ആഹുര് വേദവിദോ വിപ്രാ യം യജ്ഞേ ശാശ്വതം പ്രഭുമ് തസ്യ വിഷ്ണോഃ സുരേശസ്യ ശ്രീവത്സാങ്കസ്യ ധീമതഃ
വേദം അറിയുന്ന ബ്രാഹ്മണർ യജ്ഞത്തിൽ ശാശ്വതനായ പ്രഭുവിനെ, ശ്രീവത്സം അങ്കത്തിൽ ഉള്ള, ദേവതകളുടെ അധിപനായ വിഷ്ണുവിനെ എന്നാണ് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്.
പ്രാദുര്ഭാവസഹസ്രാണി സമതീതാന്യ് അനേകശഃ ഭൂയശ് ചൈവ ഭവിഷ്യന്തി ഹ്യ് ഏവമ് ആഹ പിതാമഹഃ
അനേകം രൂപങ്ങൾ പലവിധത്തിൽ കഴിഞ്ഞുപോയിട്ടുണ്ട്; ഇനിയും അനേകം അവതാരങ്ങൾ ഉണ്ടാകും; ഇതാണ് പിതാമഹൻ പറഞ്ഞത്.
യത് പൃച്ഛധ്വം മഹാഭാഗാ ദിവ്യാം പുണ്യാമ് ഇമാം കഥാമ് പ്രാദുര്ഭാവാശ്രിതാം വിഷ്ണോഃ സര്വപാപഹരാം ശിവാമ്
മഹാഭാഗന്മാരേ, നിങ്ങൾ വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി എല്ലാ പാപങ്ങളും നീക്കി ശുഭം നൽകുന്ന ഈ ദിവ്യമായ പുണ്യകഥയെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുന്നു.
ശൃണുധ്വം താം മഹാഭാഗാസ് തദ്ഗതേനാന്തരാത്മനാ പ്രവക്ഷ്യാമ്യ് ആനുപൂര്വ്യേണ യത് പൃച്ഛധ്വം മമാനഘാഃ
മഹാഭാഗന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് അവനിൽ ലയിപ്പിച്ച് ഈ കഥ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ; നിങ്ങൾ ചോദിച്ചതനുസരിച്ച് ഞാൻ ക്രമമായി വിവരിക്കും, പാപരഹിതന്മാരേ.
വാസുദേവസ്യ മാഹാത്മ്യം ചരിതം ച മഹാമതേഃ ഹിതാര്ഥം സുരമര്ത്യാനാം ലോകാനാം പ്രഭവായ ച
വാസുദേവന്റെ മഹത്വവും, മഹാമതിയായവന്റെ ചരിതവും, ദേവന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനും വേണ്ടി തന്നെയാണ്.
ബഹുശഃ സര്വഭൂതാത്മാ പ്രാദുര്ഭവതി വീര്യവാന് പ്രാദുര്ഭാവാംശ് ച വക്ഷ്യാമി പുണ്യാന് ദിവ്യാന് ഗുണാന്വിതാന്
സകലഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മാവായ ശക്തനായവൻ പലതവണ അവതരിക്കുന്നു; ഞാൻ അവന്റെ പുണ്യവും ദിവ്യവും ഗുണപൂർണ്ണവുമായ അവതാരങ്ങൾ വിശദീകരിക്കും.
സുപ്തോ യുഗസഹസ്രം യഃ പ്രാദുര്ഭവതി കാര്യതഃ പൂര്ണേ യുഗസഹസ്രേ ഽഥ ദേവദേവോ ജഗത്പതിഃ
ആയിരം യുഗങ്ങള് ഉറങ്ങിക്കഴിഞ്ഞ്, കര്മ്മത്തിനായി എഴുന്നേറ്റു വരുന്നവന്—അങ്ങനെയാകുമ്പോള്, ദേവന്മാരുടെ ദേവനും ലോകത്തിന്റെ നാഥനും പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ബ്രഹ്മാ ച കപിലശ് ചൈവ ത്ര്യമ്ബകസ് ത്രിദശാസ് തഥാ ദേവാഃ സപ്തര്ഷയശ് ചൈവ നാഗാശ് ചാപ്സരസസ് തഥാ
ബ്രഹ്മാവും കപിലനും ത്രയമ്പകനും മുപ്പതു ദേവന്മാരും ഏഴു മഹർഷിമാരും പാമ്പുകളും അപ്സരസ്സുകളും അപ്പോള് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
സനത്കുമാരശ് ച മഹാനുഭാവോ മനുര് മഹാത്മാ ഭഗവാന് പ്രജാകരഃ പുരാണദേവോ ഽഥ പുരാണി ചക്രേ പ്രദീപ്തവൈശ്വാനരതുല്യതേജാഃ
മഹത്തായ ആത്മാവായ സനത്കുമാരനും മഹാത്മാവായ മനുവും സൃഷ്ടിയുടെ കര്ത്താവായ പുരാതന ദേവനും അഗ്നിയെപ്പോലെ പ്രകാശം പകരുന്നവനും അന്നേരം പുരാതന സൃഷ്ടികളെ സൃഷ്ടിച്ചു.
