മഹാഭൂതാനി സര്വാണി പൂര്വസൃഷ്ടിഃ സ്വയംഭുവഃ ഭൂയിഷ്ഠം പ്രാണഭൃദ്ഗ്രാമേ നിവിഷ്ടാനി ശരീരിഷു
സ്വയംഭുവന്റെ ആദി സൃഷ്ടിയായ മഹാഭൂതങ്ങൾ എല്ലാം, ജീവികളായ സമൂഹത്തിൽ, ശരീരങ്ങളിൽ കൂടുതലായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ഭൂമേര് ദേഹോ ജലാത് സ്നേഹോ ജ്യോതിഷശ് ചക്ഷുഷീ സ്മൃതേ പ്രാണാപാനാശ്രയോ വായുഃ കോഷ്ഠാആകാശം ശരീരിണാമ്
ശരീരം ഭൂമിയിൽ നിന്നാണ്, ഈർപ്പം വെള്ളത്തിൽ നിന്ന്, കണ്ണുകൾ അഗ്നിയിൽ നിന്ന്, ഓർമ്മ പ്രകാശത്തിൽ നിന്ന്, പ്രാണനും അപാനവും വായുവിൽ ആശ്രയിക്കുന്നു, ശരീരത്തിലെ ഒഴുക്ക് ആകാശത്തിൽ നിന്നാണ്.
ക്രാന്തൌ വിഷ്ണുര് ബലേ ശക്രഃ കോഷ്ഠേ ഽഗ്നിര് ഭോക്തുമ് ഇച്ഛതി കര്ണയോഃ പ്രദിശഃ ശ്രോത്രേ ജിഹ്വായാം വാക് സരസ്വതീ
ചലനത്തിൽ വിഷ്ണു, ബലത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ, വയറിൽ അഗ്നി ഭക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ചെവികളിൽ ദിശകൾ, ശ്രവണത്തിൽ ശബ്ദം, നാവിൽ വാക്ക് എന്ന സരസ്വതി നിലകൊള്ളുന്നു.
കര്ണൌ ത്വക് ചക്ഷുഷീ ജിഹ്വാ നാസികാ ചൈവ പഞ്ചമീ ദശ താനീന്ദ്രിയോക്താനി ദ്വാരാണ്യ് ആഹാരസിദ്ധയേ
ചെവി, ത്വക്ക്, കണ്ണ്, നാവ്, അഞ്ചാമത്തെ മൂക്ക്—ഇവ പത്ത് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ആഹാരം ലഭിക്കാൻ വാതിലുകളായി അറിയപ്പെടുന്നു.
ശബ്ദസ്പര്ശൌ തഥാ രൂപം രസം ഗന്ധം ച പഞ്ചമമ് ഇന്ദ്രിയാര്ഥാന് പൃഥഗ് വിദ്യാദ് ഇന്ദ്രിയേഭ്യസ് തു നിത്യദാ
ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രസം, അഞ്ചാമത്തെ ഗന്ധം—ഇവയെ എപ്പോഴും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ വിഷയങ്ങൾ ആയി, ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ നിന്ന് വേറെയായി അറിയണം.
ഇന്ദ്രിയാണി മനോ യുങ്ക്തേ അവശ്യാന് ഇവ രാജിനഃ മനശ് ചാപി സദാ യുങ്ക്തേ ഭൂതാത്മാ ഹൃദയാശ്രിതഃ
മനസ്സ് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ രാജാവു臣മാരെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതുപോലെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു; ഹൃദയത്തിൽ പാർക്കുന്ന ഭൂതാത്മാവ് മനസ്സിനെ എപ്പോഴും നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
ഇന്ദ്രിയാണാം തഥൈവൈഷാം സര്വേഷാമ് ഈശ്വരം മനഃ നിയമേ ച വിസര്ഗേ ച ഭൂതാത്മാ മനസസ് തഥാ
ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ എല്ലാം മനസ്സ് ആണ് അധിപൻ; നിയന്ത്രണത്തിലും മോചനത്തിലും ഭൂതാത്മാവ് മനസ്സിന്റെ അധിപൻ ആകുന്നു.
ഇന്ദ്രിയാണീന്ദ്രിയാര്ഥാശ് ച സ്വഭാവശ് ചേതനാ മനഃ പ്രാണാപാനൌ ച ജീവശ് ച നിത്യം ദേഹേഷു ദേഹിനാമ്
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, അവയുടെ വിഷയങ്ങൾ, സ്വഭാവം, ബോധം, മനസ്സ്, പ്രാണനും അപാനവും, ജീവനും—ഇവ എല്ലാം ശരീരങ്ങളിലുള്ള ജീവികളിൽ എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു.
ആശ്രയോ നാസ്തി സത്ത്വസ്യ ഗുണശബ്ദോ ന ചേതനാഃ സത്ത്വം ഹി തേജഃ സൃജതി ന ഗുണാന് വൈ കഥംചന
സത്ത്വത്തിന് വേറിട്ട ആശ്രയം ഇല്ല, 'ഗുണം' എന്ന പേരുമില്ല, അതു ബോധവും അല്ല; സത്ത്വം പ്രകാശം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, എങ്കിലും ഗുണങ്ങളെ ഒരിക്കലും സൃഷ്ടിക്കില്ല.
ഏവം സപ്തദശം ദേഹം വൃതം ഷോഡശഭിര് ഗുണൈഃ മനീഷീ മനസാ വിപ്രാഃ പശ്യത്യ് ആത്മാനമ് ആത്മനി
ഇങ്ങനെ പതിനേഴു ഘടകങ്ങളുള്ള ശരീരം, പതിനാറ് ഗുണങ്ങൾ കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ജ്ഞാനികൾ മനസ്സിലൂടെ ആത്മാവിനെ ആത്മാവിൽ കാണുന്നു.
ന ഹ്യ് അയം ചക്ഷുഷാ ദൃശ്യോ ന ച സര്വൈര് അപീന്ദ്രിയൈഃ മനസാ തു പ്രദീപ്തേന മഹാന് ആത്മാ പ്രകാശതേ
ഇത് കണ്ണുകൊണ്ടും മറ്റേതെങ്കിലും ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽ കാണാൻ കഴിയില്ല; പ്രകാശമുള്ള മനസ്സിലൂടെ മഹാത്മാവ് വെളിപ്പെടുന്നു.
അശബ്ദസ്പര്ശരൂപം തച് ചാരസാഗന്ധമ് അവ്യയമ് അശരീരം ശരീരേ സ്വേ നിരീക്ഷേത നിരിന്ദ്രിയമ്
ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രസം, ഗന്ധം ഇല്ലാത്തത്, അക്ഷയം, ശരീരമില്ലാത്തത്, ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങളില്ലാതെ ഉള്ളതിനെ കാണണം.
അവ്യക്തം സര്വദേഹേഷു മര്ത്യേഷു പരമാര്ചിതമ് യോ ഽനുപശ്യതി സ പ്രേത്യ കല്പതേ ബ്രഹ്മഭൂയതഃ
എല്ലാ ശരീരങ്ങളിലും മരണമുള്ളവരിലും അതി വിശിഷ്ടമായി നിലകൊള്ളുന്ന അവ്യക്തതയെ ആരെങ്കിലും കാണുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ മരിച്ചശേഷം ബ്രഹ്മാവസ്ഥയിലേക്കുയരുന്നു.
വിദ്യാവിനയസംപന്നബ്രാഹ്മണേ ഗവി ഹസ്തിനി ശുനി ചൈവ ശ്വപാകേ ച പണ്ഡിതാഃ സമദര്ശിനഃ
വിദ്യയും വിനയവും ഉള്ള ബ്രാഹ്മണനെയും, പശുവിനെയും, ആനയെയും, നായയെയും, അശുദ്ധജാതിയിലേയ്ക്കും ജ്ഞാനികൾ ഒരേപോലെ കാണുന്നു.
സ ഹി സര്വേഷു ഭൂതേഷു ജങ്ഗമേഷു ധ്രുവേഷു ച വസത്യ് ഏകോ മഹാന് ആത്മാ യേന സര്വമ് ഇദം തതമ്
സഞ്ചരിക്കുന്നവരിലും അചഞ്ചലരിലും എല്ലായിടത്തും ഒരേ മഹാത്മാവ് മാത്രം വസിക്കുന്നു; അവൻ എല്ലാം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
സര്വഭൂതേഷു ചാത്മാനം സര്വഭൂതാനി ചാത്മനി യദാ പശ്യതി ഭൂതാത്മാ ബ്രഹ്മ സംപദ്യതേ തദാ
എല്ലാ ജീവികളിലും ആത്മാവിനെ, ആത്മാവിൽ എല്ലാ ജീവികളെയും കാണുമ്പോൾ, ഭൂതാത്മാവ് ബ്രഹ്മാവിനെ പ്രാപിക്കുന്നു.
യാവാന് ആത്മനി വേദാത്മാ താവാന് ആത്മാ പരാത്മനി യ ഏവം സതതം വേദ സോ ഽമൃതത്വായ കല്പതേ
ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവൻ തനിക്കുള്ളിൽ എത്രമാത്രം കാണുന്നു, അത്ര തന്നെ ആത്മാവ് പരമാത്മാവിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ഇങ്ങനെ എപ്പോഴും അറിയുന്നവൻ അമൃതതയ്ക്ക് യോഗ്യനാകുന്നു.
സര്വഭൂതാത്മഭൂതസ്യ സര്വഭൂതഹിതസ്യ ച ദേവാപി മാര്ഗേ മുഹ്യന്തി അപദസ്യ പദൈഷിണഃ
എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവായി, എല്ലാവർക്കും ഉപകാരിയായി മാറിയവന്റെ മാർഗത്തിൽ, ദേവതകളും വഴിതെറ്റുന്നു; പദമില്ലാത്ത അവസ്ഥയെ അന്വേഷിക്കുന്നവൻ.
ശകുന്താനാമ് ഇവാകാശേ മത്സ്യാനാമ് ഇവ ചോദകേ യഥാ ഗതിര് ന ദൃശ്യേത തഥാ ജ്ഞാനവിദാം ഗതിഃ
പക്ഷികൾ ആകാശത്ത് പറക്കുന്ന വഴിയും മീനുകൾ വെള്ളത്തിൽ നീന്തുന്ന വഴിയും നമ്മുക്ക് കാണാൻ കഴിയില്ലല്ലോ, അതുപോലെ ജ്ഞാനമുള്ളവരുടെ വഴി ആര്ക്കും മനസ്സിലാവില്ല.
കാലഃ പചതി ഭൂതാനി സര്വാണ്യ് ഏവാത്മനാത്മനി യസ്മിംസ് തു പച്യതേ കാലസ് തന് ന വേദേഹ കശ്ചന
സമയമെന്നത് എല്ലാ ജീവികളെയും അവരവരുടെ ഉള്ളിൽ തന്നെ പാകുന്നു. എന്നാൽ സമയത്തെയും അതിൽ പാകുന്നതിനെ ഇവിടെ ആരും അറിയുന്നില്ല.
ന തദ് ഊര്ധ്വം ന തിര്യക് ച നാധോ ന ച പുനഃ പുനഃ ന മധ്യേ പ്രതിഗൃഹ്ണീതേ നൈവ കിംചിന് ന കശ്ചന
അത് മുകളിലും ഇല്ല, അങ്ങോട്ടും ഇല്ല, കീഴിലും ഇല്ല, വീണ്ടും വീണ്ടും ഇല്ല. നടുവിൽ ഒന്നും സ്വീകരിക്കുന്നില്ല. ഒന്നും ഇല്ല, ആരും ഇല്ല.
സര്വേ തത്സ്ഥാ ഇമേ ലോകാ ബാഹ്യമ് ഏഷാം ന കിംചന യദ്യ് അപ്യ് അഗ്രേ സമാഗച്ഛേദ് യഥാ ബാണോ ഗുണച്യുതഃ
ഈ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം അതിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. അവയ്ക്ക് പുറത്തൊന്നുമില്ല. എല്ലാം ഒന്നിച്ച് മുന്നിൽ ചേർന്നാലും, അത് വില്ലിൽ നിന്ന് വിട്ടുവീഴുന്ന അമ്പുപോലെയാണ്.
നൈവാന്തം കാരണസ്യേയാദ് യദ്യ് അപി സ്യാന് മനോജവഃ തസ്മാത് സൂക്ഷ്മതരം നാസ്തി നാസ്തി സ്ഥൂലതരം തഥാ
മനസ്സ് എത്ര വേഗത്തിൽ പോയാലും കാരണത്തിന്റെ അറ്റം കണ്ടെത്താൻ കഴിയില്ല. അതിനേക്കാൾ സൂക്ഷ്മമായതൊന്നുമില്ല, അതിനേക്കാൾ ഭാരം കൂടിയതും ഇല്ല.
സര്വതഃപാണിപാദം തത് സര്വതോക്ഷിശിരോമുഖമ് സര്വതഃശ്രുതിമല് ലോകേ സര്വമ് ആവൃത്യ തിഷ്ഠതി
അത് എല്ലായിടത്തും കൈകളും കാലുകളും ഉണ്ട്, എല്ലായിടത്തും മുഖവും തലയും ഉണ്ട്, എല്ലായിടത്തും കേൾക്കുന്നു, എല്ലാം ആവർണിച്ചു നിലകൊള്ളുന്നു.
തദ് ഏവാണോര് അണുതരം തന് മഹദ്ഭ്യോ മഹത്തരമ് തദ് അന്തഃ സര്വഭൂതാനാം ധ്രുവം തിഷ്ഠന് ന ദൃശ്യതേ
അത് ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മതയിൽ സൂക്ഷ്മവും ഏറ്റവും വലുപ്പത്തിൽ വലിയതുമാണ്. എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഉള്ളിൽ അതു സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു, എന്നാൽ കാണാൻ കഴിയില്ല.
അക്ഷരം ച ക്ഷരം ചൈവ ദ്വേധാ ഭാവോ ഽയമ് ആത്മനഃ ക്ഷരഃ സര്വേഷു ഭൂതേഷു ദിവ്യം ത്വ് അമൃതമ് അക്ഷരമ്
ക്ഷരവും അക്ഷരവും എന്നിങ്ങനെ ആത്മാവിന് രണ്ട് സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്. എല്ലാ ജീവികളിലും ക്ഷരമാണ്, ദൈവികവും അമൃതസ്വഭാവമുള്ളതും അക്ഷരമാണ്.
നവദ്വാരം പുരം കൃത്വാ ഹംസോ ഹി നിയതോ വശീ ഈദൃശഃ സര്വഭൂതസ്യ സ്ഥാവരസ്യ ചരസ്യ ച
ഒമ്പതു വാതിലുകളുള്ള ഒരു നഗരം സൃഷ്ടിച്ച്, നിയന്ത്രിതനും സ്വയം നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും ആയ ഹംസൻ എല്ലാ ജീവികളിലും, നിലനിൽക്കുന്നവരിലും ചലിക്കുന്നവരിലും ഉണ്ട്.
ഹാനേനാഭിവികല്പാനാം നരാണാം സംചയേന ച ശരീരാണാമ് അജസ്യാഹുര് ഹംസത്വം പാരദര്ശിനഃ
വിവിധ ഭേദങ്ങളുള്ള മനുഷ്യരുടെ ശരീരങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുകയും സമ്പാദിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, സത്യദർശികൾ ജനനമില്ലാത്ത ഹംസത്വം അങ്ങനെ വിളിക്കുന്നു.
ഹംസോക്തം ച ക്ഷരം ചൈവ കൂടസ്ഥം യത് തദ് അക്ഷരമ് തദ് വിദ്വാന് അക്ഷരം പ്രാപ്യ ജഹാതി പ്രാണജന്മനീ
ക്ഷരമായത് ഹംസൻ എന്നാണു പറയുന്നത്, കൂറ്റസ്ഥമായത് അക്ഷരമാണ്. ജ്ഞാനി അക്ഷരത്തെ പ്രാപിച്ചാൽ, ശ്വാസവും ജനനവും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
ഭവതാം പൃച്ഛതാം വിപ്രാ യഥാവദ് ഇഹ തത്ത്വതഃ സാംഖ്യം ജ്ഞാനേന സംയുക്തം യദ് ഏതത് കീര്തിതം മയാ
നിങ്ങൾ ചോദിച്ചതുപോലെ, സത്യത്തിന് അനുസരിച്ച് ജ്ഞാനത്തോടൊപ്പം സംഖ്യശാസ്ത്രം ഞാൻ ഇവിടെ വിശദീകരിച്ചു.