അലാഭേ ന വിഷാദീ സ്യാല് ലാഭേ നൈവ ച ഹര്ഷയേത് പ്രാണയാത്രികമാത്രഃ സ്യാന് മാത്രാസങ്ഗാദ് വിനിര്ഗതഃ
ഭിക്ഷ കിട്ടിയില്ലെങ്കിൽ വിഷമിക്കരുത്; കിട്ടിയാൽ അതിൽ അതിയായ സന്തോഷം കാണിക്കരുത്. ജീവൻ നിലനിർത്താൻ മതിയാകുന്നതിൽ തൃപ്തനായി, അളവിൽ ആസക്തി ഇല്ലാതെ ഇരിക്കണം.
അതിപൂജിതലാഭാംസ് തു ജുഗുപ്സം ചൈവ സര്വതഃ അതിപൂജിതലാഭൈസ് തു യതിര് മുക്തോ ഽപി ബധ്യതേ
അധികം ആദരവും സമ്പാദ്യവും ലഭിച്ചാൽ, അവയെ എല്ലാം ഒഴിവാക്കണം; കാരണം അതിവിധ ആദരവും സമ്പാദ്യവും പോലും ഭിക്ഷുവിനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
കാമഃ ക്രോധസ് തഥാ ദര്പോ ലോഭമോഹാദയശ് ച യേ താംസ് തു ദോഷാന് പരിത്യജ്യ പരിവ്രാണ് നിര്മമോ ഭവേത്
ആസക്തി, കോപം, അഹങ്കാരം, ലോഭം, മായ തുടങ്ങിയ ദോഷങ്ങൾ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, പരിവ്രാജകൻ സ്വാർത്ഥതയില്ലാതെ ജീവിക്കും.
അഭയം സര്വസത്ത്വേഭ്യോ ദത്ത്വാ യശ് ചരതേ മഹീമ് തസ്യ ദേഹാദ് വിമുക്തസ്യ ഭയം നോത്പദ്യതേ ക്വചിത്
എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയം അകറ്റി, ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവന് ശരീരം വിട്ടശേഷം എവിടെയും ഭയം ഉണ്ടാകില്ല.
കൃത്വാഗ്നിഹോത്രം സ്വശരീരസംസ്ഥം ശാരീരമ് അഗ്നിം സ്വമുഖേ ജുഹോതി വിപ്രസ് തു ഭിക്ഷോപഗതൈര് ഹവിര്ഭിശ് ചിതാഗ്നിനാ സ വ്രജതി സ്മ ലോകാന്
സ്വന്തം ശരീരം യാഗവേദിയായി കരുതി, ഭിക്ഷയാൽ ലഭിച്ച അഹാരം ശരീരത്തിലെ അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച്, ശ്മശാനത്തിലെ അഗ്നിയിലൂടെ ആ ബ്രാഹ്മണൻ ലോകങ്ങളെ പ്രാപിക്കും.
മോക്ഷാശ്രമം യശ് ചരതേ യഥോക്തം ശുചിശ് ച സംകല്പിതബുദ്ധിയുക്തഃ അനിന്ധനം ജ്യോതിര് ഇവ പ്രശാന്തം സ ബ്രഹ്മലോകം വ്രജതി ദ്വിജാതിഃ
നിശ്ചയബുദ്ധിയോടെ, നിർമലമായി, മോക്ഷാശ്രമത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന ദ്വിജൻ, ഇന്ധനം ഇല്ലാത്ത ദീപംപോലെ ശാന്തനായി, ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും.
സര്വജ്ഞസ് ത്വം മഹാഭാഗ സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ ഭൂതം ഭവ്യം ഭവിഷ്യം ച ന തേ ഽസ്ത്യ് അവിദിതം മുനേ
നീ എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, മഹാഭാഗ്യവാൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്നവൻ; ഭൂതകാലം, വർത്തമാനം, ഭാവി — ഒന്നും നിന്നിൽ മറഞ്ഞിട്ടില്ല, മഹർഷേ.
കര്മണാ കേന വര്ണാനാമ് അധമാ ജായതേ ഗതിഃ ഉത്തമാ ച ഭവേത് കേന ബ്രൂഹി തേഷാം മഹാമതേ
ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ വർണ്ണങ്ങളിൽ ആരെങ്കിലും താഴ്ന്ന നിലയിലാകും? ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ ഉന്നതമായ സ്ഥാനം ലഭിക്കും? മഹാമതിയുള്ളവനേ, ഇതു പറയണം.
ശൂദ്രസ് തു കര്മണാ കേന ബ്രാഹ്മണത്വം ച ഗച്ഛതി ശ്രോതുമ് ഇച്ഛാമഹേ കേന ബ്രാഹ്മണഃ ശൂദ്രതാമ് ഇയാത്
ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ ശൂദ്രൻ ബ്രാഹ്മണത്വം നേടുന്നു? ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ ബ്രാഹ്മണൻ ശൂദ്രനാകുന്നു എന്ന് ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഹിമവച്ഛിഖരേ രമ്യേ നാനാധാതുവിഭൂഷിതേ നാനാദ്രുമലതാകീര്ണേ നാനാശ്ചര്യസമന്വിതേ
ഹിമാലയത്തിന്റെ മനോഹരമായ ശിഖരത്തിൽ, വിവിധ ധാതുക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, പലതരം വൃക്ഷങ്ങളും ലതകളും നിറഞ്ഞതും, അനേകം അത്ഭുതങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ സ്ഥലത്ത്,
തത്ര സ്ഥിതം മഹാദേവം ത്രിപുരഘ്നം ത്രിലോചനമ് ശൈലരാജസുതാ ദേവീ പ്രണിപത്യ സുരേശ്വരമ്
അവിടെ മഹാദേവൻ, ത്രിപുരാസുരനെ സംഹരിച്ചവൻ, മൂന്നു കണ്ണുള്ളവൻ നിലകൊണ്ടിരുന്നു; പർവതരാജന്റെ മകൾയായ ദേവി, ദേവതകളുടെ ഇശ്വരനോട് വന്ദിച്ചു.
ഇമം പ്രശ്നം പുരാ വിപ്രാ അപൃച്ഛച് ചാരുലോചനാ തദ് അഹം സംപ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണുധ്വം മമ സത്തമാഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള ദേവി പുരാതനകാലത്ത് ഈ ചോദ്യം ചോദിച്ചു; ഞാൻ ഇപ്പോൾ അതിന്റെ ഉത്തരം വിശദീകരിക്കുന്നു — ഉത്തമന്മാരേ, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
ഭഗവന് ഭഗനേത്രഘ്ന പൂഷ്ണോ ദന്തവിനാശന ദക്ഷക്രതുഹര ത്ര്യക്ഷ സംശയോ മേ മഹാന് അയമ്
ഭഗവൻ, ഭാഗന്റെ കണ്ണ് നശിപ്പിച്ചവൻ, പൂഷന്റെ പല്ല് തകർത്തവൻ, ദക്ഷയാഗം നശിപ്പിച്ചവൻ, മൂന്നു കണ്ണുള്ളവൻ, എനിക്ക് വലിയ സംശയമുണ്ട്.
ചാതുര്വര്ണ്യം ഭഗവതാ പൂര്വം സൃഷ്ടം സ്വയംഭുവാ കേന കര്മവിപാകേന വൈശ്യോ ഗച്ഛതി ശൂദ്രതാമ്
സ്വയംഭുവായ ഭഗവാൻ മുമ്പ് സൃഷ്ടിച്ച നാലു വർണ്ണങ്ങൾ; ഏത് കർമ്മഫലത്താൽ വൈശ്യൻ ശൂദ്രനാകുന്നു?
വൈശ്യോ വാ ക്ഷത്രിയഃ കേന ദ്വിജോ വാ ക്ഷത്രിയോ ഭവേത് പ്രതിലോമേ കഥം ദേവ ശക്യോ ധര്മോ നിവര്തിതുമ്
വൈശ്യൻ അല്ലെങ്കിൽ ക്ഷത്രിയൻ, ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ ദ്വിജനായ ക്ഷത്രിയനാകുന്നു? മറുവശത്ത്, ദേവാ, എങ്ങനെ ധർമ്മം മറിഞ്ഞുപോകുന്നു?
കേന വാ കര്മണാ വിപ്രഃ ശൂദ്രയോനൌ പ്രജായതേ ക്ഷത്രിയഃ ശൂദ്രതാമ് ഏതി കേന വാ കര്മണാ വിഭോ
ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ, ഭഗവൻ, ബ്രാഹ്മണൻ ശൂദ്രയോനിയിൽ ജനിക്കുന്നു? ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ ക്ഷത്രിയൻ ശൂദ്രനാകുന്നു, മഹാബലശാലിയേ?
ഏതം മേ സംശയം ദേവ വദ ഭൂതപതേ ഽനഘ ത്രയോ വര്ണാഃ പ്രകൃത്യേഹ കഥം ബ്രാഹ്മണ്യമ് ആപ്നുയുഃ
എന്റെ ഈ സംശയം നീ തീർക്കണം, പാപരഹിതനായ ഭൂതനാഥാ; ഇവിടെയുള്ള മൂന്നു വർണ്ണങ്ങൾ എങ്ങനെ സ്വാഭാവികമായി ബ്രാഹ്മണത്വം നേടുന്നു?
ബ്രാഹ്മണ്യം ദേവി ദുഷ്പ്രാപം നിസര്ഗാദ് ബ്രാഹ്മണഃ ശുഭേ ക്ഷത്രിയോ വൈശ്യശൂദ്രൌ വാ നിസര്ഗാദ് ഇതി മേ മതിഃ
ദേവി, ബ്രാഹ്മണത്വം സ്വഭാവത്തിൽ ലഭിക്കാൻ വളരെ ദുർലഭമാണ്; സ്വാഭാവികമായി ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയൻ, വൈശ്യൻ, ശൂദ്രൻ എന്നിങ്ങനെയാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
കര്മണാ ദുഷ്കൃതേനേഹ സ്ഥാനാദ് ഭ്രശ്യതി സ ദ്വിജഃ ശ്രേഷ്ഠം വര്ണമ് അനുപ്രാപ്യ തസ്മാദ് ആക്ഷിപ്യതേ പുനഃ
ഇവിടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തിയാൽ ദ്വിജൻ തന്റെ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് വീഴും; ഉന്നത വർണ്ണം നേടിയിട്ടും, വീണ്ടും അവൻ താഴേക്ക് തള്ളപ്പെടും.
സ്ഥിതോ ബ്രാഹ്മണധര്മേണ ബ്രാഹ്മണ്യമ് ഉപജീവതി ക്ഷത്രിയോ വാഥ വൈശ്യോ വാ ബ്രഹ്മഭൂയം സ ഗച്ഛതി
ബ്രാഹ്മണന്റെ ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നവൻ ബ്രാഹ്മണത്വത്തിൽ ജീവിക്കും; ക്ഷത്രിയനായാലും വൈശ്യനായാലും, അവൻ ബ്രാഹ്മണത്വം പ്രാപിക്കും.
യശ് ച വിപ്രത്വമ് ഉത്സൃജ്യ ക്ഷത്രധര്മാന് നിഷേവതേ ബ്രാഹ്മണ്യാത് സ പരിഭ്രഷ്ടഃ ക്ഷത്രയോനൌ പ്രജായതേ
യാരെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണത്വം ഉപേക്ഷിച്ച് ക്ഷത്രിയന്റെ കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുകയാണെങ്കില്, അത്തരം വ്യക്തി ബ്രാഹ്മണത്വത്തില് നിന്ന് വീണുപോകുന്നു; അവന് അടുത്ത ജന്മത്തില് ക്ഷത്രിയ കുടുംബത്തില് ജനിക്കും.
വൈശ്യകര്മ ച യോ വിപ്രോ ലോഭമോഹവ്യപാശ്രയഃ ബ്രാഹ്മണ്യം ദുര്ലഭം പ്രാപ്യ കരോത്യ് അല്പമതിഃ സദാ
ലാഭം, മായ എന്നിവയാല് പ്രേരിതനായി, ബ്രാഹ്മണന് വൈശ്യന്റെ ജോലി ചെയ്യുകയാണെങ്കില്, അത്ര അപൂര്വ്വമായ ബ്രാഹ്മണത്വം ലഭിച്ചിട്ടും, അവന് എല്ലായ്പ്പോഴും അജ്ഞാനത്തോടെയാണ് പെരുമാറുന്നത്.
സ ദ്വിജോ വൈശ്യതാമ് ഏതി വൈശ്യോ വാ ശൂദ്രതാമ് ഇയാത് സ്വധര്മാത് പ്രച്യുതോ വിപ്രസ് തതഃ ശൂദ്രത്വമ് ആപ്നുയാത്
അത്തരം ദ്വിജന് വൈശ്യനായി മാറും; വൈശ്യന് ശൂദ്രനാകാം. ബ്രാഹ്മണന് തന്റെ കര്ത്തവ്യത്തില് നിന്ന് വഴിതിരിയുമ്പോള്, അവസാനം ശൂദ്രത്വം പ്രാപിക്കും.
തത്രാസൌ നിരയം പ്രാപ്തോ വര്ണഭ്രഷ്ടോ ബഹിഷ്കൃതഃ ബ്രഹ്മലോകാത് പരിഭ്രഷ്ടഃ ശൂദ്രയോനൌ പ്രജായതേ
അവിടെ, അത്തരം വ്യക്തി നരകത്തില് വീണുപോകുന്നു; ജാതിയെ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാല് പുറത്താക്കപ്പെടുന്നു; ബ്രഹ്മലോകത്തില് നിന്ന് വീണു, ശൂദ്ര കുടുംബത്തില് ജനിക്കും.
ക്ഷത്രിയോ വാ മഹാഭാഗേ വൈശ്യോ വാ ധര്മചാരിണി സ്വാനി കര്മാണ്യ് അപാകൃത്യ ശൂദ്രകര്മ നിഷേവതേ
മഹാഭാഗേ, ഒരു ക്ഷത്രിയനും, അല്ലെങ്കില് ഒരു വൈശ്യനും, സ്വന്തം കര്മ്മങ്ങള് ഉപേക്ഷിച്ച് ശൂദ്രന്റെ ജോലി ചെയ്യുകയാണെങ്കില്—
സ്വസ്ഥാനാത് സ പരിഭ്രഷ്ടോ വര്ണസംകരതാം ഗതഃ ബ്രാഹ്മണഃ ക്ഷത്രിയോ വൈശ്യഃ ശൂദ്രത്വം യാതി താദൃശഃ
അവന് സ്വന്തം സ്ഥാനത്തില് നിന്ന് വീണുപോകുന്നു; ജാതികള് കലർന്ന അവസ്ഥയിലാകും. അത്തരം ബ്രാഹ്മണന്, ക്ഷത്രിയന്, അല്ലെങ്കില് വൈശ്യന് ശൂദ്രത്വം പ്രാപിക്കും.
യസ് തു ശൂദ്രഃ സ്വധര്മേണ ജ്ഞാനവിജ്ഞാനവാഞ് ശുചിഃ ധര്മജ്ഞോ ധര്മനിരതഃ സ ധര്മഫലമ് അശ്നുതേ
പക്ഷേ, ഒരു ശൂദ്രന് തന്റെ കര്ത്തവ്യത്തില് നിന്ന് ജ്ഞാനവും വിവേകവും ഉള്ളവനായി, ശുദ്ധനും ധര്മ്മത്തെ അറിയുന്നവനും, ധര്മ്മത്തില് ലയിച്ചവനുമാകുമ്പോള്, അവന് ധര്മ്മഫലം അനുഭവിക്കും.
ഇദം ചൈവാപരം ദേവി ബ്രഹ്മണാ സമുദാഹൃതമ് അധ്യാത്മം നൈഷ്ഠികീ സിദ്ധിര് ധര്മകാമൈര് നിഷേവ്യതേ
ദേവി, ഇതുപോലെയും മറ്റൊരു സത്യം ബ്രഹ്മാവു പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു: ആത്മീയമായ പരമസിദ്ധി ധര്മ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നവര് അന്വേഷിക്കേണ്ടതാണ്.
ഉഗ്രാന്നം ഗര്ഹിതം ദേവി ഗണാന്നം ശ്രാദ്ധസൂതകമ് ഘുഷ്ടാന്നം നൈവ ഭോക്തവ്യം ശൂദ്രാന്നം നൈവ വാ ക്വചിത്
ദേവി, കടുപ്പമുള്ളതോ, അപമാനിക്കപ്പെട്ടതോ, കൂട്ടമായി കഴിക്കുന്നതോ, ശ്രാദ്ധം അല്ലെങ്കില് സൂതകസമയത്തെ ഭക്ഷണമോ, അശുദ്ധമെന്നു പ്രഖ്യാപിച്ച ഭക്ഷണമോ, ശൂദ്രന്റെ ഭക്ഷണമോ, എവിടെയും കഴിക്കരുത്.
ശൂദ്രാന്നം ഗര്ഹിതം ദേവി സദാ ദേവൈര് മഹാത്മഭിഃ പിതാമഹമുഖോത്സൃഷ്ടം പ്രമാണമ് ഇതി മേ മതിഃ
ദേവി, ശൂദ്രന്റെ ഭക്ഷണം ദേവന്മാരും മഹാത്മാക്കളും എല്ലായ്പ്പോഴും അപമാനിക്കുന്നു; പിതാമഹന്മാരുടെ കാലം മുതല് ഇതാണ് പ്രമാണമെന്ന് ഞാന് വിശ്വസിക്കുന്നു.