മയാ ജന്മസഹസ്രാണി ജരാമൃത്യുശതാനി ച പ്രാപ്താനി ദാരസംയോഗവിയോഗാനി ച സര്വശഃ
എനിക്ക് ആയിരക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങളും നൂറുകണക്കിന് വൃദ്ധതകളും മരണങ്ങളും അനുഭവിക്കാൻ വന്നു; ഭാര്യകളുമായി ചേർന്നും വേർപിരിഞ്ഞും എല്ലാം അനുഭവിച്ചു.
തൃണഗുല്മലതാവല്ലീസരീസൃപമൃഗദ്വിജാഃ പശുസ്ത്രീപുരുഷാദ്യാനി പ്രാപ്താനി ശതശോ മയാ
പുല്ല്, പുള്ളികൾ, വള്ളികൾ, പാമ്പുകൾ, മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, പശുക്കൾ, സ്ത്രീകൾ, പുരുഷന്മാർ എന്നിങ്ങനെ നൂറുകണക്കിന് രൂപങ്ങൾ എനിക്ക് ലഭിച്ചു.
ഗണകിംനരഗന്ധര്വവിദ്യാധരമഹോരഗാഃ യക്ഷഗുഹ്യകരക്ഷാംസി ദാനവാപ്സരസഃ സുരാഃ
കിന്നരന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ, മഹാസർപ്പങ്ങൾ, യക്ഷന്മാർ, ഗുഹ്യകർ, രാക്ഷസർ, ദാനവർ, അപ്സരസുകൾ, ദേവന്മാർ—ഇവരുടെ രൂപങ്ങളും എനിക്ക് ലഭിച്ചു.
നദീശ്വരസഹസ്രം ച പ്രാപ്തം താത പുനഃ പുനഃ സൃഷ്ടസ് തു ബഹുശഃ സൃഷ്ടൌ സംഹാരേ ചാപി സംഹൃതഃ
അച്ഛാ, നദികളുടെ അധിപതികളായ ആയിരക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങളും എനിക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും ലഭിച്ചു. സൃഷ്ടിക്കാലത്ത് പലതവണ ജനിച്ചും സംഹാരത്തിൽ ഇല്ലാതായും ഞാൻ അനുഭവിച്ചു.
ദാരസംയോഗയുക്തസ്യ താതേദൃങ് മേ വിഡമ്ബനാ ഇതസ് തൃതീയേ യദ് വൃത്തം മമ ജന്മനി തച് ഛൃണു കഥയാമി സമാസേന തീര്ഥമാഹാത്മ്യസംഭവമ്
വിവാഹിതനായ എനിക്ക് ഇങ്ങനെ പരിഹാസം സംഭവിച്ചു, അച്ഛാ. എന്റെ മൂന്നാം ജന്മത്തിൽ സംഭവിച്ച കാര്യം ഞാൻ ചുരുക്കത്തിൽ പറയുന്നു; ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം എങ്ങനെയാണെന്നു കേൾക്കൂ.
അതീത്യ ജന്മാനി ബഹൂനി താത നൃദേവഗന്ധര്വമഹോരഗാണാമ് വിദ്യാധരാണാം ഖഗകിംനരാണാം ജാതോ ഹി വംശേ സുതപാ മഹര്ഷിഃ
അച്ഛാ, മനുഷ്യന്മാരിലും ദേവന്മാരിലും ഗന്ധർവന്മാരിലും മഹാസർപ്പങ്ങളിലും വിദ്യാധരന്മാരിലും പക്ഷികളിലും കിന്നരന്മാരിലും അനേകം ജന്മങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ് ഞാൻ സുതപസ് മഹർഷിയുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചു.
തതോ മഹാഭൂദ് അചലാ ഹി ഭക്തിര് ജനാര്ദനേ ലോകപതൌ മധുഘ്നേ വ്രതോപവാസൈര് വിവിധൈശ് ച ഭക്ത്യാ സംതോഷിതശ് ചക്രഗദാസ്ത്രധാരീ
അതിനുശേഷം ലോകപതി ജനാർദ്ദനനിൽ അചഞ്ചലമായ ഭക്തി എനിക്ക് ജനിച്ചു. വ്രതങ്ങളും ഉപവാസങ്ങളും വിവിധ ഭക്തിപൂർവ്വം ആചരിച്ചു, ചക്രവും ഗദയും ധരിക്കുന്നവനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
തുഷ്ടോ ഽഭ്യഗാത് പക്ഷിപതിം മഹാത്മാ വിഷ്ണുഃ സമാരുഹ്യ വരപ്രദോ മേ പ്രാഹോച്ചശബ്ദം വ്രിയതാം ദ്വിജാതേ വരോ ഹി യം വാഞ്ഛസി തം പ്രദാസ്യേ
സന്തോഷംകൊണ്ടു മഹാത്മാവായ വിഷ്ണു, പക്ഷിരാജനിൽ കയറി വന്നു, എന്റെ മുമ്പിൽ ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞു: "ദ്വിജനേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം ചോദിക്കൂ; ഞാൻ അതു നല്കാം."
തതോ ഽഹമ് ഊചേ ഹരിമ് ഈശിതാരം തുഷ്ടോ ഽസി ചേത് കേശവ തദ് വൃണോമി യാ സാ ത്വദീയാ പരമാ ഹി മായാ താം വേത്തുമ് ഇച്ഛാമി ജനാര്ദനോ ഽഹമ്
അപ്പോൾ ഞാൻ ഹരിയോട് പറഞ്ഞു: "കേശവാ, നിങ്ങൾ സന്തോഷിച്ചാൽ ഞാൻ ഒരു വരം മാത്രം ചോദിക്കുന്നു—നിങ്ങളുടെ പരമമായ മായയെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ജനാർദ്ദനാ."
അഥാബ്രവീന് മേ മധുകൈടഭാരിഃ കിം തേ തയാ ബ്രഹ്മന് മായയാ വൈ ധര്മാര്ഥകാമാനി ദദാനി തുഭ്യം പുത്രാണി മുഖ്യാനി നിരാമയത്വമ്
അപ്പോൾ മധു-കൈടഭന്മാരെ സംഹരിച്ചവൻ പറഞ്ഞു: "ബ്രഹ്മനേ, ആ മായയെ കൊണ്ട് എന്ത് ചെയ്യും? മായ വഴി ഞാൻ നിനക്കു ധർമ്മവും സമ്പത്തും കാമവും, പ്രധാനപ്പെട്ട പുത്രന്മാരും രോഗമില്ലായ്മയും നൽകാം."
തതോ മുരാരിം പുനര് ഉക്തവാന് അഹം ഭൂയോ ഽര്ഥധര്മാര്ഥജിഗീഷിതൈവ യത് മായാ തവേമാമ് ഇഹ വേത്തുമ് ഇച്ഛേ മമാദ്യ താം ദര്ശയ പുഷ്കരാക്ഷ
അപ്പോൾ ഞാൻ വീണ്ടും മുരാരിയോട് പറഞ്ഞു: "എനിക്ക് ധനം, ധർമ്മം എന്നിവയ്ക്കായി ശ്രമിക്കുന്ന നിങ്ങളുടെ മായയെ അറിയാൻ മാത്രമാണ് ആഗ്രഹം. കമലനയനാ, ഇന്നുതന്നെ അവളെ എനിക്ക് കാണിക്കൂ."
പൂര്വം സുരര്ഷിര് ദ്വിജ നാരദാഖ്യോ ബ്രഹ്മാത്മജോ ഽഭൂന് മമ ഭക്തിയുക്തഃ തേനാപി പൂര്വം ഭവതാ യഥൈവ സംതോഷിതോ ഭക്തിമതാ ഹി തദ്വത്
മുൻകാലത്ത്, ദ്വിജനേ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായ നാരദൻ എന്ന ദൈവമുനി എനിക്ക് ഭക്തിയോടെ അർപ്പിതനായിരുന്നു. അവൻ മുഖാന്തിരം, നീയുപോലെ തന്നെ, ഭക്തിയാൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനായി.
വരം ച ദത്തം ഗതവാന് അഹം ച സ ചാപി വവ്രേ വരമ് ഏതദ് ഏവ നിവാരിതോ മാമ് അതിമൂഢഭാവാദ് ഭവാന് യഥൈവം വൃതവാന് വരം ച
വരവും നൽകി ഞാൻ പോയി; അവനും ഇതേ വരം തന്നെയാണ് ചോദിച്ചത്. അതികഠിനമായ മായാഭാവം മൂലം ഞാൻ അവനെ തടഞ്ഞു; നീയുപോലെ അവനും വരം ലഭിച്ചു.
തതോ മയോക്തോ ഽമ്ഭസി നാരദ ത്വം മായാം ഹി മേ വേത്സ്യസി സംനിമഗ്നഃ തതോ നിമഗ്നോ ഽമ്ഭസി നാരദോ ഽസൌ കന്യാ ബഭൌ കാശിപതേഃ സുശീലാ
അപ്പോൾ ഞാൻ പറഞ്ഞു: "നാരദാ, നീ ജലത്തിൽ മുങ്ങിയാൽ എന്റെ മായയെ അറിയും." അങ്ങനെ നാരദൻ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയപ്പോൾ, അവൻ കാശിപതിയുടെ സുന്ദരിയായ പുത്രിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
താം യൌവനാഢ്യാമ് അഥ ചാരുധര്മിണേ വിദര്ഭരാജ്ഞസ് തനയായ വൈ ദദൌ സ്വധര്മണേ സോ ഽപി തയാ സമേതഃ സിഷേവ കാമാന് അതുലാന് മഹര്ഷിഃ
അവളെ, യൗവനം നിറഞ്ഞ സുന്ദരിയായ ധർമ്മപരനായ വിദ്യർഭരാജാവിന്റെ പുത്രനു നൽകി. അവളുമായി ചേർന്ന് മഹർഷി അതുല്യമായ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു.
സ്വര്ഗേ ഗതേ ഽസൌ പിതരി പ്രതാപവാന് രാജ്യം ക്രമായാതമ് അവാപ്യ ഹൃഷ്ടഃ വിദര്ഭരാഷ്ട്രം പരിപാലയാനഃ പുത്രൈഃ സപൌത്രൈര് ബഹുഭിര് വൃതോ ഽഭൂത്
അവളുടെ അച്ഛൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, ആ വീരൻ രാജ്യം അവകാശമായി നേടി സന്തോഷിച്ചു. വിദ്യർഭരാജ്യത്തെ പുത്രന്മാരും മക്കളുമൊത്ത് ഭരിച്ച് സന്തുഷ്ടനായി ജീവിച്ചു.
അഥാഭവദ് ഭൂമിപതേഃ സുധര്മണഃ കാശീശ്വരേണാഥ സമം സുയുദ്ധമ് തത്ര ക്ഷയം പ്രാപ്യ സപുത്രപൌത്രം വിദര്ഭരാട് കാശിപതിശ് ച യുദ്ധേ
അപ്പോൾ ഭൂമിയുടെ രാജാവിനും കാശിയുടെ ഇശ്വരനും തമ്മിൽ ഒരു വലിയയും നീതിമാനുമായ യുദ്ധം നടന്നു. ആ യുദ്ധത്തിൽ, വിദർഭരാജാവും കാശിരാജാവും അവരുടെ മക്കളും മുമ്മക്കളുമൊത്ത് നശിച്ചു.
തതഃ സുശീലാ പിതരം സപുത്രം ജ്ഞാത്വാ പതിം ചാപി സപുത്രപൌത്രമ് പുരാദ് വിനിഃസൃത്യ രണാവനിം ഗതാ ദൃഷ്ട്വാ സുശീലാ കദനം മഹാന്തമ്
അതിനുശേഷം, സുശീല തന്റെ അച്ഛനും മക്കളും ഭർത്താവും മക്കളും മുമ്മക്കളും മരിച്ചെന്നു മനസ്സിലാക്കി നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കിറങ്ങി യുദ്ധഭൂമിയിലേക്കു പോയി. അവിടെ വലിയ വധം കണ്ടപ്പോൾ സുശീല അതീവ ദുഃഖിതയായി.
ഭര്തുര് ബലേ തത്ര പിതുര് ബലേ ച ദുഃഖാന്വിതാ സാ സുചിരം വിലപ്യ ജഗാമ സാ മാതരമ് ആര്തരൂപാ ഭ്രാതൄന് സുതാന് ഭ്രാതൃസുതാന് സപൌത്രാന്
ഭർത്താവിന്റെയും അച്ഛന്റെയും സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ, അവൾ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി. ദീർഘനേരം വിലപിച്ച ശേഷം, ദുർബലമായ മുഖത്തോടെ അവൾ അമ്മയെയും സഹോദരന്മാരെയും മക്കളെയും സഹോദരന്മാരുടെ മക്കളെയും മുമ്മക്കളെയും സമീപിച്ചു.
ഭര്താരമ് ഏഷാ പിതരം ച ഗൃഹ്യ മഹാശ്മശാനേ ച മഹാചിതിം സാ കൃത്വാ ഹുതാശം പ്രദദൌ സ്വയം ച യദാ സമിദ്ധോ ഹുതഭുഗ് ബഭൂവ
അവൾ ഭർത്താവിനെയും അച്ഛനെയും എടുത്ത് വലിയ ശ്മശാനത്തിൽ വലിയ ചിതയൊരുക്കി, അവരെ അഗ്നിക്കു സമർപ്പിച്ചു. അഗ്നി കത്തുമ്പോൾ അവളും അതിൽ കയറി.
തദാ സുശീലാ പ്രവിവേശ വേഗാദ് ധാ പുത്ര ഹാ പുത്ര ഇതി ബ്രുവാണാ തദാ പുനഃ സാ മുനിര് നാരദോ ഽഭൂത് സ ചാപി വഹ്നിഃ സ്ഫടികാമലാഭഃ
അപ്പോൾ, 'എൻ്റെ മകനേ! എൻ്റെ മകനേ!' എന്നു വിളിച്ചു കൊണ്ട് സുശീല വേഗത്തിൽ അഗ്നിയിലേക്ക് ചാടിപ്പോയി. അപ്പോൾ തന്നെ മഹർഷി നാരദൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി, അഗ്നി സ്ഫടികംപോല ശുദ്ധമായി മാറി.
കസ് തേ തു പുത്രോ വദ മേ മഹര്ഷേ മൃതം ച കം ശോചസി നഷ്ടബുദ്ധിഃ വ്രീഡാന്വിതോ ഽഭൂദ് അഥ നാരദോ ഽസൌ തതോ ഽഹമ് ഏനം പുനര് ഏവ ചാഹ
മഹർഷേ, എൻ്റെ മകൻ ആരാണ്? നീ ആരെക്കുറിച്ച് ദുഃഖിക്കുന്നു, ബുദ്ധി നഷ്ടപ്പെട്ട്? അപ്പോൾ നാരദൻ ലജ്ജിച്ചു, പിന്നെ ഞാൻ വീണ്ടും അവനോട് ചോദിച്ചു.
ഇതീദൃശാ നാരദ കഷ്ടരൂപാ മായാ മദീയാ കമലാസനാദ്യൈഃ ശക്യാ ന വേത്തും സമഹേന്ദ്രരുദ്രൈഃ കഥം ഭവാന് വേത്സ്യതി ദുര്വിഭാവ്യാമ്
നാരദാ, ഇതാണ് എൻ്റെ അതിമഹത്തായ മായ. കമലാസനനും മറ്റുള്ളവരും, ഇന്ദ്രനും രുദ്രനും ചേർന്നാലും ഇതിനെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല. എങ്ങനെ നീ ഇത്രയും ദുർബോധ്യമായതിനെ ഗ്രഹിക്കും?
സ വാക്യമ് ആകര്ണ്യ മഹാമഹര്ഷിര് ഉവാച ഭക്തിം മമ ദേഹി വിഷ്ണോ പ്രാപ്തേ ഽഥ കാലേ സ്മരണം തഥൈവ സദാ ച സംദര്ശനമ് ഈശ തേ ഽസ്തു
അവിടെ മഹർഷി ഉത്തരം പറഞ്ഞു: 'വിഷ്ണുവേ, എനിക്ക് ഭക്തി നൽകണം; മരണമെന്ന സമയത്ത് ഞാൻ നിന്നെ ഓർക്കാൻ കഴിയണം, എല്ലായ്പ്പോഴും ഞാൻ നിന്നെ കാണാൻ കഴിയണം, പ്രഭോ.'
യത്രാഹമ് ആര്തശ് ചിതിമ് അദ്യ രൂഢസ് തത് തീര്ഥമ് അസ്ത്വ് അച്യുതപാപഹന്ത്രാ അധിഷ്ഠിതം കേശവ നിത്യമ് ഏവ ത്വയാ സഹാസം കമലോദ്ഭവേന
ഇന്ന് ഞാൻ ദു:ഖത്തോടെ ചിതയിൽ കയറിയ ഈ സ്ഥലം, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്ന കേശവനേ, നീയും കമലോദ്ഭവനും ചേർന്ന് എപ്പോഴും ഇവിടെ വാഴുന്ന ഒരു തീർത്ഥമാകട്ടെ.
തതോ മയോക്തോ ദ്വിജ നാരദോ ഽസൌ തീര്ഥം സിതോദേ ഹി ചിതിസ് തവാസ്തു സ്ഥാസ്യാമ്യ് അഹം ചാത്ര സദൈവ വിഷ്ണുര് മഹേശ്വരഃ സ്ഥാസ്യതി ചോത്തരേണ
അതിനുശേഷം ഞാൻ നാരദനോട് പറഞ്ഞു: 'സിതോദാ എന്ന പേരിൽ ഈ സ്ഥലം നിന്റെ തീർത്ഥമാകട്ടെ; ഞാൻ എപ്പോഴും ഇവിടെ വസിക്കും, വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും വടക്കോട്ട് നിലകൊള്ളും.'
യദാ വിരഞ്ചേര് വദനം ത്രിനേത്രഃ സ ച്ഛേത്സ്യതേയം ച മമോഗ്രവാചമ് തദാ കപാലസ്യ തു മോചനായ സമേഷ്യതേ തീര്ഥമ് ഇദം ത്വദീയമ്
വിരഞ്ചിയുടെ തല ത്രിനേത്രൻ വെട്ടുമ്പോഴും, എൻ്റെ ഭയങ്കര വാക്കുകൾ സഫലമാകുമ്പോഴും, കപാലം മോചിപ്പിക്കാൻ ഈ തീർത്ഥം പ്രത്യക്ഷമാകും.
സ്നാതസ്യ തീര്ഥേ ത്രിപുരാന്തകസ്യ പതിഷ്യതേ ഭൂമിതലേ കപാലമ് തതസ് തു തീര്ഥേതി കപാലമോചനം ഖ്യാതം പൃഥിവ്യാം ച ഭവിഷ്യതേ തത്
ത്രിപുരാന്തകന്റെ തീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ചാൽ, കപാലം ഭൂമിയിൽ വീഴും; അതിനാൽ ഈ സ്ഥലം കപാലമോചനമെന്ന പേരിൽ ലോകത്ത് പ്രസിദ്ധമാകും.
തദാ പ്രഭൃത്യ് അമ്ബുദവാഹനോ ഽസൌ ന മോക്ഷ്യതേ തീര്ഥവരം സുപുണ്യമ് ന ചൈവ തസ്മിന് ദ്വിജ സംപ്രചക്ഷതേ തത് ക്ഷേത്രമ് ഉഗ്രം ത്വ് അഥ ബ്രഹ്മവധ്യാ
അപ്പോൾ മുതൽ, ജലധാരകനായവൻ ഈ മഹാപുണ്യമായ തീർത്ഥം വിട്ടുപോകില്ല; ബ്രാഹ്മണനേ, ആരും ഈ സ്ഥലം ഭയങ്കരമെന്ന് പറയുകയില്ല, കാരണം ഇത് ബ്രഹ്മഹത്യാ ദോഷം മോചിപ്പിക്കുന്ന സ്ഥലം ആകുന്നു.
യദാ ന മോക്ഷത്യ് അമരാരിഹന്താ തത് ക്ഷേത്രമുഖ്യം മഹദ് ആപ്തപുണ്യമ് തദാ വിമുക്തേതി സുരൈ രഹസ്യം തീര്ഥം സ്തുതം പുണ്യദമ് അവ്യയാഖ്യമ്
അമരാരിശത്രുവിനെ മോചിപ്പിക്കാത്തപ്പോൾ, ആ പ്രധാന തീർത്ഥം മഹാപുണ്യപ്രദമായതായിരിക്കും; അപ്പോൾ ദേവന്മാർ അതിനെ വിമുക്തം എന്നു രഹസ്യമായി പ്രശംസിക്കും, അവ്യയമായ പുണ്യസ്ഥലമെന്നു അറിയപ്പെടും.