ ഏകാഗ്രാ നിയതാഹാരാ പരം നിയമമ് ആസ്ഥിതാ തുഷ്ടാവ തേജസാം രാശിം ഗഗനസ്ഥം ദിവാകരമ്
സവിതാവിനെ ആരാധിക്കാൻ, ഏകാഗ്രതയോടെ, നിയന്ത്രിതാഹാരത്തോടും കഠിനനിയമത്തോടും കൂടി, ആകാശത്തിൽ വസിക്കുന്ന സൂര്യന്റെ അതിവിശാലമായ പ്രകാശത്തെ ആദിതി സ്തുതിച്ചു.
നമസ് തുഭ്യം പരം സൂക്ഷ്മം സുപുണ്യം ബിഭ്രതേ ഽതുലമ് ധാമ ധാമവതാമ് ഈശം ധാമാധാരം ച ശാശ്വതമ്
നിനക്കു വന്ദനം, അത്യന്തം സൂക്ഷ്മവും ഉത്തമവും താരതമ്യമില്ലാത്ത തേജസ്സും ധാരാളം ഗുണങ്ങളുമുള്ളവനേ, പ്രകാശമുള്ളവരുടെ അധിപനേ, ശാശ്വതമായ പ്രകാശത്തിന്റെ ആധാരമേ.
ജഗതാമ് ഉപകാരായ ത്വാമ് അഹം സ്തൌമി ഗോപതേ ആദദാനസ്യ യദ് രൂപം തീവ്രം തസ്മൈ നമാമ്യ് അഹമ്
ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, ഗോപാലനേ, ഞാൻ നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു; നീ സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ കാണിക്കുന്ന അതി ശക്തമായ ആ രൂപത്തിന് ഞാൻ വന്ദനം ചെയ്യുന്നു.
ഗ്രഹീതുമ് അഷ്ടമാസേന കാലേനാമ്ബുമയം രസമ് ബിഭ്രതസ് തവ യദ് രൂപമ് അതിതീവ്രം നതാസ്മി തത്
എട്ട് മാസക്കാലം നീ ജലസാരത്തെ ആഗിരണം ചെയ്യുമ്പോൾ കാണിക്കുന്ന അതി ശക്തമായ ആ രൂപത്തിന് ഞാൻ വന്ദനം ചെയ്യുന്നു.
സമേതമ് അഗ്നിസോമാഭ്യാം നമസ് തസ്മൈ ഗുണാത്മനേ യദ് രൂപമ് ഋഗ്യജുഃസാമ്നാമ് ഐക്യേന തപതേ തവ
അഗ്നിയും സോമനും ചേർന്ന് നിലകൊള്ളുന്ന ഗുണമുള്ള ആ രൂപത്തിന് ഞാൻ വന്ദനം ചെയ്യുന്നു; ഋക്, യജുസ്, സാമവേദങ്ങളുടെ ഐക്യത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന നിന്റെ ആ രൂപം ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
വിശ്വമ് ഏതത് ത്രയീസംജ്ഞം നമസ് തസ്മൈ വിഭാവസോ യത് തു തസ്മാത് പരം രൂപമ് ഓം ഇത്യ് ഉക്ത്വാഭിസംഹിതമ് അസ്ഥൂലം സ്ഥൂലമ് അമലം നമസ് തസ്മൈ സനാതന
മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള വേദങ്ങളുടെ ആധാരമായ, എല്ലാറ്റിനും അതീതമായ, ഓം എന്ന ശബ്ദത്തിൽ വിളിക്കപ്പെടുന്ന, സൂക്ഷ്മവും സ്ഥൂലവും നിർമ്മലവുമായ, ശാശ്വതമായ പ്രകാശസ്വരൂപത്തിന് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഏവം സാ നിയതാ ദേവീ ചക്രേ സ്തോത്രമ് അഹര്നിശമ് നിരാഹാരാ വിവസ്വന്തമ് ആരിരാധയിഷുര് ദ്വിജാഃ
അങ്ങനെ, ആ ദേവി അഹോരാത്രം ഉപവാസം പാലിച്ച്, വിവസ്വാനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ മനസ്സോടെ സ്തോത്രങ്ങൾ രചിച്ചു.
തതഃ കാലേന മഹതാ ഭഗവാംസ് തപനോ ദ്വിജാഃ പ്രത്യക്ഷതാമ് അഗാത് തസ്യാ ദാക്ഷായണ്യാ ദ്വിജോത്തമാഃ
അങ്ങനെ, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, മഹത്വമുള്ള സൂര്യദേവൻ ദക്ഷയുടെ മകളുടെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷമായി.
സാ ദദര്ശ മഹാകൂടം തേജസോ ഽമ്ബരസംവൃതമ് ഭൂമൌ ച സംസ്ഥിതം ഭാസ്വജ്ജ്വാലാഭിര് അതിദുര്ദൃശമ് തം ദൃഷ്ട്വാ ച തതോ ദേവീ സാധ്വസം പരമം ഗതാ
അവൾ ഭൂമിയിൽ നിലകൊണ്ടു പ്രകാശം കൊണ്ടു മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഒരു വലിയ ജ്യോതിസ്സമൂഹം കണ്ടു; അതിൽ നിന്നു തീപ്പൊള്ളുപോലെയുള്ള ജ്വാലകൾ പൊങ്ങി, അതിനെ നോക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടായിരുന്നു. അതു കണ്ട ദേവിക്ക് അത്യന്തം ഭയം തോന്നി.
ജഗദാദ്യ പ്രസീദേതി ന ത്വാം പശ്യാമി ഗോപതേ പ്രസാദം കുരു പശ്യേയം യദ് രൂപം തേ ദിവാകര ഭക്താനുകമ്പക വിഭോ ത്വദ്ഭക്താന് പാഹി മേ സുതാന്
ലോകത്തിന്റെ ആദിയായ കൃഷ്ണാ, ദയവായി ദയചെയ്യണം; ഞാൻ നിന്നെ കാണുന്നില്ല. ദയവായി, ഞാൻ നിന്റെ രൂപം കാണാൻ കഴിയട്ടെ. ഭക്തന്മാരോടു കരുണയുള്ള സൂര്യദേവാ, എന്റെ മക്കളെ രക്ഷിക്കണം.
തതഃ സ തേജസസ് തസ്മാദ് ആവിര്ഭൂതോ വിഭാവസുഃ അദൃശ്യത തദാദിത്യസ് തപ്തതാമ്രോപമഃ പ്രഭുഃ
അപ്പോൾ ആ പ്രകാശത്തിൽ നിന്ന് പ്രകാശമുള്ള സൂര്യൻ പ്രത്യക്ഷമായി; ആ പ്രഭു ഉരുകിയ താമ്രംപോലെ ദീപ്തിയോടെ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തതസ് താം പ്രണതാം ദേവീം തസ്യാസംദര്ശനേ ദ്വിജാഃ പ്രാഹ ഭാസ്വാന് വൃണുഷ്വൈകം വരം മത്തോ യമ് ഇച്ഛസി
അവളെ നമസ്കരിച്ച നിലയിൽ കാണാതെ നിന്ന ദേവിയെ നോക്കി സൂര്യദേവൻ പറഞ്ഞു: 'നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു വരം എനിക്ക് നിന്നിൽ നിന്ന് ചോദിക്കൂ.'
പ്രണതാ ശിരസാ സാ തു ജാനുപീഡിതമേദിനീ പ്രത്യുവാച വിവസ്വന്തം വരദം സമുപസ്ഥിതമ്
അവൾ തലകുന്നി മണ്ണിൽ മുട്ടുകുത്തി, അവളുടെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷമായ വരദായകനായ വിവസ്വാനോട് പറഞ്ഞു.
ദേവ പ്രസീദ പുത്രാണാം ഹൃതം ത്രിഭുവനം മമ യജ്ഞഭാഗാശ് ച ദൈതേയൈര് ദാനവൈശ് ച ബലാധികൈഃ
ദേവാ, ദയവായി ദയചെയ്യണം. എന്റെ മക്കൾക്ക് മൂന്നു ലോകവും നഷ്ടമായി; ദൈത്യന്മാരും ദാനവന്മാരും അവരുടെ യജ്ഞഭാഗങ്ങൾ പിടിച്ചെടുത്തു.
തന്നിമിത്തം പ്രസാദം ത്വം കുരുഷ്വ മമ ഗോപതേ അംശേന തേഷാം ഭ്രാതൃത്വം ഗത്വാ താന് നാശയേ രിപൂന്
ഇതിനായി, കൃഷ്ണാ, ദയവായി ദയചെയ്യണം. നിന്റെ ഒരു ഭാഗം കൊണ്ടു അവരുടെ സഹോദരനായി ജനിച്ച്, അവരുടെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കണം.
യഥാ മേ തനയാ ഭൂയോ യജ്ഞഭാഗഭുജഃ പ്രഭോ ഭവേയുര് അധിപാശ് ചൈവ ത്രൈലോക്യസ്യ ദിവാകര
പ്രഭേ, എന്റെ മക്കൾക്ക് വീണ്ടും യജ്ഞഭാഗങ്ങൾ ലഭിക്കണം; സൂര്യദേവാ, അവർക്ക് മൂന്നു ലോകത്തെയും ഭരണാധികാരികൾ ആകാൻ കഴിയണം.
തഥാനുകല്പം പുത്രാണാം സുപ്രസന്നോ രവേ മമ കുരു പ്രസന്നാര്തിഹര കാര്യം കര്താ ത്വമ് ഉച്യതേ
സൂര്യദേവാ, എന്റെ മക്കളുടെ ഈ ആഗ്രഹം നീ നിറവേറ്റണം; നീ ദുഃഖം അകറ്റുന്നവനാണ്, ദയവായി ഈ കാര്യം സാധിപ്പിക്കണം.
തതസ് താമ് ആഹ ഭഗവാന് ഭാസ്കരോ വാരിതസ്കരഃ പ്രണതാമ് അദിതിം വിപ്രാഃ പ്രസാദസുമുഖോ വിഭുഃ
അപ്പോൾ, ഇരുണ്ടിയെ അകറ്റുന്ന ഭാസ്കരൻ, നമസ്കരിച്ചിരുന്ന അദിതിയെ ദയാപൂർണ്ണമായ മുഖത്തോടെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
സഹസ്രാംശേന തേ ഗര്ഭഃ സംഭൂയാഹമ് അശേഷതഃ ത്വത്പുത്രശത്രൂന് ദക്ഷോ ഽഹം നാശയാമ്യ് ആശു നിര്വൃതഃ
എന്റെ ആയിരത്തിൽ ഒരു ഭാഗംകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്റെ ഗർഭത്തിൽ പൂർണ്ണമായി പ്രവേശിക്കും; ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ നിന്റെ മക്കളുടെ ശത്രുക്കളെ വേഗത്തിൽ നശിപ്പിക്കും.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ഭഗവാന് ഭാസ്വാന് അന്തര്ധാനമ് ഉപാഗതഃ നിവൃത്താ സാപി തപസഃ സംപ്രാപ്താഖിലവാഞ്ഛിതാ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭാസ്കരൻ അപ്രത്യക്ഷനായി; അവൾ തപസ്സു അവസാനിപ്പിച്ചു, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിച്ചു.
തതോ രശ്മിസഹസ്രാത് തു സുഷുമ്നാഖ്യോ രവേഃ കരഃ തതഃ സംവത്സരസ്യാന്തേ തത്കാമപൂരണായ സഃ
പിന്നീട്, സൂര്യന്റെ ആയിരം കിരണങ്ങളിൽ നിന്ന് 'സുഷുമ്ന' എന്നൊരു കിരണം അകത്തു കയറി; വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അതു അവളുടെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റി.
നിവാസം സവിതാ ചക്രേ ദേവമാതുസ് തദോദരേ കൃച്ഛ്രചാന്ദ്രായണാദീംശ് ച സാ ചക്രേ സുസമാഹിതാ
സൂര്യൻ ദേവമാതാവിന്റെ ഗർഭത്തിൽ വന്നു വാസം ചെയ്തു; അവൾ വലിയ ഏകാഗ്രതയോടെ കൃച്ച്രം, ചാന്ദ്രായണം തുടങ്ങിയ കഠിന വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു.
ശുചിനാ ധാരയാമ്യ് ഏനം ദിവ്യം ഗര്ഭമ് ഇതി ദ്വിജാഃ തതസ് താം കശ്യപഃ പ്രാഹ കിംചിത്കോപപ്ലുതാക്ഷരമ്
ശുദ്ധിയോടെ അവൾ ആ ദിവ്യഗർഭത്തെ ധരിച്ചു: 'ഞാൻ ഈ ദിവ്യശിശുവിനെ ധരിക്കുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ കശ്യപൻ കുറച്ച് കോപം കലർന്ന വാക്കുകളിൽ അവളോട് പറഞ്ഞു.