ചര്മകാശകുശൈഃ കുര്യാത് പരിധാനോത്തരീയകേ തദ്വത് ത്രിഷവണം സ്നാനം ശസ്തമ് അസ്യ ദ്വിജോത്തമാഃ
ചർമ്മം, തൊലി, ദർഭാ മുതലായവ ഉപയോഗിച്ച് വസ്ത്രം ധരിക്കണം. ഉത്തമ ദ്വിജന്മാരേ, ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം സ്നാനം ചെയ്യുന്നതാണ് ഉത്തമം.
ദേവതാഭ്യര്ചനം ഹോമഃ സര്വാഭ്യാഗതപൂജനമ് ഭിക്ഷാ ബലിപ്രദാനം തു ശസ്തമ് അസ്യ പ്രശസ്യതേ
ദേവതാരാധന, ഹോമം, വീട്ടിലെത്തുന്ന എല്ലാവരെയും ആദരിക്കൽ, ഭിക്ഷയും ബലിയും നൽകൽ — ഇവയൊക്കെയാണ് അവനു ശോഭനമായത്.
വന്യസ്നേഹേന ഗാത്രാണാമ് അഭ്യങ്ഗശ് ചാപി ശസ്യതേ തപസ്യാ തസ്യ വിപ്രേന്ദ്രാഃ ശീതോഷ്ണാദിസഹിഷ്ണുതാ
ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, വന്യസ്നേഹത്തിൽ ശരീരം പുരട്ടുന്നതും, തപസ്സിന്റെ ഭാഗമായി ചൂടും തണുപ്പും സഹിക്കുന്നതും അവനു യോജിച്ചതാണ്.
യസ് ത്വ് ഏതാ നിയതശ് ചര്യാ വാനപ്രസ്ഥശ് ചരേന് മുനിഃ സ ദഹത്യ് അഗ്നിവദ് ദോഷാഞ് ജയേല് ലോകാംശ് ച ശാശ്വതാന്
ഈ നിയമങ്ങൾ സ്ഥിരതയോടെ ആചരിക്കുന്ന വാനപ്രസ്ഥമുനി, അഗ്നിപോലെ പാപങ്ങൾ ദഹിപ്പിക്കുകയും, ശാശ്വതലോകങ്ങൾ ജയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ചതുര്ഥശ് ചാശ്രമോ ഭിക്ഷോഃ പ്രോച്യതേ യോ മനീഷിഭിഃ തസ്യ സ്വരൂപം ഗദതോ ബുധ്യധ്വം മമ സത്തമാഃ
നാലാമത്തെ ആശ്രമം, ഭിക്ഷുവിന്റെ ജീവിതം, ജ്ഞാനികൾ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ഞാൻ പറയുമ്പോൾ, ഉത്തമന്മാരേ, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
പുത്രദ്രവ്യകലത്രേഷു ത്യജേത് സ്നേഹം ദ്വിജോത്തമാഃ ചതുര്ഥമ് ആശ്രമസ്ഥാനം ഗച്ഛേന് നിര്ധൂതമത്സരഃ
ഉത്തമ ദ്വിജന്മാരേ, മക്കളോടും സമ്പത്തോടും ഭാര്യയോടും ഉള്ള സ്നേഹം ഉപേക്ഷിച്ച്, അസൂയയില്ലാതെ നാലാമത്തെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് കടക്കണം.
ത്രൈവര്ണികാംസ് ത്യജേത് സര്വാന് ആരമ്ഭാന് ദ്വിജസത്തമാഃ മിത്രാദിഷു സമോ മൈത്രഃ സമസ്തേഷ്വ് ഏവ ജന്തുഷു
ഉത്തമ ദ്വിജന്മാരേ, മൂന്ന് വർണ്ണങ്ങളുടെയും എല്ലാ പ്രവർത്തികളും ഉപേക്ഷിക്കണം; സ്നേഹിയും ശത്രുവും ഒരുപോലെ കാണണം; എല്ലാ ജീവികളോടും സൗഹൃദം പുലർത്തണം.
ജരായുജാണ്ഡജാദീനാം വാങ്മനഃകര്മഭിഃ ക്വചിത് യുക്തഃ കുര്വീത ന ദ്രോഹം സര്വസങ്ഗാംശ് ച വര്ജയേത്
ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചവരെയും മുട്ടയിൽ ജനിച്ചവരെയും ഉൾപ്പെടെ, വാക്കിലും ചിന്തയിലും പ്രവർത്തിയിലും ഒരിക്കലും ദോഷം ചെയ്യരുത്; എല്ലാ ബന്ധങ്ങളും ഉപേക്ഷിക്കണം.
ഏകരാത്രസ്ഥിതിര് ഗ്രാമേ പഞ്ചരാത്രസ്ഥിതിഃ പുരേ തഥാ പ്രീതിര് ന തിര്യക്ഷു ദ്വേഷോ വാ നാസ്യ ജായതേ
ഒരു ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു രാത്രി മാത്രം, നഗരത്തിൽ അഞ്ചു രാത്രികൾ മാത്രം താമസിക്കണം; മൃഗങ്ങളോടും അന്യജീവികളോടും സ്നേഹമോ ദ്വേഷമോ വളർത്തരുത്.
പ്രാണയാത്രാനിമിത്തം ച വ്യങ്ഗാരേ ഽഭുക്തവജ്ജനേ കാലേ പ്രശസ്തവര്ണാനാം ഭിക്ഷാര്ഥീ പര്യടേദ് ഗൃഹാന്
ജീവിതം നിലനിർത്താൻ വേണ്ടിയുള്ള ഭക്ഷണം നേടാൻ, യോഗ്യമായ സമയത്ത് നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ളവരുടെ വീടുകളിൽ, ഭക്ഷണം വാങ്ങാൻ പോയാൽ, താൻ ഭക്ഷിച്ചിട്ടില്ലെന്നപോലെ തന്നെ പെരുമാറണം.
അലാഭേ ന വിഷാദീ സ്യാല് ലാഭേ നൈവ ച ഹര്ഷയേത് പ്രാണയാത്രികമാത്രഃ സ്യാന് മാത്രാസങ്ഗാദ് വിനിര്ഗതഃ
ഭിക്ഷ കിട്ടിയില്ലെങ്കിൽ വിഷമിക്കരുത്; കിട്ടിയാൽ അതിൽ അതിയായ സന്തോഷം കാണിക്കരുത്. ജീവൻ നിലനിർത്താൻ മതിയാകുന്നതിൽ തൃപ്തനായി, അളവിൽ ആസക്തി ഇല്ലാതെ ഇരിക്കണം.
അതിപൂജിതലാഭാംസ് തു ജുഗുപ്സം ചൈവ സര്വതഃ അതിപൂജിതലാഭൈസ് തു യതിര് മുക്തോ ഽപി ബധ്യതേ
അധികം ആദരവും സമ്പാദ്യവും ലഭിച്ചാൽ, അവയെ എല്ലാം ഒഴിവാക്കണം; കാരണം അതിവിധ ആദരവും സമ്പാദ്യവും പോലും ഭിക്ഷുവിനെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.
കാമഃ ക്രോധസ് തഥാ ദര്പോ ലോഭമോഹാദയശ് ച യേ താംസ് തു ദോഷാന് പരിത്യജ്യ പരിവ്രാണ് നിര്മമോ ഭവേത്
ആസക്തി, കോപം, അഹങ്കാരം, ലോഭം, മായ തുടങ്ങിയ ദോഷങ്ങൾ എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, പരിവ്രാജകൻ സ്വാർത്ഥതയില്ലാതെ ജീവിക്കും.
അഭയം സര്വസത്ത്വേഭ്യോ ദത്ത്വാ യശ് ചരതേ മഹീമ് തസ്യ ദേഹാദ് വിമുക്തസ്യ ഭയം നോത്പദ്യതേ ക്വചിത്
എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഭയം അകറ്റി, ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവന് ശരീരം വിട്ടശേഷം എവിടെയും ഭയം ഉണ്ടാകില്ല.
കൃത്വാഗ്നിഹോത്രം സ്വശരീരസംസ്ഥം ശാരീരമ് അഗ്നിം സ്വമുഖേ ജുഹോതി വിപ്രസ് തു ഭിക്ഷോപഗതൈര് ഹവിര്ഭിശ് ചിതാഗ്നിനാ സ വ്രജതി സ്മ ലോകാന്
സ്വന്തം ശരീരം യാഗവേദിയായി കരുതി, ഭിക്ഷയാൽ ലഭിച്ച അഹാരം ശരീരത്തിലെ അഗ്നിയിൽ അർപ്പിച്ച്, ശ്മശാനത്തിലെ അഗ്നിയിലൂടെ ആ ബ്രാഹ്മണൻ ലോകങ്ങളെ പ്രാപിക്കും.
മോക്ഷാശ്രമം യശ് ചരതേ യഥോക്തം ശുചിശ് ച സംകല്പിതബുദ്ധിയുക്തഃ അനിന്ധനം ജ്യോതിര് ഇവ പ്രശാന്തം സ ബ്രഹ്മലോകം വ്രജതി ദ്വിജാതിഃ
നിശ്ചയബുദ്ധിയോടെ, നിർമലമായി, മോക്ഷാശ്രമത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന ദ്വിജൻ, ഇന്ധനം ഇല്ലാത്ത ദീപംപോലെ ശാന്തനായി, ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും.
സര്വജ്ഞസ് ത്വം മഹാഭാഗ സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ ഭൂതം ഭവ്യം ഭവിഷ്യം ച ന തേ ഽസ്ത്യ് അവിദിതം മുനേ
നീ എല്ലാം അറിയുന്നവൻ, മഹാഭാഗ്യവാൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്നവൻ; ഭൂതകാലം, വർത്തമാനം, ഭാവി — ഒന്നും നിന്നിൽ മറഞ്ഞിട്ടില്ല, മഹർഷേ.
കര്മണാ കേന വര്ണാനാമ് അധമാ ജായതേ ഗതിഃ ഉത്തമാ ച ഭവേത് കേന ബ്രൂഹി തേഷാം മഹാമതേ
ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ വർണ്ണങ്ങളിൽ ആരെങ്കിലും താഴ്ന്ന നിലയിലാകും? ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ ഉന്നതമായ സ്ഥാനം ലഭിക്കും? മഹാമതിയുള്ളവനേ, ഇതു പറയണം.
ശൂദ്രസ് തു കര്മണാ കേന ബ്രാഹ്മണത്വം ച ഗച്ഛതി ശ്രോതുമ് ഇച്ഛാമഹേ കേന ബ്രാഹ്മണഃ ശൂദ്രതാമ് ഇയാത്
ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ ശൂദ്രൻ ബ്രാഹ്മണത്വം നേടുന്നു? ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ ബ്രാഹ്മണൻ ശൂദ്രനാകുന്നു എന്ന് ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഹിമവച്ഛിഖരേ രമ്യേ നാനാധാതുവിഭൂഷിതേ നാനാദ്രുമലതാകീര്ണേ നാനാശ്ചര്യസമന്വിതേ
ഹിമാലയത്തിന്റെ മനോഹരമായ ശിഖരത്തിൽ, വിവിധ ധാതുക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, പലതരം വൃക്ഷങ്ങളും ലതകളും നിറഞ്ഞതും, അനേകം അത്ഭുതങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമായ സ്ഥലത്ത്,
തത്ര സ്ഥിതം മഹാദേവം ത്രിപുരഘ്നം ത്രിലോചനമ് ശൈലരാജസുതാ ദേവീ പ്രണിപത്യ സുരേശ്വരമ്
അവിടെ മഹാദേവൻ, ത്രിപുരാസുരനെ സംഹരിച്ചവൻ, മൂന്നു കണ്ണുള്ളവൻ നിലകൊണ്ടിരുന്നു; പർവതരാജന്റെ മകൾയായ ദേവി, ദേവതകളുടെ ഇശ്വരനോട് വന്ദിച്ചു.
ഇമം പ്രശ്നം പുരാ വിപ്രാ അപൃച്ഛച് ചാരുലോചനാ തദ് അഹം സംപ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണുധ്വം മമ സത്തമാഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള ദേവി പുരാതനകാലത്ത് ഈ ചോദ്യം ചോദിച്ചു; ഞാൻ ഇപ്പോൾ അതിന്റെ ഉത്തരം വിശദീകരിക്കുന്നു — ഉത്തമന്മാരേ, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
ഭഗവന് ഭഗനേത്രഘ്ന പൂഷ്ണോ ദന്തവിനാശന ദക്ഷക്രതുഹര ത്ര്യക്ഷ സംശയോ മേ മഹാന് അയമ്
ഭഗവൻ, ഭാഗന്റെ കണ്ണ് നശിപ്പിച്ചവൻ, പൂഷന്റെ പല്ല് തകർത്തവൻ, ദക്ഷയാഗം നശിപ്പിച്ചവൻ, മൂന്നു കണ്ണുള്ളവൻ, എനിക്ക് വലിയ സംശയമുണ്ട്.
ചാതുര്വര്ണ്യം ഭഗവതാ പൂര്വം സൃഷ്ടം സ്വയംഭുവാ കേന കര്മവിപാകേന വൈശ്യോ ഗച്ഛതി ശൂദ്രതാമ്
സ്വയംഭുവായ ഭഗവാൻ മുമ്പ് സൃഷ്ടിച്ച നാലു വർണ്ണങ്ങൾ; ഏത് കർമ്മഫലത്താൽ വൈശ്യൻ ശൂദ്രനാകുന്നു?
വൈശ്യോ വാ ക്ഷത്രിയഃ കേന ദ്വിജോ വാ ക്ഷത്രിയോ ഭവേത് പ്രതിലോമേ കഥം ദേവ ശക്യോ ധര്മോ നിവര്തിതുമ്
വൈശ്യൻ അല്ലെങ്കിൽ ക്ഷത്രിയൻ, ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ ദ്വിജനായ ക്ഷത്രിയനാകുന്നു? മറുവശത്ത്, ദേവാ, എങ്ങനെ ധർമ്മം മറിഞ്ഞുപോകുന്നു?
കേന വാ കര്മണാ വിപ്രഃ ശൂദ്രയോനൌ പ്രജായതേ ക്ഷത്രിയഃ ശൂദ്രതാമ് ഏതി കേന വാ കര്മണാ വിഭോ
ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ, ഭഗവൻ, ബ്രാഹ്മണൻ ശൂദ്രയോനിയിൽ ജനിക്കുന്നു? ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ ക്ഷത്രിയൻ ശൂദ്രനാകുന്നു, മഹാബലശാലിയേ?
ഏതം മേ സംശയം ദേവ വദ ഭൂതപതേ ഽനഘ ത്രയോ വര്ണാഃ പ്രകൃത്യേഹ കഥം ബ്രാഹ്മണ്യമ് ആപ്നുയുഃ
എന്റെ ഈ സംശയം നീ തീർക്കണം, പാപരഹിതനായ ഭൂതനാഥാ; ഇവിടെയുള്ള മൂന്നു വർണ്ണങ്ങൾ എങ്ങനെ സ്വാഭാവികമായി ബ്രാഹ്മണത്വം നേടുന്നു?
ബ്രാഹ്മണ്യം ദേവി ദുഷ്പ്രാപം നിസര്ഗാദ് ബ്രാഹ്മണഃ ശുഭേ ക്ഷത്രിയോ വൈശ്യശൂദ്രൌ വാ നിസര്ഗാദ് ഇതി മേ മതിഃ
ദേവി, ബ്രാഹ്മണത്വം സ്വഭാവത്തിൽ ലഭിക്കാൻ വളരെ ദുർലഭമാണ്; സ്വാഭാവികമായി ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയൻ, വൈശ്യൻ, ശൂദ്രൻ എന്നിങ്ങനെയാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
കര്മണാ ദുഷ്കൃതേനേഹ സ്ഥാനാദ് ഭ്രശ്യതി സ ദ്വിജഃ ശ്രേഷ്ഠം വര്ണമ് അനുപ്രാപ്യ തസ്മാദ് ആക്ഷിപ്യതേ പുനഃ
ഇവിടെ ദുഷ്പ്രവൃത്തിയാൽ ദ്വിജൻ തന്റെ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് വീഴും; ഉന്നത വർണ്ണം നേടിയിട്ടും, വീണ്ടും അവൻ താഴേക്ക് തള്ളപ്പെടും.
സ്ഥിതോ ബ്രാഹ്മണധര്മേണ ബ്രാഹ്മണ്യമ് ഉപജീവതി ക്ഷത്രിയോ വാഥ വൈശ്യോ വാ ബ്രഹ്മഭൂയം സ ഗച്ഛതി
ബ്രാഹ്മണന്റെ ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നവൻ ബ്രാഹ്മണത്വത്തിൽ ജീവിക്കും; ക്ഷത്രിയനായാലും വൈശ്യനായാലും, അവൻ ബ്രാഹ്മണത്വം പ്രാപിക്കും.