ശബ്ദബ്രഹ്മണി നിഷ്ണാതഃ പരം ബ്രഹ്മാധിഗച്ഛതി ദ്വേ വിദ്യേ വൈ വേദിതവ്യേ ഇതി ചാഥര്വണീ ശ്രുതിഃ
ശബ്ദബ്രഹ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവൻ പരബ്രഹ്മം നേടുന്നു; രണ്ട് വിധത്തിലുള്ള ജ്ഞാനങ്ങൾ അറിയേണ്ടതാണെന്ന് അതർവണശ്രുതി പറയുന്നു.
പരയാ ഹ്യ് അക്ഷരപ്രാപ്തിര് ഋഗ്വേദാദിമയാപരാ യത് തദ് അവ്യക്തമ് അജരമ് അചിന്ത്യമ് അജമ് അവ്യയമ്
പരജ്ഞാനത്തിലൂടെ അക്ഷരത്വം ലഭിക്കുന്നു; അപരജ്ഞാനം ഋഗ്വേദം മുതലായവയാണ്; അതു അവ്യക്തവും വയസ്സില്ലാത്തതും ചിന്തിക്കാൻ കഴിയാത്തതും ജനനമില്ലാത്തതും ക്ഷയമില്ലാത്തതുമാണ്.
അനിര്ദേശ്യമ് അരൂപം ച പാണിപാദാദ്യസംയുതമ് വിത്തം സര്വഗതം നിത്യം ഭൂതയോനിമ് അകാരണമ്
അത് വിവരണം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തതും രൂപമില്ലാത്തതും കൈകാൽ മുതലായ അവയവങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതും ശാശ്വതവുമായതും എല്ലാ ജീവികളുടെ ഉറവിടവുമായതും കാരണമില്ലാത്തതുമാണ്.
വ്യാപ്യം വ്യാപ്തം യതഃ സര്വം തദ് വൈ പശ്യന്തി സൂരയഃ തദ് ബ്രഹ്മ പരമം ധാമ തദ് ധേയം മോക്ഷകാങ്ക്ഷിഭിഃ
എല്ലാം വ്യാപിക്കുകയും എല്ലാറ്റിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനെ മഹർഷിമാർ കാണുന്നു; അതാണ് പരബ്രഹ്മം, മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് അതാണ് ലക്ഷ്യം.
ശ്രുതിവാക്യോദിതം സൂക്ഷ്മം തദ് വിഷ്ണോഃ പരമം പദമ് ഉത്പത്തിം പ്രലയം ചൈവ ഭൂതാനാമ് ആഗതിം ഗതിമ്
ശ്രുതിവാക്യങ്ങളിൽ പറയുന്ന വിഷ്ണുവിന്റെ അതിസൂക്ഷ്മമായ പരമപദം, സകലഭൂതങ്ങളുടെ ഉത്ഭവവും ലയവും, അവയുടെ വരവും പോകലുമാണ്.
വേത്തി വിദ്യാമ് അവിദ്യാം ച സ വാച്യോ ഭഗവാന് ഇതി ജ്ഞാനശക്തിബലൈശ്വര്യവീര്യതേജാംസ്യ് അശേഷതഃ
ജ്ഞാനവും അജ്ഞാനവും അറിയുന്നവനാണ് ഭഗവാൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്; അവൻ പൂർണ്ണമായ ജ്ഞാനശക്തിയും ബലവും ഐശ്വര്യവും വീര്യവും തേജസ്സും ഉള്ളവനാണ്.
ഭഗവച്ഛബ്ദവാച്യാനി വിനാ ഹേയൈര് ഗുണാദിഭിഃ സര്വാണി തത്ര ഭൂതാനി നിവസന്തി പരാത്മനി
ഹീനമായ ഗുണങ്ങളോ മറ്റു ദോഷങ്ങളോ ഇല്ലാതെ 'ഭഗവാൻ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന പരമാത്മാവിലാണ് എല്ലാ ജീവികളും വസിക്കുന്നത്.
ഭൂതേഷു ച സ സര്വാത്മാ വാസുദേവസ് തതഃ സ്മൃതഃ ഉവാചേദം മഹര്ഷിഭ്യഃ പുരാ പൃഷ്ടഃ പ്രജാപതിഃ
എല്ലാ ഭൂതങ്ങളുടെയും ആത്മാവാണ് അവൻ; അതുകൊണ്ടാണ് വാസുദേവൻ എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്. പുരാതനകാലത്ത് മഹർഷിമാർ ചോദിച്ചപ്പോൾ പ്രജാപതി ഇതു പറഞ്ഞു.
നാമവ്യാഖ്യാമ് അനന്തസ്യ വാസുദേവസ്യ തത്ത്വതഃ ഭൂതേഷു വസതേ യോ ഽന്തര് വസന്ത്യ് അത്ര ച താനി യത് ധാതാ വിധാതാ ജഗതാം വാസുദേവസ് തതഃ പ്രഭുഃ
അനന്തനായ വാസുദേവന്റെ നാമത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അർത്ഥം, അവൻ എല്ലാ ഭൂതികളിലും വസിക്കുകയും അവയും അവനിൽ വസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്; ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും നിയമാവുമാണ്, അതുകൊണ്ടാണ് വാസുദേവൻ എന്ന പ്രഭു.
സ സര്വഭൂതപ്രകൃതിര് ഗുണാംശ് ച ദോഷാംശ് ച സര്വാന് സഗുണോ ഹ്യ് അതീതഃ അതീതസര്വാവരണോ ഽഖിലാത്മാ തേനാവൃതം യദ് ഭുവനാന്തരാലമ്
അവൻ എല്ലാ ഭൂതങ്ങളുടെ സ്വഭാവവും ഗുണങ്ങളും ദോഷങ്ങളും തന്നെയാണ്; ഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവനാണെങ്കിലും അവയെ എല്ലാം അതിക്രമിച്ചവനും, എല്ലായിടത്തും ഉള്ള ആത്മാവും, ലോകങ്ങൾക്കിടയിലെ അന്തരം അവൻ മറയ്ക്കുന്നു.
സമസ്തകല്യാണഗുണാത്മകോ ഹി സ്വശക്തിലേശാദൃതഭൂതസര്ഗഃ ഇച്ഛാഗൃഹീതാഭിമതോരുദേഹഃ സംസാധിതാശേഷജഗദ്ധിതോ ഽസൌ
അവൻ എല്ലാ മംഗളഗുണങ്ങളുടെയും സാക്ഷാത്കാരമാണ്; തന്റെ ശക്തിയുടെ ഒരു അംശത്തിൽ നിന്നാണ് സൃഷ്ടി ഉണ്ടാകുന്നത്; ഇഷ്ടപ്രകാരം അവൻ ശരീരം സ്വീകരിക്കുന്നു, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമം അവൻ സാധിപ്പിക്കുന്നു.
തേജോബലൈശ്വര്യമഹാവരോധഃ സ്വവീര്യശക്ത്യാദിഗുണൈകരാശിഃ പരഃ പരാണാം സകലാ ന യത്ര ക്ലേശാദയഃ സന്തി പരാപരേശേ
തേജസ്, ബലം, ഐശ്വര്യം, മഹാനായ നിയന്ത്രണം—ഇവയൊക്കെയും അവനിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; പരമന്മാരിൽ പരമൻ; അവനിൽ ദുഃഖം മുതലായവ ഒന്നുമില്ല, പരാപരന്മാരുടെ ഇശ്വരനാണ്.
സ ഈശ്വരോ വ്യഷ്ടിസമഷ്ടിരൂപോ ഽവ്യക്തസ്വരൂപഃ പ്രകടസ്വരൂപഃ സര്വേശ്വരഃ സര്വദൃക് സര്വവേത്താ സമസ്തശക്തിഃ പരമേശ്വരാഖ്യഃ
അവൻ വ്യഷ്ടിയും സമഷ്ടിയും ആയ രൂപങ്ങളുള്ളവൻ, അവ്യക്തസ്വരൂപനും പ്രകടസ്വരൂപനും; സർവ്വേശ്വരനും സർവ്വം കാണുന്നവനും സർവ്വം അറിയുന്നവനും എല്ലാ ശക്തികളും ഉള്ളവനും പരമേശ്വരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവനുമാണ്.
സംജ്ഞായതേ യേന തദ് അസ്തദോഷം ശുദ്ധം പരം നിര്മലമ് ഏകരൂപമ് സംദൃശ്യതേ വാപ്യ് അഥ ഗമ്യതേ വാ തജ് ജ്ഞാനമ് അജ്ഞാനമ് അതോ ഽന്യദ് ഉക്തമ്
അവനെ അറിയാൻ കഴിയുന്നതെന്താണോ അതു പാവനവും പരമവും മങ്ങലും ദോഷരഹിതവും ഏകരൂപവുമാണ്; അതിനെ കാണുകയോ പ്രാപിക്കുകയോ ചെയ്യാം; ജ്ഞാനം അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് പറയുന്നു.
ഇദാനീം ബ്രൂഹി യോഗം ച ദുഃഖസംയോഗഭേഷജമ് യം വിദിത്വാവ്യയം തത്ര യുഞ്ജാമഃ പുരുഷോത്തമമ്
ഇപ്പോൾ ദയവായി ഞങ്ങൾക്കു യോഗം പറയൂ, ദു:ഖം ചേർന്നിരിപ്പിന്റെ ഔഷധം. ആ അക്ഷയമായ അവസ്ഥയെ അറിഞ്ഞ്, ഞങ്ങൾ പരമപുരുഷനോടു ഏകീകരിക്കാൻ ശ്രമിക്കാം.
ശ്രുത്വാ സ വചനം തേഷാം കൃഷ്ണദ്വൈപായനസ് തദാ അബ്രവീത് പരമപ്രീതോ യോഗീ യോഗവിദാം വരഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ, യോഗികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും യോഗജ്ഞാനികളിൽ പ്രധാനനും, അതി സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു.
യോഗം വക്ഷ്യാമി ഭോ വിപ്രാഃ ശൃണുധ്വം ഭവനാശനമ് യമ് അഭ്യസ്യാപ്നുയാദ് യോഗീ മോക്ഷം പരമദുര്ലഭമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഞാൻ ലോകബന്ധനത്തെ നശിപ്പിക്കുന്ന യോഗം വിശദീകരിക്കാം. നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധിക്കൂ—അത് അഭ്യസിച്ചാൽ യോഗി അത്യന്തം അപൂർവമായ മോക്ഷം നേടും.
ശ്രുത്വാദൌ യോഗശാസ്ത്രാണി ഗുരുമ് ആരാധ്യ ഭക്തിതഃ ഇതിഹാസം പുരാണം ച വേദാംശ് ചൈവ വിചക്ഷണഃ
ആദ്യമേ യോഗശാസ്ത്രങ്ങൾ കേട്ട്, ഗുരുവിനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ച്, ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും വേദങ്ങളും നന്നായി പഠിച്ചവനാകണം.
ആഹാരം യോഗദോഷാംശ് ച ദേശകാലം ച ബുദ്ധിമാന് ജ്ഞാത്വാ സമഭ്യസേദ് യോഗം നിര്ദ്വംദ്വോ നിഷ്പരിഗ്രഹഃ
ആഹാരം, യോഗത്തിലെ ദോഷങ്ങൾ, സ്ഥലം, സമയങ്ങൾ എന്നിവ മനസ്സിലാക്കി, വിവേകത്തോടെ, ദ്വന്ദങ്ങൾ ഇല്ലാതെ, ആസ്വാദനമില്ലാതെ യോഗം അഭ്യസിക്കണം.
ഭുഞ്ജന് സക്തും യവാഗൂം ച തക്രമൂലഫലം പയഃ യാവകം കണപിണ്യാകമ് ആഹാരം യോഗസാധനമ്
സക്തു, യവാഗൂ, തക്രം, മൂലങ്ങൾ, പഴങ്ങൾ, പാൽ, യാവകം, കണപ്പിണ്യാക്കം എന്നിവയാണ് യോഗസാധനത്തിന് അനുയോജ്യമായ ആഹാരങ്ങൾ.
ന മനോവികലേ ധ്മാതേ ന ശ്രാന്തേ ക്ഷുധിതേ തഥാ ന ദ്വംദ്വേ ന ച ശീതേ ച ന ചോഷ്ണേ നാനിലാത്മകേ
മനസ്സ് അശാന്തമായിരിക്കുമ്പോഴും, ശ്വാസം മുട്ടിയിരിക്കുമ്പോഴും, ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും, വിശന്നിരിക്കുമ്പോഴും, ദ്വന്ദത്തിൽ, തണുപ്പിൽ, ചൂടിൽ, കാറ്റ് അടിച്ചിടുന്ന സ്ഥലത്തോ യോഗം ചെയ്യരുത്.
സശബ്ദേ ന ജലാഭ്യാസേ ജീര്ണഗോഷ്ഠേ ചതുഷ്പഥേ സരീസൃപേ ശ്മശാനേ ച ന നദ്യന്തേ ഽഗ്നിസംനിധൌ
ശബ്ദമുള്ളിടത്തോ, വെള്ളത്തിനടുത്തോ, പഴയ പശുശാലയിലോ, വഴിത്താരയിലോ, പാമ്പുകളോ മറ്റേതെങ്കിലും സർപ്പങ്ങളോ ഉള്ളിടത്തോ, ശ്മശാനത്തോ, നദീതീരത്തോ, അഗ്നിക്കടുത്തോ യോഗം ചെയ്യരുത്.
ന ചൈത്യേ ന ച വല്മീകേ സഭയേ കൂപസംനിധൌ ന ശുഷ്കപര്ണനിചയേ യോഗം യുഞ്ജീത കര്ഹിചിത്
ക്ഷേത്രത്തിൽ, വളർത്തു പുഴുവിന്റെ കുഴിയിലോ, ഭയമുള്ളിടത്തോ, കിണറിനടുത്തോ, ഉണങ്ങിയ ഇലകളുടെ കൂമ്പാരത്തിലോ, ഒരിക്കലും യോഗം ചെയ്യരുത്.
ദേശാന് ഏതാന് അനാദൃത്യ മൂഢത്വാദ് യോ യുനക്തി വൈ പ്രവക്ഷ്യേ തസ്യ യേ ദോഷാ ജായന്തേ വിഘ്നകാരകാഃ
ഈ സ്ഥലങ്ങൾ അവഗണിച്ച്, അജ്ഞതയാൽ ആരെങ്കിലും യോഗം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അവനു ഉണ്ടാകുന്ന ദോഷങ്ങൾ, തടസ്സങ്ങൾ ഞാൻ പറയാം.
ബാധിര്യം ജഡതാ ലോപഃ സ്മൃതേര് മൂകത്വമ് അന്ധതാ ജ്വരശ് ച ജായതേ സദ്യസ് തദ്വദ് അജ്ഞാനസംഭവഃ
കേൾവിനാശം, മന്ദബുദ്ധി, സ്മരണാശം, വാക്സ്ഥംഭം, കാഴ്ചക്കുരു, ജ്വരം എന്നിവയും അജ്ഞാനവും ഉടനടി ഉണ്ടാകും.
തസ്മാത് സര്വാത്മനാ കാര്യാ രക്ഷാ യോഗവിദാ സദാ ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാണാം ശരീരം സാധനം യതഃ
അതുകൊണ്ട്, യോഗം അറിയുന്നവൻ ശരീരം എല്ലായ്പ്പോഴും സംരക്ഷിക്കണം. കാരണം, ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയ്ക്കുള്ള ഉപകരണമാണ് ശരീരം.
ആശ്രമേ വിജനേ ഗുഹ്യേ നിഃശബ്ദേ നിര്ഭയേ നഗേ ശൂന്യാഗാരേ ശുചൌ രമ്യേ ചൈകാന്തേ ദേവതാലയേ
ആശ്രമത്തിൽ, ഒറ്റപ്പെട്ട, മറഞ്ഞ, ശബ്ദരഹിതമായ, ഭയമില്ലാത്ത സ്ഥലത്ത്, പർവ്വതത്തിൽ, ശൂന്യമായ വീട്ടിൽ, ശുദ്ധവും മനോഹരവുമായ ഏകാന്ത സ്ഥലത്തോ, ദേവാലയത്തോ യോഗം ചെയ്യാം.
രജന്യാഃ പശ്ചിമേ യാമേ പൂര്വേ ച സുസമാഹിതഃ പൂര്വാഹ്ണേ മധ്യമേ ചാഹ്നി യുക്താഹാരോ ജിതേന്ദ്രിയഃ
രാത്രിയുടെ അവസാന യാമത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ പുലർച്ചെ, മനസ്സ് ശാന്തമാക്കി, രാവിലെ അല്ലെങ്കിൽ ഉച്ചയ്ക്ക്, മിതമായ ആഹാരവും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹവും പാലിച്ച് യോഗം ചെയ്യാം.
ആസീനഃ പ്രാങ്മുഖോ രമ്യ ആസനേ സുഖനിശ്ചലേ നാതിനീചേ ന ചോച്ഛ്രിതേ നിഃസ്പൃഹഃ സത്യവാക് ശുചിഃ
കിഴക്കോട്ട് നോക്കി, മനോഹരവും സുഖപ്രദവും അസ്ഥിരമല്ലാത്ത ഇരിപ്പിടത്തിൽ, അതികുറവോ അതികൂപ്പമോ അല്ലാതെ, ആഗ്രഹരഹിതനായി, സത്യവാദിയും ശുദ്ധനും ഇരിക്കണം.
യുക്തനിദ്രോ ജിതക്രോധഃ സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ സര്വദ്വംദ്വസഹോ ധീരഃ സമകായാങ്ഘ്രിമസ്തകഃ
നിദ്ര മിതമായി, ക്രോധം ജയിച്ചവൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ താല്പര്യമുള്ളവൻ, എല്ലാ ദ്വന്ദങ്ങൾ സഹിക്കുന്നവൻ, ദൃഢനായി ശരീരം, കാൽ, തല എന്നിവ നേരെ നിർത്തണം.