കേന ബന്ധേന ബദ്ധോ ഽഹം കാരണം കിമ് അകാരണമ് കിം കാര്യം കിമ് അകാര്യം വാ കിം വാച്യം കിം ന ചോച്യതേ
എന്താണ് എന്നെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്? എന്താണ് കാരണം, എന്താണ് കാരണമല്ലാത്തത്? എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്, എന്താണ് ചെയ്യരുതാത്തത്? എന്താണ് പറയേണ്ടത്, എന്താണ് പറയരുതാത്തത്?
കോ ധര്മഃ കശ് ച വാധര്മഃ കസ്മിന് വര്തേത വൈ കഥമ് കിം കര്തവ്യമ് അകര്തവ്യം കിം വാ കിം ഗുണദോഷവത്
എന്താണ് ധർമ്മം, എന്താണ് അധർമ്മം? യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെയാണ് ജീവിക്കേണ്ടത്? എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്, എന്താണ് ചെയ്യരുതാത്തത്? എന്താണ് ഗുണമുള്ളത്, എന്താണ് ദോഷമുള്ളത്?
ഏവം പശുസമൈര് മൂഢൈര് അജ്ഞാനപ്രഭവം മഹത് അവാപ്യതേ നരൈര് ദുഃഖം ശിശ്നോദരപരായണൈഃ
ഇങ്ങനെ, പശുക്കളെപ്പോലെ മണ്ടന്മാർക്ക് അജ്ഞാനം മൂലമായ് വലിയ ദു:ഖം ലഭിക്കുന്നു; ഭക്ഷണവും ലൈംഗികതയും മാത്രം ലക്ഷ്യമാക്കി ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്ക് ഈ ദു:ഖം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
അജ്ഞാനം താമസോ ഭാവഃ കാര്യാരമ്ഭപ്രവൃത്തയഃ അജ്ഞാനിനാം പ്രവര്തന്തേ കര്മലോപസ് തതോ ദ്വിജാഃ
അജ്ഞാനം ഇരുട്ടിന്റെ സ്വഭാവമാണ്; അതിൽ നിന്നാണ് പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉരുത്തിരിയുന്നത്. അജ്ഞാനികൾക്ക് ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള പ്രവണതകൾ ഉണ്ടാകുന്നു, അതിനാൽ തന്നെ അവർ കർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
നരകം കര്മണാം ലോപാത് ഫലമ് ആഹുര് മഹര്ഷയഃ തസ്മാദ് അജ്ഞാനിനാം ദുഃഖമ് ഇഹ ചാമുത്ര ചോത്തമമ്
കർമ്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിന്റെ ഫലം നരകമാണെന്ന് മഹർഷികൾ പറയുന്നു. അതുകൊണ്ട് അജ്ഞാനികൾക്ക് ഈ ലോകത്തും അപ്പുറത്തും ഏറ്റവും വലിയ ദു:ഖം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ജരാജര്ജരദേഹശ് ച ശിഥിലാവയവഃ പുമാന് വിചലച്ഛീര്ണദശനോ വലിസ്നായുശിരാവൃതഃ
വയസ്സിന്റെ ഭാരംകൊണ്ട് ശരീരം ക്ഷയിച്ചു, അവയവങ്ങൾ ദുർബലമായി, പല്ലുകൾ ഇളകിയും വീണുമാറി, ചർമ്മം, നരങ്ങൾ, ശിരകൾ മുഴുവൻ ചുരുണ്ടുപോയി,
ദൂരപ്രനഷ്ടനയനോ വ്യോമാന്തര്ഗതതാരകഃ നാസാവിവരനിര്യാതരോമപുഞ്ജശ് ചലദ്വപുഃ
കണ്ണുകൾ ദൂരത്തെ കാണാൻ കഴിയാതെ, ആകാശത്തിനുള്ളിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾ മാത്രം കാണുന്നവനായി, മൂക്കിലൂടെ രോമക്കൂട്ടങ്ങൾ പുറത്തുവരുന്നു, ശരീരം വിറയുന്നു,
പ്രകടീഭൂതസര്വാസ്ഥിര് നതപൃഷ്ഠാസ്ഥിസംഹതിഃ ഉത്സന്നജഠരാഗ്നിത്വാദ് അല്പാഹാരോ ഽല്പചേഷ്ടിതഃ
എല്ലുകൾ മുഴുവൻ പുറത്തു കാണപ്പെടുന്നു, പിൻഭാഗം വളഞ്ഞിരിക്കുന്നു, വയറിലെ അഗ്നി ക്ഷയിച്ചതിനാൽ കുറച്ചു മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു, ചലനങ്ങളും വളരെ കുറവാണ്,
കൃച്ഛ്രചങ്ക്രമണോത്ഥാനശയനാസനചേഷ്ടിതഃ മന്ദീഭവച്ഛ്രോത്രനേത്രഗലല്ലാലാവിലാനനഃ
നടക്കൽ, എഴുന്നേൽക്കൽ, കിടക്കൽ, ഇരിക്കൽ എന്നിവയെല്ലാം ബുദ്ധിമുട്ടോടെ, ചെവിയും കണ്ണും ശക്തി കുറഞ്ഞു, വായിൽ തുപ്പൽ നിറഞ്ഞു,
അനായത്തൈഃ സമസ്തൈശ് ച കരണൈര് മരണോന്മുഖഃ തത്ക്ഷണേ ഽപ്യ് അനുഭൂതാനാമ് അസ്മര്താഖിലവസ്തുനാമ്
എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും നിയന്ത്രണം വിട്ടു, മരണത്തോട് നേരിട്ട്, അപ്പോൾ പോലും നേരത്തെ അനുഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ ഒന്നും ഓർക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
സകൃദ് ഉച്ചാരിതേ വാക്യേ സമുദ്ഭൂതമഹാശ്രമഃ ശ്വാസകാസാമയായാസസമുദ്ഭൂതപ്രജാഗരഃ
ഒരു വാക്ക് പോലും പറയുമ്പോൾ വലിയ ക്ഷീണം ഉണ്ടാകുന്നു; ശ്വാസം, ചുമ, രോഗം എന്നിവയാൽ ഉണർവ് വരുന്നു.
അന്യേനോത്ഥാപ്യതേ ഽന്യേന തഥാ സംവേശ്യതേ ജരീ ഭൃത്യാത്മപുത്രദാരാണാമ് അപമാനപരാകൃതഃ
ഒരാൾ എഴുന്നേല്പിക്കുന്നു, മറ്റൊരാൾ കിടത്തുന്നു; വൃദ്ധാവായപ്പോൾ ഭൃത്യന്മാരും മക്കളും ഭാര്യമാരും അവനെ അവഗണിച്ച് അപമാനിക്കുന്നു.
പ്രക്ഷീണാഖിലശൌചശ് ച വിഹാരാഹാരസംസ്പൃഹഃ ഹാസ്യഃ പരിജനസ്യാപി നിര്വിണ്ണാശേഷബാന്ധവഃ
എല്ലാ ശുദ്ധിയും നഷ്ടപ്പെട്ടു, വിനോദത്തിനും ഭക്ഷണത്തിനും ആഗ്രഹം മാത്രം; സ്വന്തം ആളുകൾ പോലും അവനെ പരിഹസിക്കുന്നു, ബന്ധുക്കൾ എല്ലാവരും അവനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
അനുഭൂതമ് ഇവാന്യസ്മിഞ് ജന്മന്യ് ആത്മവിചേഷ്ടിതമ് സംസ്മരന് യൌവനേ ദീര്ഘം നിശ്വസിത്യ് അതിതാപിതഃ
മറ്റൊരു ജന്മത്തിൽ അനുഭവിച്ചതുപോലെ, തന്റെ യൗവനകാലത്തെ പ്രവർത്തികൾ ഓർത്ത്, വൃദ്ധാവായപ്പോൾ ദീർഘനിശ്വാസം വിടുന്നു, വലിയ ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങുന്നു.
ഏവമാദീനി ദുഃഖാനി ജരായാമ് അനുഭൂയ ച മരണേ യാനി ദുഃഖാനി പ്രാപ്നോതി ശൃണു താന്യ് അപി
ഇങ്ങനെ വൃദ്ധാവായപ്പോൾ അനുഭവിക്കുന്ന ദു:ഖങ്ങൾക്കു ശേഷം, മരണസമയത്ത് ലഭിക്കുന്ന ദു:ഖങ്ങൾക്കുറിച്ച് ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.
ശ്ലഥഗ്രീവാങ്ഘ്രിഹസ്തോ ഽഥ പ്രാപ്തോ വേപഥുനാ നരഃ മുഹുര് ഗ്ലാനിപരശ് ചാസൌ മുഹുര് ജ്ഞാനബലാന്വിതഃ
കഴുത്തും കാലും കൈകളും ദുർബലമായി, ശരീരം വിറയുന്നു; ഒരിക്കൽ ദുർബലതയിൽ, മറ്റൊരിക്കൽ ബോധത്തിലും ശക്തിയിലും.
ഹിരണ്യധാന്യതനയഭാര്യാഭൃത്യഗൃഹാദിഷു ഏതേ കഥം ഭവിഷ്യന്തീത്യ് അതീവ മമതാകുലഃ
എന്റെ പൊന്നും ധാന്യവും മക്കളും ഭാര്യയും ഭൃത്യന്മാരും വീടും ഇവയെല്ലാം എങ്ങനെ ആകും എന്നു വലിയ മമതയോടെ ചിന്തിക്കുന്നു.
മര്മവിദ്ഭിര് മഹാരോഗൈഃ ക്രകചൈര് ഇവ ദാരുണൈഃ ശരൈര് ഇവാന്തകസ്യോഗ്രൈശ് ഛിദ്യമാനാസ്ഥിബന്ധനഃ
മർമ്മം അറിയുന്നവരും വലിയ രോഗങ്ങളും, ക്രൂരമായ കരളുകൾ പോലുള്ള വേദനകളും, യമന്റെ കഠിനമായ അമ്പുകൾ പോലുള്ള വേദനകളും എല്ലുകൾ കീറുന്നതുപോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു.
പരിവര്തമാനതാരാക്ഷി ഹസ്തപാദം മുഹുഃ ക്ഷിപന് സംശുഷ്യമാണതാല്വോഷ്ഠകണ്ഠോ ഘുരഘുരായതേ
കണ്ണുകൾ ചുറ്റിക്കറക്കി, കൈകളും കാലുകളും വീണ്ടും വീണ്ടും എറിഞ്ഞ്, നാവും അധരവും കഴുത്തും ഉണങ്ങി, അവൻ 'ഘുര്-ഘുര്' എന്ന ശബ്ദം പുറത്ത് വിടുന്നു.
നിരുദ്ധകണ്ഠദേശോ ഽപി ഉദാനശ്വാസപീഡിതഃ താപേന മഹതാ വ്യാപ്തസ് തൃഷാ വ്യാപ്തസ് തഥാ ക്ഷുധാ
കഴുത്ത് അടഞ്ഞുപോയിട്ടും, മേലോട്ടുള്ള ശ്വാസം വേദനിപ്പിച്ചും, വലിയ ചൂട് മുഴുവൻ പിടിച്ചും, ദാഹവും വിശപ്പും പിടിച്ചും അവൻ പീഡിക്കപ്പെടുന്നു.
ക്ലേശാദ് ഉത്ക്രാന്തിമ് ആപ്നോതി യാമ്യകിംകരപീഡിതഃ തതശ് ച യാതനാദേഹം ക്ലേശേന പ്രതിപദ്യതേ
വേദന കൊണ്ട് യമന്റെ ദൂതന്മാർ ഉപദ്രവിച്ചവൻ കഷ്ടതയോടെ ജീവൻ വിട്ട്, പിന്നെ വേദനയുടെ ശരീരം ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
ഏതാന്യ് അന്യാനി ചോഗ്രാണി ദുഃഖാനി മരണേ നൃണാമ് ശൃണുധ്വം നരകേ യാനി പ്രാപ്യന്തേ പുരുഷൈര് മൃതൈഃ
മരണസമയത്ത് മനുഷ്യർക്കുണ്ടാകുന്ന മറ്റു ഭയങ്കരമായ ദു:ഖങ്ങളും, മരിച്ചവർ നരകത്തിൽ അനുഭവിക്കുന്ന വേദനകളും കേൾക്കൂ.
യാമ്യകിംകരപാശാദിഗ്രഹണം ദണ്ഡതാഡനമ് യമസ്യ ദര്ശനം ചോഗ്രമ് ഉഗ്രമാര്ഗവിലോകനമ്
യമന്റെ ദൂതന്മാരുടെ കയറുകൾകൊണ്ടും മറ്റു ഉപകരണങ്ങളാലും പിടിക്കപ്പെടൽ, ദണ്ഡംകൊണ്ട് അടിയേറ്റൽ, യമനെ കാണേണ്ടി വരിക, ഭയാനകമായ വഴികൾ കാണേണ്ടി വരിക—ഇവയൊക്കെയും അനുഭവിക്കേണ്ടി വരും.
കരമ്ഭവാലുകാവഹ്നിയന്ത്രശസ്ത്രാദിഭീഷണേ പ്രത്യേകം യാതനായാശ് ച യാതനാദി ദ്വിജോത്തമാഃ
കല്ല് ചക്കിലിടൽ, ചൂടുള്ള മണലിലും അഗ്നിയിലും കത്തിക്കൽ, ഉപകരണങ്ങളാലും ആയുധങ്ങളാലും പീഡനം—ഓരോ വേദനയും അത്രയും ഭയങ്കരമാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ക്രകചൈഃ പീഡ്യമാനാനാം മൃഷായാം ചാപി ധ്മാപ്യതാമ് കുഠാരൈഃ പാട്യമാനാനാം ഭൂമൌ ചാപി നിഖന്യതാമ്
ചിലരെ കശേരുക്കളാൽ മുറിക്കുന്നു, ചിലരെ കള്ളം പറഞ്ഞതിന് ചുട്ടുപൊള്ളിക്കുന്നു, ചിലരെ കൊത്തളുകൊണ്ട് വെട്ടുന്നു, ചിലരെ നിലത്തടിച്ചു മൂടുന്നു.
ശൂലേഷ്വ് ആരോപ്യമാണാനാം വ്യാഘ്രവക്ത്രേ പ്രവേശ്യതാമ് ഗൃധ്രൈഃ സംഭക്ഷ്യമാണാനാം ദ്വീപിഭിശ് ചോപഭുജ്യതാമ്
ചിലരെ കൂറ്റൻ കൂമ്പാരത്തിൽ കയറ്റുന്നു, ചിലരെ കരടികളുടെ വായിൽ തള്ളുന്നു, ചിലരെ കഴുകന്മാർ തിന്നുന്നു, ചിലരെ കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കുന്നു.
ക്വഥ്യതാം തൈലമധ്യേ ച ക്ലിദ്യതാം ക്ഷാരകര്ദമേ ഉച്ചാന് നിപാത്യമാനാനാം ക്ഷിപ്യതാം ക്ഷേപയന്ത്രകൈഃ
ചിലരെ എണ്ണയിൽ വേവിക്കുന്നു, ചിലരെ ക്ഷാരമുള്ള ചളിയിൽ കുതിർക്കുന്നു, ചിലരെ ഉയരത്തിൽ നിന്ന് തള്ളുന്നു, യന്ത്രങ്ങളാൽ എറിഞ്ഞ് വീഴ്ത്തുന്നു.
നരകേ യാനി ദുഃഖാനി പാപഹേതൂദ്ഭവാനി വൈ പ്രാപ്യന്തേ നാരകൈര് വിപ്രാസ് തേഷാം സംഖ്യാ ന വിദ്യതേ
പാപഫലമായി നരകത്തിൽ അനുഭവിക്കേണ്ട ദു:ഖങ്ങൾ, നരകവാസികൾക്ക് ഉണ്ടാകുന്നു, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ; അവയുടെ എണ്ണം ആരും അറിയില്ല.
ന കേവലം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ നരകേ ദുഃഖപദ്ധതിഃ സ്വര്ഗേ ഽപി പാതഭീതസ്യ ക്ഷയിഷ്ണോര് നാസ്തി നിര്വൃതിഃ
നരകത്തിൽ മാത്രം അല്ല, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭയത്തോടെയും നശ്വരതയോടെയും ഉള്ളവർക്ക് സ്ഥിരമായ സന്തോഷമില്ല.
പുനശ് ച ഗര്ഭോ ഭവതി ജായതേ ച പുനര് നരഃ ഗര്ഭേ വിലീയതേ ഭൂയോ ജായമാനോ ഽസ്തമ് ഏതി ച
വീണ്ടും ഒരാൾ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് മനുഷ്യനായി ജനിക്കുന്നു; ഗർഭത്തിൽ ലയിച്ച്, വീണ്ടും ജനിച്ച്, പിന്നെയും മരിക്കുന്നു.