ഋതേ തു പുരുഷം നേഹ സ്ത്രീ ഗര്ഭാന് ധാരയത്യ് ഉത ഋതേ സ്ത്രിയം ന പുരുഷോ രൂപം നിര്വര്തതേ തഥാ
പുരുഷൻ ഇല്ലാതെ സ്ത്രീക്ക് ഇവിടെ ഗർഭം ധരിക്കാൻ കഴിയില്ല; അതുപോലെ സ്ത്രീ ഇല്ലാതെ പുരുഷനു രൂപം സൃഷ്ടിക്കാനാവില്ല.
അന്യോന്യസ്യാഭിസംബന്ധാദ് അന്യോന്യഗുണസംശ്രയാത് രൂപം നിര്വര്തയേദ് ഏതദ് ഏവം സര്വാസു യോനിഷു
പരസ്പരബന്ധവും പരസ്പരഗുണങ്ങളിൽ ആശ്രയവും കൊണ്ടാണ് രൂപം ഉണ്ടാകുന്നത്; എല്ലാ യോനികളിലും ഇതേ രീതിയിലാണ്.
രത്യര്ഥമ് അതിസംയോഗാദ് അന്യോന്യഗുണസംശ്രയാത് ഋതൌ നിര്വര്തതേ രൂപം തദ് വക്ഷ്യാമി നിദര്ശനമ്
സുഖത്തിനായി ചേർന്നും പരസ്പരഗുണങ്ങളിൽ ആശ്രയിച്ചും, കാലം എത്തിയപ്പോൾ രൂപം ഉണ്ടാകുന്നു; അതിന്റെ ഉദാഹരണം ഞാൻ പറയും.
യേ ഗുണാഃ പുരുഷസ്യേഹ യേ ച മാതുര് ഗുണാസ് തഥാ അസ്ഥി സ്നായു ച മജ്ജാ ച ജാനീമഃ പിതൃതോ ദ്വിജ
പുരുഷന്റെ ഗുണങ്ങൾ, അമ്മയുടെ ഗുണങ്ങൾ, അസ്ഥി, സ്നायु, മജ്ജ — ഇവയെല്ലാം അച്ഛനിൽ നിന്നാണെന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു, ദ്വിജൻ.
ത്വങ്മാംസശോണിതം ചേതി മാതൃജാന്യ് അനുശുശ്രുമ ഏവമ് ഏതദ് ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ വേദശാസ്ത്രേഷു പഠ്യതേ
ത്വക്ക്, മാംസം, രക്തം — ഇവ അമ്മയിൽ നിന്നാണെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അതാണ് സത്യം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ, വേദശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പഠിപ്പിക്കുന്നത്.
പ്രമാണം യച് ച വേദോക്തം ശാസ്ത്രോക്തം യച് ച പഠ്യതേ വേദശാസ്ത്രപ്രമാണം ച പ്രമാണം തത് സനാതനമ്
വേദത്തിൽ പറയുന്നതും ശാസ്ത്രത്തിൽ പഠിപ്പിക്കുന്നതും എല്ലാം പ്രമാണമാണ്; വേദശാസ്ത്രങ്ങളുടെ പ്രമാണം ശാശ്വതമാണ്.
ഏവമ് ഏവാഭിസംബന്ധൌ നിത്യം പ്രകൃതിപൂരുഷൌ യച് ചാപി ഭഗവംസ് തസ്മാന് മോക്ഷധര്മോ ന വിദ്യതേ
ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് പ്രകൃതിയും പുരുഷനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം എപ്പോഴും; അതിനാൽ മോക്ഷധർമ്മം ഇല്ല, ഭഗവൻ.
അഥവാനന്തരകൃതം കിംചിദ് ഏവ നിദര്ശനമ് തന് മമാചക്ഷ്വ തത്ത്വേന പ്രത്യക്ഷോ ഹ്യ് അസി സര്വദാ
അല്ലെങ്കിൽ, ഉള്ളിൽ നിന്നു മറ്റേതെങ്കിലും ഉദാഹരണം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതു സത്യമായി എനിക്ക് പറയണം, കാരണം നീ എല്ലാം നേരിട്ട് കാണുന്നവനാണ്.
മോക്ഷകാമാ വയം ചാപി കാങ്ക്ഷാമോ യദ് അനാമയമ് അജേയമ് അജരം നിത്യമ് അതീന്ദ്രിയമ് അനീശ്വരമ്
മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഞങ്ങൾ രോഗമില്ലാത്തതും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തതും വൃദ്ധിപിടിക്കാത്തതും ശാശ്വതവുമായതും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതമായതും യജമാനനില്ലാത്തതുമായതും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
യദ് ഏതദ് ഉക്തം ഭവതാ വേദശാസ്ത്രനിദര്ശനമ് ഏവമ് ഏതദ് യഥാ വക്ഷ്യേ തത്ത്വഗ്രാഹീ യഥാ ഭവാന്
നീ വേദശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്നു ഉദാഹരണമായി പറഞ്ഞത് ശരിയാണ്; ഞാൻ വിശദീകരിക്കും, നീയാണ് സത്യം ഗ്രഹിച്ചവൻ.
ധാര്യതേ ഹി ത്വയാ ഗ്രന്ഥ ഉഭയോര് വേദശാസ്ത്രയോഃ ന ച ഗ്രന്ഥസ്യ തത്ത്വജ്ഞോ യഥാതത്ത്വം നരേശ്വര
വേദവും ശാസ്ത്രവും ഇരുന്നതിലും നീ ഗ്രന്ഥം കൈവശം വയ്ക്കുന്നു; പക്ഷേ, ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ സത്യം അറിയുന്നവൻ രാജാവിനുപോലെയല്ല.
യോ ഹി വേദേ ച ശാസ്ത്രേ ച ഗ്രന്ഥധാരണതത്പരഃ ന ച ഗ്രന്ഥാര്ഥതത്ത്വജ്ഞസ് തസ്യ തദ്ധാരണം വൃഥാ
വേദത്തിലും ശാസ്ത്രത്തിലും ഗ്രന്ഥം മനസ്സിൽ വയ്ക്കുന്നവൻ, എന്നാൽ അതിന്റെ അർത്ഥം അറിയാത്തവനാണെങ്കിൽ, അവന്റെ പഠനം വെറുതെ.
ഭാരം സ വഹതേ തസ്യ ഗ്രന്ഥസ്യാര്ഥം ന വേത്തി യഃ യസ് തു ഗ്രന്ഥാര്ഥതത്ത്വജ്ഞോ നാസ്യ ഗ്രന്ഥാഗമോ വൃഥാ
ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അർത്ഥം അറിയാതെ ഭാരം ചുമക്കുകയാണ് അവൻ; എന്നാൽ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ സത്യം അറിയുന്നവന്റെ പഠനം വെറുതെയല്ല.
ഗ്രന്ഥസ്യാര്ഥം സ പൃഷ്ടസ് തു മാദൃശോ വക്തുമ് അര്ഹതി യഥാതത്ത്വാഭിഗമനാദ് അര്ഥം തസ്യ സ വിന്ദതി
ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അർത്ഥം ചോദിച്ചാൽ, എന്റെപോലുള്ളവൻ പറയണം; സത്യം അറിയാൻ ശ്രമിച്ചാൽ അതിന്റെ അർത്ഥം കണ്ടെത്താം.
ന യഃ സമുത്സുകഃ കശ്ചിദ് ഗ്രന്ഥാര്ഥം സ്ഥൂലബുദ്ധിമാന് സ കഥം മന്ദവിജ്ഞാനോ ഗ്രന്ഥം വക്ഷ്യതി നിര്ണയാത്
ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അർത്ഥം അറിയാൻ അത്യന്തം ആഗ്രഹമുള്ളവനും, പക്ഷേ ഭാവനയില്ലാത്തവനും, എങ്ങനെ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ സത്യസാരമായ അർത്ഥം വ്യക്തമാക്കാൻ കഴിയും?
അജ്ഞാത്വാ ഗ്രന്ഥതത്ത്വാനി വാദം യഃ കുരുതേ നരഃ ലോഭാദ് വാപ്യ് അഥവാ ദമ്ഭാത് സ പാപീ നരകം വ്രജേത്
ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സത്യം അറിയാതെ, സ്വാർത്ഥത്താലോ കപടത്വത്താലോ വാദത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നവൻ പാപി ആകുന്നു; അത്തരം ഒരാൾ നരകത്തിൽ പോകും.
നിര്ണയം ചാപി ച്ഛിദ്രാത്മാ ന തദ് വക്ഷ്യതി തത്ത്വതഃ സോ ഽപീഹാസ്യാര്ഥതത്ത്വജ്ഞോ യസ്മാന് നൈവാത്മവാന് അപി
തെറ്റായ നിര്ണയം ഉള്ളവൻ സത്യം പറയാൻ കഴിയില്ല; കാരണം, യഥാർത്ഥ അർത്ഥം അറിയാത്തവൻ ആത്മസമാധാനമുള്ളവനല്ല.
തസ്മാത് ത്വം ശൃണു രാജേന്ദ്ര യഥൈതദ് അനുദൃശ്യതേ യഥാ തത്ത്വേന സാംഖ്യേഷു യോഗേഷു ച മഹാത്മസു
അതുകൊണ്ട്, രാജാധിരാജാ, ഇവിടെ എങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്നു, മഹാത്മാക്കളിൽ സംഖ്യയിലും യോഗത്തിലും എങ്ങനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നു എന്ന് നീ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കുക.
യദ് ഏവ യോഗാഃ പശ്യന്തി സാംഖ്യം തദ് അനുഗമ്യതേ ഏകം സാംഖ്യം ച യോഗം ച യഃ പശ്യതി സ ബുദ്ധിമാന്
യോഗികൾ കാണുന്നതെല്ലാം സംഖ്യയും പിന്തുടരുന്നു; സംഖ്യയും യോഗവും ഒന്നാണെന്ന് കാണുന്നവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ബുദ്ധിമാനാണ്.
ത്വങ് മാംസം രുധിരം മേദഃ പിത്തം മജ്ജാസ്ഥി സ്നായു ച ഏതദ് ഐന്ദ്രിയകം താത യദ് ഭവാന് ഇത്ഥമ് ആത്ഥ മാമ്
ത്വക്ക്, മാംസം, രക്തം, മേദസ്, പിത്തം, മജ്ജ, അസ്ഥി, സ്നായു — ഈ ശരീരഘടകങ്ങൾ നീ എനിക്ക് വിശദീകരിച്ചവയാണ്, പ്രിയനായവനേ.
ദ്രവ്യാദ് ദ്രവ്യസ്യ നിര്വൃത്തിര് ഇന്ദ്രിയാദ് ഇന്ദ്രിയം തഥാ ദേഹാദ് ദേഹമ് അവാപ്നോതി ബീജാദ് ബീജം തഥൈവ ച
ദ്രവ്യത്തിൽ നിന്ന് ദ്രവ്യം ഉത്ഭവിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രിയത്തിൽ നിന്ന് ഇന്ദ്രിയം. ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ശരീരം, വിത്തിൽ നിന്ന് വിത്ത് — ഇതുപോലെയാണ്.
നിരിന്ദ്രിയസ്യ ബീജസ്യ നിര്ദ്രവ്യസ്യാപി ദേഹിനഃ കഥം ഗുണാ ഭവിഷ്യന്തി നിര്ഗുണത്വാന് മഹാത്മനഃ
ഇന്ദ്രിയങ്ങളില്ലാത്തവനും, രൂപമില്ലാത്തവനും എങ്ങനെ ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം? ഗുണങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതിനാൽ, മഹാത്മാവേ, അവ ഉണ്ടാകില്ല.
ഗുണാ ഗുണേഷു ജായന്തേ തത്രൈവ വിരമന്തി ച ഏവം ഗുണാഃ പ്രകൃതിജാ ജായന്തേ ന ച യാന്തി ച
ഗുണങ്ങൾ ഗുണങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്, അവിടെയാണ് അവ നിലയ്ക്കുന്നതും. പ്രകൃതിയിൽ നിന്നുള്ള ഗുണങ്ങൾ ജനിച്ച് അങ്ങേയറ്റം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ത്വങ് മാംസം രുധിരം മേദഃ പിത്തം മജ്ജാസ്ഥി സ്നായു ച അഷ്ടൌ താന്യ് അഥ ശുക്രേണ ജാനീഹി പ്രാകൃതേന വൈ
ത്വക്ക്, മാംസം, രക്തം, മേദസ്, പിത്തം, മജ്ജ, അസ്ഥി, സ്നായു — ഈ എട്ട്, പ്രകൃതിദത്തമായ വിത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത് എന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
പുമാംശ് ചൈവാപുമാംശ് ചൈവ സ്ത്രീലിങ്ഗം പ്രാകൃതം സ്മൃതമ് വായുര് ഏഷ പുമാംശ് ചൈവ രസ ഇത്യ് അഭിധീയതേ
പുരുഷനും, അപുരുഷനും, സ്ത്രീലിംഗവും പ്രകൃതിദത്തമായ രൂപങ്ങൾ എന്നാണ് പറയുന്നത്. ഈ വായു പുരുഷൻ ആണെന്നും, രസം അങ്ങനെ തന്നെയാണെന്നും പറയുന്നു.
അലിങ്ഗാ പ്രകൃതിര് ലിങ്ഗൈര് ഉപലഭ്യതി സാത്മജൈഃ യഥാ പുഷ്പഫലൈര് നിത്യം മൂര്തം ചാമൂര്തയസ് തഥാ
രൂപമില്ലാത്ത പ്രകൃതിയെ അതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളിലൂടെ തിരിച്ചറിയാം; പൂവും പഴവും പോലെ, രൂപംകൊണ്ടാണ് രൂപമില്ലാത്തത് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഏവമ് അപ്യ് അനുമാനേന സ ലിങ്ഗമ് ഉപലഭ്യതേ പഞ്ചവിംശതികസ് താത ലിങ്ഗേഷു നിയതാത്മകഃ
ഇതുപോലെ തന്നെ, അനുമാനത്തിലൂടെ അതിന്റെ ലക്ഷണം അറിയാം; ഇരുപത്തഞ്ച് ഘടകങ്ങളടങ്ങിയ ആത്മാവ് ഈ ലക്ഷണങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, പ്രിയനായവനേ.
അനാദിനിധനോ ഽനന്തഃ സര്വദര്ശനകേവലഃ കേവലം ത്വ് അഭിമാനിത്വാദ് ഗുണേഷു ഗുണ ഉച്യതേ
ആദിയില്ലാത്തതും അന്തമില്ലാത്തതും അനന്തവുമായവൻ, എല്ലാം കാണുന്നവൻ, ശുദ്ധമായ ദർശനമായവൻ — ഗുണങ്ങളിൽ അഹങ്കാരം കൊണ്ടാണ് അവനെ ഗുണവാൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ഗുണാ ഗുണവതഃ സന്തി നിര്ഗുണസ്യ കുതോ ഗുണാഃ തസ്മാദ് ഏവം വിജാനന്തി യേ ജനാ ഗുണദര്ശിനഃ
ഗുണങ്ങൾ ഗുണമുള്ളവനിൽ മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ; ഗുണമില്ലാത്തവനിൽ എങ്ങനെ ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം? അതുകൊണ്ട്, ഗുണങ്ങളെ കാണുന്നവർ ഇങ്ങനെ തന്നെ മനസ്സിലാക്കണം.
യദാ ത്വ് ഏഷ ഗുണാന് ഏതാന് പ്രാകൃതാന് അഭിമന്യതേ തദാ സ ഗുണവാന് ഏവ ഗുണഭേദാന് പ്രപശ്യതി
പ്രകൃതിദത്തമായ ഈ ഗുണങ്ങളെ അവൻ സ്വന്തമെന്ന് കരുതുമ്പോൾ, അപ്പോൾ അവൻ ഗുണവാനായി ഗുണങ്ങളുടെ വ്യത്യാസങ്ങൾ കാണുന്നു.