തതോ ജഹാസാഥ ബലം കലിങ്ഗാധിപതിര് ദ്വിജാഃ ദന്താന് വിദര്ശയന് മൂഢോ രുക്മീ ചാഹ മദോദ്ധതഃ
അപ്പോൾ, ദ്വിജന്മാരേ, കലിംഗരാജാവ് ബാലഭദ്രനെ നോക്കി പല്ലുകൾ കാണിച്ചുകൊണ്ട് ചിരിച്ചു; അഹങ്കാരത്തിൽ മുഴകിയ രുക്മി ഉന്മാദത്തോടെ പറഞ്ഞു.
അവിദ്യോ ഽയം മഹാദ്യൂതേ ബലഭദ്രഃ പരാജിതഃ മൃഷൈവാക്ഷാവലേപത്വാദ് യോ ഽയം മേനേ ഽക്ഷകോവിദമ്
'ഈ ബാലഭദ്രൻ വലിയ പാശകകളിയിൽ ഒന്നും അറിയാത്തവനാണ്; അവൻ തന്നെ പാശകവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനെന്ന് കരുതിയത് വെറും അഭിമാനമാണ്.'
ദൃഷ്ട്വാ കലിങ്ഗരാജം തു പ്രകാശദശനാനനമ് രുക്മിണം ചാപി ദുര്വാക്യം കോപം ചക്രേ ഹലായുധഃ
കലിംഗരാജാവിനെ പല്ലുകൾ പുറത്താക്കി വലിയ ചിരിയോടെ കാണുകയും, രുക്മി കഠിനമായ വാക്കുകൾ പറയുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ബാലരാമൻ ക്രോധത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
തതഃ കോപപരീതാത്മാ നിഷ്കകോടിം ഹലായുധഃ ഗ്ലഹം ജഗ്രാഹ രുക്മീ ച തതസ് ത്വ് അക്ഷാന് അപാതയത്
അപ്പോൾ, ക്രോധം മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞ ബാലരാമൻ പണയം ഇല്ലാത്ത പാശാ എടുക്കുകയും, അതിന് ശേഷം രുക്മി പാശാ എറിയുകയും ചെയ്തു.
അജയദ് ബലദേവോ ഽഥ പ്രാഹോച്ചൈസ് തം ജിതം മയാ മമേതി രുക്മീ പ്രാഹോച്ചൈര് അലീകോക്തൈര് അലം ബലമ്
ബാലരാമൻ ജയിച്ചു, ഉച്ചത്തിൽ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു: 'ഇവൻ എനിക്ക് കീഴടക്കപ്പെട്ടു, ഇനിയും എന്റെതാണ്!' എന്നാൽ രുക്മി ഉച്ചത്തിൽ കപടവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ശക്തി മതിയാകട്ടെ!'
ത്വയോക്തോ ഽയം ഗ്ലഹഃ സത്യം ന മമൈഷോ ഽനുമോദിതഃ ഏവം ത്വയാ ചേദ് വിജിതം ന മയാ വിജിതം കഥമ്
'ഈ കളി നീ തന്നെയാണ് പ്രഖ്യാപിച്ചത്, സത്യം പറയുമ്പോൾ ഞാൻ സമ്മതിച്ചിട്ടില്ല. നീ ജയിച്ചു എന്ന് പറയുമ്പോൾ എങ്ങനെ ഞാൻ നിന്നാൽ തോറ്റു എന്ന് പറയാം?'
തതോ ഽന്തരിക്ഷേ വാഗ് ഉച്ചൈഃ പ്രാഹ ഗമ്ഭീരനാദിനീ ബലദേവസ്യ തം കോപം വര്ധയന്തീ മഹാത്മനഃ
അപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഗംഭീരമായ ഒരു ശബ്ദം ഉയർന്നു, അതു മഹാത്മാവായ ബാലരാമന്റെ ക്രോധം കൂടി വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
ജിതം തു ബലദേവേന രുക്മിണാ ഭാഷിതം മൃഷാ അനുക്ത്വാ വചനം കിംചിത് കൃതം ഭവതി കര്മണാ
'ജയം ബാലരാമന്റേതാണ്; രുക്മിയുടെ വാക്കുകൾ പൊള്ളിയാണ്. സത്യം പറയാതെ ഒരു പ്രവൃത്തി എങ്ങനെ സാധിക്കും?'
തതോ ബലഃ സമുത്ഥായ ക്രോധസംരക്തലോചനഃ ജഘാനാഷ്ടാപദേനൈവ രുക്മിണം സ മഹാബലഃ
അപ്പോൾ ബാലരാമൻ, കണ്ണുകൾ ക്രോധത്തിൽ ചുവപ്പിച്ച്, എഴുന്നേറ്റ്, അഷ്ടപദം കൊണ്ടുതന്നെ ശക്തനായ രുക്മിയെ അടിച്ചു വീഴ്ത്തി.
