ശൂദ്രാന്നേനാവശേഷേണ ജഠരേ മ്രിയതേ ദ്വിജഃ ആഹിതാഗ്നിസ് തഥാ യജ്വാ സ ശൂദ്രഗതിഭാഗ് ഭവേത്
ഒരു ദ്വിജന്, അഗ്നിഹോത്രി, അല്ലെങ്കില് യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവന്, ശൂദ്രന്റെ ഭക്ഷണം വയറ്റില് ശേഷിച്ചിരിക്കെ മരിച്ചാല്, അവന് ശൂദ്രന്റെ ഗതിയിലാകും.
തേന ശൂദ്രാന്നശേഷേണ ബ്രഹ്മസ്ഥാനാദ് അപാകൃതഃ ബ്രാഹ്മണഃ ശൂദ്രതാമ് ഏതി നാസ്തി തത്ര വിചാരണാ
അതുകൊണ്ട്, ശൂദ്രന്റെ ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം മൂലം ബ്രാഹ്മണന് ബ്രാഹ്മണത്വത്തില് നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെടുന്നു; അവന് ശൂദ്രനാകും; ഇതില് സംശയമില്ല.
യസ്യാന്നേനാവശേഷേണ ജഠരേ മ്രിയതേ ദ്വിജഃ താം താം യോനിം വ്രജേദ് വിപ്രോ യസ്യാന്നമ് ഉപജീവതി
ദ്വിജന് മരിക്കുമ്പോള് വയറ്റില് ആരുടെയോ ഭക്ഷണം ശേഷിച്ചിരിക്കുകയാണെങ്കില്, ആ ബ്രാഹ്മണന് ആ ഭക്ഷണത്തിന്റെ ഉടമയുടെ ഗതിയിലാകും.
ബ്രാഹ്മണത്വം സുഖം പ്രാപ്യ ദുര്ലഭം യോ ഽവമന്യതേ അഭോജ്യാന്നാനി വാശ്നാതി സ ദ്വിജത്വാത് പതേത വൈ
ബ്രാഹ്മണത്വം എളുപ്പത്തില് ലഭിച്ചിട്ടും അതിനെ അവഗണിക്കുകയോ, നിരോധിച്ച ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവന്, ദ്വിജത്വത്തില് നിന്ന് വീണുപോകും.
സുരാപോ ബ്രഹ്മഹാ സ്തേയീ ചൌരോ ഭഗ്നവ്രതോ ഽശുചിഃ സ്വാധ്യായവര്ജിതഃ പാപോ ലുബ്ധോ നൈകൃതികഃ ശഠഃ
മദ്യം കുടിക്കുന്നവന്, ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്യുന്നവന്, കള്ളന്, ദോഷം ചെയ്യുന്നവന്, വ്രതം പാലിക്കാത്തവന്, അശുദ്ധന്, സ്വാധ്യായം ചെയ്യാത്തവന്, പാപി, ലാഭി, വഞ്ചകനായവന്—
അവ്രതീ വൃഷലീഭര്താ കുണ്ഡാശീ സോമവിക്രയീ വിഹീനസേവീ വിപ്രോ ഹി പതതേ ബ്രഹ്മയോനിതഃ
വ്രതം പാലിക്കാത്തവന്, ചീത്ത സ്ത്രീകളെ അനുഭവിക്കുന്നവന്, കൂട്ടുകുടം കഴിക്കുന്നവന്, സോമം വിൽക്കുന്നവന്, അയോഗ്യരെ സേവിക്കുന്നവന്— അത്തരം ബ്രാഹ്മണന് ബ്രഹ്മയോനിയില് നിന്ന് വീണുപോകും.
ഗുരുതല്പീ ഗുരുദ്വേഷീ ഗുരുകുത്സാരതിശ് ച യഃ ബ്രഹ്മദ്വിഡ് വാപി പതതി ബ്രാഹ്മണോ ബ്രഹ്മയോനിതഃ
ഗുരുവിന്റെ പാതിവെട്ടം ലംഘിക്കുന്നവന്, ഗുരുവിനെ ദ്വേഷിക്കുന്നവന്, ഗുരുവിനെ പരിഹസിക്കുന്നവന്, ബ്രഹ്മത്തെ ദ്വേഷിക്കുന്നവന്— അത്തരം ബ്രാഹ്മണന് ബ്രഹ്മയോനിയില് നിന്ന് വീണുപോകും.
ഏഭിസ് തു കര്മഭിര് ദേവി ശുഭൈര് ആചരിതൈസ് തഥാ ശൂദ്രോ ബ്രാഹ്മണതാം ഗച്ഛേദ് വൈശ്യഃ ക്ഷത്രിയതാം വ്രജേത്
ദേവി, ഈ നല്ല കര്മ്മങ്ങള് ആചരിച്ചാല് ശൂദ്രന് ബ്രാഹ്മണത്വം പ്രാപിക്കും; വൈശ്യന് ക്ഷത്രിയനാകും.
ശൂദ്രഃ കര്മാണി സര്വാണി യഥാന്യായം യഥാവിധി സര്വാതിഥ്യമ് ഉപാതിഷ്ഠഞ് ശേഷാന്നകൃതഭോജനഃ
ശൂദ്രൻ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നീതിപൂർവ്വം, വിധിപ്രകാരം ചെയ്യുന്നു, എല്ലാ അതിഥികളെയും ആദരപൂർവ്വം സേവിക്കുന്നു, ഭക്ഷണത്തിൽ അവശേഷിച്ച അംശം മാത്രം കഴിക്കുന്നു.
ശുശ്രൂഷാം പരിചര്യാം യോ ജ്യേഷ്ഠവര്ണേ പ്രയത്നതഃ കുര്യാദ് അവിമനാഃ ശ്രേഷ്ഠഃ സതതം സത്പഥേ സ്ഥിതഃ
മൂത്ത വർഗ്ഗത്തോടു മനസ്സിൽ വിരോധം ഇല്ലാതെ, ഉത്സാഹത്തോടെ സേവനം ചെയ്യുകയും ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം പരിചരണം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നവൻ ഉത്തമനും സത്പഥത്തിൽ സ്ഥിരനുമാണ്.
ദേവദ്വിജാതിസത്കര്താ സര്വാതിഥ്യകൃതവ്രതഃ ഋതുകാലാഭിഗാമീ ച നിയതോ നിയതാശനഃ
ദേവന്മാരെയും ദ്വിജന്മാരെയും ആദരിക്കുകയും, എല്ലാ അതിഥികൾക്കും സേവനം വ്രതമായി സ്വീകരിക്കുകയും, ശരിയായ സമയത്ത് സമീപിക്കുകയും, നിയന്ത്രിതനും മിതഭക്ഷകനുമാണ്.
ദക്ഷഃ ശിഷ്ടജനാന്വേഷീ ശേഷാന്നകൃതഭോജനഃ വൃഥാ മാംസം ന ഭുഞ്ജീത ശൂദ്രോ വൈശ്യത്വമ് ഋച്ഛതി
കൗശലമുള്ളവൻ, ജ്ഞാനികൾക്കു സമീപം പോകുന്നവൻ, ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം മാത്രം കഴിക്കുന്നവൻ, അനാവശ്യമായി മാംസം കഴിക്കാത്തവൻ—ഇങ്ങനെയുള്ള ശൂദ്രൻ വൈശ്യനായി ഉയരുന്നു.
ഋതവാഗ് അനഹംവാദീ നിര്ദ്വംദ്വഃ സാമകോവിദഃ യജതേ നിത്യയജ്ഞൈശ് ച സ്വാധ്യായപരമഃ ശുചിഃ
സത്യവാദിയും, അഹംഭാവമില്ലാത്തവനും, ഭേദഭാവം ഇല്ലാത്തവനും, സാമഗാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, നിത്യയജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്യുകയും സ്വാധ്യായത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവനും ശുദ്ധനും ആകുന്നു.
ദാന്തോ ബ്രാഹ്മണസത്കര്താ സര്വവര്ണാനസൂയകഃ ഗൃഹസ്ഥവ്രതമ് ആതിഷ്ഠന് ദ്വികാലകൃതഭോജനഃ
സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ളവൻ, ബ്രാഹ്മണരെ ആദരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളെയും അപഹസിക്കാത്തവൻ, ഗൃഹസ്ഥവ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ, ദിവസത്തിൽ രണ്ടുതവണ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു.
ശേഷാശീ വിജിതാഹാരോ നിഷ്കാമോ നിരഹംവദഃ അഗ്നിഹോത്രമ് ഉപാസീനോ ജുഹ്വാനശ് ച യഥാവിധി
ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം മാത്രം കഴിക്കുന്നവൻ, ആഹാരം ജയിച്ചവൻ, ആഗ്രഹമില്ലാത്തവൻ, അഹംഭാവം ഇല്ലാത്തവൻ, അഗ്നിഹോത്രം നിർവഹിക്കുകയും വിധിപ്രകാരം ഹോമം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
സര്വാതിഥ്യമ് ഉപാതിഷ്ഠഞ് ശേഷാന്നകൃതഭോജനഃ ത്രേതാഗ്നിമാത്രവിഹിതം വൈശ്യോ ഭവതി ച ദ്വിജഃ
എല്ലാ അതിഥികളെ സേവിക്കുകയും ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം മാത്രം കഴിക്കുകയും, ത്രേതാഗ്നികളിൽ നിർദ്ദേശിച്ച കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന വൈശ്യൻ ദ്വിജനാകുന്നു.
സ വൈശ്യഃ ക്ഷത്രിയകുലേ ശുചിര് മഹതി ജായതേ സ വൈശ്യഃ ക്ഷത്രിയോ ജാതോ ജന്മപ്രഭൃതി സംസ്കൃതഃ
ഇങ്ങനെയുള്ള ശുദ്ധനായ വൈശ്യൻ മഹത്തായ ക്ഷത്രിയകുടുംബത്തിൽ ജനിക്കുന്നു; അത്തരം വൈശ്യൻ ക്ഷത്രിയനായി ജനിച്ചാൽ ജനനം മുതൽ ശുദ്ധനാണ്.
ഉപനീതോ വ്രതപരോ ദ്വിജോ ഭവതി സംസ്കൃതഃ ദദാതി യജതേ യജ്ഞൈഃ സമൃദ്ധൈര് ആപ്തദക്ഷിണൈഃ
ഉപനയനം ചെയ്ത് വ്രതങ്ങളിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവൻ ദ്വിജനായി ശുദ്ധനാകുന്നു; അവൻ ദാനം ചെയ്യുകയും, സമൃദ്ധിയുള്ള യജ്ഞങ്ങൾ യഥാവിധി നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
അധീത്യ സ്വര്ഗമ് അന്വിച്ഛംസ് ത്രേതാഗ്നിശരണഃ സദാ ആര്ദ്രഹസ്തപ്രദോ നിത്യം പ്രജാ ധര്മേണ പാലയന്
വേദപഠനം ചെയ്തവൻ സ്വർഗം ആഗ്രഹിക്കുകയും, എപ്പോഴും ത്രേതാഗ്നികളിൽ ആശ്രയം വഹിക്കുകയും, സദാ കരുണയോടെ ദാനം ചെയ്യുകയും, ജനങ്ങളെ ധർമ്മത്തോടെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സത്യഃ സത്യാനി കുരുതേ നിത്യം യഃ ശുദ്ധിദര്ശനഃ ധര്മദണ്ഡേന നിര്ദഗ്ധോ ധര്മകാമാര്ഥസാധകഃ
സത്യവാദി, എല്ലായ്പ്പോഴും സത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, ശുദ്ധതയെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നവൻ, ധർമ്മശാസനത്തിൽ കഠിനമായവൻ, ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവയിൽ വിജയിക്കുന്നവൻ.
യന്ത്രിതഃ കാര്യകരണൈഃ ഷഡ്ഭാഗകൃതലക്ഷണഃ ഗ്രാമ്യധര്മാന് ന സേവേത സ്വച്ഛന്ദേനാര്ഥകോവിദഃ
കർമ്മങ്ങളാലും ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളാലും നിയന്ത്രിതനായവൻ, ആറിൽ ഒരു ഭാഗം പങ്കിടുന്നവൻ, ഗ്രാമത്തിലെ ആചാരങ്ങൾ പിന്തുടരാതെ സ്വതന്ത്രമായി സമ്പത്ത് നേടുന്നതിൽ പ്രാവീണ്യം നേടണം.
ഋതുകാലേ തു ധര്മാത്മാ പത്നീമ് ഉപാശ്രയേത് സദാ സദോപവാസീ നിയതഃ സ്വാധ്യായനിരതഃ ശുചിഃ
ശരിയായ സമയത്ത് ധാർമ്മികനായവൻ ഭാര്യയെ സമീപിക്കുന്നു, എല്ലായ്പ്പോഴും ഉപവാസം പാലിക്കുകയും, നിയന്ത്രിതനും സ്വാധ്യായത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവനും ശുദ്ധനുമാണ്.
വഹിസ്കാന്തരിതേ നിത്യം ശയാനോ ഽസ്തി സദാ ഗൃഹേ സര്വാതിഥ്യം ത്രിവര്ഗസ്യ കുര്വാണഃ സുമനാഃ സദാ
ഭാര്യയോട് വേറിട്ട് എപ്പോഴും കിടക്കുന്നു, വീടിൽ സ്ഥിരമായി താമസിക്കുന്നു, trivargangal്ക്ക് വേണ്ടി എല്ലാ അതിഥിസേവനവും സന്തോഷത്തോടെ നിർവഹിക്കുന്നു.
ശൂദ്രാണാം ചാന്നകാമാനാം നിത്യം സിദ്ധമ് ഇതി ബ്രുവന് സ്വാര്ഥാദ് വാ യദി വാ കാമാന് ന കിംചിദ് ഉപലക്ഷയേത്
ഭക്ഷണം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ശൂദ്രന്മാർക്ക് എപ്പോഴും പാചകം തയ്യാറാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച്, സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനോ അല്ലെങ്കിൽ അവരുടെ ആഗ്രഹത്തിനോ, മറ്റൊന്നും ശ്രദ്ധിക്കരുത്.
പിതൃദേവാതിഥികൃതേ സാധനം കുരുതേ ച യത് സ്വവേശ്മനി യഥാന്യായമ് ഉപാസ്തേ ഭൈക്ഷ്യമ് ഏവ ച
പിതാക്കന്മാർക്കും ദേവന്മാർക്കും അതിഥികൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ സ്വന്തം വീട്ടിൽ നിർവഹിക്കുകയും, ആവശ്യത്തിന് ഭിക്ഷയിലൂടെയും ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ദ്വികാലമ് അഗ്നിഹോത്രം ച ജുഹ്വാനോ വൈ യഥാവിധി ഗോബ്രാഹ്മണഹിതാര്ഥായ രണേ ചാഭിമുഖോ ഹതഃ
ദിവസത്തിൽ രണ്ടുതവണ അഗ്നിഹോത്രം വിധിപ്രകാരം നടത്തുകയും, പശുക്കൾക്കും ബ്രാഹ്മണർക്കും ക്ഷേമം ഉണ്ടാകാൻ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ട് മരണത്തെ നേരിടുകയും ചെയ്യുന്നു.
ത്രേതാഗ്നിമന്ത്രപൂതേന സമാവിശ്യ ദ്വിജോ ഭവേത് ജ്ഞാനവിജ്ഞാനസംപന്നഃ സംസ്കൃതോ വേദപാരഗഃ
ത്രേതായുഗത്തിലെ അഗ്നിമന്ത്രങ്ങളാൽ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട് അകത്തുകയറി, ഒരാൾ രണ്ടാമതുപിറന്നവനാകുന്നു; ജ്ഞാനവും അനുഭവപരിചയവും നിറഞ്ഞവനായി, സംസ്കൃതനും വേദങ്ങളിൽ നിപുണനുമാകുന്നു.
വൈശ്യോ ഭവതി ധര്മാത്മാ ക്ഷത്രിയഃ സ്വേന കര്മണാ ഏതൈഃ കര്മഫലൈര് ദേവി ന്യൂനജാതികുലോദ്ഭവഃ
വൈശ്യൻ ധാർമികനും മനസ്സിൽ നന്മയുള്ളവനുമാകുന്നു, ക്ഷത്രിയൻ തന്റെ സ്വന്തം പ്രവൃത്തിയാൽ ഉയരുന്നു; ഈ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലത്താൽ, ദേവീ, താഴ്ന്ന ജാതിയിൽ ജനിച്ചവനും ഉയരാൻ കഴിയും.
ശൂദ്രോ ഽപ്യ് ആഗമസംപന്നോ ദ്വിജോ ഭവതി സംസ്കൃതഃ ബ്രാഹ്മണോ വാപ്യ് അസദ്വൃത്തഃ സര്വസംകരഭോജനഃ
ശൂദ്രനും ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായി, സംസ്കൃതനാകുമ്പോൾ രണ്ടാമതുപിറന്നവനാകുന്നു; അതുപോലെ, ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുള്ളവനായി എല്ലാവരോടും കൂടെ ഭക്ഷണം കഴിച്ചാൽ അവൻ തന്റെ സ്ഥാനം നഷ്ടപ്പെടുന്നു.
സ ബ്രാഹ്മണ്യം സമുത്സൃജ്യ ശൂദ്രോ ഭവതി താദൃശഃ കര്മഭിഃ ശുചിഭിര് ദേവീ ശുദ്ധാത്മാ വിജിതേന്ദ്രിയഃ
അങ്ങനെയുള്ളവൻ ബ്രാഹ്മണത്വം ഉപേക്ഷിച്ച്, ആ പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട് ശൂദ്രനാകുന്നു; എന്നാൽ, ദേവീ, ശുദ്ധമായ പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട്, ശുദ്ധഹൃദയവും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവനും ഉയരുന്നു.