യോഗകൃത്യം തു ഭോ വിപ്രാഃ കീര്തയിഷ്യാമ്യ് അതഃ പരമ് ഏകത്വം ബുദ്ധിമനസോര് ഇന്ദ്രിയാണാം ച സര്വശഃ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ യോഗത്തിന്റെ പ്രവർത്തി വിശദീകരിക്കും: ബുദ്ധിയും മനസ്സും എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ഒന്നാകുന്നത്.
ആത്മനോ വ്യാപിനോ ജ്ഞാനം ജ്ഞാനമ് ഏതദ് അനുത്തമമ് തദ് ഏതദ് ഉപശാന്തേന ദാന്തേനാധ്യാത്മശീലിനാ
ആത്മാവിന്റെ ഈ പരിപൂർണ്ണമായ ജ്ഞാനം, സമാധാനവും നിയന്ത്രണവും ഉള്ളവനും ആത്മവിചാരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനും മനസ്സിലാക്കണം.
ആത്മാരാമേണ ബുദ്ധേന ബോദ്ധവ്യം ശുചികര്മണാ യോഗദോഷാന് സമുച്ഛിദ്യ പഞ്ച യാന് കവയോ വിദുഃ
ആത്മാവിൽ ആനന്ദിക്കുന്ന മനസ്സുള്ളവനും ശുദ്ധമായ പ്രവൃത്തിയുള്ളവനും യോഗത്തിലെ അഞ്ചു ദോഷങ്ങൾ അകറ്റിയ ജ്ഞാനിയും ഇതു മനസ്സിലാക്കണം.
കാമം ക്രോധം ച ലോഭം ച ഭയം സ്വപ്നം ച പഞ്ചമമ് ക്രോധം ശമേന ജയതി കാമം സംകല്പവര്ജനാത്
ആസക്തി, കോപം, ലോഭം, ഭയം, സ്വപ്നം — ഇതാണ് അഞ്ചെണ്ണം. കോപം സമാധാനത്തോടെ ജയിക്കാം, ആസക്തി ഉദ്ദേശം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ ജയിക്കാം.
സത്ത്വസംസേവനാദ് ധീരോ നിദ്രാമ് ഉച്ഛേത്തുമ് അര്ഹതി ധൃത്യാ ശിശ്നോദരം രക്ഷേത് പാണിപാദം ച ചക്ഷുഷാ
സത്ത്വഗുണം വളർത്തിയാൽ ധൈര്യശാലികൾക്ക് ഉറക്കം അകറ്റാൻ കഴിയും. ധൈര്യത്തോടെ ഗുഹ്യഭാഗവും വയറും, കൈകാലുകളും കണ്ണുകളും സംരക്ഷിക്കണം.
ചക്ഷുഃ ശ്രോത്രം ച മനസാ മനോ വാചം ച കര്മണാ അപ്രമാദാദ് ഭയം ജഹ്യാദ് ദമ്ഭം പ്രാജ്ഞോപസേവനാത്
കണ്ണും ചെവിയും മനസ്സുകൊണ്ട് നിയന്ത്രിക്കണം; വാക്ക് പ്രവർത്തിയിൽ നിയന്ത്രണം വേണം. ജാഗ്രതയോടെ ഭയം ഉപേക്ഷിക്കണം; ജ്ഞാനികളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അഹങ്കാരം അകറ്റണം.
ഏവമ് ഏതാന് യോഗദോഷാഞ് ജയേന് നിത്യമ് അതന്ദ്രിതഃ അഗ്നീംശ് ച ബ്രാഹ്മണാംശ് ചാഥ ദേവതാഃ പ്രണമേത് സദാ
ഇങ്ങനെ, എല്ലായ്പ്പോഴും ജാഗ്രതയോടെ യോഗത്തിലെ ഈ ദോഷങ്ങളെ ജയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കണം. അഗ്നികളെ, ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും, ദേവതകളെയും എന്നും ആദരവോടെ നമസ്കരിക്കണം.
വര്ജയേദ് ഉദ്ധതാം വാചം ഹിംസായുക്താം മനോനുഗാമ് ബ്രഹ്മതേജോമയം ശുക്രം യസ്യ സര്വമ് ഇദം ജഗത്
അഹങ്കാരമുള്ള വാക്കുകളും ഹിംസയോടു ചേർന്ന വാക്കുകളും മനസ്സിനെ പിന്തുടരുന്ന വാക്കുകളും ഒഴിവാക്കണം. കാരണം, ഈ ലോകം മുഴുവൻ ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പ്രകാശവും ശക്തിയുമുള്ള ശുക്രത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിച്ചത്.
