ജന്മാന്തരസഹസ്രേഷു മാനുഷ്യം പ്രാപ്യ ദുര്ലഭമ് യോ ഹി നാചരതേ ധര്മം ഭവേത് സ ഖലു വഞ്ചിതഃ
ആയിരക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങള്ക്കു ശേഷം അപൂര്വ്വമായ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചിട്ടും, ആരെങ്കിലും ധര്മം ആചരിക്കാതിരിക്കുകയാണെങ്കില്, അവന് നിസ്സംശയം വഞ്ചിതനാണ്.
കുത്സിതാ യേ ദരിദ്രാശ് ച വിരൂപാ വ്യാധിതാസ് തഥാ പരപ്രേഷ്യാശ് ച മൂര്ഖാശ് ച ജ്ഞേയാ ധര്മവിവര്ജിതാഃ
അവമാനിതരും ദരിദ്രരും രൂപഹീനരും രോഗികളുമാണ്, മറ്റുള്ളവരുടെ അടിമകളും അജ്ഞന്മാരുമാണ്, ഇവരെല്ലാം ധര്മരഹിതരാണെന്ന് അറിയണം.
യേ ഹി ദീര്ഘായുഷഃ ശൂരാഃ പണ്ഡിതാ ഭോഗിനോ ഽര്ഥിനഃ അരോഗാ രൂപവന്തശ് ച തൈസ് തു ധര്മഃ പുരാ കൃതഃ
ദീർഘായുസ്സുള്ളവരും വീരന്മാരും പണ്ഡിതന്മാരും സമ്പന്നരും ധനികരും ആരോഗ്യവാന്മാരും സുന്ദരന്മാരുമാണ്, ഇവര് മുന്പ് ധര്മം ആചരിച്ചവരാണ്.
ഏവം ധര്മരതാ വിപ്രാ ഗച്ഛന്തി ഗതിമ് ഉത്തമാമ് അധര്മം സേവമാനാസ് തു തിര്യഗ്യോനിം വ്രജന്തി തേ
ഇങ്ങനെ, ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ധര്മത്തില് ആസ്വാദനം കാണുന്നവര് ഉന്നതമായ ഗതി നേടുന്നു. അധര്മം ആചരിക്കുന്നവര് മൃഗജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു.
യേ നരാ നരകധ്വംസിവാസുദേവമ് അനുവ്രതാഃ തേ സ്വപ്നേ ഽപി ന പശ്യന്തി യമം വാ നരകാണി വാ
നരകത്തെ നശിപ്പിക്കുന്ന വാസുദേവനില് ഭക്തിയുള്ള പുരുഷന്മാര് സ്വപ്നത്തിലും യമനെയും നരകങ്ങളെയും കാണുന്നില്ല.
അനാദിനിധനം ദേവം ദൈത്യദാനവദാരണമ് യേ നമന്തി നരാ നിത്യം നഹി പശ്യന്തി തേ യമമ്
ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത ദൈവത്തെയും, ദൈത്യന്മാരെയും ദാനവന്മാരെയും സംഹരിക്കുന്നവനെയും, ആരെങ്കിലും എപ്പോഴും നമസ്കരിച്ചാല്, അവര് യമനെ കാണുന്നില്ല.
കര്മണാ മനസാ വാചാ യേ ഽച്യുതം ശരണം ഗതാഃ ന സമര്ഥോ യമസ് തേഷാം തേ മുക്തിഫലഭാഗിനഃ
കൃത്യങ്ങളാലും മനസ്സാലും വാക്കാലും അച്യുതനില് ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവരെ യമന് എങ്ങനെങ്കിലും ബാധിക്കാനാവില്ല; അവര്ക്ക് മോക്ഷഫലം ലഭിക്കും.
യേ ജനാ ജഗതാം നാഥം നിത്യം നാരായണം ദ്വിജാഃ നമന്തി നഹി തേ വിഷ്ണോഃ സ്ഥാനാദ് അന്യത്ര ഗാമിനഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ലോകങ്ങളുടെ നാഥനായ നാരായണനെ എപ്പോഴും നമസ്കരിക്കുന്നവര് വിഷ്ണുവിന്റെ സ്ഥലം ഒഴികെ മറ്റൊരിടത്തും പോകുന്നില്ല.
ന തേ ദൂതാന് ന തന് മാര്ഗം ന യമം ന ച താം പുരീമ് പ്രണമ്യ വിഷ്ണും പശ്യന്തി നരകാണി കഥംചന
അവര് ദൂതന്മാരെയും ആ വഴിയെയും യമനെയും ആ നഗരത്തെയും കാണുന്നില്ല; വിഷ്ണുവിനെ നമസ്കരിച്ചവര്ക്ക് എങ്ങനെയും നരകങ്ങള് കാണേണ്ടി വരില്ല.
കൃത്വാപി ബഹുശഃ പാപം നരാ മോഹസമന്വിതാഃ ന യാന്തി നരകം നത്വാ സര്വപാപഹരം ഹരിമ്
മോഹം മൂലം പലതവണ പാപം ചെയ്തവരും, എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്ന ഹരിയെ നമസ്കരിച്ചാല് നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നില്ല.
ശാഠ്യേനാപി നരാ നിത്യം യേ സ്മരന്തി ജനാര്ദനമ് തേ ഽപി യാന്തി തനും ത്യക്ത്വാ വിഷ്ണുലോകമ് അനാമയമ്
ചതിയോടെങ്കിലും, ആരെങ്കിലും എല്ലായ്പ്പോഴും ജനാർദ്ദനനെ ഓർത്താൽ, അവർ ഈ ശരീരം വിട്ടുപോകുമ്പോൾ വിഷ്ണുവിന്റെ ദോഷരഹിതമായ ലോകത്തേക്ക് എത്തുന്നു.
അത്യന്തക്രോധസക്തോ ഽപി കദാചിത് കീര്തയേദ് ധരിമ് സോ ഽപി ദോഷക്ഷയാന് മുക്തിം ലഭേച് ചേദിപതിര് യഥാ
വളരെ കോപം പിടിച്ചവൻ പോലും, ഒരിക്കൽ എങ്കിലും ഹരിയെ സ്തുതിച്ചാൽ, അവന്റെ പാപങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, ദേവേന്ദ്രൻ പോലെ മോക്ഷം ലഭിക്കും.
ശ്രുത്വൈവം യമമാര്ഗം തേ നരകേഷു ച യാതനാമ് പപ്രച്ഛുശ് ച പുനര് വ്യാസം സംശയം മുനിസത്തമാഃ
യമന്റെ വഴി, നരകത്തിലെ യാതനകൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് കേട്ടശേഷം, മഹർഷിമാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ വീണ്ടും വ്യാസനോടു സംശയം ചോദിച്ചു.
ഭഗവന് സര്വധര്മജ്ഞ സര്വശാസ്ത്രവിശാരദ മര്ത്യസ്യ കഃ സഹായോ വൈ പിതാ മാതാ സുതോ ഗുരുഃ
സകല ധർമ്മങ്ങളും അറിയുന്നവനും, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനുമായ ഭഗവനേ, മനുഷ്യന് സത്യത്തിൽ കൂട്ടുകാരൻ ആരാണ്—അച്ഛൻ, അമ്മ, മകൻ, ഗുരു?
ജ്ഞാതിസംബന്ധിവര്ഗശ് ച മിത്രവര്ഗസ് തഥൈവ ച ഗൃഹം ശരീരമ് ഉത്സൃജ്യ കാഷ്ഠലോഷ്ടസമം ജനാഃ ഗച്ഛന്ത്യ് അമുത്ര ലോകേ വൈ കശ് ച താന് അനുഗച്ഛതി
ബന്ധുക്കളുടെയും സ്നേഹിതരുടെയും കൂട്ടം, വീടും ശരീരവും ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, അവ കട്ടയും മണ്ണുപോലെയായി, അവരിൽ ആരാണ് ആ മനുഷ്യനെ മറ്റുള്ള ലോകത്തേക്ക് അനുഗമിക്കുന്നത്?
ഏകഃ പ്രസൂയതേ വിപ്രാ ഏക ഏവ ഹി നശ്യതി ഏകസ് തരതി ദുര്ഗാണി ഗച്ഛത്യ് ഏകസ് തു ദുര്ഗതിമ്
ഒറ്റയ്ക്കാണ് ജനനം, ഒറ്റയ്ക്കാണ് മരണം, ഒറ്റയ്ക്കാണ് കഷ്ടങ്ങൾ കടക്കുന്നത്, ഒറ്റയ്ക്കാണ് ദുർഗതിയിലേക്കും പോകുന്നത്.
അസഹായഃ പിതാ മാതാ തഥാ ഭ്രാതാ സുതോ ഗുരുഃ ജ്ഞാതിസംബന്ധിവര്ഗശ് ച മിത്രവര്ഗസ് തഥൈവ ച
അച്ഛൻ, അമ്മ, സഹോദരൻ, മകൻ, ഗുരു, ബന്ധുക്കളുടെയും സ്നേഹിതരുടെയും കൂട്ടം—ഇവരൊക്കെയും ഒറ്റയ്ക്കാണ്.
മൃതം ശരീരമ് ഉത്സൃജ്യ കാഷ്ഠലോഷ്ടസമം ജനാഃ മുഹൂര്തമ് ഇവ രോദിത്വാ തതോ യാന്തി പരാങ്മുഖാഃ
മരിച്ച ശരീരം, കട്ടയോ മണ്ണുപോലെയായി ഉപേക്ഷിച്ചശേഷം, ആളുകൾ ഒരു നിമിഷം കരയുകയും പിന്നെ തിരിഞ്ഞ് പോകുകയും ചെയ്യുന്നു.
തൈസ് തച് ഛരീരമ് ഉത്സൃഷ്ടം ധര്മ ഏകോ ഽനുഗച്ഛതി തസ്മാദ് ധര്മഃ സഹായശ് ച സേവിതവ്യഃ സദാ നൃഭിഃ
അവർ ആ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, ഒരേ ധർമ്മം മാത്രമാണ് അനുഗമിക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ട്, മനുഷ്യർക്ക് കൂട്ടുകാരനായി എപ്പോഴും ധർമ്മം മാത്രം പിന്തുടരേണ്ടതാണ്.
പ്രാണീ ധര്മസമായുക്തോ ഗച്ഛേത് സ്വര്ഗഗതിം പരാമ് തഥൈവാധര്മസംയുക്തോ നരകം ചോപപദ്യതേ
ധർമ്മം ഉള്ള ജീവി ഉത്തമമായ സ്വർഗ്ഗമാർഗ്ഗം നേടുന്നു; അതുപോലെ അധർമ്മം ഉള്ളവൻ നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
തസ്മാത് പാപാഗതൈര് അര്ഥൈര് നാനുരജ്യേത പണ്ഡിതഃ ധര്മ ഏകോ മനുഷ്യാണാം സഹായഃ പരികീര്തിതഃ
അതിനാൽ, പാപംകൊണ്ട് ലഭിച്ച സമ്പത്തോട് പണ്ഡിതൻ ആസക്തനാകരുത്; മനുഷ്യർക്കു കൂട്ടുകാരനായി ധർമ്മം മാത്രം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ലോഭാന് മോഹാദ് അനുക്രോശാദ് ഭയാദ് വാഥ ബഹുശ്രുതഃ നരഃ കരോത്യ് അകാര്യാണി പരാര്ഥേ ലോഭമോഹിതഃ
ലാഭം, മായ, കാരുണ്യം, ഭയം എന്നിവകൊണ്ടും, വളരെ പഠിച്ചവൻ പോലും, മറ്റൊരാളുടെ കാര്യത്തിൽ ആസക്തനായി തെറ്റായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നു.
ധര്മശ് ചാര്ഥശ് ച കാമശ് ച ത്രിതയം ജീവതഃ ഫലമ് ഏതത് ത്രയമ് അവാപ്തവ്യമ് അധര്മപരിവര്ജിതമ്
ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം—ഈ മൂന്നു ജീവിക്കുന്നവർക്കുള്ള ഫലങ്ങളാണ്; അധർമ്മം ഒഴിവാക്കി ഇവ മൂന്നു നേടേണ്ടതാണ്.
ശ്രുതം ഭഗവതോ വാക്യം ധര്മയുക്തം പരം ഹിതമ് ശരീരനിചയം ജ്ഞാതും ബുദ്ധിര് നോ ഽത്ര പ്രജായതേ
ഭഗവാന്റെ ധർമ്മപൂർണ്ണമായ ഉത്തമ വാക്കുകൾ കേട്ടിട്ടും, ശരീരങ്ങളുടെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കാൻ ബുദ്ധി ഇവിടെ ഉണരുന്നില്ല.
മൃതം ശരീരം ഹി നൃണാം സൂക്ഷ്മമ് അവ്യക്തതാം ഗതമ് അചക്ഷുര്വിഷയം പ്രാപ്തം കഥം ധര്മോ ഽനുഗച്ഛതി
മരിച്ചവരുടെ ശരീരം സൂക്ഷ്മവും അദൃശ്യവുമാകുമ്പോൾ, കണ്ണുകൾക്കപ്പുറത്തായപ്പോൾ, എങ്ങനെ ധർമ്മം അതിനെ അനുഗമിക്കുന്നു?
പൃഥിവീ വായുര് ആകാശമ് ആപോ ജ്യോതിര് മനോന്തരമ് ബുദ്ധിര് ആത്മാ ച സഹിതാ ധര്മം പശ്യന്തി നിത്യദാ
ഭൂമി, വായു, ആകാശം, ജലം, അഗ്നി, മനസ്സ്, ബുദ്ധി, ആത്മാവ്—ഇവ ഒത്തുചേർന്ന് എപ്പോഴും ധർമ്മം കാണുന്നു.
പ്രാണിനാമ് ഇഹ സര്വേഷാം സാക്ഷിഭൂതാ ദിവാനിശമ് ഏതൈശ് ച സഹ ധര്മോ ഹി തം ജീവമ് അനുഗച്ഛതി
ഇവയെല്ലാം ജീവികൾക്കു പകൽ രാത്രിയും സാക്ഷികളാണ്; ഇവയോടൊപ്പം ധർമ്മം ആ ജീവിയെ പിന്തുടരുന്നു.
ത്വഗ് അസ്ഥി മാംസം ശുക്രം ച ശോണിതം ച ദ്വിജോത്തമാഃ ശരീരം വര്ജയന്ത്യ് ഏതേ ജീവിതേന വിവര്ജിതമ്
ത്വക്ക്, അസ്ഥി, മാംസം, വീര്യം, രക്തം—മഹർഷിമാരേ, ജീവൻ വിട്ടശേഷം ഇവ ശരീരത്തെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
തതോ ധര്മസമായുക്തഃ സ ജീവഃ സുഖമ് ഏധതേ ഇഹലോകേ പരേ ചൈവ കിം ഭൂയഃ കഥയാമി വഃ
അതിനുശേഷം ധർമ്മം പാലിക്കുന്ന ആ ജീവൻ ഈ ലോകത്തും മറുവലോകത്തും സന്തോഷത്തോടെ വളരുന്നു. ഇതിലും കൂടുതൽ ഞാൻ പറയേണ്ടതുണ്ടോ?
തദ് ദര്ശിതം ഭഗവതാ യഥാ ധര്മോ ഽനുഗച്ഛതി ഏതത് തു ജ്ഞാതുമ് ഇച്ഛാമഃ കഥം രേതഃ പ്രവര്തതേ
ഭഗവാൻ നമ്മെ കാണിച്ചുതന്നത്, എങ്ങനെ ധർമ്മം അനുഗമിക്കുന്നു എന്ന്. എന്നാൽ, ഈ വിത്ത് എങ്ങനെ സഞ്ചരിക്കുന്നു എന്ന് അറിയാൻ ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.