ഭീമോ വിദര്ഭസ്യ സുതഃ കുന്തിസ് തസ്യാത്മജോ ഽഭവത് കുന്തേര് ധൃഷ്ടഃ സുതോ ജജ്ഞേ രണധൃഷ്ടഃ പ്രതാപവാന്
വിദർഭന്റെ മകൻ ഭീമൻ ആയിരുന്നു; ഭീമന്റെ മകൻ കുന്തി, കുന്തിയുടെ മകൻ ധൃഷ്ടൻ, യുദ്ധത്തിൽ പ്രശസ്തനായ ധൈര്യശാലിയായവൻ.
ധൃഷ്ടസ്യ ജജ്ഞിരേ ശൂരാസ് ത്രയഃ പരമധാര്മികാഃ ആവന്തശ് ച ദശാര്ഹശ് ച ബലീ വിഷഹരശ് ച സഃ
ധൃഷ്ടന് മൂന്ന് ധൈര്യശാലികളും ഉത്തമധാർമ്മികരുമായ മക്കൾ ജനിച്ചു: ആവന്തൻ, ദശാർഹൻ, ശക്തനായ വിഷഹരൻ.
ദശാര്ഹസ്യ സുതോ വ്യോമാ വ്യോമ്നോ ജീമൂത ഉച്യതേ ജീമൂതപുത്രോ വികൃതിസ് തസ്യ ഭീമരഥഃ സ്മൃതഃ
ദശാർഹന്റെ മകൻ വ്യോമൻ; വ്യോമന്റെ മകൻ ജിമൂതൻ; ജിമൂതന്റെ മകൻ വികൃതിയും വികൃതിയുടെ മകൻ ഭീമരഥനും ആയിരുന്നു.
അഥ ഭീമരഥസ്യാസീത് പുത്രോ നവരഥസ് തഥാ തസ്യ ചാസീദ് ദശരഥഃ ശകുനിസ് തസ്യ ചാത്മജഃ
അതിനുശേഷം ഭീമരഥന് നവരഥൻ എന്ന മകൻ ജനിച്ചു; നവരഥന്റെ മകൻ ദശരഥൻ; ദശരഥന്റെ മകൻ ശകുനി.
തസ്മാത് കരമ്ഭഃ കാരമ്ഭിര് ദേവരാതോ ഽഭവന് നൃപഃ ദേവക്ഷത്രോ ഽഭവത് തസ്യ വൃദ്ധക്ഷത്രോ മഹായശാഃ
അവിടെ നിന്ന് കരംബൻ ജനിച്ചു; കരംബന്റെ മകൻ രാജാവായ ദേവരാതൻ; ദേവരാതന്റെ മകൻ ദേവക്ഷത്രൻ; ദേവക്ഷത്രന്റെ മകൻ മഹാപ്രശസ്തനായ വൃദ്ധക്ഷത്രൻ.
ദേവഗര്ഭസമോ ജജ്ഞേ ദേവക്ഷത്രസ്യ നന്ദനഃ മധൂനാം വംശകൃദ് രാജാ മധുര് മധുരവാഗ് അപി
ദേവക്ഷത്രന്റെ മകൻ ദേവന്മാരെപ്പോലെയുള്ള ജനനശുദ്ധിയുള്ള മധുർ; മധുർ മധുവിന്റെ വംശം സ്ഥാപിച്ച രാജാവും മധുരമായ വാക്കുള്ളവനുമായിരുന്നു.
മധോര് ജജ്ഞേ ഽഥ വൈദര്ഭ്യാം പുരുദ്വാന് പുരുഷോത്തമഃ ഐക്ഷ്വാകീ ചാഭവദ് ഭാര്യാ മധോസ് തസ്യാം വ്യജായത
മധുരും വൈദർഭ്യയും ചേർന്ന് പുരുദ്വാൻ എന്ന പുരുഷോത്തമൻ ജനിച്ചു; മധുരിന്റെ ഭാര്യ ഐക്ഷ്വാകു വംശത്തിൽപ്പെട്ടവളായിരുന്നു, അവളിൽ നിന്ന് മകനും ജനിച്ചു.
സത്വാന് സര്വഗുണോപേതഃ സാത്വതാ കീര്തിവര്ധനഃ ഇമാം വിസൃഷ്ടിം വിജ്ഞായ ജ്യാമഘസ്യ മഹാത്മനഃ യുജ്യതേ പരമപ്രീത്യാ പ്രജാവാംശ് ച ഭവേത് സദാ
സകലഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നനായ സത്വൻ സാത്വതരുടെ കീർത്തി വർദ്ധിപ്പിച്ചു. മഹാത്മാവായ ജ്യാമഘന്റെ ഈ സൃഷ്ടി അറിയുന്നവൻ പരമാനന്ദത്തോടെ ചേർന്ന് സന്തതിയോടെ എപ്പോഴും അനുഗ്രഹിക്കപ്പെടണം.
സത്വതഃ സത്ത്വസംപന്നാന് കൌശല്യാ സുഷുവേ സുതാന് ഭാഗിനം ഭജമാനം ച ദിവ്യം ദേവാവൃധം നൃപമ്
സത്വന്റെ ഭാര്യ കൗശല്യ ഭാഗിനൻ, ഭജമാനൻ, ദിവ്യനായ ദേവാവൃദ്ധൻ, രാജാവ് എന്നിവരെ ഗുണസമ്പന്നരായി പ്രസവിച്ചു.
അന്ധകം ച മഹാബാഹും വൃഷ്ണിം ച യദുനന്ദനമ് തേഷാം വിസര്ഗാശ് ചത്വാരോ വിസ്തരേണേഹ കീര്തിതാഃ
മഹാബാഹുവായ അന്ധകൻ, യദുക്കളുടെ ആനന്ദമായ വൃഷ്ണി എന്നിവരും ജനിച്ചു; അവരുടെ നാലു വംശങ്ങൾ ഇവിടെ വിശദമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഭജമാനസ്യ സൃഞ്ജയ്യൌ ബാഹ്യകാഥോപബാഹ്യകാ ആസ്താം ഭാര്യേ തയോസ് തസ്മാജ് ജജ്ഞിരേ ബഹവഃ സുതാഃ
ഭജമാനന് രണ്ട് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: സൃഞ്ജയിയും ബാഹ്യകയും, കൂടാതെ ഉപബാഹ്യകയും; അവരിൽ നിന്ന് അനേകം മക്കൾ ജനിച്ചു.
ക്രിമിശ് ച ക്രമണശ് ചൈവ ധൃഷ്ടഃ ശൂരഃ പുരംജയഃ ഏതേ ബാഹ്യകസൃഞ്ജയ്യാം ഭജമാനാദ് വിജജ്ഞിരേ
കൃമി, ക്രമണൻ, ധൃഷ്ടൻ, ശൂരൻ, പുരംജയൻ — ഇവർ ഭജമാനനും ബാഹ്യക-സൃഞ്ജയിയിലും നിന്ന് ജനിച്ചവർ.
ആയുതാജിത് സഹസ്രാജിച് ഛതാജിത് ത്വ് അഥ ദാസകഃ ഉപബാഹ്യകസൃഞ്ജയ്യാം ഭജമാനാദ് വിജജ്ഞിരേ
ആയുതാജിത്, സഹസ്രാജിത്, ശതാജിത്, ദാസകൻ — ഇവർ ഭജമാനനും ഉപബാഹ്യക-സൃഞ്ജയിയിലും നിന്ന് ജനിച്ചു.
യജ്വാ ദേവാവൃധോ രാജാ ചചാര വിപുലം തപഃ പുത്രഃ സര്വഗുണോപേതോ മമ സ്യാദ് ഇതി നിശ്ചിതഃ
യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുകയും, രാജാവായ ദേവാവൃദ്ധൻ വലിയ തപസ്സും അനുഷ്ഠിച്ചു; തന്റെ മകൻ എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നനാകണമെന്ന് ഉറപ്പിച്ചു.
സംയുജ്യമാനസ് തപസാ പര്ണാശായാ ജലം സ്പൃശന് സദോപസ്പൃശതസ് തസ്യ ചകാര പ്രിയമ് ആപഗാ
തപസ്സിൽ ലയിച്ചവൻ ഇലകൾ മാത്രം ഭക്ഷിച്ച് ജലം സ്പർശിച്ച് സദാ ശുദ്ധി പാലിച്ചു; അങ്ങനെ ആ നദി എപ്പോഴും അവനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
ചിന്തയാഭിപരീതാ സാ ന ജഗാമൈവ നിശ്ചയമ് കല്യാണത്വാന് നരപതേസ് തസ്യ സാ നിമ്നഗോത്തമാ
ആലോചനയിൽ മുഴുകിയ അവൾ ഒരു തീരുമാനത്തിലും എത്തിച്ചേരാതെ നിന്നു; കാരണം, ആ ഉത്തമയായ നദി രാജാവിനോടു സൗഹൃദം പുലർത്തിയിരുന്നതുകൊണ്ടു.
നാധ്യഗച്ഛത് തു താം നാരീം യസ്യാമ് ഏവംവിധഃ സുതഃ ഭവേത് തസ്മാത് സ്വയം ഗത്വാ ഭവാമ്യ് അസ്യ സഹാനുഗാ
അവനിൽ നിന്നു ഇങ്ങനെയൊരു പുത്രൻ ജനിക്കും വിധത്തിൽ യോജ്യമായ സ്ത്രീയെ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാതെ, അതിനാൽ ഞാൻ തന്നെ അവന്റെ കൂടെ പോകാനും കൂട്ടുകാരിയാവാനും തീരുമാനിച്ചു.
അഥ ഭൂത്വാ കുമാരീ സാ ബിഭ്രതീ പരമം വപുഃ വരയാമ് ആസ നൃപതിം താമ് ഇയേഷ ച സ പ്രഭുഃ
അപ്പോൾ അവൾ ഒരു കന്യകയായി, അത്യന്തം മനോഹരമായ രൂപം ധരിച്ച്, രാജാവിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തു; ആ പ്രഭുവും അവളെ ആഗ്രഹിച്ചു.
തസ്യാമ് ആധത്ത ഗര്ഭം സ തേജസ്വിനമ് ഉദാരധീഃ അഥ സാ ദശമേ മാസി സുഷുവേ സരിതാം വരാ
അവളിൽ ആ മഹാത്മാവ് പ്രകാശമുള്ള ഗർഭം സ്ഥാപിച്ചു; പത്താം മാസത്തിൽ നദികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയായ അവൾ ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു.
പുത്രം സര്വഗുണോപേതം ബഭ്രും ദേവാവൃധം ദ്വിജാഃ അത്ര വംശേ പുരാണജ്ഞാ ഗായന്തീതി പരിശ്രുതമ്
അവൾ സർവ്വഗുണസമ്പന്നനായ ബഭ്രുവും ദേവാവൃദ്ധനും എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു; ഈ വംശത്തിൽ പുരാതനജ്ഞർ ഇങ്ങനെ പാടുന്നതായി പ്രശസ്തമാണ്.
ഗുണാന് ദേവാവൃധസ്യാപി കീര്തയന്തോ മഹാത്മനഃ യഥൈവാഗ്രേ തഥാ ദൂരാത് പശ്യാമസ് താവദ് അന്തികാത്
ദേവാവൃദ്ധന്റെ മഹാത്മാവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഇപ്പോഴും മഹത്വത്തോടെ പാടപ്പെടുന്നു; മുമ്പ് ദൂരത്ത് നിന്നു കണ്ടതുപോലെ ഇപ്പോഴും അടുത്ത് നിന്ന് കാണുന്നു.
ബഭ്രുഃ ശ്രേഷ്ഠോ മനുഷ്യാണാം ദേവൈര് ദേവാവൃധഃ സമഃ ഷഷ്ടിശ് ച ഷട് ച പുരുഷാഃ സഹസ്രാണി ച സപ്ത ച
മനുഷ്യരിൽ ബഭ്രു ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു; ദേവാവൃദ്ധൻ ദേവന്മാരോട് തുല്യനായിരുന്നു; അറുപത്താറായിരത്തി ഏഴു പുരുഷന്മാർ,
ഏതേ ഽമൃതത്വം പ്രാപ്താ വൈ ബഭ്രോര് ദേവാവൃധാദ് അപി യജ്വാ ദാനപതിര് ധീമാന് ബ്രഹ്മണ്യഃ സുദൃഢായുധഃ
ഇവരൊക്കെയും ബഭ്രുവിനെയും ദേവാവൃദ്ധനെയുംക്കാൾ കൂടുതൽ അമൃതത്വം നേടി; യാഗങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവർ, ദാനശീലികൾ, ധീരന്മാർ, ബ്രഹ്മണ്യന്മാർ, ഉറച്ച ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ളവർ.
തസ്യാന്വവായഃ സുമഹാന് ഭോജാ യേ സാര്തികാവതാഃ അന്ധകാത് കാശ്യദുഹിതാ ചതുരോ ഽലഭതാത്മജാന്
അവന്റെ വലിയ വംശം ഭോജന്മാരായിരുന്നു, സാർതികന്മാരും കൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു; അന്ധകൻ കാശ്യയുടെ മകളിൽ നിന്ന് നാലു പുത്രന്മാരെ ലഭിച്ചു.
കുകുരം ഭജമാനം ച സസകം ബലബര്ഹിഷമ് കുകുരസ്യ സുതോ വൃഷ്ടിര് വൃഷ്ടേസ് തു തനയസ് തഥാ
കുകുരൻ, ഭജമാനൻ, ശശകൻ, ബലബർഹിഷൻ; കുകുരന്റെ പുത്രൻ വൃഷ്ടി, വൃഷ്ടിക്കും ഒരു പുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കപോതരോമാ തസ്യാഥ തിലിരിസ് തനയോ ഽഭവത് ജജ്ഞേ പുനര് വസുസ് തസ്മാദ് അഭിജിച് ച പുനര് വസോഃ
കപോതരോമൻ അവന്റെ പുത്രനായി ജനിച്ചു; പിന്നെ തിലിരി ജനിച്ചു; അവനിൽ നിന്ന് പുനർവസു, പുനർവസുവിൽ നിന്ന് അഭിജിത് ജനിച്ചു.
തഥാ വൈ പുത്രമിഥുനം ബഭൂവാഭിജിതഃ കില ആഹുകഃ ശ്രാഹുകശ് ചൈവ ഖ്യാതൌ ഖ്യാതിമതാം വരൌ
അഭിജിതിന് ഇരട്ടപ്പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി; ആഹുകനും ശ്രാഹുകനും, ഇരുവരും പ്രശസ്തരായ മഹാത്മാക്കളായിരുന്നു.
ഇമാം ചോദാഹരന്ത്യ് അത്ര ഗാഥാം പ്രതി തമ് ആഹുകമ് ശ്വേതേന പരിവാരേണ കിശോരപ്രതിമോ മഹാന്
ആ ആഹുകനെ കുറിച്ച് ഇവിടെയൊരു ഗാഥ പാടപ്പെടുന്നു: 'ശ്വേതരൂപത്തിലുള്ള കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം, യുവാവിനോട് സമമായ മഹാൻ'.
അശീതിവര്മണാ യുക്ത ആഹുകഃ പ്രഥമം വ്രജേത് നാപുത്രവാന് നാശതദോ നാസഹസ്രശതായുഷഃ
എൺപത് കവർച്ചകളുമായി ആഹുകൻ ആദ്യം പോകണം; പുത്രന്മാർ ഇല്ലാത്തവനും, നൂറ് വയസ്സില്ലാത്തവനും, ആയിരം വയസ്സുള്ളവനും പോകരുത്.
നാശുദ്ധകര്മാ നായജ്വാ യോ ഭോജമ് അഭിതോ വ്രജേത് പൂര്വസ്യാം ദിശി നാഗാനാം ഭോജസ്യ പ്രയയുഃ കില
ശുദ്ധമായ പ്രവൃത്തിയില്ലാത്തവനും, യാഗങ്ങൾ ചെയ്യാത്തവനും ഭോജനടുത്തേക്ക് പോകരുത്; കിഴക്കൻ ദിശയിൽ നാഗന്മാർ ഭോജന്റെ അടുക്കൽ പോയതാണെന്ന് പറയുന്നു.