കുമാരധാരാ ശ്രീധാരാ ഗൌരീശിഖരമ് ഏവ ച ശുനഃ കുണ്ഡോ ഽഥ തീര്ഥം ച നന്ദിതീര്ഥം തഥൈവ ച
കുമാരധാര, ശ്രീധാര, ഗൗരീശിഖരം, ശുനഃകുളം, തിര്ഥം, നന്ദിതീർത്ഥം — ഇവയും വിശേഷപ്പെട്ടവയാണ്.
കുമാരവാസം ശ്രീവാസമ് ഔര്വീശീതാര്ഥമ് ഏവ ച കുമ്ഭകര്ണഹ്രദം ചൈവ കൌശികീഹ്രദമ് ഏവ ച
കുമാരവാസം, ശ്രീവാസം, ഭൂമിയെ ശീതളമാക്കുന്ന തിര്ഥം, കുംബകർണഹ്രദം, കൗശികീഹ്രദം — ഇവയും വിശുദ്ധമായവയാണ്.
ധര്മതീര്ഥം കാമതീര്ഥം തീര്ഥമ് ഉദ്ദാലകം തഥാ സംധ്യാതീര്ഥം കാരതോയം കപിലം ലോഹിതാര്ണവമ്
ധർമ്മതീർത്ഥം, കാമതീർത്ഥം, ഉദ്ദാലകന്റെ തിര്ഥം, സന്ധ്യാതീർത്ഥം, കാരതോയ, കപിലം, ചുവപ്പുനദി — ഇവയും തിര്ഥങ്ങളാണ്.
ശോണോദ്ഭവം വംശഗുല്മമ് ഋഷഭം കലതീര്ഥകമ് പുണ്യാവതീഹ്രദം തീര്ഥം തീര്ഥം ബദരികാശ്രമമ്
ശോണമുനമ്പ്, വംശഗുല്മം, ഋഷഭം, കാലതീർത്ഥം, പുണ്യവതീഹ്രദം, തിര്ഥം, ബദരികാശ്രമം — ഇവയും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളാണ്.
രാമതീര്ഥം പിതൃവനം വിരജാതീര്ഥമ് ഏവ ച മാര്കണ്ഡേയവനം ചൈവ കൃഷ്ണതീര്ഥം തഥാ വടമ്
രാമതീർത്ഥം, പിതൃവനം, വിരജാതീർത്ഥം, മാർകണ്ഡേയവനം, കൃഷ്ണതീർത്ഥം, വടവൃക്ഷം — ഇവയും വിശുദ്ധമായവയാണ്.
രോഹിണീകൂപപ്രവരമ് ഇന്ദ്രദ്യുമ്നസരം ച യത് സാനുഗര്തം സമാഹേന്ദ്രം ശ്രീതീര്ഥം ശ്രീനദം തഥാ
രോഹിണിയുടെ പ്രധാന കിണർ, ഇന്ദ്രദ്യുമ്നഹ്രദം, സാനുഗർത്തം, സമാഹേന്ദ്രം, ശ്രീതീർത്ഥം, ശ്രീനദി — ഇവയും തിര്ഥങ്ങളാണ്.
ഇഷുതീര്ഥം വാര്ഷഭം ച കാവേരീഹ്രദമ് ഏവ ച കന്യാതീര്ഥം ച ഗോകര്ണം ഗായത്രീസ്ഥാനമ് ഏവ ച
ഇഷുതീർത്ഥം, വൃഷഭം, കാവേരി കുളം, കന്യാതീർത്ഥം, ഗോകർണം, ഗായത്രി സ്ഥലം — ഇവയെല്ലാം.
ബദരീഹ്രദമ് അന്യച് ച മധ്യസ്ഥാനം വികര്ണകമ് ജാതീഹ്രദം ദേവകൂപം കുശപ്രവണമ് ഏവ ച
ബദരീ കുളവും, മറ്റൊരു വിശുദ്ധ കുളവും, വിഖർണകം എന്ന നടുവിലുള്ള സ്ഥലം, ജാതി കുളം, ദേവകൂപം, കുശത്തിൻ ചായൽ — ഇവയും.
