താംശ് ചിച്ഛേദ ഹരിഃ പാശാന് ക്ഷിപ്ത്വാ ചക്രം സുദര്ശനമ് തതോ മുരഃ സമുത്തസ്ഥൌ തം ജഘാന ച കേശവഃ
ഹരി സുദർശനചക്രം എറിഞ്ഞ് ആ പാശങ്ങൾ വെട്ടി തകർത്തു. അതിനുശേഷം മുരൻ ഉയർന്ന് വന്നു, കേശവൻ അവനെ സംഹരിച്ചു.
മുരോസ് തു തനയാന് സപ്ത സഹസ്രാസ് താംസ് തതോ ഹരിഃ ചക്രധാരാഗ്നിനിര്ദഗ്ധാംശ് ചകാര ശലഭാന് ഇവ
മുരന്റെ ഏഴായിരം പുത്രന്മാരെയും ഹരി ചക്രത്തിന്റെ അഗ്നിപ്രവാഹത്തിൽ വണ്ടുപോലെ ചാരമാക്കി.
ഹത്വാ മുരം ഹയഗ്രീവം തഥാ പഞ്ചജനം ദ്വിജാഃ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷപുരം ധീമാംസ് ത്വരാവാന് സമുപാദ്രവത്
മുരനെയും, ഹയഗ്രീവനെയും, അഞ്ചജനനെയും കൊല്ലുകയും, ധീരനും വേഗവാനുമായവൻ പ്രാച്യജ്യോതിഷപുരത്തേക്ക് മുന്നേറി.
നരകേനാസ്യ തത്രാഭൂന് മഹാസൈന്യേന സംയുഗഃ കൃഷ്ണസ്യ യത്ര ഗോവിന്ദോ ജഘ്നേ ദൈത്യാന് സഹസ്രശഃ
അവിടെ നരകൻ വലിയ സൈന്യവുമായി യുദ്ധം നടത്തി. അവിടെ ഗോവിന്ദൻ കൃഷ്ണൻ ആയിരക്കണക്കിന് ദൈത്യന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
ശസ്ത്രാസ്ത്രവര്ഷം മുഞ്ചന്തം സ ഭൌമം നരകം ബലീ ക്ഷിപ്ത്വാ ചക്രം ദ്വിധാ ചക്രേ ചക്രീ ദൈതേയചക്രഹാ
ശക്തനായ നരകൻ ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും മഴപോലെ എറിഞ്ഞപ്പോൾ, ചക്രധാരിയായ കൃഷ്ണൻ തന്റെ ചക്രം എറിഞ്ഞ് ദൈത്യന്റെ ആയുധം രണ്ടായി കിളർത്തു.
ഹതേ തു നരകേ ഭൂമിര് ഗൃഹീത്വാദിതികുണ്ഡലേ ഉപതസ്ഥേ ജഗന്നാഥം വാക്യം ചേദമ് അഥാബ്രവീത്
നരകൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഭൂമി കുണ്ഡലങ്ങൾ എടുത്ത് ജഗന്നാഥന്റെ അടുക്കൽ വന്നു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
യദാഹമ് ഉദ്ധൃതാ നാഥ ത്വയാ ശൂകരമൂര്തിനാ ത്വത്സംസ്പര്ശഭവഃ പുത്രസ് തദായം മയ്യ് അജായത
നാഥാ, നീ കപ്പലാവേശത്തിൽ എന്നെ ഉയർത്തിയപ്പോൾ, നിന്റെ സ്പർശത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ പുത്രൻ ജനിച്ചത്.
സോ ഽയം ത്വയൈവ ദത്തോ മേ ത്വയൈവ വിനിപാതിതഃ ഗൃഹാണ കുണ്ഡലേ ചേമേ പാലയാസ്യ ച സംതതിമ്
ഈ പുത്രനെ നീ തന്നതും, ഇപ്പോൾ നീ തന്നെ അവനെ സംഹരിച്ചതും ആണ്. ഈ കുണ്ഡലങ്ങൾ സ്വീകരിക്കൂ, അവന്റെ വംശത്തെ സംരക്ഷിക്കൂ.
ഭാരാവതരണാര്ഥായ മമൈവ ഭഗവാന് ഇമമ് അംശേന ലോകമ് ആയാതഃ പ്രസാദസുമുഖ പ്രഭോ
ഭൂഭാരമൊഴിക്കാൻ ദയാമുഖനായ പ്രഭോ, ഭഗവാനേ, നിന്റെ തന്നെ ഭാഗം കൊണ്ടു നീ ഈ ലോകത്ത് അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ത്വം കര്താ ച വികര്താ ച സംഹര്താ പ്രഭവോ ഽവ്യയഃ ജഗത്സ്വരൂപോ യശ് ച ത്വം സ്തൂയസേ ഽച്യുത കിം മയാ
നീ സൃഷ്ടാവും മാറ്റം വരുത്തുന്നവനും സംഹാരകനും അക്ഷയമായ ആദിയും ആകുന്നു. നീ തന്നെയാണ് ഈ ലോകത്തിന്റെ സ്വരൂപം, അച്യുതാ, എല്ലാവരും നിന്നെ പാടുമ്പോൾ ഞാൻ എന്തിനാണ് നിന്നെ വീണ്ടും പുകഴേണ്ടത്?
വ്യാപീ വ്യാപ്യഃ ക്രിയാ കര്താ കാര്യം ച ഭഗവാന് സദാ സര്വഭൂതാത്മഭൂതാത്മാ സ്തൂയസേ ഽച്യുത കിം മയാ
നീ എല്ലിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവനും, വ്യാപിക്കപ്പെടുന്നതും, പ്രവർത്തനത്തിന്റെ കര്ത്താവും പ്രവർത്തിയും ആകുന്നു. എല്ലാഭൂതങ്ങളുടെയും ആത്മാവും ആത്മാവിനുള്ളിലെ ആത്മാവും നീ തന്നെയാണ്, അച്യുതാ, എല്ലാവരും നിന്നെ പാടുമ്പോൾ ഞാൻ എന്തിനാണ് നിന്നെ വീണ്ടും പുകഴേണ്ടത്?
പരമാത്മാ ത്വമ് ആത്മാ ച ഭൂതാത്മാ ചാവ്യയോ ഭവാന് യദാ തദാ സ്തുതിര് നാസ്തി കിമര്ഥം തേ പ്രവര്തതാമ്
നീ പരമാത്മാവും, ആത്മാവും, എല്ലാഭൂതങ്ങളുടെയും ആത്മാവും, അക്ഷയനായ ഭഗവാനുമാണ്. എല്ലായ്പ്പോഴും നിന്നെ ഒഴികെ മറ്റൊരു സ്തുതി ഇല്ല; അപ്പോൾ നിന്നെ പുകഴ്ത്തുന്നതിന് എന്തിനാണ് കാര്യം?
പ്രസീദ സര്വഭൂതാത്മന് നരകേന കൃതം ച യത് തത് ക്ഷമ്യതാമ് അദോഷായ മത്സുതഃ സ നിപാതിതഃ
എല്ലാഭൂതങ്ങളുടെയും ആത്മാവേ, ദയചെയ്യണം. നരകൻ ചെയ്തതെല്ലാം ക്ഷമിക്കണം. എന്റെ മകൻ വീണുപോയെങ്കിലും അവനിൽ കുറ്റമില്ല.
തഥേതി ചോക്ത്വാ ധരണീം ഭഗവാന് ഭൂതഭാവനഃ രത്നാനി നരകാവാസാജ് ജഗ്രാഹ മുനിസത്തമാഃ
'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ്, ഭഗവാൻ, എല്ലാഭൂതങ്ങളെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നവൻ, നരകന്റെ വീടിൽ നിന്ന് രത്നങ്ങൾ എടുത്ത് ഭൂമിക്ക് നൽകി.
കന്യാപുരേ സ കന്യാനാം ഷോഡശാതുലവിക്രമഃ ശതാധികാനി ദദൃശേ സഹസ്രാണി ദ്വിജോത്തമാഃ
കന്യാപുരിയിൽ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ, പതിനാറിന്റെ തുല്യശക്തിയുള്ള ആയിരത്തിലധികം കന്യകളെ അവൻ കണ്ടു.
ചതുര്ദംഷ്ട്രാന് ഗജാംശ് ചോഗ്രാന് ഷട് സഹസ്രാണി ദൃഷ്ടവാന് കാമ്ബോജാനാം തഥാശ്വാനാം നിയുതാന്യ് ഏകവിംശതിമ്
നാലു ദന്തമുള്ള ആറായിരം ഭയങ്കരമായ ആനകളെയും, അതുപോലെ ഇരുപത്തൊന്ന് കോടി കാംബോജ ദേശത്തിലെ കുതിരകളെയും അവൻ കണ്ടു.
കന്യാസ് താശ് ച തഥാ നാഗാംസ് താന് അശ്വാന് ദ്വാരകാം പുരീമ് പ്രാപയാമ് ആസ ഗോവിന്ദഃ സദ്യോ നരകകിംകരൈഃ
ഗോവിന്ദൻ ഉടൻ തന്നെ ആ കന്യകളെയും ആനകളെയും കുതിരകളെയും നരകന്റെ സേവകരോടൊപ്പം ദ്വാരകാപുരിയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.
ദദൃശേ വാരുണം ഛത്ത്രം തഥൈവ മണിപര്വതമ് ആരോപയാമ് ആസ ഹരിര് ഗരുഡേ പതഗേശ്വരേ
വരുണന്റെ കുടയും രത്നപർവ്വതവും കണ്ടു, ഹരി അവയെ പക്ഷിരാജാവായ ഗരുഡന്റെ മേൽ വെച്ചു.
ആരുഹ്യ ച സ്വയം കൃഷ്ണഃ സത്യഭാമാസഹായവാന് അദിത്യാഃ കുണ്ഡലേ ദാതും ജഗാമ ത്രിദശാലയമ്
ശ്രീകൃഷ്ണൻ സ്വയം സത്യഭാമയോടൊപ്പം കയറി, ആദിത്യയുടെ കുണ്ഡലങ്ങൾ നൽകാൻ ദേവലോകത്തേക്ക് പോയി.
ഗരുഡോ വാരുണം ഛത്ത്രം തഥൈവ മണിപര്വതമ് സഭാര്യം ച ഹൃഷീകേശം ലീലയൈവ വഹന് യയൌ
ഗരുഡൻ, വരുണന്റെ കുടയും രത്നപർവ്വതവും, ഭാര്യയോടൊപ്പം ഹൃഷീകേശനെയും എളുപ്പത്തിൽ ചുമന്ന് യാത്രയായി.
തതഃ ശങ്ഖമ് ഉപാധ്മായ സ്വര്ഗദ്വാരം ഗതോ ഹരിഃ ഉപതസ്ഥുസ് തതോ ദേവാഃ സാര്ഘപാത്രാ ജനാര്ദനമ്
അതിനുശേഷം ഹരി ശംഖം ഊതി സ്വർഗ്ഗദ്വാരത്തിൽ എത്തി; അപ്പോൾ ദേവന്മാർ അർഘപാത്രങ്ങളുമായി ജനാർദ്ദനനെ സമീപിച്ചു.
സ ദേവൈര് അര്ചിതഃ കൃഷ്ണോ ദേവമാതുര് നിവേശനമ് സിതാഭ്രശിഖരാകാരം പ്രവിശ്യ ദദൃശേ ഽദിതിമ്
ദേവന്മാർ ആദരിച്ച ശേഷം കൃഷ്ണൻ വെള്ളമേഘശിഖരത്തിന് സമാനമായ ദേവമാതാവിന്റെ ഭവനത്തിൽ കടന്ന് ആദിതിയെ കണ്ടു.
സ താം പ്രണമ്യ ശക്രേണ സഹിതഃ കുണ്ഡലോത്തമേ ദദൌ നരകനാശം ച ശശംസാസ്യൈ ജനാര്ദനഃ
അവളെ വണങ്ങി, ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം, ജനാർദ്ദനൻ അത്യുത്തമമായ കുണ്ഡലങ്ങൾ നൽകി, നരകന്റെ നാശം അവളോട് അറിയിച്ചു.
തതഃ പ്രീതാ ജഗന്മാതാ ധാതാരം ജഗതാം ഹരിമ് തുഷ്ടാവാദിതിര് അവ്യഗ്രം കൃത്വാ തത്പ്രവണം മനഃ
അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ലോകമാതാവായ ആദിതി, മനസ്സ് സമാധാനത്തോടെ ഹരിയേ, ലോകങ്ങളുടെയും രക്ഷകനേ, നിന്നെ പുകഴ്ത്തി.
നമസ് തേ പുണ്ഡരീകാക്ഷ ഭക്താനാമ് അഭയംകര സനാതനാത്മന് ഭൂതാത്മന് സര്വാത്മന് ഭൂതഭാവന
കമലനയനനേ, ഭക്തന്മാർക്ക് ഭയമില്ലാത്തതിനെ നൽകുന്നവനേ, ശാശ്വതാത്മാവേ, എല്ലാഭൂതങ്ങളുടെയും ആത്മാവേ, സർവ്വാത്മാവേ, എല്ലാഭൂതങ്ങളെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നവനേ, നിനക്ക് വന്ദനം.
പ്രണേതര് മനസോ ബുദ്ധേര് ഇന്ദ്രിയാണാം ഗുണാത്മക സിതദീര്ഘാദിനിഃശേഷകല്പനാപരിവര്ജിത
നീ മനസ്സിന്റെയും ബുദ്ധിയുടെയും ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും വഴികാട്ടിയാകുന്നു. ഗുണങ്ങളുടെ സാരവും, വെള്ള, നീളം മുതലായ എല്ലാ ഭേദങ്ങളും അതിജീവിച്ചവനും, എല്ലാ പരിധികളിൽ നിന്നും അകന്നവനും നീ തന്നെയാണ്.
ജന്മാദിഭിര് അസംസ്പൃഷ്ടസ്വപ്നാദിവാരിവര്ജിതഃ സംധ്യാ രാത്രിര് അഹര് ഭൂമിര് ഗഗനം വായുര് അമ്ബു ച
ജനനം മുതലായവയൊന്നും തൊടാത്തവനും, സ്വപ്നം, വെള്ളം മുതലായവയൊന്നും ഇല്ലാത്തവനും, സംധ്യയും രാത്രി, പകലും ഭൂമി, ആകാശം, കാറ്റ്, വെള്ളം എന്നിവയും നീ തന്നെയാണ്.
ഹുതാശനോ മനോ ബുദ്ധിര് ഭൂതാദിസ് ത്വം തഥാച്യുത സൃഷ്ടിസ്ഥിതിവിനാശാനാം കര്താ കര്തൃപതിര് ഭവാന്
നീ അഗ്നിയും മനസ്സും ബുദ്ധിയും ഭൂതങ്ങളും അവയുടെ മൂലവും ആകുന്നു, അച്യുതാ, സൃഷ്ടി, നില, നാശം എന്നിവയുടെ സ്രഷ്ടാവും, പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ അധിപനും നീ തന്നെയാണ്.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാഖ്യാഭിര് ആത്മമൂര്തിഭിര് ഈശ്വരഃ മായാഭിര് ഏതദ് വ്യാപ്തം തേ ജഗത് സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്
ബ്രഹ്മാവു, വിഷ്ണു, ശിവൻ എന്നിങ്ങനെ തൻറെ സ്വരൂപങ്ങളാൽ ഈ ലോകം—ചലനമുള്ളതും നിലനിൽക്കുന്നതും—ഭഗവാൻ തൻറെ മായാവശേഷങ്ങളാൽ നിറച്ചിരിക്കുന്നു.
അനാത്മന്യ് ആത്മവിജ്ഞാനം സാ തേ മായാ ജനാര്ദന അഹം മമേതി ഭാവോ ഽത്ര യയാ സമുപജായതേ
സ്വയം അല്ലാത്തതിൽ ആത്മാവിനെ കാണുന്ന അറിവ്, ജനാർദ്ദനാ, അതാണ് നിന്റെ മായ, അതിനാൽ 'ഞാൻ', 'എൻ്റെത്' എന്ന ഭാവങ്ങൾ ഇവിടെ ഉണ്ടാകുന്നു.