തേജോ വായൌ തു സംയുക്തം വായും നഭസി ചാശ്രിതമ് നഭോ മഹതി സംയുക്തം തമോ മഹസി സംസ്ഥിതമ്
ശക്തി വായുവിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു, വായു ആകാശത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമാണ്, ആകാശം മഹത്തുമായി ഏകീകരിച്ചിരിക്കുന്നു, അന്ധകാരം മഹത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
രജഃ സത്ത്വം തഥാ സക്തം സത്ത്വം സക്തം തഥാത്മനി സക്തമ് ആത്മാനമ് ഈശേ ച ദേവേ നാരായണേ തഥാ
രാജസികം സത്ത്വഗുണത്തിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു, സത്ത്വം ആത്മാവിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു, ആത്മാവ് ദൈവമായ നാരായണനിൽ ഏകീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദേവം മോക്ഷേ ച സംയുക്തം തതോ മോക്ഷം ച ന ക്വചിത് ജ്ഞാത്വാ സത്ത്വഗുണം ദേഹം വൃതം ഷോഡശഭിര് ഗുണൈഃ
ദൈവം മോക്ഷത്തിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്നു, അതിനാൽ മോക്ഷം മറ്റൊരിടത്തുമില്ല; സത്ത്വഗുണം മനസ്സിലാക്കി, ശരീരം പതിനാറ് ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
സ്വഭാവം ഭാവനാം ചൈവ ജ്ഞാത്വാ ദേഹസമാശ്രിതാമ് മധ്യസ്ഥമ് ഇവ ചാത്മാനം പാപം യസ്മിന് ന വിദ്യതേ
സ്വഭാവവും ഭാവനയും ശരീരത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, പാപം ഇല്ലാത്ത ആത്മാവിനെ നടുവിൽപോലെ കാണുന്നു.
ദ്വിതീയം കര്മ വൈ ജ്ഞാത്വാ വിപ്രേന്ദ്രാ വിഷയൈഷിണാമ് ഇന്ദ്രിയാണീന്ദ്രിയാര്ഥാംശ് ച സര്വാന് ആത്മനി സംശ്രിതാന്
ഇന്ദ്രിയസുഖം അന്വേഷിക്കുന്നവരുടെ രണ്ടാം കർമ്മം മനസ്സിലാക്കി, എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അവയുടെ വിഷയങ്ങളും ആത്മാവിൽ അധിഷ്ഠിതമാണെന്ന് അറിയണം.
ദുര്ലഭത്വം ച മോക്ഷസ്യ വിജ്ഞായ ശ്രുതിപൂര്വകമ് പ്രാണാപാനൌ സമാനം ച വ്യാനോദാനൌ ച തത്ത്വതഃ
ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിച്ച് മോക്ഷം പ്രാപിക്കാൻ എത്ര പ്രയാസമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, പ്രാണൻ, അപാനൻ, സമാനൻ, വ്യാനൻ, ഉദാനൻ എന്നിവയുടെ സത്യസ്വഭാവം അറിയണം.
ആദ്യം ചൈവാനിലം ജ്ഞാത്വാ പ്രഭവം ചാനിലം പുനഃ സപ്തധാ താംസ് തഥാ ശേഷാന് സപ്തധാ വിധിവത് പുനഃ
ആദ്യമായ വായുവും അതിന്റെ ഉത്ഭവവും മനസ്സിലാക്കി, ശേഷിച്ച ഏഴു വിഭാഗങ്ങളും, വീണ്ടും ആ ഏഴു വിഭാഗങ്ങൾ നിയമപ്രകാരം തിരിച്ചറിയണം.
പ്രജാപതീന് ഋഷീംശ് ചൈവ സര്ഗാംശ് ച സുബഹൂന് വരാന് സപ്തര്ഷീംശ് ച ബഹൂഞ് ജ്ഞാത്വാ രാജര്ഷീംശ് ച പരംതപാന്
പ്രജാപതിമാരെയും ഋഷിമാരെയും അനേകം ഉത്തമ സൃഷ്ടികളെയും, ഏഴു മഹാഋഷിമാരെയും അനേകം രാജർഷിമാരെയും അറിയണം.
