കിരീടിനോ ലമ്ബശിഖാഃ കമ്ബുഗ്രീവാഃ സുവര്ചസഃ നാനാവേശധരാ ദൈത്യാ നാനാമാല്യാനുലേപനാഃ
കിരീടം ധരിച്ചും നീണ്ട ജടയുമായി ശംഖംപോലെയുള്ള കഴുത്തോടെ പ്രകാശം നിറഞ്ഞും വിവിധ വസ്ത്രങ്ങൾ അണിഞ്ഞും പലതരം പുഷ്പമാലകളും സുഗന്ധങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച ദൈത്യന്മാരുമുണ്ടായിരുന്നു.
സ്വാന്യ് ആയുധാനി സംഗൃഹ്യ പ്രദീപ്താനി ച തേജസാ ക്രമമാണം ഹൃഷീകേശമ് ഉപാവര്തന്ത സര്വശഃ
തങ്ങളുടെ ആയുധങ്ങൾ എടുത്ത് തേജസ്സോടെ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട്, എല്ലാവരും മുന്നോട്ട് പോവുന്ന ഹൃഷീകേശനോടു ചേർന്ന് സമീപിച്ചു.
പ്രമഥ്യ സര്വാന് ദൈതേയാന് പാദഹസ്തതലൈര് വിഭുഃ രൂപം കൃത്വാ മഹാഭീമം ജഹാരാശു സ മേദിനീമ്
ശക്തനായവൻ കൈകളും കാലുകളും ഉപയോഗിച്ച് എല്ലാ ദൈത്യന്മാരെയും തകർത്തു, ഭയാനകമായ രൂപം ധരിച്ച് ഭൂമിയെ വേഗത്തിൽ പിടിച്ചെടുത്തു.
തസ്യ വിക്രമതോ ഭൂമിം ചന്ദ്രാദിത്യൌ സ്തനാന്തരേ നഭഃ പ്രക്രമമാണസ്യ നാഭ്യാം കില തഥാ സ്ഥിതൌ
അവൻ ഭൂമിയിൽ നടന്ന് മുന്നോട്ട് പോവുമ്പോൾ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും അവന്റെ മുലക്കിടയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു; ആകാശത്തിലൂടെ ചെന്ന് മുന്നേറുമ്പോൾ അവയുടെ സ്ഥാനം നാഭിയിലായിരുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.
പരമ് ആക്രമമാണസ്യ ജാനുദേശേ വ്യവസ്ഥിതൌ വിഷ്ണോര് അമിതവീര്യസ്യ വദന്ത്യ് ഏവം ദ്വിജാതയഃ
അവൻ പരമമായ കാൽവയ്പ്പ് എടുത്തപ്പോൾ, വിഷ്ണുവിന്റെ അതിമഹത്തായ ശക്തിയിൽ, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും അവന്റെ മുട്ടിനരികിലായിരുന്നു എന്ന് ദ്വിജന്മാർ പറയുന്നു.
ഹൃത്വാ സ മേദിനീം കൃത്സ്നാം ഹത്വാ ചാസുരപുംഗവാന് ദദൌ ശക്രായ വസുധാം വിഷ്ണുര് ബലവതാം വരഃ
ഭൂമിയെ മുഴുവനും പിടിച്ചെടുത്ത് പ്രധാന അസുരന്മാരെ കൊല്ലുകയും, ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിഷ്ണു ഭൂമിയെ ഇന്ദ്രനു സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഏഷ വോ വാമനോ നാമ പ്രാദുര്ഭാവോ മഹാത്മനഃ വേദവിദ്ഭിര് ദ്വിജൈര് ഏതത് കഥ്യതേ വൈഷ്ണവം യശഃ
ഇതാണ് വാമനൻ എന്ന മഹാത്മാവിന്റെ അവതാരം; വേദങ്ങൾ അറിയുന്ന ദ്വിജന്മാർ ഇതിനെ വിഷ്ണുവിന്റെ മഹത്വം എന്നുപറയുന്നു.
ഭൂയോ ഭൂതാത്മനോ വിഷ്ണോഃ പ്രാദുര്ഭാവോ മഹാത്മനഃ ദത്താത്രേയ ഇതി ഖ്യാതഃ ക്ഷമയാ പരയാ യുതഃ
വീണ്ടും, ഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മാവായ വിഷ്ണുവിന്റെ മഹാത്മാവിന്റെ അവതാരമായ ദത്താത്രേയൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നവൻ പരമക്ഷമയോടെ ജനിച്ചു.
തേന നഷ്ടേഷു വേദേഷു പ്രക്രിയാസു മഖേഷു ച ചാതുര്വര്ണ്യേ ച സംകീര്ണേ ധര്മേ ശിഥിലതാം ഗതേ
വേദങ്ങളും യാഗങ്ങളും ചടങ്ങുകളും നഷ്ടമായപ്പോൾ, നാലു വർണ്ണങ്ങളും കലങ്ങിയപ്പോൾ, ധർമ്മം ദുർബലമായപ്പോൾ,
അതിവര്ധതി ചാധര്മേ സത്യേ നഷ്ടേ ഽനൃതേ സ്ഥിതേ പ്രജാസു ശീര്യമാണാസു ധര്മേ ചാകുലതാം ഗതേ
അധർമ്മം അതിയായി വളർന്നപ്പോൾ, സത്യം നഷ്ടമായി അസത്യം നിലനിന്നപ്പോൾ, ജനങ്ങൾ ക്ഷയിച്ചു ധർമ്മം അശാന്തിയായി മാറിയപ്പോൾ,
സയജ്ഞാഃ സക്രിയാ വേദാഃ പ്രത്യാനീതാ ഹി തേന വൈ ചാതുര്വര്ണ്യമ് അസംകീര്ണം കൃതം തേന മഹാത്മനാ
അവൻ യാഗങ്ങളോടുകൂടിയ വേദങ്ങൾ വീണ്ടും സ്ഥാപിച്ചു, കലഹമില്ലാത്ത നാലു വർണ്ണ വ്യവസ്ഥയും പുനഃസ്ഥാപിച്ചു, ആ മഹാത്മാവ്.
തേന ഹൈഹയരാജസ്യ കാര്തവീര്യസ്യ ധീമതഃ വരദേന വരോ ദത്തോ ദത്താത്രേയേണ ധീമതാ
ഹൈഹയ രാജാവായ ബുദ്ധിമാനായ കാർതവീര്യർക്കു ദത്താത്രേയൻ അനുഗ്രഹമായി ഒരു വരം നൽകി.
ഏതദ് ബാഹുദ്വയം യത് തേ തത് തേ മമ കൃതേ നൃപ ശതാനി ദശ ബാഹൂനാം ഭവിഷ്യന്തി ന സംശയഃ
രാജാവേ, നിന്റെ ഈ രണ്ടു കൈകൾ എന്റെ കാരണമായി പത്തു നൂറ്റി കൈകളായി മാറും, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
പാലയിഷ്യസി കൃത്സ്നാം ച വസുധാം വസുധേശ്വര ദുര്നിരീക്ഷ്യോ ഽരിവൃന്ദാനാം യുദ്ധസ്ഥശ് ച ഭവിഷ്യസി
ഭൂമിയെ മുഴുവനും സംരക്ഷിക്കും, ഭൂമിയുടെ അധിപതിയായ നീ ശത്രുക്കൾക്കു കാണാൻ കഴിയാത്തവനാകും, യുദ്ധത്തിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കും.
ഏഷ വോ വൈഷ്ണവഃ ശ്രീമാന് പ്രാദുര്ഭാവോ ഽദ്ഭുതഃ ശുഭഃ ഭൂയശ് ച ജാമദഗ്ന്യോ ഽയം പ്രാദുര്ഭാവോ മഹാത്മനഃ
ഇതാണ് നിങ്ങൾക്കായി വിഷ്ണുവിന്റെ മഹത്വവും അത്ഭുതകരവും ശുഭകരവുമായ അവതാരം; വീണ്ടും, ഇതാണ് മഹാത്മാവായ ജാമദഗ്ന്യന്റെ അവതാരം.
യത്ര ബാഹുസഹസ്രേണ ദ്വിഷതാം ദുര്ജയം രണേ രാമോ ഽര്ജുനമ് അനീകസ്ഥം ജഘാന നൃപതിം പ്രഭുഃ
അവിടെയാണ് ആയിരം കൈകളോടെ രാമൻ, അജയ്യനായ രാജാവായ അർജുനനെ യുദ്ധത്തിൽ സൈന്യത്തിനകത്ത് വധിച്ചത്.
രഥസ്ഥം പാര്ഥിവം രാമഃ പാതയിത്വാര്ജുനം ഭുവി ധര്ഷയിത്വാര്ജുനം രാമഃ ക്രോശമാനം ച മേഘവത്
രഥത്തിൽ ഇരുന്ന രാജാവിനെ രാമൻ നിലത്തേക്ക് വീഴ്ത്തി അർജുനനെ കീഴടക്കി, ഇടിമുഴക്കത്തെപ്പോലെ ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചു.
കൃത്സ്നം ബാഹുസഹസ്രം ച ചിച്ഛേദ ഭൃഗുനന്ദനഃ പരശ്വധേന ദീപ്തേന ജ്ഞാതിഭിഃ സഹിതസ്യ വൈ
ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രൻ തന്റെ ജ്വലിക്കുന്ന പരശുവാൽ ആയിരം കൈകളുള്ളവരെയും അവരുടെ ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം മുഴുവനായി വെട്ടി വീഴ്ത്തി.
കീര്ണാ ക്ഷത്രിയകോടീഭിര് മേരുമന്ദരഭൂഷണാ ത്രിഃ സപ്തകൃത്വഃ പൃഥിവീ തേന നിഃക്ഷത്രിയാ കൃതാ
മേരു, മന്ദര എന്നീ പർവതങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഭൂമി അനേകം ക്ഷത്രിയന്മാരാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു; എന്നാൽ അവൻ ഭൂമിയെ ഏഴു തവണ മൂന്ന് പ്രാവശ്യം ക്ഷത്രിയരില്ലാത്തതാക്കി.
കൃത്വാ നിഃക്ഷത്രിയാം ചൈനാം ഭാര്ഗവഃ സുമഹായശാഃ സര്വപാപവിനാശായ വാജിമേധേന ചേഷ്ടവാന്
ഭൂമിയെ ക്ഷത്രിയരില്ലാത്തതാക്കി, മഹാപ്രശസ്തനായ ഭാർഗവൻ എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും നാശം വരുത്താൻ അശ്വമെധ യാഗം നടത്തി.
യസ്മിന് യജ്ഞേ മഹാദാനേ ദക്ഷിണാം ഭൃഗുനന്ദനഃ മാരീചായ ദദൌ പ്രീതഃ കശ്യപായ വസുംധരാമ്
ആ മഹായാഗത്തിൽ, മഹാദാനത്തിനിടയിൽ, ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രൻ സന്തോഷത്തോടെ മാരീചന് ദാനം നൽകി, കശ്യപന് ഭൂമിയെ തന്നെ സമ്മാനിച്ചു.
വാരണാംസ് തുരഗാഞ് ശുഭ്രാന് രഥാംശ് ച രഥിനാം വരഃ ഹിരണ്യമ് അക്ഷയം ധേനുര് ഗജേന്ദ്രാംശ് ച മഹീപതിഃ
രഥികന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവൻ ആനകൾ, മനോഹരമായ കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, അക്ഷയമായ പൊന്നും പശുക്കളും മഹത്തായ ആനകളെയും ദാനം നൽകി.