സര്വദേവവ്രതം ചൈവ കന്യാശ്രമഹ്രദം തഥാ തഥാന്യദ് വാലഖില്യാനാം സപൂര്വാണാം തഥാപരമ്
സകല ദേവന്മാരുടെയും വ്രതം, കന്യാശ്രമത്തിലെ കുളം, അതുപോലെ വാലഖില്യന്മാരുടെ പഴയതും പുതിയതുമായ മറ്റൊരു സ്ഥലം — ഇവയും.
തഥാന്യച് ച മഹര്ഷീണാമ് അഖണ്ഡിതഹ്രദം തഥാ തീര്ഥേഷ്വ് ഏതേഷു വിധിവത് സമ്യക് ശ്രദ്ധാസമന്വിതഃ
മഹർഷിമാരുടെ മറ്റൊരു അഖണ്ഡമായ കുളവും. ഈ തീർത്ഥങ്ങളിൽ, യഥാവിധി, പൂർണ്ണ വിശ്വാസത്തോടെ —
സ്നാനം കരോതി യോ മര്ത്യഃ സോപവാസോ ജിതേന്ദ്രിയഃ ദേവാന് ഋഷീന് മനുഷ്യാംശ് ച പിതൄന് സംതര്പ്യ ച ക്രമാത്
ആ മനുഷ്യൻ ഉപവാസം പാലിച്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ച് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും മനുഷ്യരെയും പിതാക്കളെയും ക്രമമായി തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
അഭ്യര്ച്യ ദേവതാസ് തത്ര സ്ഥിത്വാ ച രജനീത്രയമ് പൃഥക് പൃഥക് ഫലം തേഷു പ്രതിതീര്ഥേഷു ഭോ ദ്വിജാഃ
അവിടെ ദേവതകളെ ആരാധിച്ച് മൂന്നു രാത്രി താമസിച്ചാൽ, ഓരോ തീർത്ഥത്തിലും വേറേ വേറേ ഫലം ലഭിക്കും, ദ്വിജന്മാരേ.
പ്രാപ്നോതി ഹയമേധസ്യ നരോ നാസ്ത്യ് അത്ര സംശയഃ യസ് ത്വ് ഇദം ശൃണുയാന് നിത്യം തീര്ഥമാഹാത്മ്യമ് ഉത്തമമ് പഠേച് ച ശ്രാവയേദ് വാപി സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
ഹയമേധയാഗത്തിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും — ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല. ഈ തീർത്ഥ മഹാത്മ്യം ആരെങ്കിലും ദിവസേന കേൾക്കുകയോ വായിക്കുകയോ മറ്റുള്ളവരെ കേൾപ്പിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, എല്ലാ പാപങ്ങൾ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.
പൃഥിവ്യാമ് ഉത്തമാം ഭൂമിം ധര്മകാമാര്ഥമോക്ഷദാമ് തീര്ഥാനാമ് ഉത്തമം തീര്ഥം ബ്രൂഹി നോ വദതാം വര
ഭൂമിയിൽ ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം, മോക്ഷം എന്നിവ നൽകുന്ന ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ദേശവും, തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ തീർത്ഥവും ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ, വാഗ്മികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.
ഇമം പ്രശ്നം മമ ഗുരും പപ്രച്ഛുര് മുനയഃ പുരാ തമ് അഹം സംപ്രവക്ഷ്യാമി യത് പൃച്ഛധ്വം ദ്വിജോത്തമാഃ
ഈ ചോദ്യം മുൻകാലത്ത് എന്റെ ഗുരുവിനോട് മുനിവർ ചോദിച്ചിരുന്നു. നിങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നതെന്താണോ, അതെല്ലാം ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദമായി പറയും, ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
സ്വാശ്രമേ സുമഹാപുണ്യേ നാനാപുഷ്പോപശോഭിതേ നാനാദ്രുമലതാകീര്ണേ നാനാമൃഗഗണൈര് യുതേ
സ്വന്തം ആശ്രമത്തിൽ, അത്യന്തം പുണ്യമായ, പലതരം പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, വിവിധ വൃക്ഷങ്ങളും ലതകളും നിറഞ്ഞ, പലതരം മൃഗങ്ങൾ വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് —
പുംനാഗൈഃ കര്ണികാരൈശ് ച സരലൈര് ദേവദാരുഭിഃ ശാലൈസ് താലൈസ് തമാലൈശ് ച പനസൈര് ധവഖാദിരൈഃ
പുന്നാഗം, കർണികാരം, സരളം, ദേവദാരു, ശാല, താളം, തമാലം, പനസം, ധവം, കടിരം — ഇങ്ങനെ പലതരം വൃക്ഷങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പാടലാശോകബകുലൈഃ കരവീരൈഃ സചമ്പകൈഃ അന്യൈശ് ച വിവിധൈര് വൃക്ഷൈര് നാനാപുഷ്പോപശോഭിതൈഃ
പാടല, അശോകം, ബകുളം, കരവീരം, ചമ്പകം, മറ്റ് പലതരം പുഷ്പവൃക്ഷങ്ങളും അവിടെ പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
കുരുക്ഷേത്രേ സമാസീനം വ്യാസം മതിമതാം വരമ് മഹാഭാരതകര്താരം സര്വശാസ്ത്രവിശാരദമ്
കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ, മഹാഭാരതം രചിച്ച, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വ്യാസൻ ഇരുന്നു.
അധ്യാത്മനിഷ്ഠം സര്വജ്ഞം സര്വഭൂതഹിതേ രതമ് പുരാണാഗമവക്താരം വേദവേദാങ്ഗപാരഗമ്
അധ്യാത്മനിഷ്ഠനായ, എല്ലാം അറിയുന്ന, എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ള, പുരാണങ്ങളും ആഗമങ്ങളും പ്രസംഗിക്കുന്ന, വേദങ്ങളും അതിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളും കൈവശമുള്ളവൻ.
പരാശരസുതം ശാന്തം പദ്മപത്ത്രായതേക്ഷണമ് ദ്രഷ്ടുമ് അഭ്യായയുഃ പ്രീത്യാ മുനയഃ സംശിതവ്രതാഃ
പരാശരപുത്രനായ, ശാന്തസ്വഭാവമുള്ള, താമരപ്പൂവിന്റെ ഇലപോലെയുള്ള വലിയ കണ്ണുകളുള്ള വ്യാസനെ കാണാൻ, ദൃഢവ്രതമുള്ള മുനികൾ സന്തോഷത്തോടെ സമീപിച്ചു.
കശ്യപോ ജമദഗ്നിശ് ച ഭരദ്വാജോ ഽഥ ഗൌതമഃ വസിഷ്ഠോ ജൈമിനിര് ധൌമ്യോ മാര്കണ്ഡേയോ ഽഥ വാല്മികിഃ
കശ്യപൻ, ജമദഗ്നി, ഭരദ്വാജൻ, ഗൗതമൻ, വസിഷ്ഠൻ, ജൈമിനി, ധൗമ്യൻ, മാർക്കണ്ടേയൻ, വാൽമീകി —
വിശ്വാമിത്രഃ ശതാനന്ദോ വാത്സ്യോ ഗാര്ഗ്യോ ഽഥ ആസുരിഃ സുമന്തുര് ഭാര്ഗവോ നാമ കണ്വോ മേധാതിഥിര് ഗുരുഃ
വിശ്വാമിത്രൻ, ശതാനന്ദൻ, വാത്സ്യൻ, ഗാർഗ്യൻ, ആസുരി, ഭാർഗവൻ എന്ന സുമന്തു, കണ്വൻ, ഗുരുവായ മെധാതിഥി —
മാണ്ഡവ്യശ് ച്യവനോ ധൂമ്രോ ഹ്യ് അസിതോ ദേവലസ് തഥാ മൌദ്ഗല്യസ് തൃണയജ്ഞശ് ച പിപ്പലാദോ ഽകൃതവ്രണഃ
മാണ്ഡവ്യൻ, ച്യവനൻ, ധൂമ്രൻ, അസിതൻ, ദേവലൻ, മൗദ്ഗല്യൻ, തൃണയജ്ഞൻ, പിപ്പലാദൻ, അകൃതവ്രണൻ.
സംവര്തഃ കൌശികോ രൈഭ്യോ മൈത്രേയോ ഹരിതസ് തഥാ ശാണ്ഡില്യശ് ച വിഭാണ്ഡശ് ച ദുര്വാസാ ലോമശസ് തഥാ
സംവർത്തൻ, കൗശികൻ, റൈഭ്യൻ, മൈത്രേയൻ, ഹരിതൻ, ശാണ്ഡില്യൻ, വിഭാണ്ഡൻ, ദുർവാസു, ലോമശൻ എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
നാരദഃ പര്വതശ് ചൈവ വൈശംപായനഗാലവൌ ഭാസ്കരിഃ പൂരണഃ സൂതഃ പുലസ്ത്യഃ കപിലസ് തഥാ
നാരദൻ, പർവതൻ, വൈശംപായനൻ, ഗാലവൻ, ഭാസ്കരി, പൂരണൻ, സൂതൻ, പുലസ്ത്യൻ, കപിലൻ എന്നിവരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഉലൂകഃ പുലഹോ വായുര് ദേവസ്ഥാനശ് ചതുര്ഭുജഃ സനത്കുമാരഃ പൈലശ് ച കൃഷ്ണഃ കൃഷ്ണാനുഭൌതികഃ
ഉലൂകനും പുലഹനും വായുവും ദേവസ്ഥാനനും ചതുര്ഭുജനും സനത്കുമാരനും പൈലനും കൃഷ്ണനും കൃഷ്ണാനുഭവതികനും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏതൈര് മുനിവരൈശ് ചാന്യൈര് വൃതഃ സത്യവതീസുതഃ രരാജ സ മുനിഃ ശ്രീമാന് നക്ഷത്രൈര് ഇവ ചന്ദ്രമാഃ
ഈ മഹർഷിമാരോടും മറ്റു മഹർഷിമാരോടും ചുറ്റപ്പെട്ട് സത്യവതിയുടെ പുത്രൻ മഹർഷി പ്രകാശിച്ചു, നക്ഷത്രങ്ങൾക്കിടയിൽ ചന്ദ്രൻ പോലെ.
താന് ആഗതാന് മുനീന് സര്വാന് പൂജയാമ് ആസ വേദവിത് തേ ഽപി തം പ്രതിപൂജ്യൈവ കഥാം ചക്രുഃ പരസ്പരമ്
വേദങ്ങൾ അറിയുന്ന ആ മഹർഷി എത്തിയ എല്ലാ മഹർഷിമാരെയും ആദരത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു; അവർയും അവനെ ആദരിച്ച് തമ്മിൽ കഥകൾ പറഞ്ഞു.
കഥാന്തേ തേ മുനിശ്രേഷ്ഠാഃ കൃഷ്ണം സത്യവതീസുതമ് പപ്രച്ഛുഃ സംശയം സര്വേ തപോവനനിവാസിനഃ
കഥകൾ അവസാനിച്ചപ്പോൾ, ആ ആശ്രമവാസികളായ മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും സത്യവതിയുടെ പുത്രനായ കൃഷ്ണനോട് ഒരു സംശയം ചോദിച്ചു.