തതോ മുരാരിം പുനര് ഉക്തവാന് അഹം ഭൂയോ ഽര്ഥധര്മാര്ഥജിഗീഷിതൈവ യത് മായാ തവേമാമ് ഇഹ വേത്തുമ് ഇച്ഛേ മമാദ്യ താം ദര്ശയ പുഷ്കരാക്ഷ
അപ്പോൾ ഞാൻ വീണ്ടും മുരാരിയോട് പറഞ്ഞു: "എനിക്ക് ധനം, ധർമ്മം എന്നിവയ്ക്കായി ശ്രമിക്കുന്ന നിങ്ങളുടെ മായയെ അറിയാൻ മാത്രമാണ് ആഗ്രഹം. കമലനയനാ, ഇന്നുതന്നെ അവളെ എനിക്ക് കാണിക്കൂ."
പൂര്വം സുരര്ഷിര് ദ്വിജ നാരദാഖ്യോ ബ്രഹ്മാത്മജോ ഽഭൂന് മമ ഭക്തിയുക്തഃ തേനാപി പൂര്വം ഭവതാ യഥൈവ സംതോഷിതോ ഭക്തിമതാ ഹി തദ്വത്
മുൻകാലത്ത്, ദ്വിജനേ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായ നാരദൻ എന്ന ദൈവമുനി എനിക്ക് ഭക്തിയോടെ അർപ്പിതനായിരുന്നു. അവൻ മുഖാന്തിരം, നീയുപോലെ തന്നെ, ഭക്തിയാൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനായി.
വരം ച ദത്തം ഗതവാന് അഹം ച സ ചാപി വവ്രേ വരമ് ഏതദ് ഏവ നിവാരിതോ മാമ് അതിമൂഢഭാവാദ് ഭവാന് യഥൈവം വൃതവാന് വരം ച
വരവും നൽകി ഞാൻ പോയി; അവനും ഇതേ വരം തന്നെയാണ് ചോദിച്ചത്. അതികഠിനമായ മായാഭാവം മൂലം ഞാൻ അവനെ തടഞ്ഞു; നീയുപോലെ അവനും വരം ലഭിച്ചു.
തതോ മയോക്തോ ഽമ്ഭസി നാരദ ത്വം മായാം ഹി മേ വേത്സ്യസി സംനിമഗ്നഃ തതോ നിമഗ്നോ ഽമ്ഭസി നാരദോ ഽസൌ കന്യാ ബഭൌ കാശിപതേഃ സുശീലാ
അപ്പോൾ ഞാൻ പറഞ്ഞു: "നാരദാ, നീ ജലത്തിൽ മുങ്ങിയാൽ എന്റെ മായയെ അറിയും." അങ്ങനെ നാരദൻ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയപ്പോൾ, അവൻ കാശിപതിയുടെ സുന്ദരിയായ പുത്രിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
താം യൌവനാഢ്യാമ് അഥ ചാരുധര്മിണേ വിദര്ഭരാജ്ഞസ് തനയായ വൈ ദദൌ സ്വധര്മണേ സോ ഽപി തയാ സമേതഃ സിഷേവ കാമാന് അതുലാന് മഹര്ഷിഃ
അവളെ, യൗവനം നിറഞ്ഞ സുന്ദരിയായ ധർമ്മപരനായ വിദ്യർഭരാജാവിന്റെ പുത്രനു നൽകി. അവളുമായി ചേർന്ന് മഹർഷി അതുല്യമായ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു.
സ്വര്ഗേ ഗതേ ഽസൌ പിതരി പ്രതാപവാന് രാജ്യം ക്രമായാതമ് അവാപ്യ ഹൃഷ്ടഃ വിദര്ഭരാഷ്ട്രം പരിപാലയാനഃ പുത്രൈഃ സപൌത്രൈര് ബഹുഭിര് വൃതോ ഽഭൂത്
അവളുടെ അച്ഛൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, ആ വീരൻ രാജ്യം അവകാശമായി നേടി സന്തോഷിച്ചു. വിദ്യർഭരാജ്യത്തെ പുത്രന്മാരും മക്കളുമൊത്ത് ഭരിച്ച് സന്തുഷ്ടനായി ജീവിച്ചു.
അഥാഭവദ് ഭൂമിപതേഃ സുധര്മണഃ കാശീശ്വരേണാഥ സമം സുയുദ്ധമ് തത്ര ക്ഷയം പ്രാപ്യ സപുത്രപൌത്രം വിദര്ഭരാട് കാശിപതിശ് ച യുദ്ധേ
അപ്പോൾ ഭൂമിയുടെ രാജാവിനും കാശിയുടെ ഇശ്വരനും തമ്മിൽ ഒരു വലിയയും നീതിമാനുമായ യുദ്ധം നടന്നു. ആ യുദ്ധത്തിൽ, വിദർഭരാജാവും കാശിരാജാവും അവരുടെ മക്കളും മുമ്മക്കളുമൊത്ത് നശിച്ചു.
തതഃ സുശീലാ പിതരം സപുത്രം ജ്ഞാത്വാ പതിം ചാപി സപുത്രപൌത്രമ് പുരാദ് വിനിഃസൃത്യ രണാവനിം ഗതാ ദൃഷ്ട്വാ സുശീലാ കദനം മഹാന്തമ്
അതിനുശേഷം, സുശീല തന്റെ അച്ഛനും മക്കളും ഭർത്താവും മക്കളും മുമ്മക്കളും മരിച്ചെന്നു മനസ്സിലാക്കി നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കിറങ്ങി യുദ്ധഭൂമിയിലേക്കു പോയി. അവിടെ വലിയ വധം കണ്ടപ്പോൾ സുശീല അതീവ ദുഃഖിതയായി.
ഭര്തുര് ബലേ തത്ര പിതുര് ബലേ ച ദുഃഖാന്വിതാ സാ സുചിരം വിലപ്യ ജഗാമ സാ മാതരമ് ആര്തരൂപാ ഭ്രാതൄന് സുതാന് ഭ്രാതൃസുതാന് സപൌത്രാന്
ഭർത്താവിന്റെയും അച്ഛന്റെയും സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ, അവൾ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി. ദീർഘനേരം വിലപിച്ച ശേഷം, ദുർബലമായ മുഖത്തോടെ അവൾ അമ്മയെയും സഹോദരന്മാരെയും മക്കളെയും സഹോദരന്മാരുടെ മക്കളെയും മുമ്മക്കളെയും സമീപിച്ചു.
ഭര്താരമ് ഏഷാ പിതരം ച ഗൃഹ്യ മഹാശ്മശാനേ ച മഹാചിതിം സാ കൃത്വാ ഹുതാശം പ്രദദൌ സ്വയം ച യദാ സമിദ്ധോ ഹുതഭുഗ് ബഭൂവ
അവൾ ഭർത്താവിനെയും അച്ഛനെയും എടുത്ത് വലിയ ശ്മശാനത്തിൽ വലിയ ചിതയൊരുക്കി, അവരെ അഗ്നിക്കു സമർപ്പിച്ചു. അഗ്നി കത്തുമ്പോൾ അവളും അതിൽ കയറി.
തദാ സുശീലാ പ്രവിവേശ വേഗാദ് ധാ പുത്ര ഹാ പുത്ര ഇതി ബ്രുവാണാ തദാ പുനഃ സാ മുനിര് നാരദോ ഽഭൂത് സ ചാപി വഹ്നിഃ സ്ഫടികാമലാഭഃ
അപ്പോൾ, 'എൻ്റെ മകനേ! എൻ്റെ മകനേ!' എന്നു വിളിച്ചു കൊണ്ട് സുശീല വേഗത്തിൽ അഗ്നിയിലേക്ക് ചാടിപ്പോയി. അപ്പോൾ തന്നെ മഹർഷി നാരദൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി, അഗ്നി സ്ഫടികംപോല ശുദ്ധമായി മാറി.
കസ് തേ തു പുത്രോ വദ മേ മഹര്ഷേ മൃതം ച കം ശോചസി നഷ്ടബുദ്ധിഃ വ്രീഡാന്വിതോ ഽഭൂദ് അഥ നാരദോ ഽസൌ തതോ ഽഹമ് ഏനം പുനര് ഏവ ചാഹ
മഹർഷേ, എൻ്റെ മകൻ ആരാണ്? നീ ആരെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കുന്നു, ബുദ്ധി നഷ്ടപ്പെട്ട്? അപ്പോൾ നാരദൻ ലജ്ജിച്ചു, പിന്നെ ഞാൻ വീണ്ടും അവനോട് ചോദിച്ചു.
ഇതീദൃശാ നാരദ കഷ്ടരൂപാ മായാ മദീയാ കമലാസനാദ്യൈഃ ശക്യാ ന വേത്തും സമഹേന്ദ്രരുദ്രൈഃ കഥം ഭവാന് വേത്സ്യതി ദുര്വിഭാവ്യാമ്
നാരദാ, ഇതാണ് എൻ്റെ അതിമഹത്തായ മായ. കമലാസനനും മറ്റുള്ളവരും, ഇന്ദ്രനും രുദ്രനും ചേർന്നാലും ഇതിനെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല. എങ്ങനെ നീ ഇത്രയും ദുർബോധ്യമായതിനെ ഗ്രഹിക്കും?
സ വാക്യമ് ആകര്ണ്യ മഹാമഹര്ഷിര് ഉവാച ഭക്തിം മമ ദേഹി വിഷ്ണോ പ്രാപ്തേ ഽഥ കാലേ സ്മരണം തഥൈവ സദാ ച സംദര്ശനമ് ഈശ തേ ഽസ്തു
അവിടെ മഹർഷി ഉത്തരം പറഞ്ഞു: 'വിഷ്ണുവേ, എനിക്ക് ഭക്തി നൽകണം; മരണമെന്ന സമയത്ത് ഞാൻ നിന്നെ ഓർക്കാൻ കഴിയണം, എല്ലായ്പ്പോഴും ഞാൻ നിന്നെ കാണാൻ കഴിയണം, പ്രഭോ.'
യത്രാഹമ് ആര്തശ് ചിതിമ് അദ്യ രൂഢസ് തത് തീര്ഥമ് അസ്ത്വ് അച്യുതപാപഹന്ത്രാ അധിഷ്ഠിതം കേശവ നിത്യമ് ഏവ ത്വയാ സഹാസം കമലോദ്ഭവേന
ഇന്ന് ഞാൻ ദു:ഖത്തോടെ ചിതയിൽ കയറിയ ഈ സ്ഥലം, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന കേശവനേ, നീയും കമലോദ്ഭവനും ചേർന്ന് എപ്പോഴും ഇവിടെ വാഴുന്ന ഒരു തീർത്ഥമാകട്ടെ.
തതോ മയോക്തോ ദ്വിജ നാരദോ ഽസൌ തീര്ഥം സിതോദേ ഹി ചിതിസ് തവാസ്തു സ്ഥാസ്യാമ്യ് അഹം ചാത്ര സദൈവ വിഷ്ണുര് മഹേശ്വരഃ സ്ഥാസ്യതി ചോത്തരേണ
അതിനുശേഷം ഞാൻ നാരദനോട് പറഞ്ഞു: 'സിതോദാ എന്ന പേരിൽ ഈ സ്ഥലം നിന്റെ തീർത്ഥമാകട്ടെ; ഞാൻ എപ്പോഴും ഇവിടെ വസിക്കും, വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും വടക്കോട്ട് നിലകൊള്ളും.'
യദാ വിരഞ്ചേര് വദനം ത്രിനേത്രഃ സ ച്ഛേത്സ്യതേയം ച മമോഗ്രവാചമ് തദാ കപാലസ്യ തു മോചനായ സമേഷ്യതേ തീര്ഥമ് ഇദം ത്വദീയമ്
വിരഞ്ചിയുടെ തല ത്രിനേത്രൻ വെട്ടുമ്പോഴും, എൻ്റെ ഭയങ്കര വാക്കുകൾ സഫലമാകുമ്പോഴും, കപാലം മോചിപ്പിക്കാൻ ഈ തീർത്ഥം പ്രത്യക്ഷമാകും.
സ്നാതസ്യ തീര്ഥേ ത്രിപുരാന്തകസ്യ പതിഷ്യതേ ഭൂമിതലേ കപാലമ് തതസ് തു തീര്ഥേതി കപാലമോചനം ഖ്യാതം പൃഥിവ്യാം ച ഭവിഷ്യതേ തത്
ത്രിപുരാന്തകന്റെ തീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചാൽ, കപാലം ഭൂമിയിൽ വീഴും; അതിനാൽ ഈ സ്ഥലം കപാലമോചനമെന്ന പേരിൽ ലോകത്ത് പ്രസിദ്ധമാകും.
തദാ പ്രഭൃത്യ് അമ്ബുദവാഹനോ ഽസൌ ന മോക്ഷ്യതേ തീര്ഥവരം സുപുണ്യമ് ന ചൈവ തസ്മിന് ദ്വിജ സംപ്രചക്ഷതേ തത് ക്ഷേത്രമ് ഉഗ്രം ത്വ് അഥ ബ്രഹ്മവധ്യാ
അപ്പോൾ മുതൽ, ജലധാരകനായവൻ ഈ മഹാപുണ്യമായ തീർത്ഥം വിട്ടുപോകില്ല; ബ്രാഹ്മണനേ, ആരും ഈ സ്ഥലം ഭയങ്കരമെന്ന് പറയുകയില്ല, കാരണം ഇത് ബ്രഹ്മഹത്യാ ദോഷം മോചിപ്പിക്കുന്ന സ്ഥലം ആകുന്നു.
യദാ ന മോക്ഷത്യ് അമരാരിഹന്താ തത് ക്ഷേത്രമുഖ്യം മഹദ് ആപ്തപുണ്യമ് തദാ വിമുക്തേതി സുരൈ രഹസ്യം തീര്ഥം സ്തുതം പുണ്യദമ് അവ്യയാഖ്യമ്
അമരാരിശത്രുവിനെ മോചിപ്പിക്കാത്തപ്പോൾ, ആ പ്രധാന തീർത്ഥം മഹാപുണ്യപ്രദമായതായിരിക്കും; അപ്പോൾ ദേവന്മാർ അതിനെ വിമുക്തം എന്നു രഹസ്യമായി പ്രശംസിക്കും, അവ്യയമായ പുണ്യസ്ഥലമെന്നു അറിയപ്പെടും.
കൃത്വാ തു പാപാനി നരോ മഹാന്തി തസ്മിന് പ്രവിഷ്ടഃ ശുചിര് അപ്രമാദീ യദാ തു മാം ചിന്തയതേ സ ശുദ്ധഃ പ്രയാതി മോക്ഷം ഭഗവത്പ്രസാദാത്
ഒരു മനുഷ്യൻ വലിയ പാപങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടും, അവിടെ ശുദ്ധനും ശ്രദ്ധയോടെയും പ്രവേശിച്ച് എന്നെ ഓർത്താൽ, അവൻ ശുദ്ധനായി, ഭഗവാന്റെ കൃപയാൽ മോക്ഷം നേടും.
ഭൂത്വാ തസ്മിന് രുദ്രപിശാചസംജ്ഞോ യോന്യന്തരേ ദുഃഖമ് ഉപാശ്നുതേ ഽസൌ വിമുക്തപാപോ ബഹുവര്ഷപൂഗൈര് ഉത്പത്തിമ് ആയാസ്യതി വിപ്രഗേഹേ
അവിടെ രുദ്രപിശാചനെന്നു അറിയപ്പെടുന്നവൻ മറ്റൊരു ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ച് ദു:ഖം അനുഭവിച്ചാലും, ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം പാപമുക്തനായി, ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിൽ ജനിക്കും.
ശുചിര് യതാത്മാസ്യ തതോ ഽന്തകാലേ രുദ്രോ ഹിതം താരകമ് അസ്യ കീര്തയേത് ഇത്യ് ഏവമ് ഉക്ത്വാ ദ്വിജവര്യ നാരദം ഗതോ ഽസ്മി ദുഗ്ധാര്ണവമ് ആത്മഗേഹമ്
അവൻ ശുദ്ധനും ആത്മസംയമനമുള്ളവനുമാകുമ്പോൾ, അവസാന സമയത്ത് രുദ്രൻ അവനു ഹിതമായ താരകമന്ത്രം ഉച്ചരിക്കും. ഇങ്ങനെ മഹർഷി നാരദനോട് പറഞ്ഞ് ഞാൻ എന്റെ സ്വസ്ഥലമായ പാൽക്കടലിലേക്ക് പോയി.
സ ചാപി വിപ്രസ് ത്രിദിവം ചചാര ഗന്ധര്വരാജേന സമര്ച്യമാനഃ ഏതത് തവോക്തം നനു ബോധനായ മായാ മദീയാ നഹി ശക്യതേ സാ
ആ മഹർഷിയും ഗന്ധർവർരാജാവിന്റെ ആദരവോടെ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് യാത്രയായി. ഇതാണ് ഞാൻ നിനക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ പറഞ്ഞത്; എന്നാൽ എൻ്റെ മായയെ ആരും ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ജ്ഞാതും ഭവാന് ഇച്ഛതി ചേത് തതോ ഽദ്യ ഏവം വിശസ്വാപ്സു ച വേത്സി യേന ഏവം ദ്വിജാതിര് ഹരിണാ പ്രബോധിതോ ഭാവ്യര്ഥയോഗാന് നിമമജ്ജ തോയേ
നിനക്ക് അറിയാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, ഇന്നുതന്നെ നീ വെള്ളത്തിൽ കയറി നോക്കു. അങ്ങനെ നീ മനസ്സിലാക്കും, ഹരിയാൽ എങ്ങനെ ആ ദ്വിജൻ ഉണർത്തപ്പെട്ടു ഭാവിയിലുള്ള കാര്യങ്ങൾക്കായി വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയെന്നത്.
കോകാമുഖേ താത തതോ ഹി കന്യാ ചാണ്ഡാലവേശ്മന്യ് അഭവദ് ദ്വിജഃ സഃ രൂപാന്വിതാ ശീലഗുണോപപന്നാ അവാപ സാ യൌവനമ് ആസസാദ
അപ്പോൾ, പ്രിയനേ, കൊകാ നദിയുടെ അരികിൽ ഒരു പെൺകുട്ടി ചാണ്ഡാളന്റെ വീട്ടിൽ ജനിച്ചു. ആ ദ്വിജൻ സൌന്ദര്യവും നല്ല സ്വഭാവവും ഉള്ളവളായി യൌവനം പ്രാപിച്ചു.
ചാണ്ഡാലപുത്രേണ സുബാഹുനാപി വിവാഹിതാ രൂപവിവര്ജിതേന പതിര് ന തസ്യാ ഹി മതോ ബഭൂവ സാ തസ്യ ചൈവാഭിമതാ ബഭൂവ
അവൾ ശക്തനായെങ്കിലും സൌന്ദര്യമില്ലാത്ത ചാണ്ഡാളന്റെ മകനുമായി വിവാഹം കഴിച്ചു. ഭർത്താവ് അവളെ ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ല, പക്ഷേ അവൾ ഭർത്താവിന് പ്രിയങ്കരയായി.
പുത്രദ്വയം നേത്രഹീനം ബഭൂവ കന്യാ ച പശ്ചാദ് ബധിരാ തഥാന്യാ പതിര് ദരിദ്രസ് ത്വ് അഥ സാപി മുഗ്ധാ നദീഗതാ രോദിതി തത്ര നിത്യമ്
അവൾക്ക് കണ്ണില്ലാത്ത രണ്ട് മക്കളും, പിന്നീട് ചെവികേൾവിയില്ലാത്ത ഒരു മകളും ജനിച്ചു. ഭർത്താവ് ദരിദ്രനായിരുന്നു. അവൾ നിരപരാധിനിയായി നദിയിലേക്ക് പോയി ദിവസേന കരയുകയായിരുന്നു.
ഗതാ കദാചിത് കലശം ഗൃഹീത്വാ സാന്തര് ജലം സ്നാതുമ് അഥ പ്രവിഷ്ടാ യാവദ് ദ്വിജോ ഽസൌ പുനര് ഏവ താവജ് ജാതഃ ക്രിയായോഗരതഃ സുശീലഃ
ഒരു ദിവസം വെള്ളം നിറച്ച ഒരു കലശം എടുത്ത് കുളിക്കാൻ അവൾ വെള്ളത്തിൽ കയറി. അതിനിടയിൽ ആ ദ്വിജൻ വീണ്ടും ജനിച്ചു, കർമങ്ങളിൽ താല്പര്യവും നല്ല സ്വഭാവവും ഉള്ളവനായി.
തസ്യാഃ സ ഭര്താഥ ചിരംഗതേതി ദ്രഷ്ടും ജഗാമാഥ നദീം സുപുണ്യാമ് ദദര്ശ കുമ്ഭം ന ച താം തടസ്ഥാം തതോ ഽതിദുഃഖാത് പ്രരുരോദ നാദയന്
അവളുടെ ഭർത്താവ് ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് അവളെ കാണാൻ പുണ്യമുള്ള ആ നദിയിലേക്ക് പോയി. അവിടെ കലശം കണ്ടു, പക്ഷേ അവളെ കരയിൽ കണ്ടില്ല. അതിനാൽ വലിയ ദുഃഖത്തിൽ അവൻ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു.