തദ് ആരോഹ രഥം ശീഘ്രം ഭോജം ഹത്വാ മഹാരഥമ് സ്യമന്തകോ മഹാബാഹോ അസ്മാകം സ ഭവിഷ്യതി
അതുകൊണ്ട് നീ വേഗത്തിൽ രഥത്തിൽ കയറി, മഹാരഥിയായ ഭോജനെ വധിച്ചാൽ, മഹാബാഹുവേ, സ്യാമന്തകമണി നമ്മുടെതായിരിക്കും.
തതഃ പ്രവവൃതേ യുദ്ധം തുമുലം ഭോജകൃഷ്ണയോഃ ശതധന്വാ തതോ ഽക്രൂരം സര്വതോദിശമ് ഐക്ഷത
അതിനുശേഷം ഭോജനും കൃഷ്ണനും തമ്മിൽ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു; അപ്പോൾ ശതധന്വൻ അക്രൂരനെ കണ്ടു ചുറ്റും നോക്കി.
സംരബ്ധൌ താവ് ഉഭൌ തത്ര ദൃഷ്ട്വാ ഭോജജനാര്ദനൌ ശക്തോ ഽപി ശാപാദ് ധാര്ദിക്യമ് അക്രൂരോ നാന്വപദ്യത
ഭോജനും ജനാർദ്ദനനും കോപത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്യുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, കഴിവുണ്ടായിരുന്നിട്ടും ശാപം കാരണം അക്രൂരൻ യുദ്ധത്തിൽ ചേരാൻ തയ്യാറായില്ല.
അപയാനേ തതോ ബുദ്ധിം ഭോജശ് ചക്രേ ഭയാര്ദിതഃ യോജനാനാം ശതം സാഗ്രം ഹൃദയാ പ്രത്യപദ്യത
ഭയത്താൽ ഭോജൻ ഓടിപ്പോകാൻ തീരുമാനിച്ചു; തന്റെ കുതിരയായ ഹൃദയയെ കയറി, നൂറ് യോജനവും അതിലധികവും ദൂരം കടന്നു.
വിഖ്യാതാ ഹൃദയാ നാമ ശതയോജനഗാമിനീ ഭോജസ്യ വഡവാ വിപ്രാ യയാ കൃഷ്ണമ് അയോധയത്
ഹൃദയ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായ, നൂറ് യോജന ദൂരം പോകുന്ന കുതിരയായിരുന്നു ഭോജന്റെത്; ആ കുതിരയെ കയറി അവൻ കൃഷ്ണനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ.
ക്ഷീണാം ജവേന ഹൃദയാമ് അധ്വനഃ ശതയോജനേ ദൃഷ്ട്വാ രഥസ്യ സ്വാം വൃദ്ധിം ശതധന്വാനമ് അര്ദയത്
നൂറ് യോജന ദൂരം ഓടിയ ശേഷം ഹൃദയയുടെ വേഗം ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ, തന്റെ രഥത്തിന് മുൻതൂക്കം കിട്ടിയതായി കണ്ടു, ശതധന്വൻ തോറ്റു.
തതസ് തസ്യാ ഹതായാസ് തു ശ്രമാത് ഖേദാച് ച ഭോ ദ്വിജാഃ ഖമ് ഉത്പേതുര് അഥ പ്രാണാഃ കൃഷ്ണോ രാമമ് അഥാബ്രവീത്
ശ്രമവും ദുഃഖവും കൊണ്ട് ആ കുതിര മരിച്ചപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, അവളുടെ പ്രാണൻ ആകാശത്തിലേക്ക് പോയി; അപ്പോൾ കൃഷ്ണൻ രാമനോട് പറഞ്ഞു.
തിഷ്ഠേഹ ത്വം മഹാബാഹോ ദൃഷ്ടദോഷാ ഹയാ മയാ പദ്ഭ്യാം ഗത്വാ ഹരിഷ്യാമി മണിരത്നം സ്യമന്തകമ്
നീ ഇവിടെ തന്നെ നിൽക്കൂ, മഹാബാഹുവേ; എന്റെ കുതിരകൾ ക്ഷീണിച്ചു. ഞാൻ കാലിൽ നടന്ന് പോയി സ്യാമന്തകമണി പിടിച്ചെടുക്കാം.
പദ്ഭ്യാമ് ഏവ തതോ ഗത്വാ ശതധന്വാനമ് അച്യുതഃ മിഥിലാമ് അഭിതോ വിപ്രാ ജഘാന പരമാസ്ത്രവിത്
അതിനുശേഷം അച്യുതൻ കാലിൽ നടന്ന് പോയി, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, മിഥിലയുടെ സമീപത്ത്, മഹാസ്ത്രവിദ്യയുള്ളവനായ അവൻ ശതധന്വനെ കൊല്ലുകയായിരുന്നു.
സ്യമന്തകം ച നാപശ്യദ് ധത്വാ ഭോജം മഹാബലമ് നിവൃത്തം ചാബ്രവീത് കൃഷ്ണം മണിം ദേഹീതി ലാങ്ഗലീ
ശക്തനായ ഭോജനെ കൊല്ലുമ്പോൾ പോലും സ്യാമന്തകമണി കണ്ടില്ല; കൃഷ്ണൻ തിരിച്ചു വന്നപ്പോൾ, ലാങ്ങലധാരി പറഞ്ഞു: 'മണിയെ എനിക്ക് തരിക.'
നാസ്തീതി കൃഷ്ണശ് ചോവാച തതോ രാമോ രുഷാന്വിതഃ ധിക്ശബ്ദപൂര്വമ് അസകൃത് പ്രത്യുവാച ജനാര്ദനമ്
'ഇവിടെ ഇല്ല' എന്ന് കൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു. അപ്പോൾ രാമൻ കോപത്തോടെ, വീണ്ടും വീണ്ടും ജനാർദ്ദനനെ നിന്ദിച്ചു.
ഭ്രാതൃത്വാന് മര്ഷയാമ്യ് ഏഷ സ്വസ്തി തേ ഽസ്തു വ്രജാമ്യ് അഹമ് കൃത്യം ന മേ ദ്വാരകയാ ന ത്വയാ ന ച വൃഷ്ണിഭിഃ
നീ എന്റെ സഹോദരനാണ് എന്നതിനാൽ ഞാൻ ക്ഷമിക്കുന്നു; നിനക്കു ശുഭം. ഞാൻ പോകുന്നു. ദ്വാരകയോടും, നിന്നോടും, വൃഷ്ണികളോടും എനിക്ക് ഇനി ബന്ധമില്ല.
പ്രവിവേശ തതോ രാമോ മിഥിലാമ് അരിമര്ദനഃ സര്വകാമൈര് ഉപഹൃതൈര് മിഥിലേനാഭിപൂജിതഃ
അതിനുശേഷം ശത്രുനാശകൻ രാമൻ മിഥിലയിൽ പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ മിഥിലാധിപൻ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റി ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
ഏതസ്മിന്ന് ഏവ കാലേ തു ബഭ്രുര് മതിമതാം വരഃ നാനാരൂപാന് ക്രതൂന് സര്വാന് ആജഹാര നിരര്ഗലാന്
അത് തന്നെയാണ് സമയത്ത്, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ബഭ്രു, അനവധി രൂപങ്ങളിലുള്ള എല്ലാ യാഗങ്ങളും നിർബന്ധങ്ങളില്ലാതെ നടത്തി.
ദീക്ഷാമയം സ കവചം രക്ഷാര്ഥം പ്രവിവേശ ഹ സ്യമന്തകകൃതേ പ്രാജ്ഞോ ഗാന്ദീപുത്രോ മഹായശാഃ
ഗാന്ദിനിയുടെ പുത്രനായ മഹാശയനും വിവേകിയും സ്യാമന്തകമണിയെ സംരക്ഷിക്കാൻ ദീക്ഷയുടെ ആവരണം ധരിച്ചു.
അഥ രത്നാനി ചാന്യാനി ധനാനി വിവിധാനി ച ഷഷ്ടിം വര്ഷാണി ധര്മാത്മാ യജ്ഞേഷ്വ് ഏവ ന്യയോജയത്
അതിനുശേഷം, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ അവൻ മറ്റുള്ള രത്നങ്ങളും വിവിധ സമ്പത്തുകളും അറുപത് വർഷം മുഴുവൻ യജ്ഞങ്ങൾക്കായി മാത്രം ഉപയോഗിച്ചു.
അക്രൂരയജ്ഞാ ഇതി തേ ഖ്യാതാസ് തസ്യ മഹാത്മനഃ ബഹ്വന്നദക്ഷിണാഃ സര്വേ സര്വകാമപ്രദായിനഃ
ആ മഹാത്മാവിന്റെ ആ യജ്ഞങ്ങൾ അക്രൂരയജ്ഞങ്ങൾ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായി; അവയെല്ലാം സമൃദ്ധമായ അന്നവും ദാനവും നൽകി, ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാ വാസ്തവങ്ങളും നല്കുന്നവയായിരുന്നു.
അഥ ദുര്യോധനോ രാജാ ഗത്വാ സ മിഥിലാം പ്രഭുഃ ഗദാശിക്ഷാം തതോ ദിവ്യാം ബലദേവാദ് അവാപ്തവാന്
അതിനുശേഷം, രാജാവായ ദുര്യോധനൻ മിഥിലയിൽ ചെന്നു, അവിടെ ബാലരാമനിൽ നിന്ന് ഗദായുദ്ധം ദൈവികമായി പഠിച്ചു.
സംപ്രസാദ്യ തതോ രാമോ വൃഷ്ണ്യന്ധകമഹാരഥൈഃ ആനീതോ ദ്വാരകാമ് ഏവ കൃഷ്ണേന ച മഹാത്മനാ
പിന്നീട്, വൃഷ്ണിയുടെയും അന്ധക മഹാരഥന്മാരുടെയും കൂടെ, കൃഷ്ണൻ മഹാത്മാവായി രാമനെ ദ്വാരകയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
അക്രൂരശ് ചാന്ധകൈഃ സാര്ധമ് ആയാതഃ പുരുഷര്ഷഭഃ ഹത്വാ സത്രാജിതം സുപ്തം സഹബന്ധും മഹാബലഃ
പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ അക്രൂരൻ അന്ധകർോടൊപ്പം ചേർന്ന്, മഹാബലശാലിയായ അവൻ സത്രാജിതിനെ അവന്റെ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ഉറങ്ങുമ്പോൾ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
ജ്ഞാതിഭേദഭയാത് കൃഷ്ണസ് തമ് ഉപേക്ഷിതവാംസ് തദാ അപയാതേ തദാക്രൂരേ നാവര്ഷത് പാകശാസനഃ
ബന്ധുക്കളിൽ ഭേദം വരുമെന്ന ഭയത്തിൽ കൃഷ്ണൻ അപ്പോൾ അക്രൂരനെ അവഗണിച്ചു; അക്രൂരൻ അകന്നപ്പോൾ മേഘരാജാവ് മഴ പെയ്യിച്ചില്ല.
അനാവൃഷ്ട്യാ തദാ രാഷ്ട്രമ് അഭവദ് ബഹുധാ കൃശമ് തതഃ പ്രസാദയാമ് ആസുര് അക്രൂരം കുകുരാന്ധകാഃ
മഴയില്ലായ്മ മൂലം രാജ്യം വളരെ ദരിദ്രമായി; അതുകൊണ്ട് കുകുരരും അന്ധകരും അക്രൂരനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
പുനര് ദ്വാരവതീം പ്രാപ്തേ തസ്മിന് ദാനപതൌ തതഃ പ്രവവര്ഷ സഹസ്രാക്ഷഃ കക്ഷേ ജലനിധേസ് തദാ
ദാനശീലനായ അക്രൂരൻ വീണ്ടും ദ്വാരകയിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രൻ സമുദ്രത്തോട് ചേർന്ന പ്രദേശത്ത് മഴ പെയ്യിച്ചു.
കന്യാം ച വാസുദേവായ സ്വസാരം ശീലസംമതാമ് അക്രൂരഃ പ്രദദൌ ധീമാന് പ്രീത്യര്ഥം മുനിസത്തമാഃ
മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അക്രൂരൻ ധീരനും വിവേകിയുമായവൻ തന്റെ സദ്ഗുണശാലിയായ സഹോദരിയെ വാസുദേവനോടു സ്നേഹത്തോടെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ നൽകി.
അഥ വിജ്ഞായ യോഗേന കൃഷ്ണോ ബഭ്രുഗതം മണിമ് സഭാമധ്യഗതഃ പ്രാഹ തമ് അക്രൂരം ജനാര്ദനഃ
അപ്പോൾ യോഗബലത്തിൽ കൃഷ്ണൻ ആ മണി ബഭ്രുവിന്റെ കൈയിലാണെന്ന് അറിഞ്ഞു, സഭാമധ്യേ ഇരുന്ന അക്രൂരനോട് പറഞ്ഞു.
യത് തദ് രത്നം മണിവരം തവ ഹസ്തഗതം വിഭോ തത് പ്രയച്ഛ ച മാനാര്ഹ മയി മാനാര്യകം കൃഥാഃ
പ്രഭോ, നിന്റെ കൈയിൽ ഉള്ള ആ ഉത്തമരത്നം എനിക്ക് തരിക; എന്നോട് അപമാനം കാണിക്കരുത്.
ഷഷ്ടിവര്ഷഗതേ കാലേ യോ രോഷോ ഽഭൂന് മമാനഘ സ സംരൂഢോ ഽസകൃത് പ്രാപ്തസ് തതഃ കാലാത്യയോ മഹാന്
അനഘ, അറുപത് വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിലുള്ള കോപം വളർന്നു, പലതവണ ആവർത്തിച്ചു; അതിനാൽ വലിയ താമസം സംഭവിച്ചു.
സ തതഃ കൃഷ്ണവചനാത് സര്വസാത്വതസംസദി പ്രദദൌ തം മണിം ബഭ്രുര് അക്ലേശേന മഹാമതിഃ
കൃഷ്ണന്റെ വാക്കനുസരിച്ച്, മഹാമതിയായ ബഭ്രു സാത്വതരുടെ സഭയിൽ ആ മണി വേദനയില്ലാതെ നൽകി.
തതസ് തമ് ആര്ജവാത് പ്രാപ്തം ബഭ്രോര് ഹസ്താദ് അരിംദമഃ ദദൌ ഹൃഷ്ടമനാഃ കൃഷ്ണസ് തം മണിം ബഭ്രവേ പുനഃ
ശത്രുനാശകനായ കൃഷ്ണൻ, ബഭ്രുവിന്റെ കൈയിൽ നിന്നു സത്യസന്ധമായി ലഭിച്ച ആ മണി സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും ബഭ്രുവിന് നൽകി.
സ കൃഷ്ണഹസ്താത് സംപ്രാപ്തം മണിരത്നം സ്യമന്തകമ് ആബധ്യ ഗാന്ദിനീപുത്രോ വിരരാജാംശുമാന് ഇവ
കൃഷ്ണന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് സ്യാമന്തകമണി ലഭിച്ച ഗാന്ദിനിയുടെ പുത്രൻ അതിനെ ധരിച്ച് പ്രകാശമുള്ള സൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങി.