ഏവമ് അവ്യക്തവിഷയം മോക്ഷമ് ആഹുര് മനീഷിണഃ പഞ്ചവിംശതിമോ യോ ഽയം ജ്ഞാനാദ് ഏവ പ്രവര്തതേ
ഇങ്ങനെ, അവ്യക്തത്തിൽ അടങ്ങിയ മോക്ഷമാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു; ഈ ഇരുപത്തഞ്ചാമത്തേത് ജ്ഞാനത്തിലൂടെ മാത്രമേ പ്രവർത്തിക്കുകയുള്ളൂ.
ഏവമ് അപ്രതിബുദ്ധത്വാദ് അബുദ്ധമ് അനുവര്തതേ ദേഹാദ് ദേഹസഹസ്രാണി തഥാ ച ന സ ഭിദ്യതേ
ഇങ്ങനെ ജാഗരൂകതയില്ലായ്മ മൂലം, അവൻ അജ്ഞതയെ പിന്തുടരുന്നു; ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് ശരീരങ്ങളിലേക്കു പോകുമ്പോഴും, അവൻ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
തിര്യഗ്യോനിസഹസ്രേഷു കദാചിദ് ദേവതാസ്വ് അപി ഉത്പദ്യതി തപോയോഗാദ് ഗുണൈഃ സഹ ഗുണക്ഷയാത്
ആയിരക്കണക്കിന് മൃഗജന്മങ്ങളിൽ, ഒരിക്കൽ ഒരിക്കൽ തപസ്സിന്റെയും ഗുണങ്ങളുടെയും ഫലമായി, ദേവതകളിൽ ജനനം ലഭിച്ചേക്കാം. പക്ഷേ ആ ഗുണങ്ങൾ കുറയുമ്പോൾ, പിന്നെയും താഴേയ്ക്ക് വീഴുന്നു.
മനുഷ്യത്വാദ് ദിവം യാതി ദേവോ മാനുഷ്യമ് ഏതി ച മാനുഷ്യാന് നിരയസ്ഥാനമ് ആലയം പ്രതിപദ്യതേ
മനുഷ്യജന്മത്തിൽ നിന്ന് സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്താം, ദേവൻ മനുഷ്യനായി ജനിക്കും; മനുഷ്യനിൽ നിന്ന് നരകത്തിലെ ഇടത്തേക്കും പോകുന്നു.
കോഷകാരോ യഥാത്മാനം കീടഃ സമഭിരുന്ധതി സൂത്രതന്തുഗുണൈര് നിത്യം തഥായമ് അഗുണോ ഗുണൈഃ
പട്ടുപുഴു തനിക്കു തന്നെയുള്ള നൂലുകൊണ്ടു തന്നെ ചുറ്റി പൂട്ടുന്നതുപോലെ, ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത ആത്മാവും ഗുണങ്ങളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു.
ദ്വംദ്വമ് ഏതി ച നിര്ദ്വംദ്വസ് താസു താസ്വ് ഇഹ യോനിഷു ശീര്ഷരോഗേ ഽക്ഷിരോഗേ ച ദന്തശൂലേ ഗലഗ്രഹേ
ഇവിടെ വിവിധ ജന്മങ്ങളിൽ, ഇരു വിരുദ്ധാവസ്ഥകളും അവനുഭവപ്പെടുന്നു—തലവേദന, കണ്ണ് രോഗം, പല്ല് വേദന, കഴുത്ത് പിടിപ്പ് എന്നിവയൊക്കെയും.
ജലോദരേ ഽതിസാരേ ച ഗണ്ഡമാലാവിചര്ചികേ ശ്വിത്രകുഷ്ഠേ ഽഗ്നിദഗ്ധേ ച സിധ്മാപസ്മാരയോര് അപി
ജലോദരം, അതിസാരം, കണ്മല, ചർമ്മരോഗം, ശ്വിത്രം, കുഷ്ഠം, അഗ്നിയിൽ കത്തൽ, ചൊറിച്ചിൽ, അപസ്മാരം എന്നിവയും.
യാനി ചാന്യാനി ദ്വംദ്വാനി പ്രാകൃതാനി ശരീരിണാമ് ഉത്പദ്യന്തേ വിചിത്രാണി താന്യ് ഏവാത്മാഭിമന്യതേ
ശരീരധാരികൾക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന മറ്റു പ്രകൃതിദത്തമായ ഇരട്ടാവസ്ഥകളും, ആ വിവിധ അനുഭവങ്ങൾ എല്ലാം ആത്മാവ് തനിക്കുള്ളതാണെന്ന് കരുതുന്നു.
അഭിമാനാതിമാനാനാം തഥൈവ സുകൃതാന്യ് അപി ഏകവാസാശ് ചതുര്വാസാഃ ശായീ നിത്യമ് അധസ് തഥാ
അഹങ്കാരത്താലും അഭിമാനത്താലും, നല്ല പ്രവൃത്തികളും ചെയ്യപ്പെടുന്നു; ഒരൊറ്റ വസ്ത്രം ധരിച്ചോ നാലു വസ്ത്രം ധരിച്ചോ, നിലത്ത് തന്നെ കിടന്നോ.
മണ്ഡൂകശായീ ച തഥാ വീരാസനഗതസ് തഥാ വീരമ് ആസനമ് ആകാശേ തഥാ ശയനമ് ഏവ ച
തവളപോലെ കിടക്കൽ, വീരാസനത്തിൽ ഇരിക്കൽ, ആകാശത്തിൽ വീരാസനം, അതുപോലെ തന്നെ കിടക്കൽ.
ഇഷ്ടകാപ്രസ്തരേ ചൈവ ചക്രകപ്രസ്തരേ തഥാ ഭസ്മപ്രസ്തരശായീ ച ഭൂമിശയ്യാനുലേപനഃ
ഇഷ്ടകകളുടെ കിടക്കയിൽ, ചക്രങ്ങളുടെ കിടക്കയിൽ, ചാരത്തിന്റെ കിടക്കയിൽ കിടക്കൽ, നിലം പുരട്ടി കിടക്കൽ.
വീരസ്ഥാനാമ്ബുപാകേ ച ശയനം ഫലകേഷു ച വിവിധാസു ച ശയ്യാസു ഫലഗൃഹ്യാന്വിതാസു ച
വീരഭൂമിയിൽ, വെള്ളത്തിൽ പാകം ചെയ്യൽ, തകിടുകളിൽ കിടക്കൽ, പലവിധം ഫലങ്ങൾ നിറച്ച കിടക്കകളിൽ കിടക്കൽ.
ഉദ്യാനേ ഖലലഗ്നേ തു ക്ഷൌമകൃഷ്ണാജിനാന്വിതഃ മണിവാലപരീധാനോ വ്യാഘ്രചര്മപരിച്ഛദഃ
തോട്ടത്തിൽ, കളത്തിൽ ചേർന്ന്, കൌശേയവസ്ത്രം അഥവാ കറുത്ത മയിലുരുമ, മണി അലങ്കാരമുള്ള വസ്ത്രം അഥവാ പുലിവെള്ളരി ധരിച്ച്.
സിംഹചര്മപരീധാനഃ പട്ടവാസാസ് തഥൈവ ച ഫലകം പരിധാനശ് ച തഥാ കടകവസ്ത്രധൃക്
സിംഹചർമ്മം അഥവാ പറ്റു വസ്ത്രം ധരിച്ച്, തകിടം വസ്ത്രമായി അണിഞ്ഞോ, അരക്കെട്ട് വസ്ത്രം ധരിച്ചോ.
കടൈകവസനശ് ചൈവ ചീരവാസാസ് തഥൈവ ച വസ്ത്രാണി ചാന്യാനി ബഹൂന്യ് അഭിമത്യ ച ബുദ്ധിമാന്
അരക്കെട്ട് മാത്രം ധരിച്ചോ, തവിട് വസ്ത്രം അണിഞ്ഞോ, ഇഷ്ടാനുസൃതമായി പല വസ്ത്രങ്ങളും ധരിച്ചോ, ബുദ്ധിമാനായി.
ഭോജനാനി വിചിത്രാണി രത്നാനി വിവിധാനി ച ഏകരാത്രാന്തരാശിത്വമ് ഏകകാലികഭോജനമ്
പലവിധം ഭക്ഷണങ്ങൾ, പലവിധം രത്നങ്ങൾ, ഒരു രാത്രി ഇടവേളക്ക് ശേഷം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ, അല്ലെങ്കിൽ ദിവസം ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ.
ചതുര്ഥാഷ്ടമകാലം ച ഷഷ്ഠകാലികമ് ഏവ ച ഷഡ്രാത്രഭോജനശ് ചൈവ തഥാ ചാഷ്ടാഹഭോജനഃ
നാലാം അഥവാ എട്ടാം സമയത്ത് ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ, ആറാം സമയത്ത് ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ, ആറു രാത്രിക്ക് ഒരിക്കൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ, എട്ടു ദിവസത്തിന് ഒരിക്കൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ.
മാസോപവാസീ മൂലാശീ ഫലാഹാരസ് തഥൈവ ച വായുഭക്ഷശ് ച പിണ്യാകദധിഗോമയഭോജനഃ
ഒരു മാസം ഉപവാസം, മൂലങ്ങൾ മാത്രം ഭക്ഷണം, പഴങ്ങൾ മാത്രം കഴിക്കൽ, വായുവിൽ മാത്രം ജീവിക്കൽ, പിണ്യാക്ക്, തൈര്, പശുവിന്റെ ചാണകം എന്നിവ ഭക്ഷണം.
ഗോമൂത്രഭോജനശ് ചൈവ കാശപുഷ്പാശനസ് തഥാ ശൈവാലഭോജനശ് ചൈവ തഥാ ചാന്യേന വര്തയന്
പശുവിന്റെ മൂത്രം ഭക്ഷണം, കാശ്പുഷ്പം ഭക്ഷണം, കാട്ടുചീര ഭക്ഷണം, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റു വഴികളിൽ ജീവിക്കുക.
വര്തയഞ് ശീര്ണപര്ണൈശ് ച പ്രകീര്ണഫലഭോജനഃ വിവിധാനി ച കൃച്ഛ്രാണി സേവതേ സിദ്ധികാങ്ക്ഷയാ
ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ ഭക്ഷണം, ചിതറുന്ന പഴങ്ങൾ കഴിക്കൽ, വിവിധ കഠിന വ്രതങ്ങൾ ആചരിക്കൽ, സിദ്ധി ആഗ്രഹിച്ച്.
ചാന്ദ്രായണാനി വിധിവല് ലിങ്ഗാനി വിവിധാനി ച ചാതുരാശ്രമ്യയുക്താനി ധര്മാധര്മാശ്രയാണ്യ് അപി
ചാന്ദ്രായണവും മറ്റു പലവിധ ആചാരങ്ങളും, ജീവിതത്തിലെ നാലു ഘട്ടങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവിധ ചിഹ്നങ്ങളും, എല്ലാം ധർമ്മത്തിലും അധർമ്മത്തിലും ആധാരമാക്കിയവയാണ്.
ഉപാശ്രയാന് അപ്യ് അപരാന് പാഖണ്ഡാന് വിവിധാന് അപി വിവിക്താശ് ച ശിലാഛായാസ് തഥാ പ്രസ്രവണാനി ച
മറ്റു പലശ്രയങ്ങളും, വ്യത്യസ്തമായ ഭ്രാന്തരീതികളും, ഏകാന്തമായ സ്ഥലങ്ങളും, പാറയുടെ തണലും, ഉറവകളും ഇവയും ഉണ്ട്.
പുലിനാനി വിവിക്താനി വിവിധാനി വനാനി ച കാനനേഷു വിവിക്താശ് ച ശൈലാനാം മഹതീര് ഗുഹാഃ
നദീതീരങ്ങളിലെ ഏകാന്തമായ ഇടങ്ങൾ, പലതരം കാടുകൾ, കാനനങ്ങളിൽ പർവ്വതങ്ങളിലെ വലിയ ഗുഹകളും ഒറ്റപ്പെട്ടവയാകുന്നു.