ഏതസ്യ ഭൂതഭൂതസ്യ ദൃഷ്ടം സ്ഥാവരജങ്ഗമമ് ധ്യാനമ് അധ്യയനം ദാനം സത്യം ഹ്രീര് ആര്ജവം ക്ഷമാ
സകലഭൂതങ്ങളുടെ ആധാരമായ ഈ മഹാത്മാവിൽ, കാണുന്ന എല്ലാ ചലനശീലികളും അചലങ്ങളുമാണ് ഉൾക്കൊള്ളുന്നത്. ധ്യാനം, പഠനം, ദാനം, സത്യവാക്ക്, ലജ്ജ, നേരായ മനസ്സ്, ക്ഷമ — ഇവയും അവനാണ്.
ശൌചം ചൈവാത്മനഃ ശുദ്ധിര് ഇന്ദ്രിയാണാം ച നിഗ്രഹഃ ഏതൈര് വിവര്ധതേ തേജഃ പാപ്മാനം ചാപകര്ഷതി
ശുദ്ധിയും ആത്മശുദ്ധിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും കൊണ്ടു പ്രകാശം വർദ്ധിക്കുകയും പാപം അകറ്റപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
സമഃ സര്വേഷു ഭൂതേഷു ലഭ്യാലഭ്യേന വര്തയന് ധൂതപാപ്മാ തു തേജസ്വീ ലഘ്വാഹാരോ ജിതേന്ദ്രിയഃ
എല്ലാ ജീവികളോടും സമദർശനം പുലർത്തി, ലഭ്യമായതിലും ലഭിക്കാത്തതിലും ഒരുപോലെ പെരുമാറി, പാപം കഴുകിയ, പ്രകാശമുള്ള, കുറച്ച് മാത്രം ഭക്ഷിക്കുന്ന, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവൻ — ഇങ്ങനെയുള്ളവൻ സ്ഥിരതയുള്ളവനാണ്.
കാമക്രോധൌ വശേ കൃത്വാ നിഷേവേദ് ബ്രഹ്മണഃ പദമ് മനസശ് ചേന്ദ്രിയാണാം ച കൃത്വൈകാഗ്ര്യം സമാഹിതഃ
കാമവും ക്രോധവും നിയന്ത്രിച്ച്, മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ഏകാഗ്രതയോടെ ആക്കി, ബ്രഹ്മപദം തേടണം.
പൂര്വരാത്രേ പരാര്ധേ ച ധാരയേന് മന ആത്മനഃ ജന്തോഃ പഞ്ചേന്ദ്രിയസ്യാസ്യ യദ്യ് ഏകം ക്ലിന്നമ് ഇന്ദ്രിയമ്
രാത്രിയുടെ അവസാനം, മനസ്സിനെ സ്ഥിരമാക്കണം. ഒരു ജീവിയുടെ അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ ഒന്നെങ്കിലും അശാന്തമായാൽ,
തതോ ഽസ്യ സ്രവതി പ്രജ്ഞാ ഗിരേഃ പാദാദ് ഇവോദകമ് മനസഃ പൂര്വമ് ആദദ്യാത് കൂര്മാണാമ് ഇവ മത്സ്യഹാ
അവനിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനം മലയുടെ അടിയിൽ നിന്ന് വെള്ളം ഒഴുകുന്നതുപോലെ ഒഴുകിപ്പോകും. ആദ്യം മനസ്സിനെ പിടിച്ചിടണം, ആമയെ പിടിക്കുന്ന മത്സ്യക്കാരൻ പോലെ.
തതഃ ശ്രോത്രം തതശ് ചക്ഷുര് ജിഹ്വാ ഘ്രാണം ച യോഗവിത് തത ഏതാനി സംയമ്യ മനസി സ്ഥാപയേദ് യദി
അതിനുശേഷം, യോഗം അറിയുന്നവൻ ചെവി, കണ്ണ്, നാവ്, മൂക്ക് എന്നിവയെ ഓരോന്നായി നിയന്ത്രിച്ച്, അവയെ മനസ്സിൽ സ്ഥാപിക്കണം.
തഥൈവാപോഹ്യ സംകല്പാന് മനോ ഹ്യ് ആത്മനി ധാരയേത് പഞ്ചേന്ദ്രിയാണി മനസി ഹൃദി സംസ്ഥാപയേദ് യദി
അത് പോലെ തന്നെ, എല്ലാ ആലോചനകളും വിട്ടുവിട്ട്, മനസ്സിനെ ആത്മാവിൽ ആക്കി, അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും ഹൃദയത്തിലെ മനസ്സിൽ സ്ഥാപിക്കണം.
യദൈതാന്യ് അവതിഷ്ഠന്തേ മനഃഷഷ്ഠാനി ചാത്മനി പ്രസീദന്തി ച സംസ്ഥായാം തദാ ബ്രഹ്മ പ്രകാശതേ
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും മനസ്സിനും ചേർന്ന് ആറ് ഘടകങ്ങൾ ആത്മാവിൽ സ്ഥിരതയോടെ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, അവ ശാന്തമായാൽ, അപ്പോൾ ബ്രഹ്മം വെളിപ്പെടുന്നു.
വിധൂമ ഇവ ദീപ്താര്ചിര് ആദിത്യ ഇവ ദീപ്തിമാന് വൈദ്യുതോ ഽഗ്നിര് ഇവാകാശേ പശ്യന്ത്യ് ആത്മാനമ് ആത്മനി
പുകയില്ലാതെ തെളിഞ്ഞ് കത്തുന്ന ദീപശിഖയെപ്പോലെ, പ്രകാശമുള്ള സൂര്യനെപ്പോലെ, ആകാശത്തിലെ മിന്നലിനെപ്പോലെ, ഒരാൾ തന്റെ ആത്മാവിൽ തന്നെ ആത്മാവിനെ കാണുന്നു.
സര്വം തത്ര തു സര്വത്ര വ്യാപകത്വാച് ച ദൃശ്യതേ തം പശ്യന്തി മഹാത്മാനോ ബ്രാഹ്മണാ യേ മനീഷിണഃ
അവിടെയും എല്ലായിടത്തും അതു സർവ്വവ്യാപിയായി കാണപ്പെടുന്നു. മഹാത്മാക്കളായ, ജ്ഞാനമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാർ അതിനെ ദർശിക്കുന്നു.
ധൃതിമന്തോ മഹാപ്രാജ്ഞാഃ സര്വഭൂതഹിതേ രതാഃ ഏവം പരിമിതം കാലമ് ആചരന് സംശിതവ്രതഃ
ധൈര്യവും മഹാജ്ഞാനവും എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ മനസ്സിടലും ഉള്ളവൻ, ഇങ്ങനെ നിർണ്ണയിച്ച സമയത്തോളം ദൃഢവ്രതത്തോടെ ആചരിക്കണം.
ആസീനോ ഹി രഹസ്യ് ഏകോ ഗച്ഛേദ് അക്ഷരസാമ്യതാമ് പ്രമോഹോ ഭ്രമ ആവര്തോ ഘ്രാണം ശ്രവണദര്ശനേ
ഒറ്റയ്ക്കായി രഹസ്യമായിടത്ത് ഇരുന്ന്, അക്ഷരത്വത്തിൽ സമത്വം നേടുന്നു. മോഹം, ഭ്രമം, ആശയക്കുഴപ്പം — ഇവ മൂക്കിലും ചെവിയിലും കണ്ണിലും ബാധിക്കുന്നു.
അദ്ഭുതാനി രസഃ സ്പര്ശഃ ശീതോഷ്ണമാരുതാകൃതിഃ പ്രതിഭാന് ഉപസര്ഗാശ് ച പ്രതിസംഗൃഹ്യ യോഗതഃ
രുചികളും സ്പർശവും തണുപ്പും ചൂടും കാറ്റിന്റെ രൂപങ്ങളും, മനസ്സിലുണ്ടാകുന്ന പ്രകാശം, വ്യാകുലത — ഇവയെല്ലാം യോഗം വഴി നിയന്ത്രിക്കണം.
താംസ് തത്ത്വവിദ് അനാദൃത്യ സാമ്യേനൈവ നിവര്തയേത് കുര്യാത് പരിചയം യോഗേ ത്രൈലോക്യേ നിയതോ മുനിഃ
സത്യത്തെ അറിയുന്നവൻ ഇവയെ അവഗണിച്ച് സമത്വത്തോടെ പിന്വലിക്കണം. നിയന്ത്രിതനായ മുനി മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും യോഗത്തിൽ പരിചയം നേടണം.
ഗിരിശൃങ്ഗേ തഥാ ചൈത്യേ വൃക്ഷമൂലേഷു യോജയേത് സംനിയമ്യേന്ദ്രിയഗ്രാമം കോഷ്ഠേ ഭാണ്ഡമനാ ഇവ
പർവതശിഖരത്തിൽ, ക്ഷേത്രത്തിൽ, മരത്തിന്റെ വേരിൽ — ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, ഭണ്ഡാരത്തിൽ മനസ്സിടുന്നവനെപ്പോലെ, അവിടെ യോഗം അഭ്യസിക്കണം.
ഏകാഗ്രം ചിന്തയേന് നിത്യം യോഗാന് നോദ്വിജതേ മനഃ യേനോപായേന ശക്യേത നിയന്തും ചഞ്ചലം മനഃ
മനസ്സ് അശാന്തമാകാതിരിക്കാൻ, ഒരേ ദിഷയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് എപ്പോഴും ധ്യാനിക്കണം. മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയുമോ ആ മാർഗം സ്വീകരിക്കണം.
തത്ര യുക്തോ നിഷേവേത ന ചൈവ വിചലേത് തതഃ ശൂന്യാഗാരാണി ചൈകാഗ്രോ നിവാസാര്ഥമ് ഉപക്രമേത്
അവിടെ ഉറച്ച മനസ്സോടെ നിലനിൽക്കണം, അകലം പോകാതിരിക്കുക. ഒരേ ദിഷയിൽ ശ്രദ്ധയോടെ, താമസത്തിനായി ശൂന്യമായ വീടുകൾ തിരയണം.
നാതിവ്രജേത് പരം വാചാ കര്മണാ മനസാപി വാ ഉപേക്ഷകോ യതാഹാരോ ലബ്ധാലബ്ധസമോ ഭവേത്
വാക്കിലും പ്രവൃത്തിയിലും ചിന്തയിലും അതിക്രമം കാണിക്കരുത്. എല്ലാറ്റിലും സമഭാവം പുലർത്തണം, ഭക്ഷണത്തിൽ മിതമായിരിക്കണം, ലഭിച്ചാലും ലഭിക്കാതിരുന്നാലും ഒരുപോലെ കാണണം.
യശ് ചൈനമ് അഭിനന്ദേത യശ് ചൈനമ് അഭിവാദയേത് സമസ് തയോശ് ചാപ്യ് ഉഭയോര് നാഭിധ്യായേച് ഛുഭാശുഭമ്
ആളൊന്നു വാഴ്ത്തിയാലും, മറ്റൊന്നു നമസ്കരിച്ചാലും, ഇരുവരോടും ഒരേപോലെ കാണണം. അവരുടെ നല്ലതോ ചീത്തയോ മനസ്സിൽ വെച്ചാൽ പോരാ.
ന പ്രഹൃഷ്യേത ലാഭേഷു നാലാഭേഷു ച ചിന്തയേത് സമഃ സര്വേഷു ഭൂതേഷു സധര്മാ മാതരിശ്വനഃ
ലാഭം കിട്ടുമ്പോൾ ആനന്ദിക്കരുത്, നഷ്ടം സംഭവിച്ചാൽ വിഷമിക്കരുത്. എല്ലായിടത്തും എല്ലാവരോടും സമഭാവം പുലർത്തണം, വായുവിനെപോലെ സ്വഭാവം പുലർത്തണം.
ഏവം സ്വസ്ഥാത്മനഃ സാധോഃ സര്വത്ര സമദര്ശിനഃ ഷണ് മാസാന് നിത്യയുക്തസ്യ ശബ്ദബ്രഹ്മാഭിവര്തതേ
ഇങ്ങനെ സ്വയം നിലനിൽക്കുന്ന സന്യാസിക്ക്, എല്ലായിടത്തും സമദർശനം ഉള്ളവന്, ആറുമാസം നിരന്തരം ഈ മാർഗത്തിൽ നിലകൊണ്ടാൽ ശബ്ദബ്രഹ്മം അതിജയിക്കാം.