വലയാകാരമ് ഏകൈകം തയോര് മധ്യേ മഹാഗിരിഃ ദശവര്ഷസഹസ്രാണി തത്ര ജീവന്തി മാനവാഃ
ആ രണ്ട് പ്രദേശങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ഒരു വലിയ വളയാകൃതിയിലുള്ള പർവ്വതം ഉണ്ട്. അവിടെ മനുഷ്യർ പത്തായിരം വർഷം ജീവിക്കുന്നു.
നിരാമയാ വിശോകാശ് ച രാഗദ്വേഷവിവര്ജിതാഃ അധമോത്തമൌ ന തേഷ്വ് ആസ്താംന വധ്യവധകൌ ദ്വിജാഃ
അവർക്കു രോഗമോ ദു:ഖമോ ഇല്ല, രാഗവും ദ്വേഷവും ഇല്ല. അവരിൽ ഏറ്റവും താഴെയോ ഉയർന്നവരോ ഇല്ല, കൊല്ലുന്നവനോ കൊല്ലപ്പെടുന്നവനോ ഇല്ല, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ.
നേര്ഷ്യാസൂയാ ഭയം രോഷോ ദോഷോ ലോഭാദികം ന ച മഹാവീതം ബഹിര് വര്ഷം ധാതകീഖണ്ഡമ് അന്തതഃ
അവിടെ അസൂയ, ഇർഷ്യ, ഭയം, കോപം, ദോഷം, ലോഭം എന്നിവ ഒന്നും ഇല്ല. വലിയ ദേശം പുറത്താണ്, ധാതകീഖണ്ഡം അകത്താണ്.
മാനസോത്തരശൈലസ്യ ദേവദൈത്യാദിസേവിതമ് സത്യാനൃതേ ന തത്രാസ്താം ദ്വീപേ പുഷ്കരസംജ്ഞിതേ
മാനസോത്തരപർവ്വതം ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മറ്റ് ജീവികളും സേവിക്കുന്നു. സത്യം അല്ലെങ്കിൽ അസത്യം എന്നതൊന്നും പുഷ്കരദ്വീപിൽ ഇല്ല.
ന തത്ര നദ്യഃ ശൈലാ വാ ദ്വീപേ വര്ഷദ്വയാന്വിതേ തുല്യവേഷാസ് തു മനുജാ ദേവൈസ് തത്രൈകരൂപിണഃ
ആ രണ്ട് പ്രദേശങ്ങളുള്ള ദ്വീപിൽ നദികളോ പർവ്വതങ്ങളോ ഇല്ല. അവിടെയുള്ള മനുഷ്യർക്ക് ഒരേ രൂപമാണ്, ദേവന്മാരെപ്പോലെ എല്ലാവരും ഒരുപോലെയാണ്.
വര്ണാശ്രമാചാരഹീനം ധര്മാഹരണവര്ജിതമ് ത്രയീവാര്ത്താദണ്ഡനീതിശുശ്രൂഷാരഹിതം ച തത്
അവിടെ വർണ്ണം, ആശ്രമം, ആചാരം എന്നിവ ഇല്ല. ധർമ്മം പാലിക്കുന്നതും ഇല്ല. ത്രയീ, കൃഷി, ശിക്ഷ, സേവനം എന്നിവയും അവിടെ ഇല്ല.
വര്ഷദ്വയം തതോ വിപ്രാ ഭൌമസ്വര്ഗോ ഽയമ് ഉത്തമഃ സര്വസ്യ സുഖദഃ കാലോ ജരാരോഗവിവര്ജിതഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ആ രണ്ട് പ്രദേശങ്ങൾ ഭൂമിയിലെ ഏറ്റവും ഉന്നത സ്വർഗ്ഗങ്ങളാണ്. അവിടെയുള്ള സമയം എല്ലാവർക്കും സന്തോഷം നൽകുന്നു, അവിടെ വൃദ്ധതയോ രോഗമോ ഇല്ല.
