ബലഭദ്രോ മഹാവീര്യോ ബാണസൈന്യമ് അനേകധാ വിവ്യാധ ബാണൈഃ പ്രദ്യുമ്നോ ധര്മതശ് ചാപലായതഃ
മഹാവീര്യശാലിയായ ബലഭദ്രൻ ബാണന്റെ സൈന്യത്തെ പലവിധത്തിൽ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു. ധർമ്മപാലനത്തോടെ പ്രദ്യുമ്നൻ അവരെ ചിതറിച്ചു.
ആകൃഷ്യ ലാങ്ഗലാഗ്രേണ മുശലേന ച പോഥിതമ് ബലം ബലേന ദദൃശേ ബാണോ ബാണൈശ് ച ചക്രിണഃ
തന്റെ നാഗയൂതത്തിന്റെ അഗ്രഭാഗം കൊണ്ട് അവരെ വലിച്ചിഴച്ച്, മുഷലത്തോടെ അടിച്ചു തകർത്തു. ചക്രധാരിയായ കൃഷ്ണന്റെ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് തന്റെ സൈന്യം നശിക്കുന്നതാണ് ബാണൻ കണ്ടത്.
തതഃ കൃഷ്ണസ്യ ബാണേന യുദ്ധമ് ആസീത് സമാസതഃ പരസ്പരം തു സംദീപ്താന് കായത്രാണവിഭേദിനഃ
ശേഷം കൃഷ്ണനും ബാണനും നേരിട്ട് യുദ്ധം ചെയ്തു. ഇരുവരും ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ട് പരസ്പരം ശരീരങ്ങൾ തകർക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
കൃഷ്ണശ് ചിച്ഛേദ ബാണാംസ് താന് ബാണേന പ്രഹിതാഞ് ശരൈഃ ബിഭേദ കേശവം ബാണോ ബാണം വിവ്യാധ ചക്രധൃക്
കൃഷ്ണൻ തന്റെ അമ്പുകൾകൊണ്ട് ബാണന്റെ അമ്പുകൾ വെട്ടി തകർത്തു. ബാണൻ കേശവനോട് പരിക്ക് വരുത്തി, ചക്രധാരിയായ കൃഷ്ണൻ ബാണനെ തുളച്ചു.
മുമുചാതേ തഥാസ്ത്രാണി ബാണകൃഷ്ണൌ ജിഗീഷയാ പരസ്പരക്ഷതിപരൌ പരിഘാംശ് ച തതോ ദ്വിജാഃ
അങ്ങനെ വിജയത്തിനായി ബാണനും കൃഷ്ണനും പരസ്പരം ആയുധങ്ങൾ എറിഞ്ഞു. ഒരുമനസ്സോടെ പരസ്പരം പരിക്കേൽപ്പിക്കാൻ ഇരുവരും ഇരുമ്പ് ദണ്ഡങ്ങളും എറിഞ്ഞു.
ഛിദ്യമാനേഷ്വ് അശേഷേഷു ശസ്ത്രേഷ്വ് അസ്ത്രേ ച സീദതി പ്രാചുര്യേണ ഹരിര് ബാണം ഹന്തും ചക്രേ തതോ മനഃ
അവിടെ എല്ലാ ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും തകർന്നപ്പോൾ, ബാണൻ ക്ഷീണിച്ചപ്പോൾ, ഹരൻ മനസ്സിൽ ബാണനെ സംഹരിക്കണമെന്ന് തീരുമാനിച്ചു.
തതോ ഽര്കശതസംഭൂതതേജസാ സദൃശദ്യുതി ജഗ്രാഹ ദൈത്യചക്രാരിര് ഹരിശ് ചക്രം സുദര്ശനമ്
അപ്പോൾ, നൂറ് സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശംപോലെയുള്ള തേജസ്സോടെ, ദൈത്യസൈന്യങ്ങളുടെ ശത്രുവായ ഹരൻ സുദർശനചക്രം എടുത്തു.
മുഞ്ചതോ ബാണനാശായ തച് ചക്രം മധുവിദ്വിഷഃ നഗ്നാ ദൈതേയവിദ്യാഭൂത് കോടരീ പുരതോ ഹരേഃ
മധുവിനെ സംഹരിച്ച കൃഷ്ണൻ ബാണനെ നശിപ്പിക്കാൻ ആ ചക്രം എറിയുമ്പോൾ, ദൈത്യവിദ്യയിൽ നിന്നു ജനിച്ച നഗ്നയായ ഒരു സ്ത്രീ ഹരന്റെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷമായി.
താമ് അഗ്രതോ ഹരിര് ദൃഷ്ട്വാ മീലിതാക്ഷഃ സുദര്ശനമ് മുമോച ബാണമ് ഉദ്ദിശ്യ ഛേത്തും ബാഹുവനം രിപോഃ
അവളെ മുന്നിൽ കണ്ട ഹരൻ കണ്ണടച്ചു. ശത്രുവിന്റെ അനേകം കൈകൾ വെട്ടിത്തുറക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ട് സുദർശനചക്രം എറിഞ്ഞു.
ക്രമേണാസ്യ തു ബാഹൂനാം ബാണസ്യാച്യുതചോദിതമ് ഛേദം ചക്രേ ഽസുരസ്യാശു ശസ്ത്രാസ്ത്രക്ഷേപണാദ് ദ്രുതമ്
അച്യുതന്റെ പ്രേരണയോടെ, ബാണൻ ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും വേഗത്തിൽ എറിയുമ്പോൾ, അവന്റെ കൈകൾ ഒന്നൊന്നായി വെട്ടി മാറ്റപ്പെട്ടു.
ഛിന്നേ ബാഹുവനേ തത് തു കരസ്ഥം മധുസൂദനഃ മുമുക്ഷുര് ബാണനാശായ വിജ്ഞാതസ് ത്രിപുരദ്വിഷാ
അനവധി കൈകൾ മുറിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, കൈയിൽ ശേഷിച്ചിരുന്നതെന്തോ അതു മധുസൂദനൻ ബാണനെ സംഹരിക്കാൻ മോചനം നൽകാൻ മനസ്സിൽ ധരിച്ചു.
സ ഉത്പത്യാഹ ഗോവിന്ദം സാമപൂര്വമ് ഉമാപതിഃ വിലോക്യ ബാണം ദോര്ദണ്ഡച്ഛേദാസൃക്സ്രാവവര്ഷിണമ്
അപ്പോൾ ഉമാപതി സ്നേഹപൂർവ്വം ഉണർന്ന് ഗോവിന്ദനോട് പറഞ്ഞു; മുറിച്ചുകഴിഞ്ഞ കൈകളിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകുന്ന ബാണനെ കണ്ടു.
കൃഷ്ണ കൃഷ്ണ ജഗന്നാഥ ജാനേ ത്വാം പുരുഷോത്തമമ് പരേശം പരമാത്മാനമ് അനാദിനിധനം പരമ്
കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ, ലോകനാഥാ, ഞാൻ നിന്നെ പരമപുരുഷനായി, പരമാത്മാവായി, ആദിയില്ലാത്തതും അന്തമില്ലാത്തതുമായ പരമേശ്വരനായി അറിയുന്നു.
ദേവതിര്യങ്മനുഷ്യേഷു ശരീരഗ്രഹണാത്മികാ ലീലേയം തവ ചേഷ്ടാ ഹി ദൈത്യാനാം വധലക്ഷണാ
ദേവന്മാരിലും മൃഗങ്ങളിലും മനുഷ്യരിലും നീ ശരീരം ധരിക്കുന്നത് കളിയാണു; ദാനവരെ നശിപ്പിക്കാനാണ് നിന്റെ ഈ പ്രവർത്തനം.
തത് പ്രസീദാഭയം ദത്തം ബാണസ്യാസ്യ മയാ പ്രഭോ തത് ത്വയാ നാനൃതം കാര്യം യന് മയാ വ്യാഹൃതം വചഃ
അതുകൊണ്ട് ദയവായി കൃപചെയ്യണം; ഈ ബാണനു ഞാൻ ഭയരഹിതത്വം നൽകിയിട്ടുണ്ട്, പ്രഭോ. ഞാൻ പറഞ്ഞ വാക്ക് നീ അന്യഥയാക്കരുത്.
അസ്മത്സംശ്രയവൃദ്ധോ ഽയം നാപരാധസ് തവാവ്യയ മയാ ദത്തവരോ ദൈത്യസ് തതസ് ത്വാം ക്ഷമയാമ്യ് അഹമ്
ഇവൻ എന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ വളർന്നു; അവൻ നിനക്കു എതിരായി ഒന്നും ചെയ്തിട്ടില്ല, അവിനാശിയായവനേ. ഈ ദാനവന് ഞാൻ വരം നൽകിയിട്ടുണ്ട്; അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നോട് ക്ഷമ ചോദിക്കുന്നു.
ഇത്യ് ഉക്തഃ പ്രാഹ ഗോവിന്ദഃ ശൂലപാണിമ് ഉമാപതിമ് പ്രസന്നവദനോ ഭൂത്വാ ഗതാമര്ഷോ ഽസുരം പ്രതി
ഇങ്ങനെ ഉമാപതി പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഗോവിന്ദൻ ശൂലധാരിയായ ഉമാപതിയോട്, മുഖം സന്തോഷത്തോടെ, ദാനവനോടുള്ള കോപം വിട്ട്, പറഞ്ഞു.
യുഷ്മദ്ദത്തവരോ ബാണോ ജീവതാദ് ഏഷ ശംകര ത്വദ്വാക്യഗൌരവാദ് ഏതന് മയാ ചക്രം നിവര്തിതമ്
നിന്റെ വരം ലഭിച്ച ബാണൻ ജീവിക്കട്ടെ, ശങ്കരാ. നിന്റെ വാക്കിന് മാന്യംകൊടുത്താണ് ഞാൻ എന്റെ ചക്രം പിൻവലിച്ചത്.
ത്വയാ യദ് അഭയം ദത്തം തദ് ദത്തമ് അഭയം മയാ മത്തോ ഽവിഭിന്നമ് ആത്മാനം ദ്രഷ്ടുമ് അര്ഹസി ശംകര
നീ നൽകിയ ഭയരഹിതത്വം ഞാൻ തന്നെയും നൽകി. ശങ്കരാ, എന്റെ ആത്മാവ് നിന്നിൽ നിന്നു വേറെയല്ലെന്ന് നീ കാണണം.
യോ ഽഹം സ ത്വം ജഗച് ചേദം സദേവാസുരമാനുഷമ് അവിദ്യാമോഹിതാത്മാനഃ പുരുഷാ ഭിന്നദര്ശിനഃ
ഞാൻ തന്നെയാണ് നീയും, ഈ ലോകവും ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും എല്ലാം ഞങ്ങളാണ്; എന്നാൽ അജ്ഞാനത്തിൽ മുങ്ങിയ മനുഷ്യർ ഞങ്ങളെ വേറെയെന്ന് കാണുന്നു.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ പ്രയയൌ കൃഷ്ണഃ പ്രാദ്യുമ്നിര് യത്ര തിഷ്ഠതി തദ്ബന്ധഫണിനോ നേശുര് ഗരുഡാനിലശോഷിതാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം കൃഷ്ണൻ പ്രദ്യുമ്നൻ ഇരുന്നിടത്തേക്ക് പോയി; അവനെ ബന്ധിച്ചിരുന്ന പാമ്പുകൾ, ഗരുഡന്റെ വായുവിൽ ഉണങ്ങിയതുകൊണ്ട്, നീങ്ങാൻ കഴിയാതെ നിന്നു.
തതോ ഽനിരുദ്ധമ് ആരോപ്യ സപത്നീകം ഗരുത്മതി ആജഗ്മുര് ദ്വാരകാം രാമകാര്ഷ്ണിദാമോദരാഃ പുരീമ്
അതിനുശേഷം അനിരുദ്ധനെയും ഭാര്യയെയും ഗരുഡന്റെ മേൽ ഇരുത്തി, ബാലരാമനും കൃഷ്ണനും ദാമോദരനും ദ്വാരകാപുരത്തേക്ക് മടങ്ങി.
ചക്രേ കര്മ മഹച് ഛൌരിര് ബിഭ്രദ് യോ മാനുഷീം തനുമ് ജിഗായ ശക്രം ശര്വം ച സര്വദേവാംശ് ച ലീലയാ
മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ച് മഹത്തായ പ്രവൃത്തികൾ നടത്തിയ ഹരിയും, ഇന്ദ്രനെയും ശിവനെയും എല്ലാ ദേവന്മാരെയും എളുപ്പത്തിൽ ജയിച്ചു.
യച് ചാന്യദ് അകരോത് കര്മ ദിവ്യചേഷ്ടാവിഘാതകൃത് കഥ്യതാം തന് മുനിശ്രേഷ്ഠ പരം കൌതൂഹലം ഹി നഃ
അവൻ ദിവ്യപ്രവൃത്തികൾക്ക് തടസ്സമായിരുന്ന മറ്റെല്ലാ കാര്യങ്ങളും ചെയ്തതും പറയണം, മഹർഷികളേ; ഞങ്ങൾ അതിനേക്കുറിച്ച് വളരെ ആസക്തിയോടെ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഗദതോ മേ മുനിശ്രേഷ്ഠാഃ ശ്രൂയതാമ് ഇദമ് ആദരാത് നരാവതാരേ കൃഷ്ണേന ദഗ്ധാ വാരാണസീ യഥാ
ഞാൻ പറയുമ്പോൾ, മഹർഷികളേ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ; മനുഷ്യാവതാരത്തിൽ കൃഷ്ണൻ എങ്ങനെ വാരാണസിയെ ദഹിപ്പിച്ചു എന്നത്.
പൌണ്ഡ്രകോ വാസുദേവശ് ച വാസുദേവോ ഽഭവദ് ഭുവി അവതീര്ണസ് ത്വമ് ഇത്യ് ഉക്തോ ജനൈര് അജ്ഞാനമോഹിതൈഃ
പൗണ്ഡ്രകവാസുദേവനും വാസുദേവനും ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചപ്പോൾ, അജ്ഞാനത്തിൽ മുങ്ങിയ ജനങ്ങൾ അവനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ വാസുദേവനായി ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.'
സ മേനേ വാസുദേവോ ഽഹമ് അവതീര്ണോ മഹീതലേ നഷ്ടസ്മൃതിസ് തതഃ സര്വം വിഷ്ണുചിഹ്നമ് അചീകരത് ദൂതം ച പ്രേഷയാമ് ആസ സ കൃഷ്ണായ ദ്വിജോത്തമാഃ
അവൻ 'ഞാനാണ് വാസുദേവൻ, ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചവൻ' എന്ന് കരുതി, ഓർമ്മ നഷ്ടപ്പെട്ട്, വിഷ്ണുവിന്റെ എല്ലാ ചിഹ്നങ്ങളും ധരിച്ചു, കൃഷ്ണനോട് ദൂതനെ അയച്ചു, മഹാബ്രാഹ്മണരേ.
ത്യക്ത്വാ ചക്രാദികം ചിഹ്നം മദീയം നാമ മാത്മനഃ വാസുദേവാത്മകം മൂഢ മുക്ത്വാ സര്വമ് അശേഷതഃ
ചക്രം മുതലായ ചിഹ്നങ്ങളും സ്വന്തം പേരും ഉപേക്ഷിച്ച്, മൂടനായവൻ വാസുദേവനാണെന്ന് കരുതി, എല്ലാം പൂർണ്ണമായും വിട്ടുകളഞ്ഞു.
ആത്മനോ ജീവിതാര്ഥം ച തഥാ മേ പ്രണതിം വ്രജ
നിന്റെ ജീവന് വേണ്ടി, അതുപോലെ തന്നെ, എനിക്ക് കീഴടങ്ങണം.
ഇത്യ് ഉക്തഃ സ പ്രഹസ്യൈവ ദൂതം പ്രാഹ ജനാര്ദനഃ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ജനാർദ്ദനൻ ചിരിച്ചു ദൂതനോടു പറഞ്ഞു.