യോ ഽസൌ ചാര്ണവമധ്യസ്ഥോ നഷ്ടേ സ്ഥാവരജങ്ഗമേ നഷ്ടേ ദേവാസുരനരേ പ്രനഷ്ടോരഗരാക്ഷസേ
സ്ഥാവരജംഗമങ്ങളൊക്കെയും നശിച്ചപ്പോള്, ദേവന്മാര്, അസുരന്മാര്, മനുഷ്യര്, പാമ്പുകള്, രാക്ഷസന്മാര് എന്നിവരും ഇല്ലാതായപ്പോള്, ആ മഹാത്മാവ് സമുദ്രത്തിന്റെ നടുവില് നിലകൊള്ളുന്നു.
യോദ്ധുകാമൌ ദുരാധര്ഷൌ താവ് ഉഭൌ മധുകൈടഭൌ ഹതൌ ഭഗവതാ തേന തയോര് ദത്ത്വാമിതം വരമ്
യുദ്ധം ചെയ്യാന് ആഗ്രഹിച്ചും ജയിക്കാനാവാത്തതുമായ മധുവും കൈടഭനും, ഭഗവാന് അവര്ക്ക് വലിയൊരു വരം നല്കി ശേഷം അവരെ സംഹരിച്ചു.
പുരാ കമലനാഭസ്യ സ്വപതഃ സാഗരാമ്ഭസി പുഷ്കരേ തത്ര സംഭൂതാ ദേവാഃ സര്ഷിഗണാസ് തഥാ
പുഷ്പത്തില് ജനിച്ചവന് സമുദ്രത്തിലെ വെള്ളത്തില് ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള്, ആ പുഷ്പത്തില് നിന്ന് ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും ഉദിച്ചു.
ഏഷ പൌഷ്കരകോ നാമ പ്രാദുര്ഭാവോ മഹാത്മനഃ പുരാണം കഥ്യതേ യത്ര ദേവശ്രുതിസമാഹിതമ്
പൗഷ്കരകം എന്ന പേരിലുള്ള ഈ മഹാത്മാവിന്റെ പ്രത്യക്ഷതയാണ് പുരാണമായി പറയപ്പെടുന്നത്, ദൈവികമായ സത്യം അതില് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
വാരാഹസ് തു ശ്രുതിമുഖഃ പ്രാദുര്ഭാവോ മഹാത്മനഃ യത്ര വിഷ്ണുഃ സുരശ്രേഷ്ഠോ വാരാഹം രൂപമ് ആസ്ഥിതഃ
വേദങ്ങളില് പറയുന്ന പോലെ, മഹാത്മാവ് വാരാഹ രൂപം ധരിച്ചപ്പോള്, ദേവന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായ വിഷ്ണു പന്നിരൂപം സ്വീകരിച്ചു.
വേദപാദോ യൂപദംഷ്ട്രഃ ക്രതുദന്തശ് ചിതീമുഖഃ അഗ്നിജിഹ്വോ ദര്ഭരോമാ ബ്രഹ്മശീര്ഷോ മഹാതപാഃ
വേദങ്ങള് കാലുകളായി, യാഗശിലകള് കുരുക്കളായി, യാഗങ്ങള് പല്ലുകളായി, വേദി വായായി, അഗ്നി നാവായി, ദര്ഭാ രോമങ്ങളായി, ബ്രഹ്മാവ് തലയായി, മഹത്തായ തപസ്സോടെ അവന് നിലകൊണ്ടു.
അഹോരാത്രേക്ഷണോ ദിവ്യോ വേദാങ്ഗഃ ശ്രുതിഭൂഷണഃ ആജ്യനാസഃ സ്രുവതുണ്ഡഃ സാമഘോഷസ്വരോ മഹാന്
പകലും രാത്രിയും കണ്ണുകളായി, ദിവ്യസ്വഭാവം, വേദാംഗങ്ങള് അലങ്കാരമായി, ഘൃതം മൂക്കായി, സ്രുവം തൂണ്ടായി, സാമഗാനത്തിന്റെ മഹത്തായ ശബ്ദം അവനുണ്ട്.
സത്യധര്മമയഃ ശ്രീമാന് ക്രമവിക്രമസത്കൃതഃ പ്രായശ്ചിത്തനഖോ ഘോരഃ പശുജാനുര് മുഖാകൃതിഃ
സത്യം ധര്മ്മം നിറഞ്ഞവന്, മഹിമയോടെ, ക്രമബദ്ധമായ ചുവടുകള് കൊണ്ടു ആദരിക്കപ്പെടുന്നവന്, പ്രായശ്ചിത്തം നഖങ്ങളായി, ഭയങ്കരനും മൃഗംപോലെയുള്ള വായ് രൂപവും അവനുണ്ട്.
ഉദ്ഗതാന്ത്രോ ഹോമലിങ്ഗോ ബീജൌഷധിമഹാഫലഃ വാദ്യന്തരാത്മാ മന്ത്രസ്ഫിഗ് വികൃതഃ സോമശോണിതഃ
ഉയരുന്ന അന്ത്രങ്ങള്, ഹോമചിഹ്നം, വിത്തുകളും ഔഷധികളും വലിയ ഫലമായി, വാദ്യങ്ങളുടെ അന്തരാത്മാവായി, മന്ത്രങ്ങള് കമരങ്ങളായി, വ്യത്യസ്തമായ രൂപം, സോമവും രക്തവും അവനുണ്ട്.
വേദിസ്കന്ധോ ഹവിര്ഗന്ധോ ഹവ്യകവ്യാതിവേഗവാന് പ്രാഗ്വംശകായോ ദ്യുതിമാന് നാനാദീക്ഷാഭിര് അന്വിതഃ
വേദി ഭുജങ്ങളായി, ഹവിസിന്റെ സുഗന്ധം, ഹവ്യവും കവ്യവും അതിവേഗം കടക്കുന്നു, പ്രാചീന യാഗശാല ശരീരമായി, പ്രകാശം നിറഞ്ഞവന്, പലവിധ ദീക്ഷകള് അവനുണ്ട്.
ദക്ഷിണാഹൃദയോ യോഗീ മഹാസത്ത്രമയോ മഹാന് ഉപാകര്മാഷ്ടരുചകഃ പ്രവര്ഗാവര്തഭൂഷണഃ
വലത് ഭാഗം ഹൃദയമായി, യോഗി, മഹാസത്രങ്ങളാല് നിറഞ്ഞവന്, കര്മങ്ങളില് നിപുണന്, അഷ്ടരുചകവും പ്രവര്ഗ്യപാത്രവും അലങ്കാരമായി ധരിച്ചവന്.
നാനാച്ഛന്ദോഗതിപഥോ ഗുഹ്യോപനിഷദാസനഃ ഛായാപത്നീസഹായോ ഽസൌ മണിശൃങ്ഗ ഇവോത്ഥിതഃ
നാനാ ഛന്ദസ്സുകള് വഴികളായി, രഹസ്യോപനിഷത്തുകളുടെ ആസനമായി, ഛായാപത്നിയോടൊപ്പം, മണി കൊമ്പ് പോലെ അവന് ഉദിച്ചു.
മഹീം സാഗരപര്യന്താം സശൈലവനകാനനാമ് ഏകാര്ണവജലഭ്രഷ്ടാമ് ഏകാര്ണവഗതഃ പ്രഭുഃ
കുന്നുകളും കാടുകളും വനങ്ങളും ഉള്ള ഭൂമി, ഏകാര്ണവജലത്തില് വീണുപോയതിനെ, ഏകാര്ണവത്തില് കടന്നുപോയ ഭഗവാന് കണ്ടു.
ദംഷ്ട്രയാ യഃ സമുദ്ധൃത്യ ലോകാനാം ഹിതകാമ്യയാ സഹസ്രശീര്ഷോ ലോകാദിശ് ചകാര ജഗതീം പുനഃ
ലോകങ്ങളുടെ ഭലത്തിനായി, ആയിരം തലകളുള്ളവന് തന്റെ കുരുക്കളാല് ഭൂമിയെ ഉയര്ത്തി, വീണ്ടും ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു.
ഏവം യജ്ഞവരാഹേണ ഭൂത്വാ ഭൂതഹിതാര്ഥിനാ ഉദ്ധൃതാ പൃഥിവീ ദേവീ സാഗരാമ്ബുധരാ പുരാ
ഇങ്ങനെ, യജ്ഞവാരാഹ രൂപം ധരിച്ച്, ജീവികളുടെ ഭലത്തിനായി, സമുദ്രവും പര്വ്വതങ്ങളും ചുമക്കുന്ന ഭൂമിദേവിയെ പുരാതനകാലത്ത് ഉയര്ത്തി.
വാരാഹ ഏഷ കഥിതോ നാരസിംഹസ് തതോ ദ്വിജാഃ യത്ര ഭൂത്വാ മൃഗേന്ദ്രേണ ഹിരണ്യകശിപുര് ഹതഃ
ഇത് കാളയാവതാരമായിരുന്നു; അതിന് ശേഷം നരസിംഹാവതാരമാണ്, ദ്വിജന്മാരേ, അപ്പോൾ സിംഹരൂപം ധരിച്ച് ഹിരണ്യകശിപുവിനെ വധിച്ചു.
പുരാ കൃതയുഗേ നാമ സുരാരിര് ബലദര്പിതഃ ദൈത്യാനാമ് ആദിപുരുഷശ് ചകാര സുമഹത് തപഃ
പണ്ടെ കൃതയുഗത്തിൽ, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുവും ശക്തിയിൽ അഹങ്കാരമുള്ളവനും ആയ ദൈത്യന്മാരിൽ ആദിപുരുഷനും കഠിനമായ തപസ്സ് ചെയ്തു.
ദശ വര്ഷസഹസ്രാണി ശതാനി ദശ പഞ്ച ച ജപോപവാസനിരതസ് തസ്ഥൌ മൌനവ്രതസ്ഥിതഃ
പതിനായിരം വർഷങ്ങൾ പത്തു തവണയും അതിനു പുറമേ അഞ്ചു നൂറ് വർഷവും, ജപവും ഉപവാസവും ചെയ്തു, മൗനവ്രതത്തിൽ ഉറച്ചു നിന്നു.
തതഃ ശമദമാഭ്യാം ച ബ്രഹ്മചര്യേണ ചൈവ ഹി പ്രീതോ ഽഭവത് തതസ് തസ്യ തപസാ നിയമേന ച
ശാന്തിയും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹവും ബ്രഹ്മചര്യവും കൊണ്ടും, ആ തപസ്സിന്റെയും നിയന്ത്രണത്തിന്റെയും ഫലമായി, ഭഗവാൻ അവനിൽ സന്തോഷിച്ചു.
തം വൈ സ്വയംഭൂര് ഭഗവാന് സ്വയമ് ആഗമ്യ ഭോ ദ്വിജാഃ വിമാനേനാര്കവര്ണേന ഹംസയുക്തേന ഭാസ്വതാ
അപ്പോൾ സ്വയംഭുവായ ഭഗവാൻ തന്നെ, ദ്വിജന്മാരേ, സൂര്യനുപമമായ പ്രകാശമുള്ള, ഹംസങ്ങളാൽ കെട്ടിയ വിമാനത്തിൽ വന്ന് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ആദിത്യൈര് വസുഭിഃ സാര്ധം മരുദ്ഭിര് ദൈവതൈസ് തഥാ രുദ്രൈര് വിശ്വസഹായൈശ് ച യക്ഷരാക്ഷസകിംനരൈഃ
ആദിത്യന്മാരും വസുക്കളും മരുതുകളും മറ്റു ദേവന്മാരും, രുദ്രന്മാരും ലോകത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നവരും, യക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും കിംനരന്മാരും കൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.