യശ് ച വിപ്രത്വമ് ഉത്സൃജ്യ ക്ഷത്രധര്മാന് നിഷേവതേ ബ്രാഹ്മണ്യാത് സ പരിഭ്രഷ്ടഃ ക്ഷത്രയോനൌ പ്രജായതേ
യാരെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണത്വം ഉപേക്ഷിച്ച് ക്ഷത്രിയന്റെ കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുകയാണെങ്കില്, അത്തരം വ്യക്തി ബ്രാഹ്മണത്വത്തില് നിന്ന് വീണുപോകുന്നു; അവന് അടുത്ത ജന്മത്തില് ക്ഷത്രിയ കുടുംബത്തില് ജനിക്കും.
വൈശ്യകര്മ ച യോ വിപ്രോ ലോഭമോഹവ്യപാശ്രയഃ ബ്രാഹ്മണ്യം ദുര്ലഭം പ്രാപ്യ കരോത്യ് അല്പമതിഃ സദാ
ലാഭം, മായ എന്നിവയാല് പ്രേരിതനായി, ബ്രാഹ്മണന് വൈശ്യന്റെ ജോലി ചെയ്യുകയാണെങ്കില്, അത്ര അപൂര്വ്വമായ ബ്രാഹ്മണത്വം ലഭിച്ചിട്ടും, അവന് എല്ലായ്പ്പോഴും അജ്ഞാനത്തോടെയാണ് പെരുമാറുന്നത്.
സ ദ്വിജോ വൈശ്യതാമ് ഏതി വൈശ്യോ വാ ശൂദ്രതാമ് ഇയാത് സ്വധര്മാത് പ്രച്യുതോ വിപ്രസ് തതഃ ശൂദ്രത്വമ് ആപ്നുയാത്
അത്തരം ദ്വിജന് വൈശ്യനായി മാറും; വൈശ്യന് ശൂദ്രനാകാം. ബ്രാഹ്മണന് തന്റെ കര്ത്തവ്യത്തില് നിന്ന് വഴിതിരിയുമ്പോള്, അവസാനം ശൂദ്രത്വം പ്രാപിക്കും.
തത്രാസൌ നിരയം പ്രാപ്തോ വര്ണഭ്രഷ്ടോ ബഹിഷ്കൃതഃ ബ്രഹ്മലോകാത് പരിഭ്രഷ്ടഃ ശൂദ്രയോനൌ പ്രജായതേ
അവിടെ, അത്തരം വ്യക്തി നരകത്തില് വീണുപോകുന്നു; ജാതിയെ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാല് പുറത്താക്കപ്പെടുന്നു; ബ്രഹ്മലോകത്തില് നിന്ന് വീണു, ശൂദ്ര കുടുംബത്തില് ജനിക്കും.
ക്ഷത്രിയോ വാ മഹാഭാഗേ വൈശ്യോ വാ ധര്മചാരിണി സ്വാനി കര്മാണ്യ് അപാകൃത്യ ശൂദ്രകര്മ നിഷേവതേ
മഹാഭാഗേ, ഒരു ക്ഷത്രിയനും, അല്ലെങ്കില് ഒരു വൈശ്യനും, സ്വന്തം കര്മ്മങ്ങള് ഉപേക്ഷിച്ച് ശൂദ്രന്റെ ജോലി ചെയ്യുകയാണെങ്കില്—
സ്വസ്ഥാനാത് സ പരിഭ്രഷ്ടോ വര്ണസംകരതാം ഗതഃ ബ്രാഹ്മണഃ ക്ഷത്രിയോ വൈശ്യഃ ശൂദ്രത്വം യാതി താദൃശഃ
അവന് സ്വന്തം സ്ഥാനത്തില് നിന്ന് വീണുപോകുന്നു; ജാതികള് കലർന്ന അവസ്ഥയിലാകും. അത്തരം ബ്രാഹ്മണന്, ക്ഷത്രിയന്, അല്ലെങ്കില് വൈശ്യന് ശൂദ്രത്വം പ്രാപിക്കും.
യസ് തു ശൂദ്രഃ സ്വധര്മേണ ജ്ഞാനവിജ്ഞാനവാഞ് ശുചിഃ ധര്മജ്ഞോ ധര്മനിരതഃ സ ധര്മഫലമ് അശ്നുതേ
പക്ഷേ, ഒരു ശൂദ്രന് തന്റെ കര്ത്തവ്യത്തില് നിന്ന് ജ്ഞാനവും വിവേകവും ഉള്ളവനായി, ശുദ്ധനും ധര്മ്മത്തെ അറിയുന്നവനും, ധര്മ്മത്തില് ലയിച്ചവനുമാകുമ്പോള്, അവന് ധര്മ്മഫലം അനുഭവിക്കും.
ഇദം ചൈവാപരം ദേവി ബ്രഹ്മണാ സമുദാഹൃതമ് അധ്യാത്മം നൈഷ്ഠികീ സിദ്ധിര് ധര്മകാമൈര് നിഷേവ്യതേ
ദേവി, ഇതുപോലെയും മറ്റൊരു സത്യം ബ്രഹ്മാവു പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു: ആത്മീയമായ പരമസിദ്ധി ധര്മ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നവര് അന്വേഷിക്കേണ്ടതാണ്.
ഉഗ്രാന്നം ഗര്ഹിതം ദേവി ഗണാന്നം ശ്രാദ്ധസൂതകമ് ഘുഷ്ടാന്നം നൈവ ഭോക്തവ്യം ശൂദ്രാന്നം നൈവ വാ ക്വചിത്
ദേവി, കടുപ്പമുള്ളതോ, അപമാനിക്കപ്പെട്ടതോ, കൂട്ടമായി കഴിക്കുന്നതോ, ശ്രാദ്ധം അല്ലെങ്കില് സൂതകസമയത്തെ ഭക്ഷണമോ, അശുദ്ധമെന്നു പ്രഖ്യാപിച്ച ഭക്ഷണമോ, ശൂദ്രന്റെ ഭക്ഷണമോ, എവിടെയും കഴിക്കരുത്.
ശൂദ്രാന്നം ഗര്ഹിതം ദേവി സദാ ദേവൈര് മഹാത്മഭിഃ പിതാമഹമുഖോത്സൃഷ്ടം പ്രമാണമ് ഇതി മേ മതിഃ
ദേവി, ശൂദ്രന്റെ ഭക്ഷണം ദേവന്മാരും മഹാത്മാക്കളും എല്ലായ്പ്പോഴും അപമാനിക്കുന്നു; പിതാമഹന്മാരുടെ കാലം മുതല് ഇതാണ് പ്രമാണമെന്ന് ഞാന് വിശ്വസിക്കുന്നു.
ശൂദ്രാന്നേനാവശേഷേണ ജഠരേ മ്രിയതേ ദ്വിജഃ ആഹിതാഗ്നിസ് തഥാ യജ്വാ സ ശൂദ്രഗതിഭാഗ് ഭവേത്
ഒരു ദ്വിജന്, അഗ്നിഹോത്രി, അല്ലെങ്കില് യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവന്, ശൂദ്രന്റെ ഭക്ഷണം വയറ്റില് ശേഷിച്ചിരിക്കെ മരിച്ചാല്, അവന് ശൂദ്രന്റെ ഗതിയിലാകും.
തേന ശൂദ്രാന്നശേഷേണ ബ്രഹ്മസ്ഥാനാദ് അപാകൃതഃ ബ്രാഹ്മണഃ ശൂദ്രതാമ് ഏതി നാസ്തി തത്ര വിചാരണാ
അതുകൊണ്ട്, ശൂദ്രന്റെ ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം മൂലം ബ്രാഹ്മണന് ബ്രാഹ്മണത്വത്തില് നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെടുന്നു; അവന് ശൂദ്രനാകും; ഇതില് സംശയമില്ല.
യസ്യാന്നേനാവശേഷേണ ജഠരേ മ്രിയതേ ദ്വിജഃ താം താം യോനിം വ്രജേദ് വിപ്രോ യസ്യാന്നമ് ഉപജീവതി
ദ്വിജന് മരിക്കുമ്പോള് വയറ്റില് ആരുടെയോ ഭക്ഷണം ശേഷിച്ചിരിക്കുകയാണെങ്കില്, ആ ബ്രാഹ്മണന് ആ ഭക്ഷണത്തിന്റെ ഉടമയുടെ ഗതിയിലാകും.
ബ്രാഹ്മണത്വം സുഖം പ്രാപ്യ ദുര്ലഭം യോ ഽവമന്യതേ അഭോജ്യാന്നാനി വാശ്നാതി സ ദ്വിജത്വാത് പതേത വൈ
ബ്രാഹ്മണത്വം എളുപ്പത്തില് ലഭിച്ചിട്ടും അതിനെ അവഗണിക്കുകയോ, നിരോധിച്ച ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവന്, ദ്വിജത്വത്തില് നിന്ന് വീണുപോകും.
സുരാപോ ബ്രഹ്മഹാ സ്തേയീ ചൌരോ ഭഗ്നവ്രതോ ഽശുചിഃ സ്വാധ്യായവര്ജിതഃ പാപോ ലുബ്ധോ നൈകൃതികഃ ശഠഃ
മദ്യം കുടിക്കുന്നവന്, ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്യുന്നവന്, കള്ളന്, ദോഷം ചെയ്യുന്നവന്, വ്രതം പാലിക്കാത്തവന്, അശുദ്ധന്, സ്വാധ്യായം ചെയ്യാത്തവന്, പാപി, ലാഭി, വഞ്ചകനായവന്—
അവ്രതീ വൃഷലീഭര്താ കുണ്ഡാശീ സോമവിക്രയീ വിഹീനസേവീ വിപ്രോ ഹി പതതേ ബ്രഹ്മയോനിതഃ
വ്രതം പാലിക്കാത്തവന്, ചീത്ത സ്ത്രീകളെ അനുഭവിക്കുന്നവന്, കൂട്ടുകുടം കഴിക്കുന്നവന്, സോമം വിൽക്കുന്നവന്, അയോഗ്യരെ സേവിക്കുന്നവന്— അത്തരം ബ്രാഹ്മണന് ബ്രഹ്മയോനിയില് നിന്ന് വീണുപോകും.
ഗുരുതല്പീ ഗുരുദ്വേഷീ ഗുരുകുത്സാരതിശ് ച യഃ ബ്രഹ്മദ്വിഡ് വാപി പതതി ബ്രാഹ്മണോ ബ്രഹ്മയോനിതഃ
ഗുരുവിന്റെ പാതിവെട്ടം ലംഘിക്കുന്നവന്, ഗുരുവിനെ ദ്വേഷിക്കുന്നവന്, ഗുരുവിനെ പരിഹസിക്കുന്നവന്, ബ്രഹ്മത്തെ ദ്വേഷിക്കുന്നവന്— അത്തരം ബ്രാഹ്മണന് ബ്രഹ്മയോനിയില് നിന്ന് വീണുപോകും.
ഏഭിസ് തു കര്മഭിര് ദേവി ശുഭൈര് ആചരിതൈസ് തഥാ ശൂദ്രോ ബ്രാഹ്മണതാം ഗച്ഛേദ് വൈശ്യഃ ക്ഷത്രിയതാം വ്രജേത്
ദേവി, ഈ നല്ല കര്മ്മങ്ങള് ആചരിച്ചാല് ശൂദ്രന് ബ്രാഹ്മണത്വം പ്രാപിക്കും; വൈശ്യന് ക്ഷത്രിയനാകും.
ശൂദ്രഃ കര്മാണി സര്വാണി യഥാന്യായം യഥാവിധി സര്വാതിഥ്യമ് ഉപാതിഷ്ഠഞ് ശേഷാന്നകൃതഭോജനഃ
ശൂദ്രൻ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നീതിപൂർവ്വം, വിധിപ്രകാരം ചെയ്യുന്നു, എല്ലാ അതിഥികളെയും ആദരപൂർവ്വം സേവിക്കുന്നു, ഭക്ഷണത്തിൽ അവശേഷിച്ച അംശം മാത്രം കഴിക്കുന്നു.
ശുശ്രൂഷാം പരിചര്യാം യോ ജ്യേഷ്ഠവര്ണേ പ്രയത്നതഃ കുര്യാദ് അവിമനാഃ ശ്രേഷ്ഠഃ സതതം സത്പഥേ സ്ഥിതഃ
മൂത്ത വർഗ്ഗത്തോടു മനസ്സിൽ വിരോധം ഇല്ലാതെ, ഉത്സാഹത്തോടെ സേവനം ചെയ്യുകയും ശ്രദ്ധാപൂർവ്വം പരിചരണം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നവൻ ഉത്തമനും സത്പഥത്തിൽ സ്ഥിരനുമാണ്.
ദേവദ്വിജാതിസത്കര്താ സര്വാതിഥ്യകൃതവ്രതഃ ഋതുകാലാഭിഗാമീ ച നിയതോ നിയതാശനഃ
ദേവന്മാരെയും ദ്വിജന്മാരെയും ആദരിക്കുകയും, എല്ലാ അതിഥികൾക്കും സേവനം വ്രതമായി സ്വീകരിക്കുകയും, ശരിയായ സമയത്ത് സമീപിക്കുകയും, നിയന്ത്രിതനും മിതഭക്ഷകനുമാണ്.
ദക്ഷഃ ശിഷ്ടജനാന്വേഷീ ശേഷാന്നകൃതഭോജനഃ വൃഥാ മാംസം ന ഭുഞ്ജീത ശൂദ്രോ വൈശ്യത്വമ് ഋച്ഛതി
കൗശലമുള്ളവൻ, ജ്ഞാനികൾക്കു സമീപം പോകുന്നവൻ, ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം മാത്രം കഴിക്കുന്നവൻ, അനാവശ്യമായി മാംസം കഴിക്കാത്തവൻ—ഇങ്ങനെയുള്ള ശൂദ്രൻ വൈശ്യനായി ഉയരുന്നു.
ഋതവാഗ് അനഹംവാദീ നിര്ദ്വംദ്വഃ സാമകോവിദഃ യജതേ നിത്യയജ്ഞൈശ് ച സ്വാധ്യായപരമഃ ശുചിഃ
സത്യവാദിയും, അഹംഭാവമില്ലാത്തവനും, ഭേദഭാവം ഇല്ലാത്തവനും, സാമഗാനത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, നിത്യയജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്യുകയും സ്വാധ്യായത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവനും ശുദ്ധനും ആകുന്നു.
ദാന്തോ ബ്രാഹ്മണസത്കര്താ സര്വവര്ണാനസൂയകഃ ഗൃഹസ്ഥവ്രതമ് ആതിഷ്ഠന് ദ്വികാലകൃതഭോജനഃ
സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ളവൻ, ബ്രാഹ്മണരെ ആദരിക്കുന്നവൻ, എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളെയും അപഹസിക്കാത്തവൻ, ഗൃഹസ്ഥവ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ, ദിവസത്തിൽ രണ്ടുതവണ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു.
ശേഷാശീ വിജിതാഹാരോ നിഷ്കാമോ നിരഹംവദഃ അഗ്നിഹോത്രമ് ഉപാസീനോ ജുഹ്വാനശ് ച യഥാവിധി
ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം മാത്രം കഴിക്കുന്നവൻ, ആഹാരം ജയിച്ചവൻ, ആഗ്രഹമില്ലാത്തവൻ, അഹംഭാവം ഇല്ലാത്തവൻ, അഗ്നിഹോത്രം നിർവഹിക്കുകയും വിധിപ്രകാരം ഹോമം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
സര്വാതിഥ്യമ് ഉപാതിഷ്ഠഞ് ശേഷാന്നകൃതഭോജനഃ ത്രേതാഗ്നിമാത്രവിഹിതം വൈശ്യോ ഭവതി ച ദ്വിജഃ
എല്ലാ അതിഥികളെ സേവിക്കുകയും ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം മാത്രം കഴിക്കുകയും, ത്രേതാഗ്നികളിൽ നിർദ്ദേശിച്ച കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്ന വൈശ്യൻ ദ്വിജനാകുന്നു.
സ വൈശ്യഃ ക്ഷത്രിയകുലേ ശുചിര് മഹതി ജായതേ സ വൈശ്യഃ ക്ഷത്രിയോ ജാതോ ജന്മപ്രഭൃതി സംസ്കൃതഃ
ഇങ്ങനെയുള്ള ശുദ്ധനായ വൈശ്യൻ മഹത്തായ ക്ഷത്രിയകുടുംബത്തിൽ ജനിക്കുന്നു; അത്തരം വൈശ്യൻ ക്ഷത്രിയനായി ജനിച്ചാൽ ജനനം മുതൽ ശുദ്ധനാണ്.
ഉപനീതോ വ്രതപരോ ദ്വിജോ ഭവതി സംസ്കൃതഃ ദദാതി യജതേ യജ്ഞൈഃ സമൃദ്ധൈര് ആപ്തദക്ഷിണൈഃ
ഉപനയനം ചെയ്ത് വ്രതങ്ങളിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവൻ ദ്വിജനായി ശുദ്ധനാകുന്നു; അവൻ ദാനം ചെയ്യുകയും, സമൃദ്ധിയുള്ള യജ്ഞങ്ങൾ യഥാവിധി നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
അധീത്യ സ്വര്ഗമ് അന്വിച്ഛംസ് ത്രേതാഗ്നിശരണഃ സദാ ആര്ദ്രഹസ്തപ്രദോ നിത്യം പ്രജാ ധര്മേണ പാലയന്
വേദപഠനം ചെയ്തവൻ സ്വർഗം ആഗ്രഹിക്കുകയും, എപ്പോഴും ത്രേതാഗ്നികളിൽ ആശ്രയം വഹിക്കുകയും, സദാ കരുണയോടെ ദാനം ചെയ്യുകയും, ജനങ്ങളെ ധർമ്മത്തോടെ സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സത്യഃ സത്യാനി കുരുതേ നിത്യം യഃ ശുദ്ധിദര്ശനഃ ധര്മദണ്ഡേന നിര്ദഗ്ധോ ധര്മകാമാര്ഥസാധകഃ
സത്യവാദി, എല്ലായ്പ്പോഴും സത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, ശുദ്ധതയെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നവൻ, ധർമ്മശാസനത്തിൽ കഠിനമായവൻ, ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവയിൽ വിജയിക്കുന്നവൻ.