പുഷ്കരേ ധാതകീഖണ്ഡേ മഹാവീതേ ച വൈ ദ്വിജാഃ ന്യഗ്രോധഃ പുഷ്കരദ്വീപേ ബ്രഹ്മണഃ സ്ഥാനമ് ഉത്തമമ്
പുഷ്കരത്തിൽ, ധാതകീഖണ്ഡത്തിലും മഹാവീതയിലും, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, പുഷ്കരദ്വീപിൽ വലിയ ആൽമരം നിലകൊള്ളുന്നു. അതാണ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ പരമോന്നത വാസസ്ഥലം.
തസ്മിന് നിവസതി ബ്രഹ്മാ പൂജ്യമാനഃ സുരാസുരൈഃ സ്വാദൂദകേനോദധിനാ പുഷ്കരഃ പരിവേഷ്ടിതഃ
അവിടെ ബ്രഹ്മാവ് വസിക്കുന്നു, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും അവനെ ആരാധിക്കുന്നു. പുഷ്കരം മധുരജലസമുദ്രം ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു.
സമേന പുഷ്കരസ്യൈവ വിസ്താരാന് മണ്ഡലാത് തഥാ ഏവം ദ്വീപാഃ സമുദ്രൈസ് തു സപ്ത സപ്തഭിര് ആവൃതാഃ
പുഷ്കരത്തിന്റെ വീതിയും വളയവും ഒരുപോലെയാണ്. അങ്ങനെ, ഏഴു ദ്വീപുകളും ഏഴു സമുദ്രങ്ങളും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ദ്വീപശ് ചൈവ സമുദ്രശ് ച സമാനൌ ദ്വിഗുണൌ പരൌ പയാംസി സര്വദാ സര്വസമുദ്രേഷു സമാനി വൈ
ദ്വീപും സമുദ്രവും ഒരേ അളവിലാണ്, അതിന്റെ അടുത്തത് ഇരട്ടിയളവാണ്. എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളിലും ജലം എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരുപോലെയാണ്.
ന്യൂനാതിരിക്തതാ തേഷാം കദാചിന് നൈവ ജായതേ സ്ഥാലീസ്ഥമ് അഗ്നിസംയോഗാദ് ഉദ്രേകി സലിലം യഥാ
അവയ്ക്കിടയിൽ കുറവോ അധികമോ ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകുന്നില്ല. പാത്രത്തിൽ തീയാൽ വെള്ളം കവിഞ്ഞൊഴുകാത്തതുപോലെ തന്നെയാണ്.
തഥേന്ദുവൃദ്ധൌ സലിലമ് അമ്ഭോധൌ മുനിസത്തമാഃ അന്യൂനാനതിരിക്താശ് ച വര്ധന്ത്യ് ആപോ ഹ്രസന്തി ച
ചന്ദ്രന്റെ വളർച്ചയിലും ക്ഷയത്തിലും, മഹർഷിമാരേ, സമുദ്രത്തിലെ വെള്ളം കുറയുകയും കൂടുകയും ചെയ്യുന്നു. അതു ഒരിക്കലും അതിരുകടക്കുകയോ കുറവാകുകയോ ഇല്ല.
ഉദയാസ്തമനേ ത്വ് ഇന്ദോഃ പക്ഷയോഃ ശുക്ലകൃഷ്ണയോഃ ദശോത്തരാണി പഞ്ചൈവ അങ്ഗുലാനാം ശതാനി ച
ചന്ദ്രന്റെ ഉദയത്തിലും അസ്തമനത്തിലും, ശുക്ലപക്ഷത്തിലും കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലും, വെള്ളത്തിന്റെ അളവ് നൂറും പതിനഞ്ചും വിരൽവ്യാപകമാണ്.
അപാം വൃദ്ധിക്ഷയൌ ദൃഷ്ടൌ സാമുദ്രീണാം ദ്വിജോത്തമാഃ ഭോജനം പുഷ്കരദ്വീപേ തത്ര സ്വയമ് ഉപസ്ഥിതമ്
സമുദ്രത്തിലെ വെള്ളം കൂടുന്നതും കുറയുന്നതും കാണാം, മഹർഷിമാരേ. അവിടെയുള്ള പുഷ്കരദ്വീപിൽ ഭക്ഷണം സ്വയം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ഭുഞ്ജന്തി ഷഡ്രസം വിപ്രാഃ പ്രജാഃ സര്വാഃ സദൈവ ഹി സ്വാദൂദകസ്യ പരിതോ ദൃശ്യതേ ലോകസംസ്ഥിതിഃ
അവിടെയുള്ള ജനങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ആറു രുചിയുള്ള ഭക്ഷണം ആസ്വദിക്കുന്നു, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ. മധുരജലത്തിന്റെ ചുറ്റും ലോകത്തിന്റെ നില കാണാം.
ദ്വിഗുണാ കാഞ്ചനീ ഭൂമിഃ സര്വജന്തുവിവര്ജിതാ ലോകാലോകസ് തതഃ ശൈലോ യോജനായുതവിസ്തൃതഃ
അതിനപ്പുറം ഇരട്ടവ്യാപമുള്ള പൊന്നനഭൂമി ഉണ്ട്, അവിടെയൊരുവിധേയുമില്ല. അതിന് ശേഷം പത്ത് ആയിരം യോജന വീതിയുള്ള ലോകാലോകപർവ്വതം വരുന്നു.
ഉച്ഛ്രയേണാപി താവന്തി സഹസ്രാണ്യ് ആവലോഹി സഃ തതസ് തമഃ സമാവൃത്യ തം ശൈലം സര്വതഃ സ്ഥിതമ്
അത് അത്രയേറെ ആയിരക്കണക്കിന് ഉയരമുണ്ട്. അതിന് ചുറ്റും ഇരുണ്ടതായിരിക്കുന്നു; ആ പർവ്വതത്തെ മുഴുവനും ഇരുണ്ടതം മൂടിയിരിക്കുന്നു.
തമശ് ചാണ്ഡകടാഹേന സമന്താത് പരിവേഷ്ടിതമ് പഞ്ചാശത്കോടിവിസ്താരാ സേയമ് ഉര്വീ ദ്വിജോത്തമാഃ
ആ ഇരുണ്ടതയെ സർവ്വദിക്കിലും ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ പാളി ചുറ്റിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ ഭൂമി, മഹർഷിമാരേ, അമ്പത് കോടി വ്യാപമാണ്.
സഹൈവാണ്ഡകടാഹേന സദ്വീപാ സമഹീധരാ സേയം ധാത്രീ വിധാത്രീ ച സര്വഭൂതഗുണാധികാ ആധാരഭൂതാ ജഗതാം സര്വേഷാം സാ ദ്വിജോത്തമാഃ
ബ്രഹ്മാണ്ഡപാളിയോടും ദ്വീപുകളും പർവ്വതങ്ങളും കൂടെ ചേർന്ന്, ഈ ഭൂമി തന്നെയാണ് സകലഭൂതങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, ലോകങ്ങളുടെ ആധാരവും സ്രഷ്ടാവും.
വിസ്താര ഏഷ കഥിതഃ പൃഥിവ്യാ മുനിസത്തമാഃ സപ്തതിസ് തു സഹസ്രാണി തദുച്ഛ്രായോ ഽപി കഥ്യതേ
ഭൂമിയുടെ വ്യാപ്തി ഇതുവരെ വിശദീകരിച്ചു, മഹർഷിമാരേ. അതിന്റെ എഴുപതിനായിരം ഉയരവും ഇനി പറയാം.
ദശസാഹസ്രമ് ഏകൈകം പാതാലം മുനിസത്തമാഃ അതലം വിതലം ചൈവ നിതലം സുതലം തഥാ
ഓരോ പാതാളവും, മഹർഷിമാരേ, പത്ത് ആയിരം വീതിയിലാണ്. അതലവും വിതലവും നിലതലവും സുതലവും അങ്ങനെ തുടരും.
തലാതലം രസാതലം പാതാലം ചാപി സപ്തമമ് കൃഷ്ണാ ശുക്ലാരുണാ പീതാ ശര്കരാ ശൈലകാഞ്ചനീ
തലാതലവും രസാതലവും ഏഴാമത്തേതായി പാതാളവും ഉണ്ട്. അവിടെയുള്ള മണ്ണ് കറുപ്പും വെളുപ്പും ചുവപ്പും മഞ്ഞയും കല്ലും പാറയും പൊന്നുമാണ്.
ഭൂമയോ യത്ര വിപ്രേന്ദ്രാ വരപ്രാസാദശോഭിതാഃ തേഷു ദാനവദൈതേയജാതയഃ ശതശഃ സ്ഥിതാഃ
അവിടെയുള്ള ഭൂമികൾ മനോഹരമായ കൊട്ടാരങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, മഹാബ്രാഹ്മണന്മാരേ. അവിടെ അനേകം ദാനവരും ദൈത്യരും വസിക്കുന്നു.
നാഗാനാം ച മഹാങ്ഗാനാം ജ്ഞാതയശ് ച ദ്വിജോത്തമാഃ സ്വര്ലോകാദ് അപി രമ്യാണി പാതാലാനീതി നാരദഃ
വലിയ ശരീരമുള്ള നാഗന്മാരുടെയും അവരുടെ ബന്ധുക്കളുടെയും വാസസ്ഥലമാണ് അവിടം, മഹർഷിമാരേ. പാതാളങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തേക്കാൾ മനോഹരമാണെന്ന് നാരദൻ പറയുന്നു.
പ്രാഹ സ്വര്ഗസദോമധ്യേ പാതാലേഭ്യോ ഗതോ ദിവമ് ആഹ്ലാദകാരിണഃ ശുഭ്രാ മണയോ യത്ര സുപ്രഭാഃ
സ്വർഗ്ഗവാസികളോടു നടുവിൽ നാരദൻ പറഞ്ഞു: 'പാതാളങ്ങളിൽ നിന്ന് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോയാൽ അവിടെ അതിമനോഹരമായ രത്നങ്ങൾ കാണാം.'
നാഗാഭരണഭൂഷാശ് ച പാതാലം കേന തത്സമമ് ദൈത്യദാനവകന്യാഭിര് ഇതശ് ചേതശ് ച ശോഭിതേ
നാഗഭൂഷണങ്ങൾ പാതാളത്തെ അലങ്കരിക്കുന്നു; ദൈത്യദാനവരുടെ പുത്രിമാർ അവിടം ചുറ്റും ഭംഗിയേകുന്നു. അതിനോട് തുല്യമായ സ്ഥലം ആര്ക്കും കാണാനാവില്ല.
പാതാലേ കസ്യ ന പ്രീതിര് വിമുക്തസ്യാപി ജായതേ ദിവാര്കരശ്മയോ യത്ര പ്രഭാസ് തന്വന്തി നാതപമ്
പാതാളത്തിൽ ആര്ക്കും ആനന്ദം തോന്നാതിരിക്കാൻ കഴിയില്ല, മോക്ഷം നേടിയവർക്കും പോലും. അവിടെ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും വെളിച്ചം നൽകുന്നു, ചൂടോ തണുപ്പോ ഇല്ല.
ശശിനശ് ച ന ശീതായ നിശി ദ്യോതായ കേവലമ് ഭക്ഷ്യഭോജ്യമഹാപാനമദമത്തൈശ് ച ഭോഗിഭിഃ
ചന്ദ്രൻ രാത്രിയിൽ വെളിച്ചം മാത്രം നൽകുന്നു, തണുപ്പ് നൽകുന്നില്ല. അവിടെ മദംപിടിച്ച നാഗങ്ങൾ വിഭവസമൃദ്ധമായ ഭക്ഷണവും പാനീയവും ആസ്വദിക്കുന്നു.
യത്ര ന ജ്ഞായതേ കാലോ ഗതോ ഽപി ദനുജാദിഭിഃ വനാനി നദ്യോ രമ്യാണി സരാംസി കമലാകരാഃ
അവിടം, ദാനവാദികൾക്കു സമയം കടന്നുപോകുമ്പോഴും അതറിയാൻ കഴിയില്ല. മനോഹരമായ വനങ്ങൾ, നദികൾ, തടാകങ്ങൾ, താമരക്കുളങ്ങൾ എല്ലാം അവിടെ ഉണ്ട്.