ദദൌ തസ്മിന് മഹായജ്ഞേ വാജിമേധേ മഹായശാഃ അദ്യാപി ച ഹിതാര്ഥായ ലോകാനാം ഭൃഗുനന്ദനഃ
ആ മഹത്തായ അശ്വമെധയാഗത്തിൽ, മഹാപ്രശസ്തനായ ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രൻ ധനങ്ങൾ ദാനം ചെയ്തു; ഇന്നും ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി അവൻ അങ്ങനെ തുടരുന്നു.
ചരമാണസ് തപോ ഘോരം ജാമദഗ്ന്യഃ പുനഃ പ്രഭുഃ ആസ്തേ വൈ ദേവവച് ഛ്രീമാന് മഹേന്ദ്രേ പര്വതോത്തമേ
ജാമദഗ്നിയുടെ പുത്രൻ, മഹാശക്തനായ പ്രഭു, ഭയങ്കരമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ച്, ദേവന്മാരെപ്പോലെ മഹേന്ദ്രപർവതത്തിലെ ഉന്നതസ്ഥലത്ത് വസിക്കുന്നു.
ഏഷ വിഷ്ണോഃ സുരേശസ്യ ശാശ്വതസ്യാവ്യയസ്യ ച ജാമദഗ്ന്യ ഇതി ഖ്യാതഃ പ്രാദുര്ഭാവോ മഹാത്മനഃ
ഇവൻ തന്നെയാണ് മഹാത്മാവായ ജാമദഗ്നിയുടെ പുത്രൻ, ശാശ്വതനും അക്ഷയനുമായ വിഷ്ണുവെന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരൻ.
ചതുര്വിംശേ യുഗേ വാപി വിശ്വാമിത്രപുരഃസരഃ ജജ്ഞേ ദശരഥസ്യാഥ പുത്രഃ പദ്മായതേക്ഷണഃ
നാല്പത്തിയൊന്നാം യുഗത്തിൽ, വിശ്വാമിത്രൻ മുന്നിൽ നിന്നുകൊണ്ട്, ദശരഥന്റെ കന്യാകുമാരനായ, താമരപ്പൂക്കണ്ണുള്ള പുത്രൻ ജനിച്ചു.
കൃത്വാത്മാനം മഹാബാഹുശ് ചതുര്ധാ പ്രഭുര് ഈശ്വരഃ ലോകേ രാമ ഇതി ഖ്യാതസ് തേജസാ ഭാസ്കരോപമഃ
മഹാബലശാലിയായ പ്രഭു തന്റെ സ്വയം നാലായി വിഭജിച്ച്, ലോകത്ത് രാമൻ എന്ന പേരിൽ, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശത്തോടെ പ്രസിദ്ധനായി.
പ്രസാദനാര്ഥം ലോകസ്യ രക്ഷസാം നിഗ്രഹായ ച ധര്മസ്യ ച വിവൃദ്ധ്യര്ഥം ജജ്ഞേ തത്ര മഹായശാഃ
ലോകത്തെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ, ദാനവരെ കീഴടക്കാൻ, ധർമ്മം വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ, മഹാപ്രശസ്തനായവൻ അവിടെ ജനിച്ചു.
തമ് അപ്യ് ആഹുര് മനുഷ്യേന്ദ്രം സര്വഭൂതഹിതേ രതമ് യഃ സമാഃ സര്വധര്മജ്ഞശ് ചതുര്ദശ വനേ ഽവസത്
അവനെയും മനുഷ്യരാജാവെന്നു വിളിക്കുന്നു; എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ മനസ്സു നല്കി, എല്ലാ ധർമ്മവും അറിയുന്നവൻ പതിനാലു വർഷം വനത്തിൽ പാർത്തി.
ലക്ഷ്മണാനുചരോ രാമഃ സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ ചതുര്ദശ വനേ തപ്ത്വാ തപോ വര്ഷാണി രാഘവഃ
ലക്ഷ്മണനെ അനുഗമിച്ച്, എല്ലാ ജീവികളുടെ ക്ഷേമത്തിൽ മനസ്സു നല്കിയ രാഘവൻ, വനത്തിൽ പതിനാലു വർഷം കഠിനതപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു.