അഹമ് ഏവോര്വശീ വിപ്ര ത്വാം ജിജ്ഞാസാര്ഥമ് ആഗതാ പരീക്ഷിതോ നിശ്ചിതവാന് ഭവാന് സത്യതപാ ഋഷിഃ
'ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ തന്നെയാണ് ഉർവശി. നിന്നെ പരീക്ഷിക്കാൻ തന്നെ ഞാൻ ഇവിടെ വന്നതാണ്. നീ പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട് സത്യവ്രതശീലിയായ ഋഷിയാണെന്ന് തെളിയിച്ചു.'
ഗച്ഛ ശൂകരവോദ്ദേശം രൂപതീര്ഥേതി വിശ്രുതമ് സിദ്ധിം യാസ്യസി വിപ്രേന്ദ്ര തതസ് ത്വം മാമ് അവാപ്സ്യസി
'നീ ശൂകരവോദ്ദേശം എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായ രൂപതീർത്ഥത്തിൽ പോകൂ. അവിടെ നീ വിജയിക്കും, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ. അതിനുശേഷം നീ എന്നെ പ്രാപിക്കും.'
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ദിവമ് ഉത്പത്യ സാ ജഗാമോര്വശീ ദ്വിജാഃ സ ച സത്യതപാ വിപ്രോ രൂപതീര്ഥം ജഗാമ ഹ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഉർവശി ആകാശത്തേക്ക് ഉയർന്നു പോയി, ദ്വിജന്മാരേ, സത്യതപൻ എന്ന ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ബ്രാഹ്മണൻ രൂപതീർത്ഥം എന്ന പുണ്യസ്ഥലത്തേക്ക് യാത്രയായി.
തത്ര ശാന്തിപരോ ഭൂത്വാ നിയമവ്രതധൃക് ശുചിഃ ദേഹോത്സര്ഗേ ജഗാമാസൌ ഗാന്ധര്വം ലോകമ് ഉത്തമമ്
അവിടെ, മനസ്സിൽ സമാധാനം നിറച്ച്, വ്രതങ്ങളും നിയന്ത്രണങ്ങളും പാലിച്ച്, ശുദ്ധനായവൻ, ശരീരം വിട്ടപ്പോൾ ഉന്നതമായ ഗാന്ധർവലോകം നേടി.
തത്ര മന്വന്തരശതം ഭോഗാന് ഭുക്ത്വാ യഥാര്ഥതഃ ബഭൂവ സുകുലേ രാജാ പ്രജാരഞ്ജനതത്പരഃ
അവിടെ, ഒരു നൂറ് മന്വന്തരങ്ങൾക്കുള്ളിൽ യോജിച്ച അനുഭവങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം, നല്ല കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച്, ജനങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ താൽപര്യമുള്ള രാജാവായി.
സ യജ്വാ വിവിധൈര് യജ്ഞൈഃ സമാപ്തവരദക്ഷിണൈഃ പുത്രേഷു രാജ്യം നിക്ഷിപ്യ യയൌ ശൌകരവം പുനഃ
അവൻ അനേകം യാഗങ്ങൾ നടത്തി, ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി, രാജ്യം മക്കൾക്ക് ഏൽപ്പിച്ച് വീണ്ടും ശൗരവലോകത്തേക്ക് പോയി.
രൂപതീര്ഥേ മൃതോ ഭൂയഃ ശക്രലോകമ് ഉപാഗതഃ തത്ര മന്വന്തരശതം ഭോഗാന് ഭുക്ത്വാ തതശ് ച്യുതഃ
രൂപതീർത്ഥത്തിൽ മരിച്ചവൻ വീണ്ടും ഇന്ദ്രലോകം നേടി; അവിടെ ഒരു നൂറ് മന്വന്തരങ്ങൾക്കാലം ആനന്ദങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് പിന്നീട് അവിടെ നിന്ന് വീണു.
പ്രതിഷ്ഠാനേ പുരവരേ ബുധപുത്രഃ പുരൂരവാഃ ബഭൂവ തത്ര ചോര്വശ്യാഃ സംഗമായ തപോധനാഃ
പ്രതിഷ്ഠാനം എന്ന മഹാനഗരത്തിൽ ബുധപുത്രനായ പുരൂരവസ് ജനിച്ചു; അവിടെ, തപസ്സുകാരേ, അവൻ ഉർവശിയുമായി സംയുക്തം നേടി.
ഏവം പുരാ സത്യതപാ ദ്വിജാതിസ് തീര്ഥേ പ്രസിദ്ധേ സ ഹി രൂപസംജ്ഞേ ആരാധ്യ ജന്മന്യ് അഥ ചാര്ച്യ വിഷ്ണുമ് അവാപ്യ ഭോഗാന് അഥ മുക്തിമ് ഏതി
ഇങ്ങനെ, പുരാതനകാലത്ത്, സത്യതപൻ എന്ന ദ്വിജൻ പ്രശസ്തമായ രൂപതീർത്ഥത്തിൽ ജന്മത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു, അതിനാൽ അനുഭവങ്ങൾക്കും ശേഷം മോക്ഷവും നേടി.
ശ്രുതം ഫലം ഗീതികായാ അസ്മാഭിഃ സുപ്രജാഗരേ കൃഷ്ണസ്യ യേന ചാണ്ഡാലോ ഗതോ ഽസൌ പരമാം ഗതിമ്
നമുക്ക് ഈ ശുഭരാത്രിയിൽ ഗീതികയുടെ ഫലം കേൾക്കാൻ സാധിച്ചു; അതിലൂടെ കൃഷ്ണനെ ആശ്രയിച്ച് ഒരു ചാണ്ഡാളനും പരമഗതിയിലേക്കു എത്തി.
യഥാ വിഷ്ണൌ ഭവേദ് ഭക്തിസ് തന് നോ ബ്രൂഹി മഹാമതേ തപസാ കര്മണാ യേന ശ്രോതുമ് ഇച്ഛാമ സാംപ്രതമ്
വലിയ ജ്ഞാനിയേ, വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തി എങ്ങനെ ഉരുത്തിരിയുന്നു, ഏത് തപസ്സിലൂടെയോ പ്രവർത്തിയിലൂടെയോ എന്ന് ഞങ്ങൾ ഇപ്പോൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ശൃണുധ്വം മുനിശാര്ദൂലാഃ പ്രവക്ഷ്യാമ്യ് അനുപൂര്വശഃ യഥാ കൃഷ്ണേ ഭവേദ് ഭക്തിഃ പുരുഷസ്യ മഹാഫലാ
മഹർഷികളേ, ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ, ഞാൻ ക്രമമായി വിശദീകരിക്കാം; കൃഷ്ണനിൽ ഭക്തി എങ്ങനെ ഉരുത്തിരിയുന്നു, അതാണ് മനുഷ്യന് വലിയ ഫലം നൽകുന്നത്.
സംസാരേ ഽസ്മിന് മഹാഘോരേ സര്വഭൂതഭയാവഹേ മഹാമോഹകരേ നൄണാം നാനാദുഃഖശതാകുലേ
ഈ ഭയാനകമായ സംസാരത്തിൽ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയം ഉണർത്തുന്ന, വലിയ മായയും അനേകം ദുഃഖങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഈ ലോകത്തിൽ—
തിര്യഗ്യോനിസഹസ്രേഷു ജായമാനഃ പുനഃ പുനഃ കഥംചില് ലഭതേ ജന്മ ദേഹീ മാനുഷ്യകം ദ്വിജാഃ
ആയിരക്കണക്കിന് പശു പക്ഷി മുതലായ ജന്മങ്ങളിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിച്ചു, എങ്ങിനെയോ ഒരിക്കൽ മനുഷ്യജന്മം ലഭിക്കുന്നു, ദ്വിജന്മാരേ.
മാനുഷത്വേ ഽപി വിപ്രത്വം വിപ്രത്വേ ഽപി വിവേകിതാ വിവേകാദ് ധര്മബുദ്ധിസ് തു ബുദ്ധ്യാ തു ശ്രേയസാം ഗ്രഹഃ
മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചാലും, അതിൽ ബ്രാഹ്മണത്വം; ബ്രാഹ്മണത്വത്തിൽ വിവേകം; വിവേകത്തിൽ നിന്ന് ധർമ്മബോധം; ആ ബോധത്തിൽ നിന്ന് ശ്രേയസ്സായതു പിടിച്ചെടുക്കൽ.
യാവത് പാപക്ഷയം പുംസാം ന ഭവേജ് ജന്മ സംചിതമ് താവന് ന ജായതേ ഭക്തിര് വാസുദേവേ ജഗന്മയേ
ഒരു മനുഷ്യന്റെ പാപങ്ങൾ മുഴുവനും നശിക്കാതെ, വാസുദേവനിൽ, ഈ ലോകത്തിന്റെ ആത്മാവിൽ, ഭക്തി ഉരുത്തിരിയില്ല.
തസ്മാദ് വക്ഷ്യാമി ഭോ വിപ്രാ ഭക്തിഃ കൃഷ്ണേ യഥാ ഭവേത് അന്യദേവേഷു യാ ഭക്തിഃ പുരുഷസ്യേഹ ജായതേ
അതിനാൽ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, കൃഷ്ണനിൽ ഭക്തി എങ്ങനെ ഉരുത്തിരിയുന്നു, മറ്റു ദേവന്മാരിൽ ഭക്തി എങ്ങനെ ജനിക്കുന്നു എന്നതും ഞാൻ വിശദീകരിക്കും.
കര്മണാ മനസാ വാചാ തദ്ഗതേനാന്തരാത്മനാ തേന തസ്യ ഭവേദ് ഭക്തിര് യജനേ മുനിസത്തമാഃ
പ്രവർത്തിയിൽ, മനസ്സിൽ, വാക്കിൽ, ഉള്ളിൽ ആ ദൈവത്തിൽ ലയിച്ച്, അങ്ങനെ ആരാധനയിൽ ഭക്തി ഉരുത്തിരിയുന്നു, മഹർഷികളേ.
സ കരോതി തതോ വിപ്രാ ഭക്തിം ചാഗ്നേഃ സമാഹിതഃ തുഷ്ടേ ഹുതാശനേ തസ്യ ഭക്തിര് ഭവതി ഭാസ്കരേ
അവൻ പിന്നെ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, അഗ്നിയിൽ ഭക്തിപൂർവ്വം സേവനം നടത്തുന്നു; അഗ്നിദേവൻ തൃപ്തനായാൽ, അവന്റെ ഭക്തി സൂര്യനിലേക്കു മാറുന്നു.
പൂജാം കരോതി സതതമ് ആദിത്യസ്യ തതോ ദ്വിജാഃ പ്രസന്നേ ഭാസ്കരേ തസ്യ ഭക്തിര് ഭവതി ശംകരേ
അവൻ തുടർച്ചയായി സൂര്യനെ ആരാധിക്കുന്നു, ദ്വിജന്മാരേ; സൂര്യൻ തൃപ്തനായാൽ, അവന്റെ ഭക്തി ശങ്കരനിലേക്കു മാറുന്നു.
പൂജാം കരോതി വിധിവത് സ തു ശംഭോഃ പ്രയത്നതഃ തുഷ്ടേ ത്രിലോചനേ തസ്യ ഭക്തിര് ഭവതി കേശവേ
ശംഭുവിന്റെ പൂജ ശരിയായ രീതിയിൽ, ഉത്സാഹത്തോടുകൂടി ചെയ്യുന്നവന്— മൂന്നു കണ്ണുള്ള ദേവന് സന്തോഷം പ്രാപിച്ചാൽ, അവന്റെ ഭക്തി കേശവനിലേക്കാണ് തിരിയുന്നത്.
സംപൂജ്യ തം ജഗന്നാഥം വാസുദേവാഖ്യമ് അവ്യയമ് തതോ ഭുക്തിം ച മുക്തിം ച സ പ്രാപ്നോതി ദ്വിജോത്തമാഃ
ആ ജഗന്നാഥനായ, വാസുദേവ എന്ന അക്ഷയനായ ദൈവത്തെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ, അവന് ഭോഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
അവൈഷ്ണവാ നരാ യേ തു ദൃശ്യന്തേ ച മഹാമുനേ കിം തേ വിഷ്ണും നാര്ചയന്തി ബ്രൂഹി തത്കാരണം ദ്വിജ
മഹാമുനിയേ, വൈഷ്ണവരല്ലാത്ത മനുഷ്യരെ കാണുമ്പോൾ—അവർ വിഷ്ണുവിനെ പൂജിക്കാത്തതെന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് ദ്വിജനേ, ദയവായി പറയൂ.
ദ്വൌ ഭൂതസര്ഗൌ വിഖ്യാതൌ ലോകേ ഽസ്മിന് മുനിസത്തമാഃ ആസുരശ് ച തഥാ ദൈവഃ പുരാ സൃഷ്ടഃ സ്വയംഭുവാ
മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഈ ലോകത്ത് രണ്ട് തരത്തിലുള്ള ജീവികൾ അറിയപ്പെടുന്നു: അസുരസ്വഭാവമുള്ളവരും ദൈവസ്വഭാവമുള്ളവരും. ഇവരെ സ്വയംഭുവു പണ്ടേ സൃഷ്ടിച്ചു.
ദൈവീം പ്രകൃതിമ് ആസാദ്യ പൂജയന്തി തതോ ഽച്യുതമ് ആസുരീം യോനിമ് ആപന്നാ ദൂഷയന്തി നരാ ഹരിമ്
ദൈവസ്വഭാവം ലഭിച്ചവർ അച്യുതനെ ആരാധിക്കുന്നു; അസുരയോനിയിൽ ജനിച്ചവർ ഹരിയെ അപമാനിക്കുന്നു.
മായയാ ഹതവിജ്ഞാനാ വിഷ്ണോസ് തേ തു നരാധമാഃ അപ്രാപ്യ തം ഹരിം വിപ്രാസ് തതോ യാന്ത്യ് അധമാം ഗതിമ്
മായയുടെ പ്രഭാവത്തിൽ ജ്ഞാനം നഷ്ടപ്പെട്ട മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും താഴ്ന്നവർ, ഹരിയെ പ്രാപിക്കാതെ, ദുർഗതിയിലേക്കാണ് പോകുന്നത്, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ.
തസ്യ യാ ഗഹ്വരീ മായാ ദുര്വിജ്ഞേയാ സുരാസുരൈഃ മഹാമോഹകരീ നൄണാം ദുസ്തരാ ചാകൃതാത്മഭിഃ
അവന്റെ മായ ഗഹനമായ ഒരു ഗുഹപോലെയാണ്; ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും അതു മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല. മനുഷ്യരെ വലിയ മോഷത്തിലാക്കുന്നതും, അശുദ്ധഹൃദയമുള്ളവർക്ക് അതിജയിക്കാൻ കഴിയാത്തതുമാണ്.
ഇച്ഛാമസ് താം മഹാമായാം ജ്ഞാതും വിഷ്ണോഃ സുദുസ്തരാമ് വക്തുമ് അര്ഹസി ധര്മജ്ഞ പരം കൌതൂഹലം ഹി നഃ
നാം ആ മഹാമായയെ, വിഷ്ണുവിന്റെ അതിജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള മായയെ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, ഞങ്ങൾക്കു അത്യന്തം കൗതുകമുണ്ട്; ദയവായി പറയൂ.
സ്വപ്നേന്ദ്രജാലസംകാശാ മായാ സാ ലോകകര്ഷണീ കഃ ശക്നോതി ഹരേര് മായാം ജ്ഞാതും താം കേശവാദ് ഋതേ
സ്വപ്നം പോലെയും മായാജാലം പോലെയും ലോകത്തെ ആകർഷിക്കുന്നതാണവന്റെ മായ. ഹരിയുടെ മായയെ, കേശവനെ ഒഴികെ, ആരാണ് അറിയാൻ കഴിയുക?
യാ വൃത്താ ബ്രാഹ്മണസ്യാസീന് മായാര്ഥേ നാരദസ്യ ച വിഡമ്ബനാം തു താം വിപ്രാഃ ശൃണുധ്വം ഗദതോ മമ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, മായയുടെ ഉദാഹരണത്തിന് വേണ്ടി, ഒരു ബ്രാഹ്മണനും നാരദനും നേരിട്ടിരുന്ന ആ വിഡംബനയുടെ കഥ ഞാൻ പറയുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.