ആകൃഷ്യ ച മഹാസ്തമ്ഭം ജാതരൂപമയം ബലഃ ജഘാന യേ തത്പക്ഷാസ് താന് ഭൂഭൃതഃ കുപിതോ ബലഃ
ശക്തനായ ബാലരാമൻ വലിയ പൊന്നിൻ തൂണു പറിച്ചു എടുത്ത്, രുക്മിയുടെ പക്ഷത്തുള്ള രാജാക്കന്മാരെ ക്രോധത്തോടെ അടിച്ചു വീഴ്ത്തി.
തതോ ഹാഹാകൃതം സര്വം പലായനപരം ദ്വിജാഃ തദ് രാജമണ്ഡലം സര്വം ബഭൂവ കുപിതേ ബലേ
അപ്പോൾ ബാലരാമൻ ക്രോധത്തിൽ ആകുമ്പോൾ, എല്ലാ ദ്വിജന്മാരും രാജമണ്ഡലവും ഭയത്താൽ നിലവിളിച്ച് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ബലേന നിഹതം ശ്രുത്വാ രുക്മിണം മധുസൂദനഃ നോവാച വചനം കിംചിദ് രുക്മിണീബലയോര് ഭയാത്
ബാലരാമൻ രുക്മിയെ കൊല്ലപ്പെട്ട വിവരം കേട്ടശേഷം, രുക്മിണിയെയും ബാലരാമനെയും ഭയന്ന് മധുസൂദനൻ ഒന്നും സംസാരിച്ചില്ല.
തതോ ഽനിരുദ്ധമ് ആദായ കൃതോദ്വാഹം ദ്വിജോത്തമാഃ ദ്വാരകാമ് ആജഗാമാഥ യദുചക്രം സകേശവമ്
അതിനുശേഷം, വിവാഹം കഴിഞ്ഞ അനിരുദ്ധനെ കൂട്ടി, ഉത്തമദ്വിജന്മാരും യദുകുലവും കേശവനുമൊത്ത് ദ്വാരകയിലേക്ക് മടങ്ങി.
ദ്വാരവത്യാം തതഃ ശൌരിം ശക്രസ് ത്രിഭുവനേശ്വരഃ ആജഗാമാഥ മുനയോ മത്തൈരാവതപൃഷ്ഠഗഃ
അതിനുശേഷം, ദ്വാരകയിൽ, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ഇന്ദ്രൻ, മദം നിറഞ്ഞ ഐരാവതത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്, മുനിമാരോടൊപ്പം ശൗരിയെ കാണാൻ എത്തി.
പ്രവിശ്യ ദ്വാരകാം സോ ഽഥ സമീപേ ച ഹരേസ് തദാ കഥയാമ് ആസ ദൈത്യസ്യ നരകസ്യ വിചേഷ്ടിതമ്
അവൻ ദ്വാരകയിൽ പ്രവേശിച്ച്, ഹരിയുടെ സമീപത്തേക്ക് ചെന്നു, നരകാസുരന്റെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ വിവരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ത്വയാ നാഥേന ദേവാനാം മനുഷ്യത്വേ ഽപി തിഷ്ഠതാ പ്രശമം സര്വദുഃഖാനി നീതാനി മധുസൂദന
'ദേവന്മാരുടെ രക്ഷകനായ നീ, മനുഷ്യരൂപത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോലും, മധുസൂദനാ, എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും നീ അവസാനിപ്പിച്ചു.'
തപസ്വിജനരക്ഷായൈ സോ ഽരിഷ്ടോ ധേനുകസ് തഥാ പ്രലമ്ബാദ്യാസ് തഥാ കേശീ തേ സര്വേ നിഹതാസ് ത്വയാ
'തപസ്സുകാരെ രക്ഷിക്കാൻ അരിഷ്ടനും ധേനുക്കനും പ്രലമ്പനും കെശിയും മറ്റു ദുഷ്ടന്മാരും നീ കൊല്ലപ്പെട്ടു.'
കംസഃ കുവലയാപീഡഃ പൂതനാ ബാലഘാതിനീ നാശം നീതാസ് ത്വയാ സര്വേ യേ ഽന്യേ ജഗദുപദ്രവാഃ
'കംസനും കുവലയാപീഡനും ബാലഹന്തയായ പൂതനയും ലോകത്തെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുന്ന മറ്റുള്ളവരും നീ നശിപ്പിച്ചു.'
യുഷ്മദ്ദോര്ദണ്ഡസംബുദ്ധിപരിത്രാതേ ജഗത്ത്രയേ യജ്ഞേ യജ്ഞഹവിഃ പ്രാശ്യ തൃപ്തിം യാന്തി ദിവൌകസഃ
'നിന്റെ ഭുജബലത്താലും ജ്ഞാനത്താലും നീ മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും രക്ഷിക്കുമ്പോൾ, യജ്ഞത്തിൽ തങ്ങളുടെ ഭാഗം ലഭിച്ച ദേവന്മാർ തൃപ്തി പ്രാപിക്കുന്നു.'
സോ ഽഹം സാംപ്രതമ് ആയാതോ യന്നിമിത്തം ജനാര്ദന തച് ഛ്രുത്വാ തത്പ്രതീകാരപ്രയത്നം കര്തുമ് അര്ഹസി
ജനാർദ്ദനാ, അതിനായാണ് ഞാൻ ഇപ്പോൾ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നത്. ഞാൻ പറഞ്ഞത് കേട്ടു, അതിന് പരിഹാരം കാണാൻ നീ എല്ലാ ശ്രമവും നടത്തണം.
ഭൌമോ ഽയം നരകോ നാമ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷപുരേശ്വരഃ കരോതി സര്വഭൂതാനാമ് അപഘാതമ് അരിംദമ
ഭൗമൻ എന്ന നരകൻ, പ്രാച്യജ്യോതിഷപുരത്തിന്റെ അധിപൻ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും നാശം വിതറിയുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ദേവസിദ്ധസുരാദീനാം നൃപാണാം ച ജനാര്ദന ഹത്വാ തു സോ ഽസുരഃ കന്യാ രുരോധ നിജമന്ദിരേ
ജനാർദ്ദനാ, ദേവന്മാരെയും സിദ്ധന്മാരെയും മറ്റു ദൈവങ്ങളെയും രാജാക്കളെയും കൊല്ലുകയും, ആ അസുരൻ കന്യകളെ തന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പൂട്ടുകയും ചെയ്തു.
ഛത്ത്രം യത് സലിലസ്രാവി തജ് ജഹാര പ്രചേതസഃ മന്ദരസ്യ തഥാ ശൃങ്ഗം ഹൃതവാന് മണിപര്വതമ്
വരുൺനു ഉള്ള വെള്ളം ചോർക്കുന്ന കുടയും, അതുപോലെ മണിപർവതമായ മന്ദരപർവതത്തിന്റെ ചൂഡിയും അവൻ മോഷ്ടിച്ചു.
അമൃതസ്രാവിണീ ദിവ്യേ മാതുര് മേ ഽമൃതകുണ്ഡലേ ജഹാര സോ ഽസുരോ ഽദിത്യാ വാഞ്ഛത്യ് ഐരാവതം ദ്വിപമ്
അമൃതം ഒഴുകുന്ന എന്റെ അമ്മയുടെ ദിവ്യകുണ്ഡലങ്ങളും, അതുപോലെ അദിതിയിൽ നിന്നുള്ള എയരാവതം എന്ന ആനയും ആ അസുരൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ദുര്നീതമ് ഏതദ് ഗോവിന്ദ മയാ തസ്യ തവോദിതമ് യദ് അത്ര പ്രതികര്തവ്യം തത് സ്വയം പരിമൃശ്യതാമ്
ഗോവിന്ദാ, ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ഇതൊക്കെ വലിയ അന്യായമാണ്. ഇനി എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് നീതന്നെ ആലോചിക്കണം.
ഇതി ശ്രുത്വാ സ്മിതം കൃത്വാ ഭഗവാന് ദേവകീസുതഃ ഗൃഹീത്വാ വാസവം ഹസ്തേ സമുത്തസ്ഥൌ വരാസനാത്
ഇതൊക്കെ കേട്ട ദേവകിപുത്രൻ സ്നേഹത്തോടെ പുഞ്ചിരിച്ച്, ഇന്ദ്രന്റെ കൈ പിടിച്ച്, തന്റെ ഉത്തമാസനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു.
സംചിന്തിതമ് ഉപാരുഹ്യ ഗരുഡം ഗഗനേചരമ് സത്യഭാമാം സമാരോപ്യ യയൌ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷം പുരമ്
ഗഗനത്തിൽ പറക്കുന്ന ഗരുഡനിൽ കയറി, സത്യഭാമയെ കൂടെ ഇരുത്തി, അദ്ദേഹം പ്രാച്യജ്യോതിഷപുരത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ആരുഹ്യൈരാവതം നാഗം ശക്രോ ഽപി ത്രിദശാലയമ് തതോ ജഗാമ സുമനാഃ പശ്യതാം ദ്വാരകൌകസാമ്
ഇന്ദ്രനും എയരാവതം എന്ന ആനയിൽ കയറി, ദ്വാരകയിലെ ജനങ്ങൾ നോക്കുന്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ദേവലോകത്തേക്ക് പോയി.
പ്രാഗ്ജ്യോതിഷപുരസ്യാസ്യ സമന്താച് ഛതയോജനമ് ആചിതം ഭൈരവൈഃ പാശൈഃ പരസൈന്യനിവാരണേ
പ്രാച്യജ്യോതിഷപുരം ചുറ്റി നൂറു യോജന ദൂരം ഭൈരവന്റെ പാശങ്ങൾ പടശത്രുക്കളെ തടയാൻ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു.
താംശ് ചിച്ഛേദ ഹരിഃ പാശാന് ക്ഷിപ്ത്വാ ചക്രം സുദര്ശനമ് തതോ മുരഃ സമുത്തസ്ഥൌ തം ജഘാന ച കേശവഃ
ഹരി സുദർശനചക്രം എറിഞ്ഞ് ആ പാശങ്ങൾ വെട്ടി തകർത്തു. അതിനുശേഷം മുരൻ ഉയർന്ന് വന്നു, കേശവൻ അവനെ സംഹരിച്ചു.
മുരോസ് തു തനയാന് സപ്ത സഹസ്രാസ് താംസ് തതോ ഹരിഃ ചക്രധാരാഗ്നിനിര്ദഗ്ധാംശ് ചകാര ശലഭാന് ഇവ
മുരന്റെ ഏഴായിരം പുത്രന്മാരെയും ഹരി ചക്രത്തിന്റെ അഗ്നിപ്രവാഹത്തിൽ വണ്ടുപോലെ ചാരമാക്കി.
ഹത്വാ മുരം ഹയഗ്രീവം തഥാ പഞ്ചജനം ദ്വിജാഃ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷപുരം ധീമാംസ് ത്വരാവാന് സമുപാദ്രവത്
മുരനെയും, ഹയഗ്രീവനെയും, അഞ്ചജനനെയും കൊല്ലുകയും, ധീരനും വേഗവാനുമായവൻ പ്രാച്യജ്യോതിഷപുരത്തേക്ക് മുന്നേറി.
നരകേനാസ്യ തത്രാഭൂന് മഹാസൈന്യേന സംയുഗഃ കൃഷ്ണസ്യ യത്ര ഗോവിന്ദോ ജഘ്നേ ദൈത്യാന് സഹസ്രശഃ
അവിടെ നരകൻ വലിയ സൈന്യവുമായി യുദ്ധം നടത്തി. അവിടെ ഗോവിന്ദൻ കൃഷ്ണൻ ആയിരക്കണക്കിന് ദൈത്യന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
ശസ്ത്രാസ്ത്രവര്ഷം മുഞ്ചന്തം സ ഭൌമം നരകം ബലീ ക്ഷിപ്ത്വാ ചക്രം ദ്വിധാ ചക്രേ ചക്രീ ദൈതേയചക്രഹാ
ശക്തനായ നരകൻ ആയുധങ്ങളും അസ്ത്രങ്ങളും മഴപോലെ എറിഞ്ഞപ്പോൾ, ചക്രധാരിയായ കൃഷ്ണൻ തന്റെ ചക്രം എറിഞ്ഞ് ദൈത്യന്റെ ആയുധം രണ്ടായി കിളർത്തു.
ഹതേ തു നരകേ ഭൂമിര് ഗൃഹീത്വാദിതികുണ്ഡലേ ഉപതസ്ഥേ ജഗന്നാഥം വാക്യം ചേദമ് അഥാബ്രവീത്
നരകൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഭൂമി കുണ്ഡലങ്ങൾ എടുത്ത് ജഗന്നാഥന്റെ അടുക്കൽ വന്നു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
യദാഹമ് ഉദ്ധൃതാ നാഥ ത്വയാ ശൂകരമൂര്തിനാ ത്വത്സംസ്പര്ശഭവഃ പുത്രസ് തദായം മയ്യ് അജായത
നാഥാ, നീ കപ്പലാവേശത്തിൽ എന്നെ ഉയർത്തിയപ്പോൾ, നിന്റെ സ്പർശത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ പുത്രൻ ജനിച്ചത്.
സോ ഽയം ത്വയൈവ ദത്തോ മേ ത്വയൈവ വിനിപാതിതഃ ഗൃഹാണ കുണ്ഡലേ ചേമേ പാലയാസ്യ ച സംതതിമ്
ഈ പുത്രനെ നീ തന്നതും, ഇപ്പോൾ നീ തന്നെ അവനെ സംഹരിച്ചതും ആണ്. ഈ കുണ്ഡലങ്ങൾ സ്വീകരിക്കൂ, അവന്റെ വംശത്തെ സംരക്ഷിക്കൂ.
ഭാരാവതരണാര്ഥായ മമൈവ ഭഗവാന് ഇമമ് അംശേന ലോകമ് ആയാതഃ പ്രസാദസുമുഖ പ്രഭോ
ഭൂഭാരമൊഴിക്കാൻ ദയാമുഖനായ പ്രഭോ, ഭഗവാനേ, നിന്റെ തന്നെ ഭാഗം കൊണ്ടു നീ ഈ ലോകത്ത് അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ത്വം കര്താ ച വികര്താ ച സംഹര്താ പ്രഭവോ ഽവ്യയഃ ജഗത്സ്വരൂപോ യശ് ച ത്വം സ്തൂയസേ ഽച്യുത കിം മയാ
നീ സൃഷ്ടാവും മാറ്റം വരുത്തുന്നവനും സംഹാരകനും അക്ഷയമായ ആദിയും ആകുന്നു. നീ തന്നെയാണ് ഈ ലോകത്തിന്റെ സ്വരൂപം, അച്യുതാ, എല്ലാവരും നിന്നെ പാടുമ്പോൾ ഞാൻ എന്തിനാണ് നിന്നെ വീണ്ടും പുകഴേണ്ടത്?