പ്രാഗ് ആസീന് നൃപതിഃ ശ്രീമാന് ആഗ്നീധ്ര ഇതി വിശ്രുതഃ നഗരേ കാമദമനസ് തസ്യാഥ തനയഃ ശുചിഃ
പണ്ടൊരു കാലത്ത്, കാമദമനപുരിയിൽ, ആഗ്നീധ്രൻ എന്ന പ്രശസ്തനും സമ്പന്നനും ആയ രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; അവനു ശുദ്ധഹൃദയമുള്ള ഒരു മകനുണ്ടായിരുന്നു.
ധര്മാരാമഃ ക്ഷമാശീലഃ പിതൃശുശ്രൂഷണേ രതഃ പ്രജാനുരഞ്ജകോ ദക്ഷഃ ശ്രുതിശാസ്ത്രകൃതശ്രമഃ
അവൻ ധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനമുണ്ടായവനും ക്ഷമയുള്ളവനും പിതാവിനെ സേവിക്കാൻ മനസ്സുള്ളവനും, ജനങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനും, വേദശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പരിശ്രമം കാണിക്കുന്നവനും ആയിരുന്നു.
പിതാസ്യ ത്വ് അകരോദ് യത്നം വിവാഹായ ന ചൈച്ഛത തം പിതാ പ്രാഹ കിമ് ഇതി നേച്ഛസേ ദാരസംഗ്രഹമ്
അവന്റെ പിതാവ് വിവാഹം നടത്താൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, മകൻ അതിൽ ആഗ്രഹം കാണിച്ചില്ല. അപ്പോൾ പിതാവ് ചോദിച്ചു: 'നീ വിവാഹം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?'
സര്വമ് ഏതത് സുഖാര്ഥം ഹി വാഞ്ഛന്തി മനുജാഃ കില സുഖമൂലാ ഹി ദാരാശ് ച തസ്മാത് തം ത്വം സമാചര
എല്ലാവരും സന്തോഷത്തിനായാണ് ഇതൊക്കെയും ആഗ്രഹിക്കുന്നത്; ഭാര്യമാർ സന്തോഷത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമാണ്. അതുകൊണ്ട് നീയും അതു ചെയ്യണം.
സ പിതുര് വചനം ശ്രുത്വാ തൂഷ്ണീമ് ആസ്തേ ച ഗൌരവാത് മുഹുര് മുഹുസ് തം ച പിതാ ചോദയാമ് ആസ ഭോ ദ്വിജാഃ
പിതാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, മകൻ ആദരവോടെ മൗനമായി ഇരുന്നു; പിതാവ് വീണ്ടും വീണ്ടും അവനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ.
അഥാസൌ പിതരം പ്രാഹ താത നാമാനുരൂപതാ മയാ സമാശ്രിതാ വ്യക്താ വൈഷ്ണവീ പരിപാലിനീ
അപ്പോൾ മകൻ പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'പിതാവേ, ഞാൻ വൈഷ്ണവനായി, അതിനനുസരിച്ചുള്ള സ്വഭാവവും ജീവിതവും സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്; അത് എന്നെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.'
തം പിതാ പ്രാഹ സംഗമ്യ നൈഷ ധര്മോ ഽസ്തി പുത്രക ന വിധാരയിതവ്യാ സ്യാത് പുരുഷേണ വിപശ്ചിതാ
അപ്പോൾ പിതാവ് അടുത്ത് വന്ന് പറഞ്ഞു: 'മകനേ, ഇതാണ് സത്യമാർഗം അല്ല; വിവേകമുള്ളവൻ ഇതു തുടരേണ്ടതില്ല.'
കുരു മദ്വചനം പുത്ര പ്രഭുര് അസ്മി പിതാ തവ മാ നിമജ്ജ കുലം മഹ്യം നരകേ സംതതിക്ഷയാത്
മകനേ, എന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കണം; ഞാൻ നിന്റെ പിതാവും പ്രഭുവുമാണ്. കുടുംബം നശിച്ചാൽ, ഞാൻ നരകത്തിൽ വീഴേണ്ടി വരും; അതിനാൽ ഇങ്ങനെ ചെയ്യരുത്.
സ ഹി തം പിതുര് ആദേശം ശ്രുത്വാ പ്രാഹ സുതോ വശീ പ്രീതഃ സംസ്മൃത്യ പൌരാണീം സംസാരസ്യ വിചിത്രതാമ്
അവൻ അച്ഛന്റെ കല്പന കേട്ടപ്പോൾ, സന്തോഷത്തോടെയും അനുസരണയോടെയും, പുരാതന കഥകളും ഈ ലോകത്തിലെ വൈവിധ്യങ്ങളും ഓർമ്മിച്ചു പറഞ്ഞു.
ശൃണു താത വചോ മഹ്യം തത്ത്വവാക്യം സഹേതുകമ് നാമാനുരൂപം കര്തവ്യം സത്യം ഭവതി പാര്ഥിവ
അച്ഛാ, എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിക്കണം—സത്യവും കാരണസഹിതവുമാണ്. പേരിനനുസരിച്ച് ജീവിക്കേണ്ടത് സത്യമാണെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പായി പറയുന്നു.
മയാ ജന്മസഹസ്രാണി ജരാമൃത്യുശതാനി ച പ്രാപ്താനി ദാരസംയോഗവിയോഗാനി ച സര്വശഃ
എനിക്ക് ആയിരക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങളും നൂറുകണക്കിന് വൃദ്ധതകളും മരണങ്ങളും അനുഭവിക്കാൻ വന്നു; ഭാര്യകളുമായി ചേർന്നും വേർപിരിഞ്ഞും എല്ലാം അനുഭവിച്ചു.
തൃണഗുല്മലതാവല്ലീസരീസൃപമൃഗദ്വിജാഃ പശുസ്ത്രീപുരുഷാദ്യാനി പ്രാപ്താനി ശതശോ മയാ
പുല്ല്, പുള്ളികൾ, വള്ളികൾ, പാമ്പുകൾ, മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, പശുക്കൾ, സ്ത്രീകൾ, പുരുഷന്മാർ എന്നിങ്ങനെ നൂറുകണക്കിന് രൂപങ്ങൾ എനിക്ക് ലഭിച്ചു.
ഗണകിംനരഗന്ധര്വവിദ്യാധരമഹോരഗാഃ യക്ഷഗുഹ്യകരക്ഷാംസി ദാനവാപ്സരസഃ സുരാഃ
കിന്നരന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ, മഹാസർപ്പങ്ങൾ, യക്ഷന്മാർ, ഗുഹ്യകർ, രാക്ഷസർ, ദാനവർ, അപ്സരസുകൾ, ദേവന്മാർ—ഇവരുടെ രൂപങ്ങളും എനിക്ക് ലഭിച്ചു.
നദീശ്വരസഹസ്രം ച പ്രാപ്തം താത പുനഃ പുനഃ സൃഷ്ടസ് തു ബഹുശഃ സൃഷ്ടൌ സംഹാരേ ചാപി സംഹൃതഃ
അച്ഛാ, നദികളുടെ അധിപതികളായ ആയിരക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങളും എനിക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും ലഭിച്ചു. സൃഷ്ടിക്കാലത്ത് പലതവണ ജനിച്ചും സംഹാരത്തിൽ ഇല്ലാതായും ഞാൻ അനുഭവിച്ചു.
ദാരസംയോഗയുക്തസ്യ താതേദൃങ് മേ വിഡമ്ബനാ ഇതസ് തൃതീയേ യദ് വൃത്തം മമ ജന്മനി തച് ഛൃണു കഥയാമി സമാസേന തീര്ഥമാഹാത്മ്യസംഭവമ്
വിവാഹിതനായ എനിക്ക് ഇങ്ങനെ പരിഹാസം സംഭവിച്ചു, അച്ഛാ. എന്റെ മൂന്നാം ജന്മത്തിൽ സംഭവിച്ച കാര്യം ഞാൻ ചുരുക്കത്തിൽ പറയുന്നു; ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹത്വം എങ്ങനെയാണെന്നു കേൾക്കൂ.
അതീത്യ ജന്മാനി ബഹൂനി താത നൃദേവഗന്ധര്വമഹോരഗാണാമ് വിദ്യാധരാണാം ഖഗകിംനരാണാം ജാതോ ഹി വംശേ സുതപാ മഹര്ഷിഃ
അച്ഛാ, മനുഷ്യന്മാരിലും ദേവന്മാരിലും ഗന്ധർവന്മാരിലും മഹാസർപ്പങ്ങളിലും വിദ്യാധരന്മാരിലും പക്ഷികളിലും കിന്നരന്മാരിലും അനേകം ജന്മങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ് ഞാൻ സുതപസ് മഹർഷിയുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചു.
തതോ മഹാഭൂദ് അചലാ ഹി ഭക്തിര് ജനാര്ദനേ ലോകപതൌ മധുഘ്നേ വ്രതോപവാസൈര് വിവിധൈശ് ച ഭക്ത്യാ സംതോഷിതശ് ചക്രഗദാസ്ത്രധാരീ
അതിനുശേഷം ലോകപതി ജനാർദ്ദനനിൽ അചഞ്ചലമായ ഭക്തി എനിക്ക് ജനിച്ചു. വ്രതങ്ങളും ഉപവാസങ്ങളും വിവിധ ഭക്തിപൂർവ്വം ആചരിച്ചു, ചക്രവും ഗദയും ധരിക്കുന്നവനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
തുഷ്ടോ ഽഭ്യഗാത് പക്ഷിപതിം മഹാത്മാ വിഷ്ണുഃ സമാരുഹ്യ വരപ്രദോ മേ പ്രാഹോച്ചശബ്ദം വ്രിയതാം ദ്വിജാതേ വരോ ഹി യം വാഞ്ഛസി തം പ്രദാസ്യേ
സന്തോഷംകൊണ്ടു മഹാത്മാവായ വിഷ്ണു, പക്ഷിരാജനിൽ കയറി വന്നു, എന്റെ മുമ്പിൽ ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞു: "ദ്വിജനേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം ചോദിക്കൂ; ഞാൻ അതു നല്കാം."
തതോ ഽഹമ് ഊചേ ഹരിമ് ഈശിതാരം തുഷ്ടോ ഽസി ചേത് കേശവ തദ് വൃണോമി യാ സാ ത്വദീയാ പരമാ ഹി മായാ താം വേത്തുമ് ഇച്ഛാമി ജനാര്ദനോ ഽഹമ്
അപ്പോൾ ഞാൻ ഹരിയോട് പറഞ്ഞു: "കേശവാ, നിങ്ങൾ സന്തോഷിച്ചാൽ ഞാൻ ഒരു വരം മാത്രം ചോദിക്കുന്നു—നിങ്ങളുടെ പരമമായ മായയെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ജനാർദ്ദനാ."
അഥാബ്രവീന് മേ മധുകൈടഭാരിഃ കിം തേ തയാ ബ്രഹ്മന് മായയാ വൈ ധര്മാര്ഥകാമാനി ദദാനി തുഭ്യം പുത്രാണി മുഖ്യാനി നിരാമയത്വമ്
അപ്പോൾ മധു-കൈടഭന്മാരെ സംഹരിച്ചവൻ പറഞ്ഞു: "ബ്രഹ്മനേ, ആ മായയെ കൊണ്ട് എന്ത് ചെയ്യും? മായ വഴി ഞാൻ നിനക്കു ധർമ്മവും സമ്പത്തും കാമവും, പ്രധാനപ്പെട്ട പുത്രന്മാരും രോഗമില്ലായ്മയും നൽകാം."
തതോ മുരാരിം പുനര് ഉക്തവാന് അഹം ഭൂയോ ഽര്ഥധര്മാര്ഥജിഗീഷിതൈവ യത് മായാ തവേമാമ് ഇഹ വേത്തുമ് ഇച്ഛേ മമാദ്യ താം ദര്ശയ പുഷ്കരാക്ഷ
അപ്പോൾ ഞാൻ വീണ്ടും മുരാരിയോട് പറഞ്ഞു: "എനിക്ക് ധനം, ധർമ്മം എന്നിവയ്ക്കായി ശ്രമിക്കുന്ന നിങ്ങളുടെ മായയെ അറിയാൻ മാത്രമാണ് ആഗ്രഹം. കമലനയനാ, ഇന്നുതന്നെ അവളെ എനിക്ക് കാണിക്കൂ."
പൂര്വം സുരര്ഷിര് ദ്വിജ നാരദാഖ്യോ ബ്രഹ്മാത്മജോ ഽഭൂന് മമ ഭക്തിയുക്തഃ തേനാപി പൂര്വം ഭവതാ യഥൈവ സംതോഷിതോ ഭക്തിമതാ ഹി തദ്വത്
മുൻകാലത്ത്, ദ്വിജനേ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായ നാരദൻ എന്ന ദൈവമുനി എനിക്ക് ഭക്തിയോടെ അർപ്പിതനായിരുന്നു. അവൻ മുഖാന്തിരം, നീയുപോലെ തന്നെ, ഭക്തിയാൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനായി.
വരം ച ദത്തം ഗതവാന് അഹം ച സ ചാപി വവ്രേ വരമ് ഏതദ് ഏവ നിവാരിതോ മാമ് അതിമൂഢഭാവാദ് ഭവാന് യഥൈവം വൃതവാന് വരം ച
വരവും നൽകി ഞാൻ പോയി; അവനും ഇതേ വരം തന്നെയാണ് ചോദിച്ചത്. അതികഠിനമായ മായാഭാവം മൂലം ഞാൻ അവനെ തടഞ്ഞു; നീയുപോലെ അവനും വരം ലഭിച്ചു.
തതോ മയോക്തോ ഽമ്ഭസി നാരദ ത്വം മായാം ഹി മേ വേത്സ്യസി സംനിമഗ്നഃ തതോ നിമഗ്നോ ഽമ്ഭസി നാരദോ ഽസൌ കന്യാ ബഭൌ കാശിപതേഃ സുശീലാ
അപ്പോൾ ഞാൻ പറഞ്ഞു: "നാരദാ, നീ ജലത്തിൽ മുങ്ങിയാൽ എന്റെ മായയെ അറിയും." അങ്ങനെ നാരദൻ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയപ്പോൾ, അവൻ കാശിപതിയുടെ സുന്ദരിയായ പുത്രിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
താം യൌവനാഢ്യാമ് അഥ ചാരുധര്മിണേ വിദര്ഭരാജ്ഞസ് തനയായ വൈ ദദൌ സ്വധര്മണേ സോ ഽപി തയാ സമേതഃ സിഷേവ കാമാന് അതുലാന് മഹര്ഷിഃ
അവളെ, യൗവനം നിറഞ്ഞ സുന്ദരിയായ ധർമ്മപരനായ വിദ്യർഭരാജാവിന്റെ പുത്രനു നൽകി. അവളുമായി ചേർന്ന് മഹർഷി അതുല്യമായ സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു.
സ്വര്ഗേ ഗതേ ഽസൌ പിതരി പ്രതാപവാന് രാജ്യം ക്രമായാതമ് അവാപ്യ ഹൃഷ്ടഃ വിദര്ഭരാഷ്ട്രം പരിപാലയാനഃ പുത്രൈഃ സപൌത്രൈര് ബഹുഭിര് വൃതോ ഽഭൂത്
അവളുടെ അച്ഛൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, ആ വീരൻ രാജ്യം അവകാശമായി നേടി സന്തോഷിച്ചു. വിദ്യർഭരാജ്യത്തെ പുത്രന്മാരും മക്കളുമൊത്ത് ഭരിച്ച് സന്തുഷ്ടനായി ജീവിച്ചു.
അഥാഭവദ് ഭൂമിപതേഃ സുധര്മണഃ കാശീശ്വരേണാഥ സമം സുയുദ്ധമ് തത്ര ക്ഷയം പ്രാപ്യ സപുത്രപൌത്രം വിദര്ഭരാട് കാശിപതിശ് ച യുദ്ധേ
അപ്പോൾ ഭൂമിയുടെ രാജാവിനും കാശിയുടെ ഇശ്വരനും തമ്മിൽ ഒരു വലിയയും നീതിമാനുമായ യുദ്ധം നടന്നു. ആ യുദ്ധത്തിൽ, വിദർഭരാജാവും കാശിരാജാവും അവരുടെ മക്കളും മുമ്മക്കളുമൊത്ത് നശിച്ചു.
തതഃ സുശീലാ പിതരം സപുത്രം ജ്ഞാത്വാ പതിം ചാപി സപുത്രപൌത്രമ് പുരാദ് വിനിഃസൃത്യ രണാവനിം ഗതാ ദൃഷ്ട്വാ സുശീലാ കദനം മഹാന്തമ്
അതിനുശേഷം, സുശീല തന്റെ അച്ഛനും മക്കളും ഭർത്താവും മക്കളും മുമ്മക്കളും മരിച്ചെന്നു മനസ്സിലാക്കി നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കിറങ്ങി യുദ്ധഭൂമിയിലേക്കു പോയി. അവിടെ വലിയ വധം കണ്ടപ്പോൾ സുശീല അതീവ ദുഃഖിതയായി.
ഭര്തുര് ബലേ തത്ര പിതുര് ബലേ ച ദുഃഖാന്വിതാ സാ സുചിരം വിലപ്യ ജഗാമ സാ മാതരമ് ആര്തരൂപാ ഭ്രാതൄന് സുതാന് ഭ്രാതൃസുതാന് സപൌത്രാന്
ഭർത്താവിന്റെയും അച്ഛന്റെയും സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ, അവൾ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി. ദീർഘനേരം വിലപിച്ച ശേഷം, ദുർബലമായ മുഖത്തോടെ അവൾ അമ്മയെയും സഹോദരന്മാരെയും മക്കളെയും സഹോദരന്മാരുടെ മക്കളെയും മുമ്മക്കളെയും സമീപിച്ചു.
ഭര്താരമ് ഏഷാ പിതരം ച ഗൃഹ്യ മഹാശ്മശാനേ ച മഹാചിതിം സാ കൃത്വാ ഹുതാശം പ്രദദൌ സ്വയം ച യദാ സമിദ്ധോ ഹുതഭുഗ് ബഭൂവ
അവൾ ഭർത്താവിനെയും അച്ഛനെയും എടുത്ത് വലിയ ശ്മശാനത്തിൽ വലിയ ചിതയൊരുക്കി, അവരെ അഗ്നിക്കു സമർപ്പിച്ചു. അഗ്നി കത്തുമ്പോൾ അവളും അതിൽ കയറി.