സുരര്ഷീന് മരുതശ് ചാന്യാന് ബ്രഹ്മര്ഷീന് സൂര്യസംനിഭാന് ഐശ്വര്യാച് ച്യാവിതാന് ദൃഷ്ട്വാ കാലേന മഹതാ ദ്വിജാഃ
ദൈവീക ഋഷിമാരെയും മരുതുകളെയും, സൂര്യപ്രഭയുള്ള ബ്രഹ്മർഷിമാരെയും, കാലത്തിന്റെ മഹാശക്തിയാൽ ഐശ്വര്യം നഷ്ടപ്പെട്ടവരെയും ദ്വിജന്മാർ കാണുന്നു.
മഹതാം ഭൂതസംഘാനാം ശ്രുത്വാ നാശം ച ഭോ ദ്വിജാഃ ഗതിം വാചാം ശുഭാം ജ്ഞാത്വാ അര്ചാര്ഹാഃ പാപകര്മണാമ്
മഹത്തായ ഭൂതഗണങ്ങളുടെ നാശം കേട്ട്, ദ്വിജന്മാരേ, പാപകര്മ്മമുള്ളവർക്കും ആരാധനയോഗ്യമായ ശുഭമായ വാക്കുകളുടെ മാർഗം മനസ്സിലാക്കണം.
വൈതരണ്യാം ച യദ് ദുഃഖം പതിതാനാം യമക്ഷയേ യോനിഷു ച വിചിത്രാസു സംചാരാന് അശുഭാംസ് തഥാ
യമന്റെ വാസസ്ഥലമായ വൈതരിണിയിൽ വീണവർക്കുള്ള ദു:ഖവും, വിചിത്രമായ യോനികളിൽ നടക്കുന്ന അനിഷ്ടമായ യാത്രകളും മനസ്സിലാക്കണം.
ജഠരേ ചാശുഭേ വാസം ശോണിതോദകഭാജനേ ശ്ലേഷ്മമൂത്രപുരീഷേ ച തീവ്രഗന്ധസമന്വിതേ
അശുദ്ധമായ വയറ്റിൽ, രക്തവും വെള്ളവും നിറഞ്ഞ പാത്രത്തിൽ, ശ്ലേഷ്മം, മൂത്രം, മല എന്നിവയിൽ കടുത്ത ദുർഗന്ധത്തോടുകൂടി വാസം ചെയ്യുന്നു.
ശുക്രശോണിതസംഘാതേ മജ്ജാസ്നായുപരിഗ്രഹേ ശിരാശതസമാകീര്ണേ നവദ്വാരേ പുരേ ഽഥ വൈ
ശുക്ലവും രക്തവും ചേർന്ന കൂട്ടത്തിൽ, മജ്ജയും സ്നായുവും ചുറ്റിയ, നൂറുകണക്കിന് ശിരകൾ നിറഞ്ഞ, ഒമ്പത് വാതിലുകളുള്ള നഗരത്തിൽ ജീവിക്കുന്നു.
വിജ്ഞായ ഹിതമ് ആത്മാനം യോഗാംശ് ച വിവിധാന് ദ്വിജാഃ താമസാനാം ച ജന്തൂനാം രമണീയാനൃതാത്മനാമ്
ഹിതമായ ആത്മാവിനെയും, വിവിധ യോഗങ്ങളെയും, അന്ധകാരസ്വഭാവമുള്ള, ആകർഷകമായെങ്കിലും അസത്യമായ ജീവികളെയും ദ്വിജന്മാർ അറിയണം.
സാത്ത്വികാനാം ച ജന്തൂനാം കുത്സിതം മുനിസത്തമാഃ ഗര്ഹിതം മഹതാമ് അര്ഥേ സാംഖ്യാനാം വിദിതാത്മനാമ്
സത്ത്വഗുണമുള്ള ജീവികളുടെ നികൃഷ്ടസ്വഭാവവും, ആത്മാവിനെ അറിയുന്ന സാംഖ്യന്മാരുടെ കാര്യത്തിൽ മഹാന്മാരുടെ നിന്ദനീയമായ പ്രവൃത്തികളും, മഹർഷിമാരേ, മനസ്സിലാക്കണം.
ഉപപ്ലവാംസ് തഥാ ഘോരാഞ് ശശിനസ് തേജസസ് തഥാ താരാണാം പതനം ദൃഷ്ട്വാ നക്ഷത്രാണാം ച പര്യയമ്
ഭയങ്കരമായ കലഹങ്ങളും, ചന്ദ്രന്റെ തേജസ്സിന്റെ കുറയലും, നക്ഷത്രങ്ങളുടെ വീഴ്ചയും, നക്ഷത്രങ്ങളുടെ മാറ്റങ്ങളും മനസ്സിലാക്കണം.
ദ്വംദ്വാനാം വിപ്രയോഗം ച വിജ്ഞായ കൃപണം ദ്വിജാഃ അന്യോന്യഭക്ഷണം ദൃഷ്ട്വാ ഭൂതാനാമ് അപി ചാശുഭമ്
ഇരട്ടകളുടെ വേർപാട് മനസ്സിലാക്കി, അതിൽ ഉള്ള ദു:ഖവും, ജീവികൾ തമ്മിൽ പരസ്പരം തിന്നുന്നതും, അവിടെയുള്ള അശുഭതയും കണ്ടു, ദ്വിജന്മാരേ,
ബാല്യേ മോഹം ച വിജ്ഞായ പക്ഷദേഹസ്യ ചാശുഭമ് രാഗം മോഹം ച സംപ്രാപ്തം ക്വചിത് സത്ത്വം സമാശ്രിതമ്
ബാല്യത്തിൽ ഉള്ള മായയും ശരീരാവസ്ഥയുടെ അശുഭതയും മനസ്സിലാക്കി, ആസക്തിയും മായയും എങ്ങൊക്കെ ഉണ്ടാകുന്നുവെന്നും, ചിലപ്പോൾ സത്യവും കാണുന്നുവെന്നും അറിഞ്ഞു,
സഹസ്രേഷു നരഃ കശ്ചിന് മോക്ഷബുദ്ധിം സമാശ്രിതഃ ദുര്ലഭത്വം ച മോക്ഷസ്യ വിജ്ഞാനം ശ്രുതിപൂര്വകമ്
ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളിൽ ഒരാൾ മാത്രം മോക്ഷം ലക്ഷ്യമാക്കി ശ്രമിക്കുന്നു; മോക്ഷം എത്ര അപൂർവമാണെന്നും, വേദം വഴി ലഭിക്കുന്ന ജ്ഞാനം എത്ര വിലപ്പെട്ടതാണെന്നും മനസ്സിലാക്കി,
ബഹുമാനമ് അലബ്ധേഷു ലബ്ധേ മധ്യസ്ഥതാം പുനഃ വിഷയാണാം ച ദൌരാത്മ്യം വിജ്ഞായ ച പുനര് ദ്വിജാഃ
ലഭിക്കാത്തവരെ ആരും മാനിക്കാത്തതും, ലഭിച്ചാൽ വീണ്ടും അവഗണനയും, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളുടെ താഴ്ന്നത്വവും മനസ്സിലാക്കി, ദ്വിജന്മാരേ,
ഗതാസൂനാം ച സത്ത്വാനാം ദേഹാന് ഭിത്ത്വാ തഥാ ശുഭാന് വാസം കുലേഷു ജന്തൂനാം മരണായ ധൃതാത്മനാമ്
പ്രാണൻ വിട്ടുപോയ ജീവികളുടെ ശരീരങ്ങൾ ശുദ്ധമോ അശുദ്ധമോ ആയിട്ടുള്ളതും, കുടുംബങ്ങളിൽ ജീവികൾ താമസിക്കുന്നതും, ആത്മനിയന്ത്രണം പുലർത്തുന്നവർക്കും മരണം സംഭവിക്കുന്നതും കണ്ടു,
സാത്ത്വികാനാം ച ജന്തൂനാം ദുഃഖം വിജ്ഞായ ഭോ ദ്വിജാഃ ബ്രഹ്മഘ്നാനാം ഗതിം ജ്ഞാത്വാ പതിതാനാം സുദാരുണാമ്
സത്യസ്വഭാവമുള്ള ജീവികൾക്കും ദു:ഖം ഉണ്ടെന്നു മനസ്സിലാക്കി, ദ്വിജന്മാരേ, ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തവരുടെ ഭയങ്കരമായ ദു:ഖകരമായ ഗതിയും അറിഞ്ഞു,
സുരാപാനേ ച സക്താനാം ബ്രാഹ്മണാനാം ദുരാത്മനാമ് ഗുരുദാരപ്രസക്താനാം ഗതിം വിജ്ഞായ ചാശുഭാമ്
മദ്യപാനത്തിൽ ആസക്തരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും, ദുഷ്ടചിത്തമുള്ളവരുടെയും, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയോടു ആസക്തരായവരുടെയും അശുഭമായ ഗതി മനസ്സിലാക്കി,
ജനനീഷു ച വര്തന്തേ യേന സമ്യഗ് ദ്വിജോത്തമാഃ സദേവകേഷു ലോകേഷു യേന വര്തന്തി മാനവാഃ
യാരാൽ ജീവികൾ അമ്മമാരിൽ ജനിക്കുന്നു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, യാരാൽ മനുഷ്യർ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ലോകങ്ങളിൽ നിലനിൽക്കുന്നു,
തേന ജ്ഞാനേന വിജ്ഞായ ഗതിം ചാശുഭകര്മണാമ് തിര്യഗ്യോനിഗതാനാം ച വിജ്ഞായ ച ഗതീഃ പൃഥക്
ആ ജ്ഞാനത്താൽ അശുഭകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരുടെ ഗതി മനസ്സിലാക്കി, മൃഗയോനിയിൽ ജനിക്കുന്നവരുടെ വ്യത്യസ്ത ഗതികളും അറിഞ്ഞു,
വേദവാദാംസ് തഥാ ചിത്രാന് ഋതൂനാം പര്യയാംസ് തഥാ ക്ഷയം സംവത്സരാണാം ച മാസാനാം ച ക്ഷയം തഥാ
വേദങ്ങളിൽ ഉള്ള വിവിധ വാദങ്ങൾ, കാലചക്രങ്ങളുടെ പര്യായങ്ങൾ, വർഷങ്ങളുടെ ക്ഷയം, മാസങ്ങളുടെ ക്ഷയം എന്നിവയും കണ്ടു,
പക്ഷക്ഷയം തഥാ ദൃഷ്ട്വാ ദിവസാനാം ച സംക്ഷയമ് ക്ഷയം വൃദ്ധിം ച ചന്ദ്രസ്യ ദൃഷ്ട്വാ പ്രത്യക്ഷതസ് തഥാ
പക്ഷങ്ങളുടെ ക്ഷയവും, ദിവസങ്ങളുടെ കുറയലും, ചന്ദ്രന്റെ വളർച്ചയും ക്ഷയവും നേരിട്ട് കണ്ടു,
വൃദ്ധിം ദൃഷ്ട്വാ സമുദ്രാണാം ക്ഷയം തേഷാം തഥാ പുനഃ ക്ഷയം ധനാനാം ദൃഷ്ട്വാ ച പുനര് വൃദ്ധിം തഥൈവ ച
സമുദ്രങ്ങളുടെ വർദ്ധിയും പിന്നെ അവയുടെ ക്ഷയവും, ധനത്തിന്റെ നഷ്ടവും വീണ്ടും അതിന്റെ വർദ്ധിയും കണ്ടു,
സംയോഗാനാം തഥാ ദൃഷ്ട്വാ യുഗാനാം ച വിശേഷതഃ ദേഹവൈക്ലവ്യതാം ചൈവ സമ്യഗ് വിജ്ഞായ തത്ത്വതഃ
യുക്തികളുടെ ഐക്യവും, പ്രത്യേകിച്ച് യുഗങ്ങളുടെ ഐക്യവും, ശരീരത്തിന്റെ ദുർബലതയും സത്യമായി മനസ്സിലാക്കി,
ആത്മദോഷാംശ് ച വിജ്ഞായ സര്വാന് ആത്മനി സംസ്ഥിതാന് സ്വദേഹാദ് ഉത്ഥിതാന് ഗന്ധാംസ് തഥാ വിജ്ഞായ ചാശുഭാന്
സ്വയം ഉള്ള എല്ലാ ദോഷങ്ങളും, സ്വന്തം ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള അശുഭമായ വാസനകളും മനസ്സിലാക്കി,