ശൂദ്രോ ഽപി ദ്വിജവത് സേവ്യ ഇതി ബ്രഹ്മാബ്രവീത് സ്വയമ് സ്വഭാവകര്മണാ ചൈവ യത്ര ശൂദ്രോ ഽധിതിഷ്ഠതി
ശൂദ്രനും രണ്ടാമതുപിറന്നവനെപ്പോലെ സേവിക്കേണ്ടവനാണ് എന്ന് ബ്രഹ്മാവു തന്നെ പ്രസ്താവിച്ചു; സ്വഭാവപ്രകൃതമായ പ്രവൃത്തികളാൽ, ശൂദ്രൻ എവിടെയായാലും അവിടെയുണ്ട്.
വിശുദ്ധഃ സ ദ്വിജാതിഭ്യോ വിജ്ഞേയ ഇതി മേ മതിഃ ന യോനിര് നാപി സംസ്കാരോ ന ശ്രുതിര് ന ച സംതതിഃ
ശുദ്ധനായവൻ രണ്ടാമതുപിറന്നവരെക്കാൾ ഉന്നതനാണെന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു; ജന്മം, സംസ്കാരം, പഠനം, വംശം — ഇവയൊന്നും കാരണം അല്ല.
കാരണാനി ദ്വിജത്വസ്യ വൃത്തമ് ഏവ തു കാരണമ് സര്വോ ഽയം ബ്രാഹ്മണോ ലോകേ വൃത്തേന തു വിധീയതേ
രണ്ടാമതുപിറന്നവനാകാനുള്ള കാരണം നല്ല പ്രവൃത്തിയാണു മാത്രം; ഈ ലോകത്ത് എല്ലാവരും ബ്രാഹ്മണൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത് പ്രവൃത്തിയാലാണ്.
വൃത്തേ സ്ഥിതശ് ച ശൂദ്രോ ഽപി ബ്രാഹ്മണത്വം ച ഗച്ഛതി ബ്രഹ്മസ്വഭാവഃ സുശ്രോണി സമഃ സര്വത്ര മേ മതഃ
നല്ല പ്രവൃത്തിയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ശൂദ്രനും ബ്രാഹ്മണത്വം നേടുന്നു; ബ്രഹ്മസ്വഭാവം, സുന്ദരിയേ, എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ എല്ലാവരിലും ഒരുപോലെയാണ്.
നിര്ഗുണം നിര്മലം ബ്രഹ്മ യത്ര തിഷ്ഠതി സ ദ്വിജഃ ഏതേ യേ വിമലാ ദേവി സ്ഥാനഭാവനിദര്ശകാഃ
ഗുണരഹിതവും നിർമലവുമായ ബ്രഹ്മം എവിടെയാണോ നിലകൊള്ളുന്നത്, അവിടെയാണ് രണ്ടാമതുപിറന്നവൻ; ഇവരാണ്, ദേവീ, ശുദ്ധന്മാർ, തങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ കാണിക്കുന്നവർ.
സ്വയം ച വരദേനോക്താ ബ്രഹ്മണാ സൃജതാ പ്രജാഃ ബ്രഹ്മണോ ഹി മഹത് ക്ഷേത്രം ലോകേ ചരതി പാദവത്
സ്വയം അനുഗ്രഹം നൽകുന്ന ബ്രഹ്മാവു തന്നെ സൃഷ്ടാവായി ഈ വാക്കുകൾ പ്രസ്താവിച്ചു; ബ്രഹ്മത്തിന്റെ മഹത്തായ സ്ഥലം ലോകത്ത് പാദചിഹ്നംപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
യത് തത്ര ബീജം പതതി സാ കൃഷിഃ പ്രേത്യ ഭാവിനീ സംതുഷ്ടേന സദാ ഭാവ്യം സത്പഥാലമ്ബിനാ സദാ
അവിടെ ഏത് വിത്ത് വീഴുന്നുവോ, അതാണ് മരണത്തിനു ശേഷം ലഭിക്കുന്ന വിള; സത്പഥം പിന്തുടരുന്നവൻ എപ്പോഴും സംതൃപ്തനായി ഇരിക്കണം.
ബ്രാഹ്മം ഹി മാര്ഗമ് ആക്രമ്യ വര്തിതവ്യം ബുഭൂഷതാ സംഹിതാധ്യായിനാ ഭാവ്യം ഗൃഹേ വൈ ഗൃഹമേധിനാ
ജ്ഞാനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ബ്രാഹ്മണമാർഗം പിന്തുടരണം; സംഹിത പഠിക്കുന്ന ഗൃഹസ്ഥൻ വീട്ടിൽ അതനുസരിച്ച് പെരുമാറണം.
നിത്യം സ്വാധ്യായയുക്തേന ന ചാധ്യയനജീവിനാ ഏവംഭൂതോ ഹി യോ വിപ്രഃ സതതം സത്പഥേ സ്ഥിതഃ
എപ്പോഴും സ്വാധ്യായത്തിൽ ഏർപ്പെട്ട്, അതു മാത്രം ഉപജീവനമാക്കാതെ, സത്പഥത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ അങ്ങനെയുള്ളവനാണ്.
ആഹിതാഗ്നിര് അധീയാനോ ബ്രഹ്മഭൂയായ കല്പതേ ബ്രാഹ്മണ്യം ദേവി സംപ്രാപ്യ രക്ഷിതവ്യം യതാത്മനാ
അഗ്നി സ്ഥാപിച്ച് വേദപാഠം ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രഹ്മത്വത്തിന് യോഗ്യനാകുന്നു; ബ്രാഹ്മണത്വം നേടിയ ശേഷം, ദേവീ, അതിനെ ആത്മനിയന്ത്രണത്തോടെ സംരക്ഷിക്കണം.
യോനിപ്രതിഗ്രഹാദാനൈഃ കര്മഭിശ് ച ശുചിസ്മിതേ ഏതത് തേ ഗുഹ്യമ് ആഖ്യാതം യഥാ ശൂദ്രോ ഭവേദ് ദ്വിജഃ ബ്രാഹ്മണോ വാ ച്യുതോ ധര്മാദ് യഥാ ശൂദ്രത്വമ് ആപ്നുയാത്
ജന്മം, സ്വീകരിക്കൽ, പ്രവൃത്തികൾ എന്നിവകൊണ്ടാണ്, ഹസിതമുഖിയായവളേ, ഈ രഹസ്യം നിന്നോട് പറഞ്ഞത്: എങ്ങനെ ശൂദ്രൻ രണ്ടാമതുപിറന്നവനാകുന്നു, എങ്ങനെ ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് തെറ്റിയ ബ്രാഹ്മണൻ ശൂദ്രനാകുന്നു.
ഭഗവന് സര്വഭൂതേശ സുരാസുരനമസ്കൃത ധര്മാധര്മേ നൃണാം ദേവ ബ്രൂഹി മേ സംശയം വിഭോ
ഭഗവൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ഇശ്വരനേ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും വന്ദിക്കുന്നവനേ, മനുഷ്യരുടെ ധർമ്മവും അധർമ്മവും സംബന്ധിച്ച എന്റെ സംശയം നീ പറഞ്ഞുതരേണം.
കര്മണാ മനസാ വാചാ ത്രിവിധൈര് ദേഹിനഃ സദാ ബധ്യന്തേ ബന്ധനൈഃ കൈര് വാ മുച്യന്തേ വാ കഥം വദ
പ്രവൃത്തിയും മനസ്സും വാക്കും — ഈ മൂന്നു ബന്ധങ്ങളാൽ ശരീരമുള്ളവർ എപ്പോഴും ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു; ഇതിൽ ഏതാണ് മോചനം നൽകുന്നത്, എങ്ങനെ മോചനം ലഭിക്കും, ദയവായി പറയൂ.
കേന ശീലേന വൈ ദേവ കര്മണാ കീദൃശേന വാ സമാചാരൈര് ഗുണൈഃ കൈര് വാ സ്വര്ഗം യാന്തീഹ മാനവാഃ
ദേവാ, ഏത് ശീലത്താൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ, അല്ലെങ്കിൽ ഏത് നല്ല പെരുമാറ്റത്താലോ ഗുണങ്ങളാലോ മനുഷ്യർ സ്വർഗ്ഗം നേടുന്നു?
ദേവി ധര്മാര്ഥതത്ത്വജ്ഞേ ധര്മനിത്യേ ഉമേ സദാ സര്വപ്രാണിഹിതഃ പ്രശ്നഃ ശ്രൂയതാം ബുദ്ധിവര്ധനഃ
ധർമ്മത്തിന്റെ സാരവും അർത്ഥത്തിന്റെ താത്പര്യവും അറിയുന്നവളേ, എല്ലായ്പ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ഉമേ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമം മനസ്സിൽ വയ്ക്കുന്നവളേ, ജ്ഞാനം വർധിപ്പിക്കുന്ന ഈ ചോദ്യം കേൾക്കണമെന്നു ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
സത്യധര്മരതാഃ ശാന്താഃ സര്വലിങ്ഗവിവര്ജിതാഃ നാധര്മേണ ന ധര്മേണ ബധ്യന്തേ ഛിന്നസംശയാഃ
സത്യംയും ധർമ്മവും ആസ്വദിക്കുന്നവരും, മനസ്സിൽ സമാധാനമുള്ളവരും, എല്ലാത്തരം വ്യത്യാസങ്ങളും വിട്ടുകളഞ്ഞവരും, അധർമ്മത്താലോ ധർമ്മത്താലോ ബന്ധിക്കപ്പെടാത്തവരും, സംശയങ്ങൾ മുഴുവനും നീക്കിയവരുമാണ്.
പ്രലയോത്പത്തിതത്ത്വജ്ഞാഃ സര്വജ്ഞാഃ സര്വദര്ശിനഃ വീതരാഗാ വിമുച്യന്തേ പുരുഷാഃ കര്മബന്ധനൈഃ
ലോകത്തിന്റെ ഉത്ഭവവും ലയവും അറിയുന്നവരും, എല്ലാം അറിയുന്നവരും, എല്ലാം കാണുന്നവരും, ആസക്തി വിട്ടവരുമായ പുരുഷന്മാർ കർമ്മബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരാവുന്നു.
കര്മണാ മനസാ വാചാ യേ ന ഹിംസന്തി കിംചന യേ ന മജ്ജന്തി കസ്മിംശ്ചിത് തേ ന ബധ്നന്തി കര്മഭിഃ
കൃത്യത്തിലും മനസ്സിലും വാക്കിലും ഒരുതരം ഹിംസയും ചെയ്യാത്തവരും, ഒന്നിലും ആഴമായി മുങ്ങിപ്പോകാത്തവരുമായവർ കർമ്മങ്ങൾകൊണ്ട് ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നില്ല.
പ്രാണാതിപാതാദ് വിരതാഃ ശീലവന്തോ ദയാന്വിതാഃ തുല്യദ്വേഷ്യപ്രിയാ ദാന്താ മുച്യന്തേ കര്മബന്ധനൈഃ
പ്രാണഹത്യയിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നവരും, നല്ല സ്വഭാവമുള്ളവരും, കരുണയുള്ളവരും, സ്നേഹിക്കുന്നവരെയും വെറുക്കുന്നവരെയും ഒരുപോലെ കാണുന്നവരും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നവരുമായവർ കർമ്മബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരാവുന്നു.
സര്വഭൂതദയാവന്തോ വിശ്വാസ്യാഃ സര്വജന്തുഷു ത്യക്തഹിംസ്രസമാചാരാസ് തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ
എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണ കാണിക്കുന്നവരും, എല്ലാവരോടും വിശ്വാസം പുലർത്തുന്നവരും, ഹിംസയുള്ള പ്രവൃത്തികൾ വിട്ടുകളഞ്ഞവരും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
പരസ്വനിര്മമാ നിത്യം പരദാരവിവര്ജികാഃ ധര്മലബ്ധാര്ഥഭോക്താരസ് തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ
എപ്പോഴും മറ്റുള്ളവരുടെ വസ്തുക്കളിൽ ഉടമസ്ഥതാഭാവം പുലർത്തുന്നവരും, മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യകളെ ഒഴിവാക്കുന്നവരും, ധർമ്മപഥത്തിൽ സമ്പാദിച്ച സമ്പത്ത് ആസ്വദിക്കുന്നവരും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
മാതൃവത് സ്വസൃവച് ചൈവ നിത്യം ദുഹിതൃവച് ച യേ പരദാരേഷു വര്തന്തേ തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ
മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യകളെ എല്ലായ്പ്പോഴും അമ്മയെയും സഹോദരിയെയും മകളെയും പോലെ കാണുന്നവരാണ് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു പോകുന്നവർ.
സ്വദാരനിരതാ യേ ച ഋതുകാലാഭിഗാമിനഃ അഗ്രാമ്യസുഖഭോഗാശ് ച തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ
സ്വന്തം ഭാര്യയിൽ മാത്രം ആസക്തരായവരും, ശരിയായ സമയത്ത് മാത്രം അവരെ സമീപിക്കുന്നവരും, ചീത്തസുഖങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നവരും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
സ്തൈന്യാന് നിവൃത്താഃ സതതം സംതുഷ്ടാഃ സ്വധനേന ച സ്വഭാഗ്യാന്യ് ഉപജീവന്തി തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ
എപ്പോഴും മോഷണത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുന്നവരും, സ്വന്തമായ സമ്പത്തിൽ തൃപ്തരായവരും, സ്വന്തമായ ഭാഗ്യത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവരും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
പരദാരേഷു യേ നിത്യം ചാരിത്രാവൃതലോചനാഃ ജിതേന്ദ്രിയാഃ ശീലപരാസ് തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ
മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യകളെ എപ്പോഴും ലജ്ജയോടെ നോക്കുന്നവരും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവരും, നല്ല സ്വഭാവത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നവരും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
ഏഷ ദൈവകൃതോ മാര്ഗഃ സേവിതവ്യഃ സദാ നരൈഃ അകഷായകൃതശ് ചൈവ മാര്ഗഃ സേവ്യഃ സദാ ബുധൈഃ
ദേവന്മാർ നിർദ്ദേശിച്ച ഈ മാർഗം മനുഷ്യർ എല്ലായ്പ്പോഴും പിന്തുടരണം; വേദനയില്ലാത്ത ഈ പാത ജ്ഞാനികൾ എല്ലായ്പ്പോഴും പിന്തുടരേണ്ടതാണ്.
അവൃഥാപകൃതശ് ചൈവ മാര്ഗഃ സേവ്യഃ സദാ ബുധൈഃ ദാനകര്മതപോയുക്തഃ ശീലശൌചദയാത്മകഃ സ്വര്ഗമാര്ഗമ് അഭീപ്സദ്ഭിര് ന സേവ്യസ് ത്വ് അത ഉത്തരഃ
നിഷ്ഫലതയിലേക്കു നയിക്കാത്ത ഈ മാർഗവും ജ്ഞാനികൾ എല്ലായ്പ്പോഴും പിന്തുടരണം; ദാനം, നല്ല പ്രവൃത്തികൾ, തപസ്സ്, നല്ല സ്വഭാവം, ശുദ്ധി, കരുണ എന്നിവയാൽ സമ്പന്നമായ ഈ മാർഗം സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് മാത്രം അനുയോജ്യമാണ്; ഇതിന് പുറമേയുള്ള മറ്റേതെങ്കിലും മാർഗം അവർക്കു പിന്തുടരേണ്ടതല്ല.
വാചാ തു ബധ്യതേ യേന മുച്യതേ ഹ്യ് അഥവാ പുനഃ താനി കര്മാണി മേ ദേവ വദ ഭൂതപതേ ഽനഘ
വാക്ക് കൊണ്ട് ഒരാൾ ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു, അതുവഴി തന്നെ വീണ്ടും മോചിതനാകുകയും ചെയ്യുന്നു; ഭൂതങ്ങളുടെ അധിപനേ, പാപരഹിതനേ, ദേവനേ, ആ പ്രവർത്തികൾ എന്താണെന്ന് എന്നോട് പറയൂ.
ആത്മഹേതോഃ പരാര്ഥേ വാ അധര്മാശ്രിതമ് ഏവ ച യേ മൃഷാ ന വദന്തീഹ തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ
സ്വന്തം കാര്യമോ മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യമോ അല്ലെങ്കിൽ അധർമ്മം ആശ്രയിച്ചാലും, ഒരിക്കലും കള്ളം പറയാത്തവരാണ് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു പോകുന്നവർ.
വൃത്ത്യര്ഥം ധര്മഹേതോര് വാ കാമകാരാത് തഥൈവ ച അനൃതം യേ ന ഭാഷന്തേ തേ നരാഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ
ജീവനെടുക്കാനോ ധർമ്മം പാലിക്കാനോ ആഗ്രഹം കൊണ്ടോ, എന്തിനായാലും കള്ളം പറയാത്തവരാണ് സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു പോകുന്നവർ.