മൃഗൈര് മത്സ്യൈര് വിഹംഗൈശ് ച ശ്വാപദൈഃ സര്പകീടകൈഃ മധുശാകഫലൈര് മൂലൈര് വര്തയിഷ്യന്തി മാനവാഃ
മൃഗങ്ങൾ, മീനുകൾ, പക്ഷികൾ, കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ, പാമ്പുകൾ, കീടങ്ങൾ, തേൻ, പച്ചക്കറികൾ, പഴങ്ങൾ, കിഴങ്ങുകൾ എന്നിവയാണവർ ഭക്ഷ്യമായി ഉപയോഗിക്കുക.
ശീര്ണപര്ണഫലാഹാരാ വല്കലാന്യ് അജിനാനി ച സ്വയം കൃത്വാ നിവത്സ്യന്തി യഥാ മുനിജനസ് തഥാ
ചിതറിഞ്ഞ ഇലകളും പഴങ്ങളും ഭക്ഷ്യമായി, വർക്കും മൃഗത്വക്കും സ്വയം ഉണ്ടാക്കി, മുനികൾ പോലെ അവർ താമസിക്കും.
ബീജാനാമ് അകൃതസ്നേഹാ ആഹതാഃ കാഷ്ഠശങ്കുഭിഃ അജൈഡകം ഖരോഷ്ട്രം ച പാലയിഷ്യന്തി നിത്യശഃ
വിത്തുകൾക്ക് എണ്ണയിടാതെ, മരക്കൊല്ലുകൾ കൊണ്ട് അടിച്ചു, ആടുകളെയും ചെമ്മരികളെയും കഴുതകളെയും ഒട്ടകങ്ങളെയും അവർ എല്ലായ്പ്പോഴും വളർത്തും.
നദീസ്രോതാംസി രോത്സ്യന്തി തോയാര്ഥം കൂലമ് ആശ്രിതാഃ പക്വാന്നവ്യവഹാരേണ വിപണന്തഃ പരസ്പരമ്
നദികളുടെ ഒഴുക്കുകൾ വെള്ളത്തിനായി തറയിടും; തീരത്ത് താമസിച്ച്, പാകം ചെയ്ത അന്നം ഉപയോഗിച്ച് പരസ്പരം വിനിമയം നടത്തും.
തനൂരുഹൈര് യഥാജാതൈഃ സമലാന്തരസംഭൃതൈഃ ബഹ്വപത്യാഃ പ്രജാഹീനാഃ കുലശീലവിവര്ജിതാഃ
ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങൾ വളരുന്നതുപോലെ തന്നെ അകത്തുള്ള അശുദ്ധിയും കൂട്ടംകൂടും; പലർക്കും കുട്ടികൾ ഉണ്ടാകും, പക്ഷേ വംശം നിലനിൽക്കില്ല, കുടുംബഗുണവും നല്ല പെരുമാറ്റവും ഇല്ലാതാകും.
ഏവം ഭവിഷ്യന്തി തദാ നരാശ് ചാധര്മജീവിനഃ ഹീനാ ഹീനം തഥാ ധര്മം പ്രജാ സമനുവത്സ്യതി
അപ്പോൾ ആളുകൾ നീതിയില്ലാതെ ജീവിക്കും; കുറവുള്ളവർ കുറവുള്ള നീതിയെ പിന്തുടരും, ജനങ്ങൾ അതിനെ തന്നെ സ്വീകരിക്കും.
ആയുസ് തത്ര ച മര്ത്യാനാം പരം ത്രിംശദ് ഭവിഷ്യതി ദുര്ബലാ വിഷയഗ്ലാനാ ജരാശോകൈര് അഭിപ്ലുതാഃ
അവിടെ മനുഷ്യരുടെ പരമാവധി ആയുസ്സ് മുപ്പത് വയസ്സായിരിക്കും; ദുർബലരും ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ക്ഷീണിച്ചവരും വയസ്സും ദുഃഖവും കൊണ്ടു തളർന്നവരുമാകും.
ഭവിഷ്യന്തി തദാ തേഷാം രോഗൈര് ഇന്ദ്രിയസംക്ഷയഃ ആയുഃപ്രത്യയസംരോധാദ് വിഷയാദ് ഉപരംസ്യതേ
അപ്പോൾ അവർക്കിടയിൽ രോഗങ്ങൾ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ക്ഷയിപ്പിക്കും; ആയുസ്സിന്റെ തടസ്സം മൂലം അവർ സുഖങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കും.
ശുശ്രൂഷവോ ഭവിഷ്യന്തി സാധൂനാം ദര്ശനേ രതാഃ സത്യം ച പ്രതിപത്സ്യന്തി വ്യവഹാരോപസംക്ഷയാത്
അവർ സന്മാർഗ്ഗികളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ആസ്വദിച്ച് ശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കും; സത്യത്തെ സ്വീകരിക്കും, കാരണം സാമൂഹ്യബന്ധങ്ങൾ കുറയുന്നു.
ഭവിഷ്യന്തി ച കാമാനാമ് അലാഭാദ് ധര്മശീലിനഃ കരിഷ്യന്തി ച സംസ്കാരം സ്വയം ച ക്ഷയപീഡിതാഃ
ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറാത്തതിനാൽ അവർ ധാർമ്മികരാകും; തങ്ങളെത്തന്നെ ശുദ്ധികർമങ്ങൾ നടത്തും, ക്ഷയം കൊണ്ടു പീഡിതരായിരിക്കും.
ഏവം ശുശ്രൂഷവോ ദാനേ സത്യേ പ്രാണ്യഭിരക്ഷണേ തതഃ പാദപ്രവൃത്തേ തു ധര്മേ ശ്രേയോ നിപത്സ്യതേ
ഇങ്ങനെ, ദാനം, സത്യം, ജീവികളുടെ സംരക്ഷണം എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ഇരുന്നാൽ, ധർമ്മം വളരുമ്പോൾ ഉത്തമഫലം ലഭിക്കും.
തേഷാം ലബ്ധാനുമാനാനാം ഗുണേഷു പരിവര്തതാമ് സ്വാദു കിം ത്വ് ഇതി വിജ്ഞായ ധര്മ ഏവ ച ദൃശ്യതേ
ഗുണങ്ങളിൽ ചുറ്റി പരിചയമുള്ളവർക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ് മധുരം എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ, അവർക്കു ധർമ്മം മാത്രമേ ദൃശ്യമായിരിക്കൂ.
യഥാ ഹാനിക്രമം പ്രാപ്താസ് തഥാ ഋദ്ധിക്രമം ഗതാഃ പ്രഗൃഹീതേ തതോ ധര്മേ പ്രപശ്യന്തി കൃതം യുഗമ്
എങ്ങനെ ക്ഷയം സംഭവിച്ചുവോ അതുപോലെ തന്നെ സമൃദ്ധിയും വരും; ധർമ്മം ഉറപ്പോടെ പിടിച്ചാൽ അവർ കൃതയുഗം കാണും.
സാധുവൃത്തിഃ കൃതയുഗേ കഷായേ ഹാനിര് ഉച്യതേ ഏക ഏവ തു കാലോ ഽയം ഹീനവര്ണോ യഥാ ശശീ
കൃതയുഗത്തിൽ നല്ല പെരുമാറ്റം നിലനിൽക്കും; അശുദ്ധയുഗത്തിൽ ക്ഷയം ഉണ്ടാകും. എന്നിരുന്നാലും, ഇതൊക്കെ ഒരേയൊരു കാലമാണ്, ചന്ദ്രൻപോലെ മങ്ങലുള്ളത്.
ഛന്നശ് ച തമസാ സോമോ യഥാ കലിയുഗം തഥാ മുക്തശ് ച തമസാ സോമ ഏവം കൃതയുഗം ച തത്
ചന്ദ്രൻ ഇരുട്ടിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ കലിയുഗവും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്; ഇരുട്ടിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രൻ മോചിതനായാൽ കൃതയുഗവും അങ്ങനെ തന്നെ തെളിയുന്നു.
അര്ഥവാദഃ പരം ബ്രഹ്മ വേദാര്ഥ ഇതി തം വിദുഃ അവിവിക്തമ് അവിജ്ഞാതം ദായാദ്യമ് ഇഹ ധാര്യതേ
സ്തുതി പരമബ്രഹ്മമാണ്; അതാണ് വേദാർത്ഥം എന്ന് അവർ അറിയുന്നു. വ്യക്തതയില്ലാത്തതും അറിയപ്പെടാത്തതുമായ വാരസ്യം ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു.
ഇഷ്ടവാദസ് തപോ നാമ തപോ ഹി സ്ഥവിരീകൃതഃ ഗുണൈഃ കര്മാഭിനിര്വൃത്തിര് ഗുണാഃ ശുധ്യന്തി കര്മണാ
സ്തുതിയെ തപസ്സെന്ന് വിളിക്കുന്നു; തപസ്സ് പ്രായംകൊണ്ട് ഉറപ്പുവരുന്നു. ഗുണങ്ങൾകൊണ്ട് പ്രവർത്തികൾ പൂർത്തിയാകുന്നു; പ്രവർത്തിയാൽ ഗുണങ്ങൾ ശുദ്ധിയാകും.
ആശീസ് തു പുരുഷം ദൃഷ്ട്വാ ദേശകാലാനുവര്തിനീ യുഗേ യുഗേ യഥാകാലമ് ഋഷിഭിഃ സമുദാഹൃതാ
ആശീർവാദങ്ങൾ, മനുഷ്യനെ കണ്ടാൽ ദേശകാലം അനുസരിച്ച് നടക്കുന്നു; ഓരോ യുഗത്തിലും യോജ്യമായി, മഹർഷികൾ അവയെ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാണാം ദേവാനാം ച പ്രതിക്രിയാ ആശിഷശ് ച ശിവാഃ പുണ്യാസ് തഥൈവായുര് യുഗേ യുഗേ
ധർമ്മം, സമ്പത്ത്, ആഗ്രഹം, മോക്ഷം, ദേവതകൾ എന്നിവയ്ക്കെല്ലാം തത്തുല്യമായ പ്രവർത്തികൾ ഉണ്ട്; ആശീർവാദങ്ങളും പുണ്യവും ആയുസ്സും ഓരോ യുഗത്തിലും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
തഥാ യുഗാനാം പരിവര്തനാനി ചിരപ്രവൃത്താനി വിധിസ്വഭാവാത് ക്ഷണം ന സംതിഷ്ഠതി ജീവലോകഃ ക്ഷയോദയാഭ്യാം പരിവര്തമാനഃ
അങ്ങനെ, യുഗങ്ങളുടെ മാറ്റങ്ങൾ ദീർഘകാലമായി വിധിയുടെ സ്വഭാവപ്രകാരം നടക്കുന്നു; ജീവജാലങ്ങളുടെ ലോകം ഒരു നിമിഷം പോലും നിലനിൽക്കില്ല, ക്ഷയവും ഉത്ഭവവും കൊണ്ട് മാറിമാറി പോകുന്നു.
സര്വേഷാമ് ഏവ ഭൂതാനാം ത്രിവിധഃ പ്രതിസംചരഃ നൈമിത്തികഃ പ്രാകൃതികസ് തഥൈവാത്യന്തികോ മതഃ
എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള ലയമുണ്ട്: അവസരപരമായത്, സ്വാഭാവികമായത്, അത്യന്തമായത് എന്നാണ് പറയുന്നത്.
ബ്രാഹ്മോ നൈമിത്തികസ് തേഷാം കല്പാന്തേ പ്രതിസംചരഃ ആത്യന്തികോ വൈ മോക്ഷശ് ച പ്രാകൃതോ ദ്വിപരാര്ധികഃ
അവയിൽ ബ്രഹ്മലയം അവസരപരമായതാണ്, ഒരു കല്പം അവസാനിക്കുമ്പോൾ സംഭവിക്കുന്നു; അത്യന്തമായത് മോക്ഷമാണ്, സ്വാഭാവികമായത് രണ്ട് പരാർദ്ധം ദൈർഘ്യമുള്ളതാണ്.
പരാര്ധസംഖ്യാം ഭഗവംസ് ത്വമ് ആചക്ഷ്വ യഥോദിതാമ് ദ്വിഗുണീകൃതയജ്ജ്ഞേയഃ പ്രാകൃതഃ പ്രതിസംചരഃ
ഭഗവന്, ഒരു പരാർദ്ധത്തിന്റെ എണ്ണം എങ്ങനെയാണെന്ന് ദയവായി വ്യക്തമാക്കണം. അതിന്റെ ഇരട്ടിയാകുമ്പോൾ പ്രകൃതിയിലെ സംഹാരം സംഭവിക്കുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
സ്ഥാനാത് സ്ഥാനം ദശഗുണമ് ഏകൈകം ഗണ്യതേ ദ്വിജാഃ തതോ ഽഷ്ടാദശമേ ഭാഗേ പരാര്ധമ് അഭിധീയതേ
പ്രിയപ്പെട്ട ദ്വിജന്മാരേ, ഓരോ നിലയും മുമ്പത്തേതിന്റെ പത്ത് ഇരട്ടിയാകുന്നു. അങ്ങനെ പതിനെട്ടാം ഭാഗത്തിൽ അതിനെ പരാർദ്ധം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
പരാര്ധം ദ്വിഗുണം യത് തു പ്രാകൃതഃ സ ലയോ ദ്വിജാഃ തദാവ്യക്തേ ഽഖിലം വ്യക്തം സഹേതൌ ലയമ് ഏതി വൈ
ദ്വിജന്മാരേ, പരാർദ്ധത്തിന്റെ ഇരട്ടി ആയാൽ അതാണ് മഹാസംഹാരം. അപ്പോൾ അവ്യക്തം ആകുമ്പോൾ, കാണാവുന്ന എല്ലാം അതിന്റെ കാരണം സഹിതം അവ്യക്തത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.
നിമേഷോ മാനുഷോ യോ ഽയം മാത്രാമാത്രപ്രമാണതഃ തൈഃ പഞ്ചദശഭിഃ കാഷ്ഠാ ത്രിംശത് കാഷ്ഠാസ് തഥാ കലാ
മനുഷ്യന്റെ ഒരു കണ്ണിറുക്കൽ അളവാണ്. അത്തരത്തിലുള്ള പതിനഞ്ച് കണ്ണിറുക്കലുകൾ ചേർന്നാൽ ഒരു കഷ്ടം, അങ്ങനെ മുപ്പത് കഷ്ടങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു കലാ.
നാഡികാ തു പ്രമാണേന കലാ ച ദശ പഞ്ച ച ഉന്മാനേനാമ്ഭസഃ സാ തു പലാന്യ് അര്ധത്രയോദശ
പതിനഞ്ച് കലകൾ ചേർന്നാൽ ഒരു നാളികയാകുന്നു. വെള്ളം ഉപയോഗിച്ച് അളക്കുമ്പോൾ അതിന് പന്ത്രണ്ടര പലയാണ് അളവ്.
ഹേമമാഷൈഃ കൃതച്ഛിദ്രാ ചതുര്ഭിശ് ചതുരങ്ഗുലൈഃ മാഗധേന പ്രമാണേന ജലപ്രസ്ഥസ് തു സ സ്മൃതഃ
നാലു നാലു അങ്കുല വലിപ്പമുള്ള സ്വർണ്ണപ്പയർ കൊണ്ട് കുഴിച്ച ഒരു പാത്രം, മാഗധമാനത്തിൽ അളന്നാൽ, അതാണ് ജലപ്രസ്ഥം എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.
നാഡികാഭ്യാമ് അഥ ദ്വാഭ്യാം മുഹൂര്തോ ദ്വിജസത്തമാഃ അഹോരാത്രം മുഹൂര്താസ് തു ത്രിംശന് മാസോ ദിനൈസ് തഥാ
പ്രിയപ്പെട്ട ദ്വിജന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, രണ്ട് നാളികകൾ ചേർന്നാൽ ഒരു മുഹൂർത്തം. അങ്ങനെ മുപ്പത് മുഹൂർത്തങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു അഹോരാത്രം, അങ്ങനെ ആഹോരാത്രങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു മാസം.
മാസൈര് ദ്വാദശഭിര് വര്ഷമ് അഹോരാത്രം തു തദ് ദിവി ത്രിഭിര് വര്ഷശതൈര് വര്ഷം ഷഷ്ട്യാ ചൈവാസുരദ്വിഷാമ്
പന്ത്രണ്ട് മാസങ്ങൾ ചേർന്നാൽ ഒരു വർഷം. ദൈവശത്രുക്കളുടെ മൂവായിരം വർഷങ്ങൾ ചേർന്നാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ഒരു അഹോരാത്രം ആയിരിക്കും.