മനഃപ്രീതികരഃ സ്വര്ഗോ നരകസ് തദ്വിപര്യയഃ നരകസ്വര്ഗസംജ്ഞേ വൈ പാപപുണ്യേ ദ്വിജോത്തമാഃ
സ്വർഗ്ഗം മനസ്സിന് ആനന്ദം നൽകുന്നു, നരകം അതിന്റെ വിരുദ്ധമാണ്; ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, പാപത്തിനും പുണ്യത്തിനും 'നരകം' 'സ്വർഗ്ഗം' എന്ന പേരുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
വസ്ത്വ് ഏകമ് ഏവ ദുഃഖായ സുഖായേര്ഷ്യോദയായ ച കോപായ ച യതസ് തസ്മാദ് വസ്തു ദുഃഖാത്മകം കുതഃ
ഒരു വസ്തുവാണ് ദു:ഖത്തിനും സുഖത്തിനും, അസൂയക്കും കോപത്തിനും കാരണമാകുന്നത്; അങ്ങനെ വന്നാൽ, ഒരു വസ്തു ദു:ഖം മാത്രം നൽകുന്നു എന്ന് എങ്ങനെ പറയാം?
തദ് ഏവ പ്രീതയേ ഭൂത്വാ പുനര് ദുഃഖായ ജായതേ തദ് ഏവ കോപാലയതഃ പ്രസാദായ ച ജായതേ
ഒരേ വസ്തു ഒരിക്കൽ സന്തോഷം നൽകുമ്പോൾ, പിന്നീട് അതേ വസ്തു ദു:ഖത്തിനും കാരണമാകുന്നു; അതേ വസ്തു കോപം ഉണർത്തിയാൽ, പിന്നീട് സന്തോഷത്തിനും കാരണമാകും.
തസ്മാദ് ദുഃഖാത്മകം നാസ്തി ന ച കിംചിത് സുഖാത്മകമ് മനസഃ പരിണാമോ ഽയം സുഖദുഃഖാദിലക്ഷണഃ
അതിനാൽ, ദു:ഖം മാത്രം ഉള്ളതോ, സുഖം മാത്രം ഉള്ളതോ ആയ വസ്തു ഒന്നുമില്ല; മനസ്സിന്റെ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് സുഖം, ദു:ഖം തുടങ്ങിയവ ഉണ്ടാകുന്നത്.
ജ്ഞാനമ് ഏവ പരം ബ്രഹ്മാജ്ഞാനം ബന്ധായ ചേഷ്യതേ ജ്ഞാനാത്മകമ് ഇദം വിശ്വം ന ജ്ഞാനാദ് വിദ്യതേ പരമ്
ജ്ഞാനമാണ് പരബ്രഹ്മം; അജ്ഞാനം ബന്ധനമാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഈ ലോകം മുഴുവൻ ജ്ഞാനസ്വഭാവമാണ്; ജ്ഞാനത്തിന് പുറത്തൊന്നുമില്ല.
വിദ്യാവിദ്യേ ഹി ഭോ വിപ്രാ ജ്ഞാനമ് ഏവാവധാര്യതാമ് ഏവമ് ഏതദ് മയാഖ്യാതം ഭവതാം മണ്ഡലം ഭുവഃ
വിദ്യയും അവിദ്യയും ജ്ഞാനമാണ്, ജ്ഞാനികൾക്കേ, ഇതാണ് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്. ഇങ്ങനെ ഞാൻ ഭൂമിയുടെ മണ്ഡലം നിങ്ങൾക്കു വിശദീകരിച്ചു.
പാതാലാനി ച സര്വാണി തഥൈവ നരകാ ദ്വിജാഃ സമുദ്രാഃ പര്വതാശ് ചൈവ ദ്വീപാ വര്ഷാണി നിമ്നഗാഃ സംക്ഷേപാത് സര്വമ് ആഖ്യാതം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമ് ഇച്ഛഥ
ദ്വിജന്മാരേ, പാതാളങ്ങൾ, നരകങ്ങൾ, സമുദ്രങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, ദ്വീപുകൾ, ദേശങ്ങൾ, നദികൾ — എല്ലാം സംക്ഷിപ്തമായി ഞാൻ പറഞ്ഞു. ഇനി നിങ്ങൾക്ക് എന്ത് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ട്?
കഥിതം ഭവതാ സര്വമ് അസ്മാകം സകലം തഥാ ഭുവര്ലോകാദികാംല് ലോകാഞ് ശ്രോതുമ് ഇച്ഛാമഹേ വയമ്
നിങ്ങൾ എല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഞങ്ങൾക്കു പറഞ്ഞു. ഇനി ഭൂവര്ലോകം മുതലായ ലോകങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തഥൈവ ഗ്രഹസംസ്ഥാനം പ്രമാണാനി യഥാ തഥാ സമാചക്ഷ്വ മഹാഭാഗ യഥാവല് ലോമഹര്ഷണ
അത് പോലെ തന്നെ ഗ്രഹങ്ങളുടെ ക്രമവും അളവുകളും യഥാർത്ഥത്തിൽ വിശദീകരിക്കണം, ഭാഗ്യശാലിയായ ലോമഹർഷണാ.
രവിചന്ദ്രമസോര് യാവന് മയൂഖൈര് അവഭാസ്യതേ സസമുദ്രസരിച്ഛൈലാ താവതീ പൃഥിവീ സ്മൃതാ
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും പുറപ്പെടുന്ന കിരണങ്ങൾ എത്തുന്നിടംവരെ, സമുദ്രങ്ങളും നദികളും പർവതങ്ങളും ഉള്ള ഭൂമി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.
യാവത്പ്രമാണാ പൃഥിവീ വിസ്താരപരിമണ്ഡലാ നഭസ് താവത്പ്രമാണം ഹി വിസ്താരപരിമണ്ഡലമ്
ഭൂമിയുടെ അളവും പരിധിയും എത്രയോ, ആകാശത്തിന്റെ അളവും പരിധിയും അത്രയേ ഉള്ളൂ.
ഭൂമേര് യോജനലക്ഷേ തു സൌരം വിപ്രാസ് തു മണ്ഡലമ് ലക്ഷേ ദിവാകരാച് ചാപി മണ്ഡലം ശശിനഃ സ്ഥിതമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഒരു ലക്ഷം യോജന ദൂരത്തിൽ സൂര്യന്റെ മണ്ഡലമുണ്ട്; അതേ അകലത്തിൽ സൂര്യനിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രന്റെ മണ്ഡലവും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
പൂര്ണേ ശതസഹസ്രേ തു യോജനാനാം നിശാകരാത് നക്ഷത്രമണ്ഡലം കൃത്സ്നമ് ഉപരിഷ്ടാത് പ്രകാശതേ
ചന്ദ്രനിൽനിന്ന് നൂറായിരം യോജനങ്ങൾ മുകളിലേക്ക്, മുഴുവൻ നക്ഷത്രമണ്ഡലം പ്രകാശത്തോടെ തിളങ്ങുന്നു.
ദ്വിലക്ഷേ ചോത്തരേ വിപ്രാ ബുധോ നക്ഷത്രമണ്ഡലാത് താവത്പ്രമാണഭാഗേ തു ബുധസ്യാപ്യ് ഉശനാ സ്ഥിതഃ
നക്ഷത്രമണ്ഡലത്തിൽനിന്ന് ഇരുനൂറായിരം യോജനങ്ങൾ മുകളിലേക്ക്, അത്ര തന്നെ ദൂരം വിട്ട് ബുധൻ നിലകൊള്ളുന്നു; ബുധനു മുകളിലായി ശുക്രനും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
അങ്ഗാരകോ ഽപി ശുക്രസ്യ തത്പ്രമാണേ വ്യവസ്ഥിതഃ ലക്ഷദ്വയേന ഭൌമസ്യ സ്ഥിതോ ദേവപുരോഹിതഃ
ശുക്രനു മുകളിലും അതേ ദൂരം വിട്ട് ചൊവ്വയും നിലകൊള്ളുന്നു; ചൊവ്വയുടെ ഇരുനൂറായിരം യോജനങ്ങൾ മുകളിലായി ദേവന്മാരുടെ പുരോഹിതൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
സൌരിര് ബൃഹസ്പതേര് ഊര്ധ്വം ദ്വിലക്ഷേ സമവസ്ഥിതഃ സപ്തര്ഷിമണ്ഡലം തസ്മാല് ലക്ഷമ് ഏകം ദ്വിജോത്തമാഃ
ഗുരുവിന് മുകളിലായി ഇരുനൂറായിരം യോജനങ്ങൾ ദൂരം വിട്ട് ശനി നിലകൊള്ളുന്നു; അതിനുമുകളായി, മഹാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ലക്ഷം യോജനങ്ങൾ ദൂരം വിട്ട് സപ്തർഷിമണ്ഡലം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
ഋഷിഭ്യസ് തു സഹസ്രാണാം ശതാദ് ഊര്ധ്വം വ്യവസ്ഥിതഃ മേഢീഭൂതഃ സമസ്തസ്യ ജ്യോതിശ് ചക്രസ്യ വൈ ധ്രുവഃ
ഋഷിമാരുടെ മുകളിലായി, ഒരു ലക്ഷത്തിരുപതിനായിരം യോജനങ്ങൾ ദൂരം, മുഴുവൻ ജ്യോതിശ്ചക്രത്തിന്റെ അക്ഷം ആയ ധ്രുവതാരം ഉറപ്പായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ത്രൈലോക്യമ് ഏതത് കഥിതം സംക്ഷേപേണ ദ്വിജോത്തമാഃ ഇജ്യാഫലസ്യ ഭൂര് ഏഷാ ഇജ്യാ ചാത്ര പ്രതിഷ്ഠിതാ
ദ്വിജന്മാരേ, ഈ മൂന്നു ലോകവും ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി വിവരിച്ചു; ഈ ഭൂമി യാഗഫലമാണ്, യാഗവും ഇതിലാണു സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നത്.
ധ്രുവാദ് ഊര്ധ്വം മഹര്ലോകോ യത്ര തേ കല്പവാസിനഃ ഏകയോജനകോടീ തു മഹര്ലോകോ വിധീയതേ
ധ്രുവതാരത്തിന് മുകളിലായി മഹർലോകം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു, അവിടെ ഒരു കാലഘട്ടം മുഴുവൻ വസിക്കുന്നവർ താമസിക്കുന്നു; മഹർലോകം പത്ത് കോടി യോജനങ്ങൾ വിസ്തൃതമാണെന്ന് പറയുന്നു.
ദ്വേ കോട്യൌ തു ജനോ ലോകോ യത്ര തേ ബ്രഹ്മണഃ സുതാഃ സനന്ദനാദ്യാഃ കഥിതാ വിപ്രാശ് ചാമലചേതസഃ
അതിനുമുകളായി ഇരുപത് കോടി യോജനങ്ങൾ ദൂരം വിട്ട് ജനലോകം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അവിടെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്മാരായ സനന്ദനാദികൾക്കും ശുദ്ധഹൃദയമുള്ള മഹർഷിമാർക്കും വാസമുണ്ട്.
ചതുര്ഗുണോത്തരം ചോര്ധ്വം ജനലോകാത് തപഃ സ്മൃതമ് വൈരാജാ യത്ര തേ ദേവാഃ സ്ഥിതാ ദേഹവിവര്ജിതാഃ
ജനലോകത്തിൽനിന്ന് നാലു മടങ്ങ് ഉയരത്തിൽ തപോലോകം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അവിടെ പ്രകാശമുള്ള ദേവന്മാർ ശരീരമില്ലാതെ വസിക്കുന്നു.
ഷഡ്ഗുണേന തപോലോകാത് സത്യലോകോ വിരാജതേ അപുനര്മാരകം യത്ര സിദ്ധാദിമുനിസേവിതമ്
തപോലോകത്തിൽനിന്ന് ആറു മടങ്ങ് ഉയരത്തിൽ സത്യലോകം പ്രകാശിക്കുന്നു; അവിടെ മരണത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുപോകേണ്ടതില്ല, സിദ്ധന്മാരും മഹർഷിമാരും സേവിക്കുന്നതുമാണ്.
പാദഗമ്യം തു യത് കിംചിദ് വസ്ത്വ് അസ്തി പൃഥിവീമയമ് സ ഭൂര്ലോകഃ സമാഖ്യാതോ വിസ്താരോ ഽസ്യ മയോദിതഃ
കാലിൽ നടക്കാവുന്ന, ഭൂമിയാൽ നിർമ്മിതമായ എല്ലാം ഭൂർലോകം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ വിസ്താരം ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു.
ഭൂമിസൂര്യാന്തരം യത് തു സിദ്ധാദിമുനിസേവിതമ് ഭുവര്ലോകസ് തു സോ ഽപ്യ് ഉക്തോ ദ്വിതീയോ മുനിസത്തമാഃ
ഭൂമിക്കും സൂര്യനും ഇടയിലുള്ള, സിദ്ധന്മാരും മഹർഷിമാരും സേവിക്കുന്ന പ്രദേശം ഭൂവർലോകം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഇത് രണ്ടാമത്തെ ലോകമാണ്.
ധ്രുവസൂര്യാന്തരം യത് തു നിയുതാനി ചതുര്ദശ സ്വര്ലോകഃ സോ ഽപി കഥിതോ ലോകസംസ്ഥാനചിന്തകൈഃ
ധ്രുവയുടെയും സൂര്യന്റെയും ഇടയിൽ പതിനാലായിരം യോജനങ്ങൾ വിസ്തൃതിയുള്ള പ്രദേശം ലോകങ്ങളുടെ ഘടന ചിന്തിക്കുന്നവർ സ്വർലോകം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.
ത്രൈലോക്യമ് ഏതത് കൃതകം വിപ്രൈശ് ച പരിപഠ്യതേ ജനസ് തപസ് തഥാ സത്യമ് ഇതി ചാകൃതകം ത്രയമ്
മഹർഷിമാർ ഈ മൂന്നു ലോകവും സൃഷ്ടമായതാണെന്ന് കരുതുന്നു; ജനലോകം, തപോലോകം, സത്യലോകം എന്നിവ സൃഷ്ടിയല്ലാത്തവയാണെന്ന് പറയുന്നു.
കൃതകാകൃതകോ മധ്യേ മഹര്ലോക ഇതി സ്മൃതഃ ശൂന്യോ ഭവതി കല്പാന്തേ യോ ഽന്തം ന ച വിനശ്യതി
സൃഷ്ടിയുടെയും സൃഷ്ടിയല്ലാത്തതിന്റെയും മധ്യത്തിൽ മഹർലോകം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ഒരു കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുമ്പോൾ അത് ശൂന്യമായെങ്കിലും നശിക്കുന്നില്ല.
ഏതേ സപ്ത മഹാലോകാ മയാ വഃ കഥിതാ ദ്വിജാഃ പാതാലാനി ച സപ്തൈവ ബ്രഹ്മാണ്ഡസ്യൈഷ വിസ്തരഃ
ദ്വിജന്മാരേ, ഈ ഏഴ് മഹാലോകങ്ങളും ഏഴ് പാതാളങ്ങളും ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു വിശദീകരിച്ചു; ഇതാണ് ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ വിസ്താരം.
ഏതദ് അണ്ഡകടാഹേന തിര്യഗ് ഊര്ധ്വമ് അധസ് തഥാ കപിത്ഥസ്യ യഥാ ബീജം സര്വതോ വൈ സമാവൃതമ്
ഇതെല്ലാം അണ്ഡത്തിന്റെ പുറംചട്ടയാൽ മുകളിലും താഴെയും ചുറ്റും മുഴുവനും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, കപിത്തംപഴത്തിന്റെ വിത്ത് എങ്ങുമുതൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതുപോലെ.
ദശോത്തരേണ പയസാ ദ്വിജാശ് ചാണ്ഡം ച തദ് വൃതമ് സ ചാമ്ബുപരിവാരോ ഽസൌ വഹ്നിനാ വേഷ്ടിതോ ബഹിഃ
ദ്വിജന്മാരേ, അണ്ഡം പത്ത് അളവ് വെള്ളത്തിൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ആ വെള്ളം പുറത്തു തീകൊണ്ടു ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.