നിയമാന് വിവിധാംശ് ചാപി വിവിധാനി തപാംസി ച യജ്ഞാംശ് ച വിവിധാകാരാന് വിദ്യാശ് ച വിവിധാസ് തഥാ
പലവിധ നിയന്ത്രണങ്ങളും, വിവിധ തപസ്സുകളും, പലതരം യാഗങ്ങളും, അങ്ങനെ തന്നെ പലവിധ വിദ്യകളും ഉണ്ട്.
വണിക്പഥം ദ്വിജക്ഷത്രവൈശ്യശൂദ്രാംസ് തഥൈവ ച ദാനം ച വിവിധാകാരം ദീനാന്ധകൃപണാദിഷു
വ്യാപാരമാർഗ്ഗം, ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയൻ, വൈശ്യൻ, ശൂദ്രൻ എന്നിങ്ങനെ നാലു വർഗ്ഗങ്ങളും, ദരിദ്രർ, കുരുടൻ, ദുർബലൻ എന്നിവർക്കുള്ള പലവിധ ദാനങ്ങളും ഉണ്ട്.
അഭിമന്യേത സംധാതും തഥൈവ വിവിധാന് ഗുണാന് സത്ത്വം രജസ് തമശ് ചൈവ ധര്മാര്ഥൌ കാമ ഏവ ച
ഇവയെല്ലാം എങ്ങനെ ഒന്നിപ്പിക്കാമെന്ന് ആലോചിക്കണം; അതുപോലെ തന്നെ സത്ത്വം, രജസ്, തമസ് എന്നിങ്ങനെ വിവിധ ഗുണങ്ങളും, ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം എന്നിവയും.
പ്രകൃത്യാത്മാനമ് ഏവാത്മാ ഏവം പ്രവിഭജത്യ് ഉത സ്വാഹാകാരവഷട്കാരൌ സ്വധാകാരനമസ്ക്രിയേ
സ്വഭാവപ്രകാരം ആത്മാവ് തന്നെ ഇങ്ങനെ വിഭജിക്കുന്നു; സ്വാഹാ, വഷട്, സ്വധാ എന്നിങ്ങനെ പിതൃകർമങ്ങളും നമസ്കാരങ്ങളും ചെയ്യുന്നു.
യജനാധ്യയനേ ദാനം തഥൈവാഹുഃ പ്രതിഗ്രഹമ് യാജനാധ്യാപനേ ചൈവ തഥാന്യദ് അപി കിംചന
യജ്ഞം, പഠനം, ദാനം, സമ്മാനം സ്വീകരിക്കൽ, യജ്ഞം നടത്തിക്കൽ, പഠിപ്പിക്കൽ, ഇങ്ങനെ ഇതിന് സമാനമായ മറ്റു കാര്യങ്ങളും പറയപ്പെടുന്നു.
ജന്മമൃത്യുവിധാനേന തഥാ വിശസനേന ച ശുഭാശുഭഭയം സര്വമ് ഏതദ് ആഹുഃ സനാതനമ്
ജനനവും മരണത്തിന്റെ ക്രമവും ശിക്ഷയും കൊണ്ടും, എല്ലാ ശുഭാശുഭമായ ഭയങ്ങളും, ഇതെല്ലാം ശാശ്വതമാണെന്ന് പറയുന്നു.
പ്രകൃതിഃ കുരുതേ ദേവീ ഭയം പ്രലയമ് ഏവ ച ദിവസാന്തേ ഗുണാന് ഏതാന് അതീത്യൈകോ ഽവതിഷ്ഠതേ
പ്രകൃതി, ദേവി, ഭയവും ലയവും സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ദിവസത്തിന്റെ അവസാനം ഈ ഗുണങ്ങളെ അതിജീവിച്ച് ഒരുവൻ മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു.