തം സിദ്ധം പ്രാഹ മൂര്ഖോ ഽസൌ കിം ത്വം വേത്സി ത്രിവിഷ്ടപേ നാരായണോരുപ്രഭവാമ് ഉര്വശീമ് അപ്സരോവരാമ്
അയാൾ, അജ്ഞാനിയായവൻ, സിദ്ധപുരുഷനോട് ചോദിച്ചു: "നീ നാരായണന്റെ മഹാശക്തിയിൽ ജനിച്ച, ത്രിവിഷ്ടപത്തിൽ വസിക്കുന്ന, അപ്പസരസ് ഉർവശിയെ അറിയുമോ?"
സിദ്ധസ് തമ് ആഹ താം വേദ്മി ശക്രചാമരധാരിണീമ് സ്വര്ഗസ്യാഭരണം മുഖ്യമ് ഉര്വശീം സാധുസംഭവാമ്
സിദ്ധപുരുഷൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: "ഞാൻ അവളെ അറിയുന്നു; ഇന്ദ്രന്റെ ചാമരം കൈവശമുള്ളവളും, സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ പ്രധാന അലങ്കാരവുമാണ് ഉർവശി, സദാചാരികളിൽ ജനിച്ചവളാണ്."
വിപ്രഃ സിദ്ധമ് ഉവാചാഥ ഋജുമാര്ഗവിവര്ജിതഃ തന് മിത്ര മത്കൃതേ വാര്ത്താമ് ഉര്വശ്യാ ഭവതാദരാത്
പിന്നീട്, നേരായ വഴികളില്ലാത്ത ആ ബ്രാഹ്മണൻ സിദ്ധപുരുഷനോട് പറഞ്ഞു: "സുഹൃത്തേ, എന്റെ വേണ്ടി ഉർവശിയുടെ വാർത്ത നീ കൊണ്ടുവരണം."
കഥനീയാ യച് ച സാ തേ ബ്രൂയാദ് ആഖ്യാസ്യതേ ഭവാന് ബാഢമ് ഇത്യ് അബ്രവീത് സിദ്ധഃ സോ ഽപി വിപ്രോ മുദാന്വിതഃ
"അവൾ നിന്നോട് എന്ത് പറഞ്ഞാലും, അതെനിക്ക് പറയണം," എന്നു ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു. സിദ്ധപുരുഷൻ സമ്മതിച്ചു, ബ്രാഹ്മണൻ സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ബഭൂവ സിദ്ധോ ഽപി യയൌ മേരുപൃഷ്ഠം സുരാലയമ് സമേത്യ ചോര്വശീം പ്രാഹ യദ് ഉക്തോ ഽസൌ ദ്വിജേന തു
സിദ്ധപുരുഷൻ, സിദ്ധനായിട്ടും, മേരു പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിലുള്ള ദേവലോകത്തേക്ക് പോയി. അവിടെ ഉർവശിയെ കണ്ടു, ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞത് അവളോട് അറിയിച്ചു.
സാ പ്രാഹ തം സിദ്ധവരം നാഹം കാശിപതിം ദ്വിജമ് ജാനാമി സത്യമ് ഉക്തം തേ ന ചേതസി മമ സ്ഥിതമ്
അവൾ ആ സിദ്ധപുരുഷനോട് പറഞ്ഞു: "ഞാൻ കാശിയുടെ അധിപനായ ബ്രാഹ്മണനെ അറിയുന്നില്ല. നീ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്, പക്ഷേ അവൻ എന്റെ മനസ്സിൽ സ്ഥാനം പിടിച്ചിട്ടില്ല."
ഇത്യ് ഉക്തഃ പ്രയയൌ സോ ഽപി കാലേന ബഹുനാ പുനഃ വാരാണസീം യയൌ സിദ്ധോ ദൃഷ്ടോ മൂര്ഖേണ വൈ പുനഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം അവനും പുറപ്പെട്ടു, ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും വാരാണസിയിലേക്ക് മടങ്ങി. അവിടെ ആ സിദ്ധപുരുഷനെ വീണ്ടും ആ മണ്ടൻ കണ്ടു.
ദൃഷ്ടഃ പൃഷ്ടഃ കില ഭൂയഃ കിമ് ആഹോരുഭവാ തവ സിദ്ധോ ഽബ്രവീന് ന ജാനാമി മാമ് ഉവാചോര്വശീ സ്വയമ്
അവനെ കണ്ട മണ്ടൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: 'ഉർവശി നിന്നോട് എന്ത് പറഞ്ഞു?' സിദ്ധൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് അറിയില്ല; ഉർവശി തന്നെയാണ് എന്നോട് നേരിട്ട് പറഞ്ഞത്.'
സിദ്ധവാക്യം തതഃ ശ്രുത്വാ സ്മിതഭിന്നൌഷ്ഠസംപുടഃ പുനഃ പ്രാഹ കഥം വേത്സീത്യ് ഏവം വാച്യാ ത്വയോര്വശീ
സിദ്ധന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ചിരിച്ച് അധരങ്ങൾ പിളർന്നതോടെ, അവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് എങ്ങനെ അറിയാം?'—ഇതാണ് നീ ഉർവശിയോട് പറയേണ്ടത്.
ബാഢമ് ഏവം കരിഷ്യാമീത്യ് ഉക്ത്വാ സിദ്ധോ ദിവം ഗതഃ ദദര്ശ ശക്രഭവനാന് നിഷ്ക്രാമന്തീമ് അഥോര്വശീമ്
'ശരി, ഞാൻ അങ്ങനെ ചെയ്യും' എന്ന് പറഞ്ഞ് സിദ്ധൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ ഇന്ദ്രന്റെ ഭവനത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുന്ന ഉർവശിയെ കണ്ടു.
പ്രോവാച താം സിദ്ധവരഃ സാ ച തം സിദ്ധമ് അബ്രവീത് നിയമം കംചിദ് അപി ഹി കരോതു ദ്വിജസത്തമഃ
സിദ്ധപുരുഷൻ അവളോട് സംസാരിച്ചു. ഉർവശി മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഈ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ ഏതെങ്കിലും ഒരു വ്രതം സ്വീകരിക്കട്ടെ.'
യേനാഹം കര്മണാ സിദ്ധ തം ജാനാമി ന ചാന്യഥാ തദ് ഉര്വശീവചോ ഽഭ്യേത്യ തസ്മൈ മൂര്ഖദ്വിജായ തു
'ഏത് പ്രവർത്തിയിലൂടെ ഞാൻ അവനെ അറിയാമോ, അതിനാൽ മാത്രമേ അറിയാൻ കഴിയൂ, വേറെ വഴിയില്ല'—ഇങ്ങനെ ഉർവശി പറഞ്ഞു, പിന്നെ ആ മണ്ടൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി.
കഥയാമ് ആസ സിദ്ധസ് തു സോ ഽപീമം നിയമം ജഗൌ തവാഗ്രേ സിദ്ധപുരുഷ നിയമോ ഽയം കൃതോ മയാ
പിന്നീട് സിദ്ധൻ അവനോട് ആ വ്രതം പറഞ്ഞു. അവൻ നിന്റെ മുമ്പിൽ ഈ വ്രതം ഉച്ചരിച്ചു: 'സിദ്ധപുരുഷനേ, ഞാൻ ഈ വ്രതം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.'
ന ഭോക്ഷ്യേ ഽദ്യപ്രഭൃതി വൈ ശകടം സത്യമ് ഈരിതമ് ഇത്യ് ഉക്തഃ പ്രയയൌ സിദ്ധഃ സ്വര്ഗേ ദൃഷ്ട്വോര്വശീമ് അഥ
'ഇന്ന് മുതൽ ഞാൻ ശകടഫലം കഴിക്കില്ല; ഞാൻ സത്യമായി പറയുന്നു.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, സിദ്ധൻ സ്വർഗത്തിൽ ഉർവശിയെ കണ്ട ശേഷം പുറപ്പെട്ടു.
പ്രാഹാസൌ ശകടം ഭോക്ഷ്യേ നാദ്യപ്രഭൃതി കര്ഹിചിത് തം സിദ്ധമ് ഉര്വശീ പ്രാഹ ജ്ഞാതോ ഽസൌ സാംപ്രതം മയാ
അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ശകടഫലം കഴിക്കും; ഇന്ന് മുതൽ ഒരിക്കലും ഞാൻ ഒഴിവാക്കില്ല.' ഉർവശി സിദ്ധനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോൾ ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി.'
നിയമഗ്രഹണാദ് ഏവ മൂര്ഖോ മാമ് ഉപഹാസകഃ ഇത്യ് ഉക്ത്വാ പ്രയയൌ ശീഘ്രം വാസം നാരായണാത്മജാ
'വ്രതം സ്വീകരിച്ചതുകൊണ്ടുതന്നെ ആ മണ്ടൻ എന്നെ പരിഹസിച്ചു.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് നാരായണന്റെ മകളായ ഉർവശി വേഗത്തിൽ തന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
സിദ്ധോ ഽപി വിചചാരാസൌ കാമചാരീ മഹീതലമ് ഉര്വശ്യ് അപി വരാരോഹാ ഗത്വാ വാരാണസീം പുരീമ്
സിദ്ധപുരുഷൻ ഇഷ്ടം പോലെ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു. മനോഹരമായ രൂപമുള്ള ഉർവശിയും വാരാണസി നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
മത്സ്യോദരീജലേ സ്നാനം ചക്രേ ദിവ്യവപുര്ധരാ അഥാസാവ് അപി മൂര്ഖസ് തു നദീം മത്സ്യോദരീം മുനേ
ദിവ്യരൂപം ധരിച്ച ഉർവശി മത്സ്യോദരിയിലെ വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ചു. അപ്പോൾ ആ മണ്ടനും, മഹർഷേ, മത്സ്യോദരി നദിയിലേക്ക് പോയി.
ജഗാമാഥ ദദര്ശാസൌ സ്നായമാനാമ് അഥോര്വശീമ് താം ദൃഷ്ട്വാ വവൃധേ ഽഥാസ്യ മന്മഥഃ ക്ഷോഭകൃദ് ദൃഢമ്
അവിടെ പോയി, കുളിക്കുന്ന ഉർവശിയെ കണ്ടു. അവളെ കണ്ടപ്പോൾ അവന്റെ മനസ്സിൽ കാമദേവന്റെ ഉണർവ് ശക്തമായി വളർന്നു.
ചകാര മൂര്ഖശ് ചേഷ്ടാശ് ച തം വിവേദോര്വശീ സ്വയമ് തം മൂര്ഖം സിദ്ധഗദിതം ജ്ഞാത്വാ സസ്മിതമ് ആഹ തമ്
മണ്ടൻ ചലനങ്ങൾ കാണിച്ചു; ഉർവശി അതു മനസ്സിലാക്കി. സിദ്ധപുരുഷൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ആ മണ്ടന്റെ ഉദ്ദേശം അറിഞ്ഞ് അവൾ ചിരിച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു.
കിമ് ഇച്ഛസി മഹാഭാഗ മത്തഃ ശീഘ്രമ് ഇഹോച്യതാമ് കരിഷ്യാമി വചസ് തുഭ്യം ത്വം വിശ്രബ്ധം കരിഷ്യസി
'നീ എന്നിൽ നിന്ന് എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്, ഭാഗ്യവാനേ? ഉടൻ ഇവിടെ പറയൂ. നീ പറയുന്നതെന്തും ഞാൻ ചെയ്യും; ഭയമില്ലാതെ പറയൂ.'
ആത്മപ്രദാനേന മമ പ്രാണാന് രക്ഷ ശുചിസ്മിതേ
'നീ എന്നെ എനിക്ക് തന്നാൽ, ശുചിസ്മിതേ, എന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കൂ.'
തം പ്രാഹാഥോര്വശീ വിപ്രം നിയമസ്ഥാസ്മി സാംപ്രതമ് ത്വം തിഷ്ഠസ്വ ക്ഷണമ് അഥ പ്രതീക്ഷസ്വാഗതം മമ
ഉർവശി ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഇപ്പോൾ ഒരു വ്രതത്തിൽ ആണ്. നീ ഒരു ക്ഷണം കാത്തിരിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ തിരികെ വരുന്നത് വരെ കാത്തിരിക്കുക.'
സ്ഥിതോ ഽസ്മീത്യ് അബ്രവീദ് വിപ്രഃ സാപി സ്വര്ഗം ജഗാമ ഹ മാസമാത്രേണ സായാതാ ദദര്ശ തം കൃശം ദ്വിജമ്
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ കാത്തിരിക്കുന്നു.' അവൾ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി. ഒരു മാസം കഴിഞ്ഞ് അവൾ തിരിച്ചുവന്നു, അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണൻ ക്ഷീണിച്ച നിലയിൽ അവളെ കണ്ടു.
സ്ഥിതം മാസം നദീതീരേ നിരാഹാരം സുരാങ്ഗനാ തം ദൃഷ്ട്വാ നിശ്ചയയുതം ഭൂത്വാ വൃദ്ധവപുസ് തതഃ
ഒരു മാസം മുഴുവൻ ആ 브ാഹ്മണൻ ആറ്റിന്റെ കരയിൽ ഭക്ഷണം ഇല്ലാതെ ഇരുന്നു. അങ്ങനെ അവനെ കണ്ടു, ആ ദേവകന്യക വൃദ്ധയായ സ്ത്രീയുടെ രൂപം ധരിച്ച് മനസ്സിൽ ഉറച്ച തീരുമാനമെടുത്തു.
സാ ചകാര നദീതീരേ ശകടം ശര്കരാവൃതമ് ഘൃതേന മധുനാ ചൈവ നദീം മത്സ്യോദരീം ഗതാ
അവൾ ആറ്റിന്റെ കരയിൽ ചെറുകല്ലുകൾ കൊണ്ടു മൂടിയ ഒരു ചക്കരവണ്ടി ഉണ്ടാക്കി, അതിൽ നെയ്യും തേനും നിറച്ചു, പിന്നെ മീനിന്റെ വയറുപോലെയുള്ള രൂപം ധരിച്ചു ആറ്റിൽ കയറി.
സ്നാത്വാഥ ഭൂമൌ വസന്തീ ശകടം ച യഥാര്ഥതഃ തം ബ്രാഹ്മണം സമാഹൂയ വാക്യമ് ആഹ സുലോചനാ
കുളിച്ച് കഴിഞ്ഞ്, അവൾ ആ ചക്കരവണ്ടിയുടെ അരികിൽ നില്ക്കുകയായിരുന്നു. അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണനെ വിളിച്ചു, കണ്മണിയായ അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
മയാ തീവ്രം വ്രതം വിപ്ര ചീര്ണം സൌഭാഗ്യകാരണാത് വ്രതാന്തേ നിഷ്കൃതിം ദദ്യാം പ്രതിഗൃഹ്ണീഷ്വ ഭോ ദ്വിജ
ബ്രാഹ്മണനേ, നല്ല ഭാഗ്യത്തിനായി ഞാൻ കഠിന വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു. വ്രതം തീർന്നപ്പോൾ പ്രായശ്ചിത്തം നൽകേണ്ടതുണ്ട്. ദയവായി ഇത് സ്വീകരിക്കണമേ, ദ്വിജനേ.
സ പ്രാഹ കിമ് ഇദം ലോകേ ദീയതേ ശര്കരാവൃതമ് ക്ഷുത്ക്ഷാമകണ്ഠഃ പൃച്ഛാമി സാധു ഭദ്രേ സമീരയ
അവൻ പറഞ്ഞു: 'ലോകത്ത് ചെറുകല്ലുകൾ കൊണ്ടു മൂടിയ ഇങ്ങനെ എന്താണ് നൽകുന്നത്? വിശപ്പിനാൽ എന്റെ കണ്ഠം ഉണങ്ങിപ്പോയിരിക്കുന്നു. ദയവായി സതീ, ഇതെന്താണെന്ന് വിശദീകരിക്കൂ.'
സാ പ്രാഹ ശകടോ വിപ്ര ശര്കരാപിഷ്ടസംയുതഃ ഇമം ത്വം സമുപാദായ പ്രാണം തര്പയ മാ ചിരമ്
അവൾ പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണനേ, ഇത് ചെറുകല്ല് മാവു നിറച്ച ചക്കരവണ്ടിയാണ്. ഇതു നീ വാങ്ങി, വിശപ്പു തീർക്കൂ, വൈകരുത്.'