ചാന്ദ്രായണാനി വിധിവല് ലിങ്ഗാനി വിവിധാനി ച ചാതുരാശ്രമ്യയുക്താനി ധര്മാധര്മാശ്രയാണ്യ് അപി
ചാന്ദ്രായണവും മറ്റു പലവിധ ആചാരങ്ങളും, ജീവിതത്തിലെ നാലു ഘട്ടങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവിധ ചിഹ്നങ്ങളും, എല്ലാം ധർമ്മത്തിലും അധർമ്മത്തിലും ആധാരമാക്കിയവയാണ്.
ഉപാശ്രയാന് അപ്യ് അപരാന് പാഖണ്ഡാന് വിവിധാന് അപി വിവിക്താശ് ച ശിലാഛായാസ് തഥാ പ്രസ്രവണാനി ച
മറ്റു പലശ്രയങ്ങളും, വ്യത്യസ്തമായ ഭ്രാന്തരീതികളും, ഏകാന്തമായ സ്ഥലങ്ങളും, പാറയുടെ തണലും, ഉറവകളും ഇവയും ഉണ്ട്.
പുലിനാനി വിവിക്താനി വിവിധാനി വനാനി ച കാനനേഷു വിവിക്താശ് ച ശൈലാനാം മഹതീര് ഗുഹാഃ
നദീതീരങ്ങളിലെ ഏകാന്തമായ ഇടങ്ങൾ, പലതരം കാടുകൾ, കാനനങ്ങളിൽ പർവ്വതങ്ങളിലെ വലിയ ഗുഹകളും ഒറ്റപ്പെട്ടവയാകുന്നു.
നിയമാന് വിവിധാംശ് ചാപി വിവിധാനി തപാംസി ച യജ്ഞാംശ് ച വിവിധാകാരാന് വിദ്യാശ് ച വിവിധാസ് തഥാ
പലവിധ നിയന്ത്രണങ്ങളും, വിവിധ തപസ്സുകളും, പലതരം യാഗങ്ങളും, അങ്ങനെ തന്നെ പലവിധ വിദ്യകളും ഉണ്ട്.
വണിക്പഥം ദ്വിജക്ഷത്രവൈശ്യശൂദ്രാംസ് തഥൈവ ച ദാനം ച വിവിധാകാരം ദീനാന്ധകൃപണാദിഷു
വ്യാപാരമാർഗ്ഗം, ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയൻ, വൈശ്യൻ, ശൂദ്രൻ എന്നിങ്ങനെ നാലു വർഗ്ഗങ്ങളും, ദരിദ്രർ, കുരുടൻ, ദുർബലൻ എന്നിവർക്കുള്ള പലവിധ ദാനങ്ങളും ഉണ്ട്.
അഭിമന്യേത സംധാതും തഥൈവ വിവിധാന് ഗുണാന് സത്ത്വം രജസ് തമശ് ചൈവ ധര്മാര്ഥൌ കാമ ഏവ ച
ഇവയെല്ലാം എങ്ങനെ ഒന്നിപ്പിക്കാമെന്ന് ആലോചിക്കണം; അതുപോലെ തന്നെ സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നിങ്ങനെ വിവിധ ഗുണങ്ങളും, ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം എന്നിവയും.
പ്രകൃത്യാത്മാനമ് ഏവാത്മാ ഏവം പ്രവിഭജത്യ് ഉത സ്വാഹാകാരവഷട്കാരൌ സ്വധാകാരനമസ്ക്രിയേ
സ്വഭാവപ്രകാരം ആത്മാവ് തന്നെ ഇങ്ങനെ വിഭജിക്കുന്നു; സ്വാഹാ, വഷട്, സ്വധാ എന്നിങ്ങനെ പിതൃകർമങ്ങളും നമസ്കാരങ്ങളും ചെയ്യുന്നു.
യജനാധ്യയനേ ദാനം തഥൈവാഹുഃ പ്രതിഗ്രഹമ് യാജനാധ്യാപനേ ചൈവ തഥാന്യദ് അപി കിംചന
യജ്ഞം, പഠനം, ദാനം, സമ്മാനം സ്വീകരിക്കൽ, യജ്ഞം നടത്തിക്കൽ, പഠിപ്പിക്കൽ, ഇങ്ങനെ ഇതിന് സമാനമായ മറ്റു കാര്യങ്ങളും പറയപ്പെടുന്നു.
ജന്മമൃത്യുവിധാനേന തഥാ വിശസനേന ച ശുഭാശുഭഭയം സര്വമ് ഏതദ് ആഹുഃ സനാതനമ്
ജനനവും മരണത്തിന്റെ ക്രമവും ശിക്ഷയും കൊണ്ടും, എല്ലാ ശുഭാശുഭമായ ഭയങ്ങളും, ഇതെല്ലാം ശാശ്വതമാണെന്ന് പറയുന്നു.
പ്രകൃതിഃ കുരുതേ ദേവീ ഭയം പ്രലയമ് ഏവ ച ദിവസാന്തേ ഗുണാന് ഏതാന് അതീത്യൈകോ ഽവതിഷ്ഠതേ
പ്രകൃതി, ദേവി, ഭയവും ലയവും സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ദിവസത്തിന്റെ അവസാനം ഈ ഗുണങ്ങളെ അതിജീവിച്ച് ഒരുവൻ മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു.
രശ്മിജാലമ് ഇവാദിത്യസ് തത്കാലം സംനിയച്ഛതി ഏവമ് ഏവൈഷ തത് സര്വം ക്രീഡാര്ഥമ് അഭിമന്യതേ
സൂര്യൻ തന്റെ കിരണങ്ങൾ പിൻവലിക്കുന്നതുപോലെ, അവൻ ഈ ലോകം മുഴുവൻ തന്റെ ലീലയായി ഒറ്റയടിക്ക് ആകർഷിക്കുന്നു.
ആത്മരൂപഗുണാന് ഏതാന് വിവിധാന് ഹൃദയപ്രിയാന് ഏവമ് ഏതാം പ്രകുര്വാണഃ സര്ഗപ്രലയധര്മിണീമ്
ആത്മാവിന്റെ പല രൂപങ്ങളും ഗുണങ്ങളും ഹൃദയത്തിന് പ്രിയമായവയാകെ ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിപ്പിച്ച് അവൻ സൃഷ്ടിയും ലയവും നടത്തുന്നു.
ക്രിയാം ക്രിയാപഥേ രക്തസ് ത്രിഗുണസ് ത്രിഗുണാധിപഃ ക്രിയാക്രിയാപഥോപേതസ് തഥാ തദ് ഇതി മന്യതേ
കർമ്മപഥത്തിൽ ആസ്വാദനം കൊണ്ടുള്ളവൻ, മൂന്നു ഗുണങ്ങളുള്ളവൻ, അവയുടെ അധിപൻ, കർമ്മവും അകർമ്മവും ഉള്ളവൻ, ഇതെല്ലാം ഇങ്ങനെ തന്നെ എന്നു കരുതുന്നു.
പ്രകൃത്യാ സര്വമ് ഏവേദം ജഗദ് അന്ധീകൃതം വിഭോ രജസാ തമസാ ചൈവ വ്യാപ്തം സര്വമ് അനേകധാ
പ്രകൃതിയുടെ വഴി ഈ ലോകം മുഴുവൻ അജ്ഞതയിൽ ആക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, മഹാനേ, രജസ്സും തമസ്സും പലവിധത്തിൽ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏവം ദ്വംദ്വാന്യ് അതീതാനി മമ വര്തന്തി നിത്യശഃ മത്ത ഏതാനി ജായന്തേ പ്രലയേ യാന്തി മാമ് അപി
ഇങ്ങനെ ഈ ദ്വന്ദങ്ങൾ അതിജീവിച്ച് എപ്പോഴും എന്നിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; അവ എന്നിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്, ലയകാലത്ത് എന്നിലേക്കാണ് മടങ്ങുന്നത്.
നിസ്തര്തവ്യാണ്യ് അഥൈതാനി സര്വാണീതി നരാധിപ മന്യതേ പക്ഷബുദ്ധിത്വാത് തഥൈവ സുകൃതാന്യ് അപി
രാജാവേ, ഇവയെല്ലാം കടന്നുപോകേണ്ടവയാണെന്ന് ഒരുവൻ കരുതുന്നു, പക്ഷപാതബുദ്ധിയാൽ, നല്ല പ്രവൃത്തികളും അങ്ങനെ തന്നെ വിചാരിക്കുന്നു.
ഭോക്തവ്യാനി മമൈതാനി ദേവലോകഗതേന വൈ ഇഹൈവ ചൈനം ഭോക്ഷ്യാമി ശുഭാശുഭഫലോദയമ്
ദേവലോകത്തിലെത്തിയവൻ ഇവയെല്ലാം അനുഭവിക്കേണ്ടവയാണെന്ന് കരുതുന്നു; ഇവിടെയും ഞാൻ ശുഭവും അശുഭവും ഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കും.
സുഖമ് ഏവം തു കര്തവ്യം സകൃത് കൃത്വാ സുഖം മമ യാവദ് ഏവ തു മേ സൌഖ്യം ജാത്യാം ജാത്യാം ഭവിഷ്യതി
ഇങ്ങനെ സന്തോഷം മാത്രം ചെയ്യണം; ഒരിക്കൽ സന്തോഷം ലഭിച്ചാൽ, എത്രകാലം ആനന്ദം നിലനിൽക്കുന്നു, അത്രയും ജന്മം ജന്മം ആനന്ദം ഉണ്ടാകും.
ഭവിഷ്യതി ന മേ ദുഃഖം കൃതേനേഹാപ്യ് അനന്തകമ് സുഖദുഃഖം ഹി മാനുഷ്യം നിരയേ ചാപി മജ്ജനമ്
ഇവിടെ ഞാൻ ചെയ്ത പ്രവൃത്തികളാൽ എനിക്ക് അനന്തമായ ദു:ഖം ഉണ്ടാകില്ല. മനുഷ്യജീവിതം സുഖവും ദു:ഖവും കലർന്നതാണ്; നരകത്തിൽ മുങ്ങലും അതിലുണ്ട്.
നിരയാച് ചാപി മാനുഷ്യം കാലേനൈഷ്യാമ്യ് അഹം പുനഃ മനുഷ്യത്വാച് ച ദേവത്വം ദേവത്വാത് പൌരുഷം പുനഃ
നരകത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ വീണ്ടും മനുഷ്യജന്മം പ്രാപിക്കും; മനുഷ്യനിൽ നിന്ന് ദേവതാവസ്ഥയിലേക്കും, ദേവതയിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മനുഷ്യാവസ്ഥയിലേക്കും പോകും.
മനുഷ്യത്വാച് ച നിരയം പര്യായേണോപഗച്ഛതി ഏഷ ഏവം ദ്വിജാതീനാമ് ആത്മാ വൈ സ ഗുണൈര് വൃതഃ
മനുഷ്യാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് നരകത്തിലേക്കും അങ്ങനെ മാറി മാറി പോകുന്നു. ഇങ്ങനെ തന്നെ, ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ദ്വിജാതികളുടെ ആത്മാവാണ് ഈ യാത്ര തുടരുന്നത്.
തേന ദേവമനുഷ്യേഷു നിരയം ചോപപദ്യതേ മമത്വേനാവൃതോ നിത്യം തത്രൈവ പരിവര്തതേ
അതുകൊണ്ട് ദേവന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും നരകത്തിലും ജനനം ഉണ്ടാകുന്നു; എപ്പോഴും മമതയിൽ മൂടപ്പെട്ട് അവിടെ തന്നെ ചുറ്റി ചുറ്റി നടക്കുന്നു.
സര്ഗകോടിസഹസ്രാണി മരണാന്താസു മൂര്തിഷു യ ഏവം കുരുതേ കര്മ ശുഭാശുഭഫലാത്മകമ്
ആരെങ്കിലും ഇങ്ങനെ, മരണത്തിൽ അവസാനിക്കുന്ന രൂപങ്ങളിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് സൃഷ്ടിച്ചക്രങ്ങളിൽ, നല്ലതും ചീത്തയുമുള്ള ഫലം നൽകുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നു.
സ ഏവം ഫലമ് ആപ്നോതി ത്രിഷു ലോകേഷു മൂര്തിമാന് പ്രകൃതിഃ കുരുതേ കര്മ ശുഭാശുഭഫലാത്മകമ്
അവൻ അങ്ങനെ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ശരീരധാരി ആയി ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു; പ്രകൃതിയാണ് നല്ലതും ചീത്തയുമുള്ള ഫലം നൽകുന്ന പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നത്.
പ്രകൃതിശ് ച തഥാപ്നോതി ത്രിഷു ലോകേഷു കാമഗാ തിര്യഗ്യോനിമനുഷ്യത്വേ ദേവലോകേ തഥൈവ ച
പ്രകൃതിയും അങ്ങനെ തന്നെ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ആഗ്രഹം മൂലമുള്ള രൂപങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു: മൃഗജന്മം, മനുഷ്യജന്മം, ദേവലോകം എന്നിവയിൽ.
ത്രീണി സ്ഥാനാനി ചൈതാനി ജാനീയാത് പ്രാകൃതാനി ഹ അലിങ്ഗപ്രകൃതിത്വാച് ച ലിങ്ഗൈര് അപ്യ് അനുമീയതേ
ഈ മൂന്ന് അവസ്ഥകളും സ്വാഭാവികമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; അവ വ്യക്തമായി കാണപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിലും, ലക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ടു മനസ്സിലാക്കാം.
തഥൈവ പൌരുഷം ലിങ്ഗമ് അനുമാനാദ് ധി മന്യതേ സ ലിങ്ഗാന്തരമ് ആസാദ്യ പ്രാകൃതം ലിങ്ഗമ് അവ്രണമ്
അങ്ങനെ തന്നെ, പുരുഷാവസ്ഥയുടെ ലക്ഷണം യുക്തിയാൽ മനസ്സിലാക്കാം; മറ്റൊരു ലക്ഷണം ലഭിച്ചാൽ, സ്വാഭാവിക ലക്ഷണം അകറ്റപ്പെടുന്നില്ല.
വ്രണദ്വാരാണ്യ് അധിഷ്ഠായ കര്മാണ്യ് ആത്മനി മന്യതേ ശ്രോത്രാദീനി തു സര്വാണി പഞ്ച കര്മേന്ദ്രിയാണ്യ് അഥ
ഇന്ദ്രിയദ്വാരങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, പ്രവൃത്തികൾ സ്വത്തിനാണെന്ന് കരുതുന്നു; കേൾവി മുതലായ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അഞ്ചു കർമേന്ദ്രിയങ്ങളാണ്.
രാഗാദീനി പ്രവര്തന്തേ ഗുണേഷ്വ് ഇഹ ഗുണൈഃ സഹ അഹമ് ഏതാനി വൈ കുര്വന് മമൈതാനീന്ദ്രിയാണി ഹ
രാഗം മുതലായവ ഗുണങ്ങളിൽ ഉണ്ടാകുന്നു, ഗുണങ്ങളോടൊപ്പം; ഞാൻ ഇവ ചെയ്യുമ്പോൾ, ഈ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്റെതാണെന്ന് കരുതുന്നു.
നിരിന്ദ്രിയോ ഹി മന്യേത വ്രണവാന് അസ്മി നിര്വ്രണഃ അലിങ്ഗോ ലിങ്ഗമ് ആത്മാനമ് അകാലം കാലമ് ആത്മനഃ
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഇല്ലെന്ന്, ഞാൻ പരുക്കേറ്റവനാണോ അല്ലയോ എന്ന് ആത്മാവ് കരുതുന്നു; ലക്ഷണമില്ലാത്തത് തന്നെ ലക്ഷണമുള്ളതെന്ന്, കാലാതീതമോ കാലബന്ധമോ എന്നിങ്ങനെ കരുതുന്നു.