സ്വച്ഛന്ദം സുകൃതം ചൈവ മധുരം ചാപ്യ് അനുല്ബണമ് പപ്രച്ഛര്ഷിവരം രാജാ കരാലജനകഃ പുരാ
പണ്ടു രാജാവായ കരാളജനകൻ കൂപ്പികൈയോടെ, സ്വതന്ത്രവും സദ്ഗുണപരവും മധുരവും സാവധാനം ആയ രീതിയിൽ ഋഷിശ്രേഷ്ഠനോട് ചോദിച്ചു.
ഭഗവഞ് ശ്രോതുമ് ഇച്ഛാമി പരം ബ്രഹ്മ സനാതനമ് യസ്മിന് ന പുനരാവൃത്തിം പ്രാപ്നുവന്തി മനീഷിണഃ
ഭഗവനേ, ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് പരമമായ ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മത്തെക്കുറിച്ച് കേൾക്കാനാണ്, അതിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനികൾക്ക് വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
യച് ച തത് ക്ഷരമ് ഇത്യ് ഉക്തം യത്രേദം ക്ഷരതേ ജഗത് യച് ചാക്ഷരമ് ഇതി പ്രോക്തം ശിവം ക്ഷേമമ് അനാമയമ്
ഈ ലോകം ക്ഷയിക്കുന്നതിനെ ക്ഷരം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; ശിവവും ക്ഷേമവും രോഗരഹിതവുമായതിനെ അക്ഷരം എന്ന് പറയുന്നു.
ശ്രൂയതാം പൃഥിവീപാല ക്ഷരതീദം യഥാ ജഗത് യത്ര ക്ഷരതി പൂര്വേണ യാവത്കാലേന ചാപ്യ് അഥ
ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, ഈ ലോകം എങ്ങനെ ക്ഷയിക്കുന്നു, എത്രകാലം കഴിഞ്ഞ് അത് ക്ഷയിക്കുന്നു എന്നതെല്ലാം കേൾക്കൂ.
യുഗം ദ്വാദശസാഹസ്ര്യം കല്പം വിദ്ധി ചതുര്യുഗമ് ദശകല്പശതാവര്തമ് അഹസ് തദ് ബ്രാഹ്മമ് ഉച്യതേ
ഒരു യുഗം പന്ത്രണ്ടായിരം വർഷമാണ്, നാല് യുഗങ്ങൾ ചേർന്നതാണ് ഒരു കല്പം; പത്ത് കല്പങ്ങളുടെ നൂറു ചക്രങ്ങൾ ചേർന്നതാണ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിവസം എന്ന് പറയുന്നു.
രാത്രിശ് ചൈതാവതീ രാജന് യസ്യാന്തേ പ്രതിബുധ്യതേ സൃജത്യ് അനന്തകര്മാണി മഹാന്തം ഭൂതമ് അഗ്രജമ്
രാജാവേ, അതിനേത് അളവിലുള്ളതാണ് അവന്റെ രാത്രി; അതിന്റെ അവസാനം അവൻ ഉണർന്ന് അനന്തമായ പ്രവർത്തികൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു, മഹത്തായ ആദികാലത്തെ ഭൂതത്തെ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നു.
മൂര്തിമന്തമ് അമൂര്താത്മാ വിശ്വം ശംഭുഃ സ്വയംഭുവഃ യത്രോത്പത്തിം പ്രവക്ഷ്യാമി മൂലതോ നൃപസത്തമ
ആകൃതിയുള്ളതും ആകൃതിയില്ലാത്തതുമായ ആത്മാവായ ശംഭു, സ്വയം ജനിച്ചവൻ, ഈ ലോകം മുഴുവൻ തന്നിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നവൻ—അവന്റെ ഉത്ഭവം ഞാൻ നിനക്കു അതിന്റെ മൂലത്തിൽ നിന്ന് വിശദമായി പറയും, രാജാവേ.
അണിമാ ലഘിമാ പ്രാപ്തിര് ഈശാനം ജ്യോതിര് അവ്യയമ് സര്വതഃപാണിപാദാന്തം സര്വതോക്ഷിശിരോമുഖമ്
അണിമ, ലഘിമ, പ്രാപ്തി, ഈശാനൻ, അക്ഷയമായ പ്രകാശം, എല്ലായിടത്തും കൈകളും കാലുകളും ഉള്ളവൻ, എല്ലായിടത്തും കണ്ണുകളും തലകളും മുഖങ്ങളും ഉള്ളവൻ.
സര്വതഃശ്രുതിമല് ലോകേ സര്വമ് ആവൃത്യ തിഷ്ഠതി ഹിരണ്യഗര്ഭോ ഭഗവാന് ഏഷ ബുദ്ധിര് ഇതി സ്മൃതിഃ
എല്ലായിടത്തും കേൾവിയുള്ളവൻ, സർവ്വതും വ്യാപിച്ചു നിലകൊള്ളുന്നവൻ, ഈHIRAN്യഗർഭൻ തന്നെയാണ് ബുദ്ധിയും സ്മൃതിയും എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്.
മഹാന് ഇതി ച യോഗേഷു വിരിഞ്ചിര് ഇതി ചാപ്യ് അഥ സാംഖ്യേ ച പഠ്യതേ ശാസ്ത്രേ നാമഭിര് ബഹുധാത്മകഃ
യോഗത്തിൽ മഹാൻ എന്നും, മറ്റിടങ്ങളിൽ വിരിഞ്ചി എന്നും, സംഖ്യശാസ്ത്രത്തിൽ അനേകം പേരുകളിൽ പല രൂപങ്ങളോടും കൂടിയവൻ എന്നും പറയപ്പെടുന്നു.
വിചിത്രരൂപോ വിശ്വാത്മാ ഏകാക്ഷര ഇതി സ്മൃതഃ ധൃതമ് ഏകാത്മകം യേന കൃത്സ്നം ത്രൈലോക്യമ് ആത്മനാ
വിവിധ ആകൃതികളുള്ളവൻ, ലോകത്തിന്റെ ആത്മാവായവൻ, ഏകാക്ഷരം എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ, തന്റെ ആത്മാവാൽ മുഴുവൻ ത്രിലോകവും ഏകതയിൽ നിലനിർത്തുന്നവൻ.
തഥൈവ ബഹുരൂപത്വാദ് വിശ്വരൂപ ഇതി ശ്രുതഃ ഏഷ വൈ വിക്രിയാപന്നഃ സൃജത്യ് ആത്മാനമ് ആത്മനാ
ഇങ്ങനെ തന്നെ, അനേകം രൂപങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ, വിശ്വരൂപൻ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ഈവൻ തന്നെ മാറ്റങ്ങൾ ഏറ്റുവാങ്ങി സ്വയം തന്നെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
പ്രധാനം തസ്യ സംയോഗാദ് ഉത്പന്നം സുമഹത് പുരമ് അഹംകാരം മഹാതേജാഃ പ്രജാപതിനമസ്കൃതമ്
പ്രധാനവുമായി ചേർന്ന് വലിയൊരു നഗരം ഉദിക്കുന്നു, അതാണ് മഹത്തായ അഹങ്കാരം, അതിനെ സൃഷ്ടാവായ പ്രജാപതി ആദരിക്കുന്നു.
അവ്യക്താദ് വ്യക്തിമ് ആപന്നം വിദ്യാസര്ഗം വദന്തി തമ് മഹാന്തം ചാപ്യ് അഹംകാരമ് അവിദ്യാസര്ഗ ഏവ ച
അവ്യക്തത്തിൽ നിന്ന് വ്യക്തം ഉത്ഭവിക്കുന്നു; അതാണ് വിദ്യാസർഗം എന്നു പറയുന്നത്. മഹത്തായ അഹങ്കാരവും അവിദ്യാസർഗവും കൂടിയാണു പറയപ്പെടുന്നത്.
അചരശ് ച ചരശ് ചൈവ സമുത്പന്നൌ തഥൈകതഃ വിദ്യാവിദ്യേതി വിഖ്യാതേ ശ്രുതിശാസ്ത്രാനുചിന്തകൈഃ
അചലവും ചലനവുമൊക്കെ ഒരുപോലെ ഉദിക്കുന്നു; അവയെ വിദ്യയും അവിദ്യയും എന്നു ശാസ്ത്രങ്ങളും ചിന്തകന്മാരും വിളിക്കുന്നു.
ഭൂതസര്ഗമ് അഹംകാരാത് തൃതീയം വിദ്ധി പാര്ഥിവ അഹംകാരേഷു നൃപതേ ചതുര്ഥം വിദ്ധി വൈകൃതമ്
അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ഭൂതങ്ങളുടെ സൃഷ്ടി, അതാണ് മൂന്നാമത്തേത്, രാജകുമാരനേ. അഹങ്കാരങ്ങളിൽ നാലാമത്തേത് വൈക്രതസൃഷ്ടി എന്നു അറിയണം.
വായുര് ജ്യോതിര് അഥാകാശമ് ആപോ ഽഥ പൃഥിവീ തഥാ ശബ്ദസ്പര്ശൌ ച രൂപം ച രസോ ഗന്ധസ് തഥൈവ ച
വായു, പ്രകാശം, ആകാശം, ജലം, ഭൂമി, ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രസം, ഗന്ധം—ഇവയും കൂടെ.
ഏവം യുഗപദ് ഉത്പന്നം ദശവര്ഗമ് അസംശയമ് പഞ്ചമം വിദ്ധി രാജേന്ദ്ര ഭൌതികം സര്ഗമ് അര്ഥകൃത്
ഇങ്ങനെ സംശയമില്ലാതെ പത്ത് വിഭാഗങ്ങൾ ഒരേസമയം ഉദിക്കുന്നു. രാജേന്ദ്രാ, അഞ്ചാമത്തേത് ഭൗതികസൃഷ്ടി, അതിൽ വസ്തുക്കൾ ഉണ്ടാകുന്നു.
ശ്രോത്രം ത്വക് ചക്ഷുഷീ ജിഹ്വാ ഘ്രാണമ് ഏവ ച പഞ്ചമമ് വാഗ് ഹസ്തൌ ചൈവ പാദൌ ച പായുര് മേഢ്രം തഥൈവ ച
ചെവി, ത്വക്ക്, കണ്ണ്, നാവ്, മൂക്ക്—അഞ്ചാമത്തേത്; വാക്ക്, കൈകൾ, കാലുകൾ, ഗുദം, ലിംഗം—ഇവയും.
ബുദ്ധീന്ദ്രിയാണി ചൈതാനി തഥാ കര്മേന്ദ്രിയാണി ച സംഭൂതാനീഹ യുഗപന് മനസാ സഹ പാര്ഥിവ
ഇവയാണ് ബുദ്ധീന്ദ്രിയങ്ങൾ, അതുപോലെ കർമേന്ദ്രിയങ്ങളും. ഇവ മനസ്സിനോടൊപ്പം ഒരുമിച്ച് ഇവിടെ ഉദിക്കുന്നു, രാജകുമാരനേ.
ഏഷാ തത്ത്വചതുര്വിംശാ സര്വാകൃതിഃ പ്രവര്തതേ യാം ജ്ഞാത്വാ നാഭിശോചന്തി ബ്രാഹ്മണാസ് തത്ത്വദര്ശിനഃ
ഇതാണ് നാല്പത്തിരണ്ടു തത്ത്വങ്ങൾ, എല്ലായിടത്തും പ്രവർത്തിക്കുന്നു. ഇതറിയുന്ന സത്യദർശികളായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ദുഃഖിക്കുന്നില്ല.
ഏവമ് ഏതത് സമുത്പന്നം ത്രൈലോക്യമ് ഇദമ് ഉത്തമമ് വേദിതവ്യം നരശ്രേഷ്ഠ സദൈവ നരകാര്ണവേ
ഇങ്ങനെ ഈ ഉത്തമമായ ത്രിലോകം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു; മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠനേ, നരകസമുദ്രത്തിൽ എന്നും ഇതറിയേണ്ടതാണ്.
സയക്ഷഭൂതഗന്ധര്വേ സകിംനരമഹോരഗേ സചാരണപിശാചേ വൈ സദേവര്ഷിനിശാചരേ
യക്ഷന്മാരോടും ഭൂതന്മാരോടും ഗന്ധർവന്മാരോടും കിംനരന്മാരോടും മഹാസർപ്പങ്ങളോടും ചാരണന്മാരോടും പിശാചുകളോടും ദേവന്മാരോടും ഋഷിമാരോടും നിശാചരന്മാരോടും കൂടെ.
സദംശകീടമശകേ സപൂതികൃമിമൂഷകേ ശുനി ശ്വപാകേ ചൈണേയേ സചാണ്ഡാലേ സപുല്കസേ
ഉരുണ്ട, കീടം, കൊതുക്, പുഴു, എലി, നായ, ശ്വപാകൻ, പക്ഷി, ചാണ്ഡാലൻ, പുല്കസൻ—ഇവരോടും കൂടെ.
ഹസ്ത്യശ്വഖരശാര്ദൂലേ സവൃകേ ഗവി ചൈവ ഹ യാ ച മൂര്തിശ് ച യത് കിംചിത് സര്വത്രൈതന് നിദര്ശനമ്
ആന, കുതിര, പന്നി, കടുവ, ചെന്നായ, പശു എന്നിവയിലും, മറ്റെന്ത് രൂപങ്ങളിലായാലും എല്ലായിടത്തും ഇതാണ് പ്രത്യക്ഷത.
ജലേ ഭുവി തഥാകാശേ നാന്യത്രേതി വിനിശ്ചയഃ സ്ഥാനം ദേഹവതാമ് ആസീദ് ഇത്യ് ഏവമ് അനുശുശ്രുമ
ജലത്തിൽ, ഭൂമിയിൽ, ആകാശത്തിലും — മറ്റൊരിടത്തുമല്ല, ഇതാണ് ഉറപ്പ് — ശരീരമുള്ളവർക്ക് വാസസ്ഥലം ഉണ്ടായിരുന്നത്; ഇതാണ് ഞങ്ങൾ കേട്ടത്.
കൃത്സ്നമ് ഏതാവതസ് താത ക്ഷരതേ വ്യക്തസംജ്ഞകഃ അഹന്യ് അഹനി ഭൂതാത്മാ യച് ചാക്ഷര ഇതി സ്മൃതമ്
എന്തെല്ലാം പ്രകടമാണെന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു അതെല്ലാം, പ്രിയമേ, ദിവസേന നശിക്കുന്നു; നശിക്കാത്തതാണു ഭൂതങ്ങളുടെ ആന്തര്യം എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
തതസ് തത് ക്ഷരമ് ഇത്യ് ഉക്തം ക്ഷരതീദം യഥാ ജഗത് ജഗന് മോഹാത്മകം ചാഹുര് അവ്യക്താദ് വ്യക്തസംജ്ഞകമ്
അതിനാൽ ഇതിനെ നശിക്കുന്നതെന്നു പറയുന്നു, കാരണം ഈ ലോകം നശിക്കുന്നു; ലോകം മായയാൽ നിറഞ്ഞതും, അവ്യക്തത്തിൽ നിന്നു പ്രകടമായതുമാണ് എന്ന് പറയുന്നു.
മഹാംശ് ചൈവാക്ഷരോ നിത്യമ് ഏതത് ക്ഷരവിവര്ജനമ് കഥിതം തേ മഹാരാജ യസ്മാന് നാവര്തതേ പുനഃ
മഹത്തായ നശിക്കാത്തത് എന്നതും ശാശ്വതവും നാശരഹിതവുമാണ്; മഹാരാജാവേ, ഇതാണ് നിന്നോട് പറഞ്ഞത്, അതിൽ നിന്ന് പിന്നെ മടങ്ങിവരില്ല.
പഞ്ചവിംശതികോ ഽമൂര്തഃ സ നിത്യസ് തത്ത്വസംജ്ഞകഃ സത്ത്വസംശ്രയണാത് തത്ത്വം സത്ത്വമ് ആഹുര് മനീഷിണഃ
ഇരുപത്തഞ്ചാമത്തേത് രൂപരഹിതവും ശാശ്വതവുമാണ്, അതിനെ തത്വം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്; സത്ത്വത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായതിനാൽ അതിനെ സത്ത്വം എന്നാണ് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നത്.