ദേവാസുരസമാക്ഷിപ്തഃ ക്ഷീരോദമ് ഇവ മന്ദരഃ മന്ദരക്ഷോഭചകിതാ അമൃതോത്പാദശങ്കിതാഃ
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ മന്ദരപർവതം ഇടുന്നപോലെ, അവർ ഭയത്തിലും ആശങ്കയിലും വിറച്ചു നിന്നു; അമൃതം ജനിക്കുമോ എന്ന ഭയം അവരെ പിടിച്ചു.
സഹസോത്പതിതാ ഭീതാ ഭീമം ദൃഷ്ട്വാ നൃപോത്തമമ് നതാ നിശ്ചലമൂര്ധാനോ ബഭൂവുസ് തേ മഹോരഗാഃ
അപ്രതീക്ഷിതമായി, മഹാബലശാലിയായ രാജാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ആ മഹാസർപ്പങ്ങൾ ഭയപ്പെട്ടു, തല താഴ്ത്തി അചഞ്ചലമായി നിൽക്കുമ്പോൾ അവൻമാർ ഉയർന്ന് നിന്നു.
സായാഹ്നേ കദലീഖണ്ഡാഃ കമ്പിതാ ഇവ വായുനാ സ വൈ ബദ്ധ്വാ ധനുര് ജ്യാഭിര് ഉത്സിക്തം പഞ്ചഭിഃ ശരൈഃ
വൈകുന്നേരത്തിൽ, കാറ്റിൽ കുലുങ്ങുന്ന വാഴക്കൊമ്പുകൾ പോലെ, അവൻ തന്റെ വില്ലിൽ ജ്യാ കെട്ടി, അഞ്ചു അമ്പുകൾ വേഗത്തിൽ എയ്തു.
ലങ്കേശം മോഹയിത്വാ തു സബലം രാവണം ബലാത് നിര്ജിത്യ വശമ് ആനീയ മാഹിഷ്മത്യാം ബബന്ധ തമ്
ലങ്കയുടെ രാജാവായ രാവണനെയും അവന്റെ സൈന്യത്തെയും ഭ്രമിപ്പിച്ച ശേഷം, അവനെ ശക്തിയാൽ കീഴടക്കി, മാഹിഷ്മതിയിൽ ബന്ധിച്ചു.
ശ്രുത്വാ തു ബദ്ധം പൌലസ്ത്യം രാവണം ത്വ് അര്ജുനേന ച തതോ ഗത്വാ പുലസ്ത്യസ് തമ് അര്ജുനം ദദൃശേ സ്വയമ്
പുലസ്ത്യവംശജനായ രാവണൻ അർജുനൻകൈയിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടുവെന്നു കേട്ടു, പുലസ്ത്യൻ സ്വയം അർജുനനെ കാണാൻ പോയി.
മുമോച രക്ഷഃ പൌലസ്ത്യം പുലസ്ത്യേനാഭിയാചിതഃ യസ്യ ബാഹുസഹസ്രസ്യ ബഭൂവ ജ്യാതലസ്വനഃ
പുലസ്ത്യൻ അപേക്ഷിച്ചതിനാൽ, ആയിരം കൈകളോടെ വില്ലിന്റെ ജ്യാതാളം മുഴങ്ങിച്ചേർത്തിരുന്ന രാക്ഷസനായ രാവണനെ അവൻ വിട്ടയച്ചു.
യുഗാന്തേ തോയദസ്യേവ സ്ഫുടതോ ഹ്യ് അശനേര് ഇവ അഹോ ബത മൃധേ വീര്യം ഭാര്ഗവസ്യ യദ് അച്ഛിനത്
യുഗാന്തത്തിൽ മേഘങ്ങൾ പൊട്ടുന്നതുപോലോ, ഇടിമുഴങ്ങുന്നതുപോലോ, അങ്ങനെ മഹാസമരത്തിൽ ഭാർഗവന്റെ വീര്യം അവന്റെ ശക്തി തകർത്ത് കളഞ്ഞു; അതൊരു അത്ഭുതം തന്നെയായിരുന്നു.
രാജ്ഞോ ബാഹുസഹസ്രസ്യ ഹൈമം താലവനം യഥാ തൃഷിതേന കദാചിത് സ ഭിക്ഷിതശ് ചിത്രഭാനുനാ
ആയിരം കൈകളുള്ള രാജാവിന്റെ പൊന്നിൻ താളവനം പോലെ, ഒരിക്കൽ ദാഹംകൂടിയ ചിത്രഭാനു അവനോട് ഭിക്ഷ ചോദിച്ചു.
സ ഭിക്ഷാമ് അദദാദ് വീരഃ സപ്ത ദ്വീപാന് വിഭാവസോഃ പുരാണി ഗ്രാമഘോഷാംശ് ച വിഷയാംശ് ചൈവ സര്വശഃ
ആ വീരൻ ഏഴു ദ്വീപുകളും, അഗ്നിയുടെ പഴയ നഗരങ്ങളും, ഗ്രാമങ്ങളും ചെറുപുരകളും, തന്റെ എല്ലാ ദേശങ്ങളും ഭിക്ഷയായി നൽകി.
ജജ്വാല തസ്യ സര്വാണി ചിത്രഭാനുര് ദിധൃക്ഷയാ സ തസ്യ പുരുഷേന്ദ്രസ്യ പ്രഭാവേണ മഹാത്മനഃ
ചിത്രഭാനു അവയെല്ലാം ദഹിപ്പിച്ചു, അവയെ നശിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു; എന്നാൽ അതു ആ മഹാത്മാവായ പുരുഷേന്ദ്രന്റെ ശക്തിയാൽ ആയിരുന്നു.
ദദാഹ കാര്തവീര്യസ്യ ശൈലാംശ് ചൈഷ വനാനി ച സ ശൂന്യമ് ആശ്രമം രമ്യം വരുണസ്യാത്മജസ്യ വൈ
അവൻ കാർത്തവീര്യന്റെ പർവതങ്ങളും വനങ്ങളും, വരുണന്റെ പുത്രന്റെ ശൂന്യമായ മനോഹരമായ ആശ്രമവും ദഹിപ്പിച്ചു.
ദദാഹ ബലവദ്ഭീതശ് ചിത്രഭാനുഃ സ ഹൈഹയഃ യം ലേഭേ വരുണഃ പുത്രം പുരാ ഭാസ്വന്തമ് ഉത്തമമ്
വളരെയധികം ഭയപ്പെട്ട് ചിത്രഭാനു ആ ഹൈഹയനെ ദഹിപ്പിച്ചു; ഒരിക്കൽ വരുണൻ അവനെ അത്യുത്തമനായ പുത്രനായി ലഭിച്ചിരുന്നു.
വസിഷ്ഠം നാമ സ മുനിഃ ഖ്യാത ആപവ ഇത്യ് ഉത യത്രാപവസ് തു തം ക്രോധാച് ഛപ്തവാന് അര്ജുനം വിഭുഃ
വസിഷ്ഠൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ആ മഹർഷി, ആപവൻ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നവൻ, അർജുനനോടു അതേ സ്ഥലത്ത് കോപത്തോടെ ശാപം ഉച്ചരിച്ചു.
യസ്മാന് ന വര്ജിതമ് ഇദം വനം തേ മമ ഹൈഹയ തസ്മാത് തേ ദുഷ്കരം കര്മ കൃതമ് അന്യോ ഹനിഷ്യതി
ഹൈഹയ, നീ എന്റെ ഈ വനത്തെ സംരക്ഷിക്കാതിരുന്നതുകൊണ്ട്, നീ ദുഷ്കരമായ ഒരു പ്രവൃത്തി ചെയ്തു; മറ്റൊരാൾ നിന്നെ കൊല്ലും.
രാമോ നാമ മഹാബാഹുര് ജാമദഗ്ന്യഃ പ്രതാപവാന് ഛിത്ത്വാ ബാഹുസഹസ്രം തേ പ്രമഥ്യ തരസാ ബലീ
ജമദഗ്നിയുടെ മകനായ മഹാബലശാലിയായ രാമൻ, നിന്റെ ആയിരം കൈകളും വെട്ടി, ശക്തിയാൽ നിന്നെ സംഹരിക്കും.
തപസ്വീ ബ്രാഹ്മണസ് ത്വാം തു ഹനിഷ്യതി സ ഭാര്ഗവഃ അനഷ്ടദ്രവ്യതാ യസ്യ ബഭൂവാമിത്രകര്ഷിണഃ
ഭാർഗവൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണതപസ്വി നിന്നെ കൊല്ലും; അവന്റെ സമ്പത്ത് ഒരിക്കലും നശിച്ചിട്ടില്ല, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവനാണ് അവൻ.
പ്രതാപേന നരേന്ദ്രസ്യ പ്രജാ ധര്മേണ രക്ഷതഃ പ്രാപ്തസ് തതോ ഽസ്യ മൃത്യുര് വൈ തസ്യ ശാപാന് മഹാമുനേഃ
നീതിയോടെ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ച ആ രാജാവിന്റെ മഹത്വം കൊണ്ടാണ്, ആ മഹർഷിയുടെ ശാപം മൂലം അവനു മരണമെത്തിയത്.
വരസ് തഥൈവ ഭോ വിപ്രാഃ സ്വയമ് ഏവ വൃതഃ പുരാ തസ്യ പുത്രശതം ത്വ് ആസീത് പഞ്ച ശേഷാ മഹാത്മനഃ
ബ്രാഹ്മണമാരേ, അതുപോലെ തന്നെ, ഒരിക്കൽ അവൻ സ്വയം ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്തു; ആ മഹാത്മാവിന് നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, അവരിൽ അഞ്ചുപേർ മാത്രം ശേഷിച്ചു.
കൃതാസ്ത്രാ ബലിനഃ ശൂരാ ധര്മാത്മാനോ യശസ്വിനഃ ശൂരസേനശ് ച ശൂരശ് ച വൃഷണോ മധുപധ്വജഃ
അവരൊക്കെയും ആയുധവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, ശക്തരും, ധൈര്യശാലികളും, ധർമ്മനിഷ്ഠരുമായും, പ്രശസ്തരുമായും ആയിരുന്നു. ശൂരസേനൻ, ശൂരൻ, വൃഷണൻ, മധുപധ്വജൻ ഇവരാണ്.
ജയധ്വജശ് ച നാമ്നാസീദ് ആവന്ത്യോ നൃപതിര് മഹാന് കാര്തവീര്യസ്യ തനയാ വീര്യവന്തോ മഹാബലാഃ
ജയധ്വജൻ എന്നായിരുന്നു അവന്തി ദേശത്തിലെ മഹാരാജാവിന്റെ പേര്. കാർതവീര്യന്റെ മകനായ ഇദ്ദേഹം അത്യന്തം ശക്തനും വീരനുമായിരുന്നു.
ജയധ്വജസ്യ പുത്രസ് തു താലജങ്ഘോ മഹാബലഃ തസ്യ പുത്രശതം ഖ്യാതാസ് താലജങ്ഘാ ഇതി സ്മൃതാഃ
ജയധ്വജനു മഹാബലശാലിയായ താളജംഗൻ എന്നൊരു മകൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവനു നൂറു മക്കളുണ്ടായി; അവർ താളജംഗന്മാർ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തരായി.
തേഷാം കുലേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ ഹൈഹയാനാം മഹാത്മനാമ് വീതിഹോത്രാഃ സുജാതാശ് ച ഭോജാശ് ചാവന്തയഃ സ്മൃതാഃ
അവരുടെ വംശത്തിൽ, മഹാത്മാക്കളായ ഹൈഹയന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ. അവരിൽ വീതിഹോത്രന്മാർ, സുജാതന്മാർ, ഭോജന്മാർ, അവന്തികൾ എന്നിവരും ഓർമിക്കപ്പെടുന്നു.
തൌണ്ഡികേരാശ് ച വിഖ്യാതാസ് താലജങ്ഘാസ് തഥൈവ ച ഭരതാശ് ച സുജാതാശ് ച ബഹുത്വാന് നാനുകീര്തിതാഃ
തൗണ്ടികേരന്മാരും താളജംഗന്മാരും പ്രശസ്തരാണ്. അതുപോലെ ഭരതന്മാരും സുജാതന്മാരും അനേകം പേരുണ്ട്, അവരെല്ലാം ഇവിടെ പറയുന്നില്ല.
വൃഷപ്രഭൃതയോ വിപ്രാ യാദവാഃ പുണ്യകര്മിണഃ വൃഷോ വംശധരസ് തത്ര തസ്യ പുത്രോ ഽഭവന് മധുഃ
വൃഷനും മറ്റു ചിലർയും, മഹർഷികളേ, പുണ്യകർമികളായ യാദവന്മാരാണ്. അവരിൽ വംശധാരിയായത് വൃഷൻ; അവന്റെ മകനാണ് മധു.
മധോഃ പുത്രശതം ത്വ് ആസീദ് വൃഷണസ് തസ്യ വംശകൃത് വൃഷണാദ് വൃഷ്ണയഃ സര്വേ മധോസ് തു മാധവാഃ സ്മൃതാഃ
മധുവിന് നൂറു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു. വൃഷണൻ ആ വംശം നിലനിറുത്തി. വൃഷണനിൽ നിന്ന് എല്ലാ വൃഷ്ണികളും, മധുവിൽ നിന്ന് മാധവന്മാരും ജനിച്ചു.
യാദവാ യദുനാമ്നാ തേ നിരുച്യന്തേ ച ഹൈഹയാഃ ന തസ്യ വിത്തനാശഃ സ്യാന് നഷ്ടം പ്രതി ലഭേച് ച സഃ
യാദവന്മാർക്ക് യദു എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു, ഹൈഹയന്മാർക്കും അതുപോലെ. അവനു സമ്പത്ത് നഷ്ടമാകില്ല; നഷ്ടമായതെല്ലാം തിരികെ ലഭിക്കും.
കാര്തവീര്യസ്യ യോ ജന്മ കഥയേദ് ഇഹ നിത്യശഃ ഏതേ യയാതിപുത്രാണാം പഞ്ച വംശാ ദ്വിജോത്തമാഃ
കാർതവീര്യന്റെ ജനനം ഇവിടെ ആരെങ്കിലും ദിവസേന പറഞ്ഞാൽ, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഇവയാണ് യയാതിയുടെ മക്കളുടെ അഞ്ചു വംശങ്ങൾ.
കീര്തിതാ ലോകവീരാണാം യേ ലോകാന് ധാരയന്തി വൈ ഭൂതാനീവ മുനിശ്രേഷ്ഠാഃ പഞ്ച സ്ഥാവരജങ്ഗമാന്
ലോകത്തിലെ വീരന്മാരായി ഇവരെ പരാമർശിച്ചു. മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഇവരാണ് ലോകങ്ങളെ നിലനിർത്തുന്ന അഞ്ചു ജീവജാലങ്ങൾ, ചലനവും അചലവും ഉള്ളവ.
ശ്രുത്വാ പഞ്ച വിസര്ഗാംസ് തു രാജാ ധര്മാര്ഥകോവിദഃ വശീ ഭവതി പഞ്ചാനാമ് ആത്മജാനാം തഥേശ്വരഃ
ധർമ്മത്തിലും അർത്ഥത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള രാജാവ് ഈ അഞ്ചു ഉത്ഭവങ്ങൾ കേട്ടാൽ, തന്റെ അഞ്ചു മക്കളിൽ അവൻ വശിയായും, അതേപോലെ ഇശ്വരനുമായും മാറും.
ലഭേത് പഞ്ച വരാംശ് ചൈവ ദുര്ലഭാന് ഇഹ ലൌകികാന് ആയുഃ കീര്തിം തഥാ പുത്രാന് ഐശ്വര്യം ഭൂതിമ് ഏവ ച
അവൻ ഈ ലോകത്തിൽ അപൂർവമായ അഞ്ചു വരങ്ങൾ നേടും: ദീർഘായുസ്, കീർത്തി, മക്കൾ, ഐശ്വര്യം, ഭംഗി.