കലിങ്ഗരാജം ചാദായ വിസ്ഫുരന്തം ബലാദ് ബലഃ ബഭഞ്ജ ദന്താന് കുപിതോ യൈഃ പ്രകാശം ജഹാസ സഃ
കുലുക്കുന്ന കലിംഗരാജാവിനെ പിടിച്ച്, ബാലരാമൻ ക്രോധത്തിൽ അവൻ തുറന്നു ചിരിച്ച പല്ലുകൾ പൊട്ടിച്ചു.
ആകൃഷ്യ ച മഹാസ്തമ്ഭം ജാതരൂപമയം ബലഃ ജഘാന യേ തത്പക്ഷാസ് താന് ഭൂഭൃതഃ കുപിതോ ബലഃ
ശക്തനായ ബാലരാമൻ വലിയ പൊന്നിൻ തൂണു പറിച്ചു എടുത്ത്, രുക്മിയുടെ പക്ഷത്തുള്ള രാജാക്കന്മാരെ ക്രോധത്തോടെ അടിച്ചു വീഴ്ത്തി.
തതോ ഹാഹാകൃതം സര്വം പലായനപരം ദ്വിജാഃ തദ് രാജമണ്ഡലം സര്വം ബഭൂവ കുപിതേ ബലേ
അപ്പോൾ ബാലരാമൻ ക്രോധത്തിൽ ആകുമ്പോൾ, എല്ലാ ദ്വിജന്മാരും രാജമണ്ഡലവും ഭയത്താൽ നിലവിളിച്ച് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ബലേന നിഹതം ശ്രുത്വാ രുക്മിണം മധുസൂദനഃ നോവാച വചനം കിംചിദ് രുക്മിണീബലയോര് ഭയാത്
ബാലരാമൻ രുക്മിയെ കൊല്ലപ്പെട്ട വിവരം കേട്ടശേഷം, രുക്മിണിയെയും ബാലരാമനെയും ഭയന്ന് മധുസൂദനൻ ഒന്നും സംസാരിച്ചില്ല.
തതോ ഽനിരുദ്ധമ് ആദായ കൃതോദ്വാഹം ദ്വിജോത്തമാഃ ദ്വാരകാമ് ആജഗാമാഥ യദുചക്രം സകേശവമ്
അതിനുശേഷം, വിവാഹം കഴിഞ്ഞ അനിരുദ്ധനെ കൂട്ടി, ഉത്തമദ്വിജന്മാരും യദുകുലവും കേശവനുമൊത്ത് ദ്വാരകയിലേക്ക് മടങ്ങി.
ദ്വാരവത്യാം തതഃ ശൌരിം ശക്രസ് ത്രിഭുവനേശ്വരഃ ആജഗാമാഥ മുനയോ മത്തൈരാവതപൃഷ്ഠഗഃ
അതിനുശേഷം, ദ്വാരകയിൽ, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ഇന്ദ്രൻ, മദം നിറഞ്ഞ ഐരാവതത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്, മുനിമാരോടൊപ്പം ശൗരിയെ കാണാൻ എത്തി.
പ്രവിശ്യ ദ്വാരകാം സോ ഽഥ സമീപേ ച ഹരേസ് തദാ കഥയാമ് ആസ ദൈത്യസ്യ നരകസ്യ വിചേഷ്ടിതമ്
അവൻ ദ്വാരകയിൽ പ്രവേശിച്ച്, ഹരിയുടെ സമീപത്തേക്ക് ചെന്നു, നരകാസുരന്റെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ വിവരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ത്വയാ നാഥേന ദേവാനാം മനുഷ്യത്വേ ഽപി തിഷ്ഠതാ പ്രശമം സര്വദുഃഖാനി നീതാനി മധുസൂദന
'ദേവന്മാരുടെ രക്ഷകനായ നീ, മനുഷ്യരൂപത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോലും, മധുസൂദനാ, എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും നീ അവസാനിപ്പിച്ചു.'
തപസ്വിജനരക്ഷായൈ സോ ഽരിഷ്ടോ ധേനുകസ് തഥാ പ്രലമ്ബാദ്യാസ് തഥാ കേശീ തേ സര്വേ നിഹതാസ് ത്വയാ
'തപസ്സുകാരെ രക്ഷിക്കാൻ അരിഷ്ടനും ധേനുക്കനും പ്രലമ്പനും കെശിയും മറ്റു ദുഷ്ടന്മാരും നീ കൊല്ലപ്പെട്ടു.'
കംസഃ കുവലയാപീഡഃ പൂതനാ ബാലഘാതിനീ നാശം നീതാസ് ത്വയാ സര്വേ യേ ഽന്യേ ജഗദുപദ്രവാഃ
'കംസനും കുവലയാപീഡനും ബാലഹന്തയായ പൂതനയും ലോകത്തെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കുന്ന മറ്റുള്ളവരും നീ നശിപ്പിച്ചു.'
യുഷ്മദ്ദോര്ദണ്ഡസംബുദ്ധിപരിത്രാതേ ജഗത്ത്രയേ യജ്ഞേ യജ്ഞഹവിഃ പ്രാശ്യ തൃപ്തിം യാന്തി ദിവൌകസഃ
'നിന്റെ ഭുജബലത്താലും ജ്ഞാനത്താലും നീ മൂന്ന് ലോകങ്ങളെയും രക്ഷിക്കുമ്പോൾ, യജ്ഞത്തിൽ തങ്ങളുടെ ഭാഗം ലഭിച്ച ദേവന്മാർ തൃപ്തി പ്രാപിക്കുന്നു.'
സോ ഽഹം സാംപ്രതമ് ആയാതോ യന്നിമിത്തം ജനാര്ദന തച് ഛ്രുത്വാ തത്പ്രതീകാരപ്രയത്നം കര്തുമ് അര്ഹസി
ജനാർദ്ദനാ, അതിനായാണ് ഞാൻ ഇപ്പോൾ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നത്. ഞാൻ പറഞ്ഞത് കേട്ടു, അതിന് പരിഹാരം കാണാൻ നീ എല്ലാ ശ്രമവും നടത്തണം.
ഭൌമോ ഽയം നരകോ നാമ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷപുരേശ്വരഃ കരോതി സര്വഭൂതാനാമ് അപഘാതമ് അരിംദമ
ഭൗമൻ എന്ന നരകൻ, പ്രാച്യജ്യോതിഷപുരത്തിന്റെ അധിപൻ, എല്ലാ ജീവികൾക്കും നാശം വിതറിയുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ദേവസിദ്ധസുരാദീനാം നൃപാണാം ച ജനാര്ദന ഹത്വാ തു സോ ഽസുരഃ കന്യാ രുരോധ നിജമന്ദിരേ
ജനാർദ്ദനാ, ദേവന്മാരെയും സിദ്ധന്മാരെയും മറ്റു ദൈവങ്ങളെയും രാജാക്കളെയും കൊല്ലുകയും, ആ അസുരൻ കന്യകളെ തന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ പൂട്ടുകയും ചെയ്തു.
ഛത്ത്രം യത് സലിലസ്രാവി തജ് ജഹാര പ്രചേതസഃ മന്ദരസ്യ തഥാ ശൃങ്ഗം ഹൃതവാന് മണിപര്വതമ്
വരുൺനു ഉള്ള വെള്ളം ചോർക്കുന്ന കുടയും, അതുപോലെ മണിപർവതമായ മന്ദരപർവതത്തിന്റെ ചൂഡിയും അവൻ മോഷ്ടിച്ചു.
അമൃതസ്രാവിണീ ദിവ്യേ മാതുര് മേ ഽമൃതകുണ്ഡലേ ജഹാര സോ ഽസുരോ ഽദിത്യാ വാഞ്ഛത്യ് ഐരാവതം ദ്വിപമ്
അമൃതം ഒഴുകുന്ന എന്റെ അമ്മയുടെ ദിവ്യകുണ്ഡലങ്ങളും, അതുപോലെ അദിതിയിൽ നിന്നുള്ള എയരാവതം എന്ന ആനയും ആ അസുരൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ദുര്നീതമ് ഏതദ് ഗോവിന്ദ മയാ തസ്യ തവോദിതമ് യദ് അത്ര പ്രതികര്തവ്യം തത് സ്വയം പരിമൃശ്യതാമ്
ഗോവിന്ദാ, ഞാൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ഇതൊക്കെ വലിയ അന്യായമാണ്. ഇനി എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് നീതന്നെ ആലോചിക്കണം.
ഇതി ശ്രുത്വാ സ്മിതം കൃത്വാ ഭഗവാന് ദേവകീസുതഃ ഗൃഹീത്വാ വാസവം ഹസ്തേ സമുത്തസ്ഥൌ വരാസനാത്
ഇതൊക്കെ കേട്ട ദേവകിപുത്രൻ സ്നേഹത്തോടെ പുഞ്ചിരിച്ച്, ഇന്ദ്രന്റെ കൈ പിടിച്ച്, തന്റെ ഉത്തമാസനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു.
സംചിന്തിതമ് ഉപാരുഹ്യ ഗരുഡം ഗഗനേചരമ് സത്യഭാമാം സമാരോപ്യ യയൌ പ്രാഗ്ജ്യോതിഷം പുരമ്
ഗഗനത്തിൽ പറക്കുന്ന ഗരുഡനിൽ കയറി, സത്യഭാമയെ കൂടെ ഇരുത്തി, അദ്ദേഹം പ്രാച്യജ്യോതിഷപുരത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
ആരുഹ്യൈരാവതം നാഗം ശക്രോ ഽപി ത്രിദശാലയമ് തതോ ജഗാമ സുമനാഃ പശ്യതാം ദ്വാരകൌകസാമ്
ഇന്ദ്രനും എയരാവതം എന്ന ആനയിൽ കയറി, ദ്വാരകയിലെ ജനങ്ങൾ നോക്കുന്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ദേവലോകത്തേക്ക് പോയി.
പ്രാഗ്ജ്യോതിഷപുരസ്യാസ്യ സമന്താച് ഛതയോജനമ് ആചിതം ഭൈരവൈഃ പാശൈഃ പരസൈന്യനിവാരണേ
പ്രാച്യജ്യോതിഷപുരം ചുറ്റി നൂറു യോജന ദൂരം ഭൈരവന്റെ പാശങ്ങൾ പടശത്രുക്കളെ തടയാൻ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു.