സാ ചാസ്മൈ കഥയാമ് ആസ ന പുത്രസ് ത്വം മമേതി വൈ തനയം ത്വാമ് അയം വിഷ്ണോര് ഹൃതവാന് കാലശമ്ബരഃ
അവൾ അവനോട് പറഞ്ഞു: "നീ എന്റെ മകൻ അല്ല; ഈ കാലശംബരൻ വിഷ്ണുവിന്റെ മകനായ നിന്നെ എന്നിൽ നിന്ന് അപഹരിച്ചു."
ക്ഷിപ്തഃ സമുദ്രേ മത്സ്യസ്യ സംപ്രാപ്തോ ജഠരാന് മയാ സാ തു രോദിതി തേ മാതാ കാന്താദ്യാപ്യ് അതിവത്സലാ
"നിന്നെ സമുദ്രത്തിൽ എറിഞ്ഞപ്പോൾ, നീ ഒരു മീനിന്റെ വയറിലേക്ക് എത്തി, അവിടെ നിന്നാണ് ഞാൻ നിന്നെ കിട്ടിയത്. നിന്റെ സുന്ദരിയും അത്യന്തം സ്നേഹമുള്ള അമ്മ ഇന്നും നിന്നെ ഓർത്ത് കരയുകയാണ്."
ഇത്യ് ഉക്തഃ ശമ്ബരം യുദ്ധേ പ്രദ്യുമ്നഃ സ സമാഹ്വയത് ക്രോധാകുലീകൃതമനാ യുയുധേ ച മഹാബലഃ
ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ, പ്രദ്യുമ്നൻ കോപത്തോടെ മനസ്സാകുലനായി, ശംബരനെ യുദ്ധത്തിന് വിളിച്ചു. മഹാബലൻ ആയ അവൻ അവനോടു യുദ്ധം ചെയ്തു.
ഹത്വാ സൈന്യമ് അശേഷം തു തസ്യ ദൈത്യസ്യ മാധവിഃ സപ്ത മായാ വ്യതിക്രമ്യ മായാം സംയുയുജേ ഽഷ്ടമീമ്
ആ ദാനവന്റെ സൈന്യം മുഴുവൻ സംഹരിച്ച ശേഷം, മാധവന്റെ മകൻ ഏഴു മായാവിദ്യകൾ ജയിച്ച് എട്ടാമത്തേതിനോടു ഏറ്റുമുട്ടി.
തയാ ജഘാന തം ദൈത്യം മായയാ കാലശമ്ബരമ് ഉത്പത്യ ച തയാ സാര്ധമ് ആജഗാമ പിതുഃ പുരമ്
ആ മായാവിദ്യ ഉപയോഗിച്ച്, അവൻ കാലശംബരനെന്ന ദാനവനെ കൊല്ലുകയും, പിന്നെ അവളോടൊപ്പം ഉയർന്ന് പിതാവിന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകുകയും ചെയ്തു.
അന്തഃപുരേ ച പതിതം മായാവത്യാ സമന്വിതമ് തം ദൃഷ്ട്വാ ഹൃഷ്ടസംകല്പാ ബഭൂവുഃ കൃഷ്ണയോഷിതഃ രുക്മിണീ ചാബ്രവീത് പ്രേമ്ണാ ആസക്തദൃഷ്ടിര് അനിന്ദിതാ
അവൻ മായാവതിയോടൊപ്പം അകത്തളത്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, കൃഷ്ണന്റെ സ്ത്രീകൾ അവനെ കണ്ടു സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സിൽ ആനന്ദിച്ചു. രുക്മിണി സ്നേഹപൂർവ്വം ദൃഷ്ടി പതിപ്പിച്ച്, കുറ്റമില്ലാതെ പറഞ്ഞു:
ധന്യായാഃ ഖല്വ് അയം പുത്രോ വര്തതേ നവയൌവനേ അസ്മിന് വയസി പുത്രോ മേ പ്രദ്യുമ്നോ യദി ജീവതി
"സ്വസ്ഥമായ യുവാവായ മകൻ ഉള്ള സ്ത്രീയാണവൾ ഭാഗ്യവതി. ഈ പ്രായത്തിൽ എന്റെ മകൻ പ്രദ്യുമ്നൻ ജീവനോടെ ഉണ്ടെങ്കിൽ—"
സഭാഗ്യാ ജനനീ വത്സ ത്വയാ കാപി വിഭൂഷിതാ അഥവാ യാദൃശഃ സ്നേഹോ മമ യാദൃഗ് വപുശ് ച തേ ഹരേര് അപത്യം സുവ്യക്തം ഭവാന് വത്സ ഭവിഷ്യതി
"കുഞ്ഞേ, നിന്നാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് ഏതോ അമ്മ ഭാഗ്യവതിയാണ്. അല്ലെങ്കിൽ, എനിക്ക് ഉള്ള സ്നേഹവും നിന്റെ രൂപവും നോക്കുമ്പോൾ, നീ ഹരിയുടെ മകനാണ്, കുഞ്ഞേ, അതായിരിക്കും."
ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ പ്രാപ്തഃ സഹ കൃഷ്ണേന നാരദഃ അന്തഃപുരവരാം ദേവീം രുക്മിണീം പ്രാഹ ഹര്ഷിതഃ
അതിനിടയിൽ, നാരദൻ കൃഷ്ണനോടൊപ്പം എത്തിയപ്പോൾ, അകത്തളത്തിലെ സ്ത്രീകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ രാജ്ഞി രുക്മിണിയോട് സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു:
ഏഷ തേ തനയഃ സുഭ്രു ഹത്വാ ശമ്ബരമ് ആഗതഃ ഹൃതോ യേനാഭവത് പൂര്വം പുത്രസ് തേ സൂതികാഗൃഹാത്
"സുന്ദരഭ്രുവളേ, ശംബരനെ കൊല്ലുകയും, ഇനി തിരികെ വരികയും ചെയ്തവൻ, ഇതാ നിന്റെ മകനാണ്. ഒരിക്കൽ സുതികാഗൃഹത്തിൽ നിന്നാണ് അവൻ അപഹരിക്കപ്പെട്ടത്."
ഇയം മായാവതീ ഭാര്യാ തനയസ്യാസ്യ തേ സതീ ശമ്ബരസ്യ ന ഭാര്യേയം ശ്രൂയതാമ് അത്ര കാരണമ്
"ഇവൾ മായാവതി, നിന്റെ മകന്റെ ഭർത്താവാണ്. ശംബരന്റെ ഭാര്യയല്ല ഇവൾ. ഇതിന് കാരണം ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ."
മന്മഥേ തു ഗതേ നാശം തദുദ്ഭവപരായണാ ശമ്ബരം മോഹയാമ് ആസ മായാരൂപേണ രുക്മിണി
"കാമദേവൻ നശിച്ചപ്പോൾ, അവളെ ജനിപ്പിച്ചവനിൽ ഭക്തിയോടെ, മായാരൂപം ധരിച്ച് ശംബരനെ മോഹിപ്പിച്ചു, രുക്മിണി."
വിവാഹാദ്യുപഭോഗേഷു രൂപം മായാമയം ശുഭമ് ദര്ശയാമ് ആസ ദൈത്യസ്യ തസ്യേയം മദിരേക്ഷണാ
"വിവാഹത്തിലും അനുഭവങ്ങളിലും, അവൾ ദാനവനു മനോഹരമായ മായാരൂപം കാണിച്ചു. ഈ മദിരാക്ഷിയായവളാണ് അവൾ."
കാമോ ഽവതീര്ണഃ പുത്രസ് തേ തസ്യേയം ദയിതാ രതിഃ വിശങ്കാ നാത്ര കര്തവ്യാ സ്നുഷേയം തവ ശോഭനാ
"കാമദേവൻ, നിന്റെ മകൻ, ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചിട്ടുണ്ട്; ഇവളാണ് അവന്റെ പ്രിയയായ രതി. സംശയിക്കേണ്ട, ഈ ഉത്തമസ്ത്രീ നിന്റെ മരുമകളാണ്."
തതോ ഹര്ഷസമാവിഷ്ടൌ രുക്മിണീകേശവൌ തദാ നഗരീ ച സമസ്താ സാ സാധു സാധ്വ് ഇത്യ് അഭാഷത
അപ്പോൾ രുക്മിണിയും കേശവനും അതിയായ സന്തോഷത്തിൽ മുങ്ങി. ആ നഗരത്തിലെ എല്ലാവരും 'നന്നായി, നന്നായി' എന്ന് ആഹ്ലാദത്തോടെ വിളിച്ചു.
ചിരം നഷ്ടേന പുത്രേണ സംഗതാം പ്രേക്ഷ്യ രുക്മിണീമ് അവാപ വിസ്മയം സര്വോ ദ്വാരവത്യാം ജനസ് തദാ
നാളുകളോളം കാണാതായ മകനുമായി രുക്മിണി വീണ്ടും ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ദ്വാരകയിലെ ജനങ്ങൾ എല്ലാവരും അത്ഭുതത്തോടെ നോക്കി.
ചാരുദേഷ്ണം സുദേഷ്ണം ച ചാരുദേഹം ച ശോഭനമ് സുഷേണം ചാരുഗുപ്തം ച ഭദ്രചാരും തഥാപരമ്
രുക്മിണിക്ക് ചാരുദേഷ്ണൻ, സുദേഷ്ണൻ, ചാരുദേഹൻ എന്ന മനോഹരൻ, സുശേനൻ, ചാരുഗുപ്തൻ, ഭദ്രചാരു എന്നിങ്ങനെ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
ചാരുവിന്ദം സുചാരും ച ചാരും ച ബലിനാം വരമ് രുക്മിണ്യ് അജനയത് പുത്രാന് കന്യാം ചാരുമതീം തഥാ
അവൾക്ക് ചാരുവിന്ദൻ, സുചാരു, ശക്തന്മാരിൽ മുൻപന്തിയിലുള്ള ചാരു എന്ന പുത്രന്മാരും ചാരുമതി എന്ന ഒരു മകളും ജനിച്ചു.
അന്യാശ് ച ഭാര്യാഃ കൃഷ്ണസ്യ ബഭൂവുഃ സപ്ത ശോഭനാഃ കാലിന്ദീ മിത്രവിന്ദാ ച സത്യാ നാഗ്നജിതീ തഥാ
കൃഷ്ണന് മറ്റും നല്ല ഗുണമുള്ള ഏഴു ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു: കാലിന്ദി, മിത്രവിന്ദ, സത്യ, നാഗ്നജിതി എന്നിങ്ങനെ.
ദേവീ ജാമ്ബവതീ ചാപി സദാ തുഷ്ടാ തു രോഹിണീ മദ്രരാജസുതാ ചാന്യാ സുശീലാ ശീലമണ്ഡലാ
ദേവിയായ ജാംബവതി, എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടയായ രോഹിണി, മദ്രരാജാവിന്റെ മകൾ, സുശീല, ശീലമണ്ഡല എന്നിങ്ങനെയും കൃഷ്ണന്റെ ഭാര്യമാരായിരുന്നു.
സാത്രാജിതീ സത്യഭാമാ ലക്ഷ്മണാ ചാരുഹാസിനീ ഷോഡശാത്ര സഹസ്രാണി സ്ത്രീണാമ് അന്യാനി ചക്രിണഃ
സത്രാജിതിയുടെ മകൾ സത്യഭാമ, മനോഹരമായ പുഞ്ചിരിയുള്ള ലക്ഷ്മണ, കൂടാതെ പതിനാറായിരം സ്ത്രീകൾ കൂടി ചക്രധാരിയുടെ ഭാര്യമാരായി.
പ്രദ്യുമ്നോ ഽപി മഹാവീര്യോ രുക്മിണസ് തനയാം ശുഭാമ് സ്വയംവരസ്ഥാം ജഗ്രാഹ സാപി തം തനയം ഹരേഃ
പ്രദ്യുമ്നൻ എന്ന മഹാശക്തനായവൻ, സ്വയംവരത്തിൽ രുക്മിയുടെ ഭാഗ്യശാലിയായ മകളെ വിവാഹം ചെയ്തു. അവൾക്ക് ഹരിയുടെ ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു.
തസ്യാമ് അസ്യാഭവത് പുത്രോ മഹാബലപരാക്രമഃ അനിരുദ്ധോ രണേ രുദ്ധോ വീര്യോദധിര് അരിംദമഃ
അവളിൽ നിന്ന് മഹാബലവും വീര്യവും ഉള്ള അനിരുദ്ധൻ ജനിച്ചു; ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കുന്നവൻ, ധൈര്യത്തിന്റെ സമുദ്രം, യുദ്ധത്തിൽ തടയപ്പെട്ടവൻ.
തസ്യാപി രുക്മിണഃ പൌത്രീം വരയാമ് ആസ കേശവഃ ദൌഹിത്രായ ദദൌ രുക്മീ സ്പര്ധയന്ന് അപി ശൌരിണാ
അനിരുദ്ധനു വേണ്ടി കേശവൻ രുക്മിയുടെ മകളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. ശൗര്യവാനായ കേശവനോടു മത്സരിച്ചിട്ടും രുക്മി തന്റെ മകളെ മകനുമാർക്കു നൽകി.
തസ്യാ വിവാഹേ രാമാദ്യാ യാദവാ ഹരിണാ സഹ രുക്മിണോ നഗരം ജഗ്മുര് നാമ്നാ ഭോജകടം ദ്വിജാഃ
അവളുടെ വിവാഹത്തിന് രാമനും യാദവരും ഹരിയോടൊപ്പം രുക്മിയുടെ നഗരമായ ഭോജകട്ടയിലേക്ക് പോയി, ദ്വിജന്മാരേ.
വിവാഹേ തത്ര നിര്വൃത്തേ പ്രാദ്യുമ്നേഃ സുമഹാത്മനഃ കലിങ്ഗരാജപ്രമുഖാ രുക്മിണം വാക്യമ് അബ്രുവന്
പ്രദ്യുമ്നൻ എന്ന മഹാത്മാവിന്റെ വിവാഹം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, കലിംഗരാജാവിനെ മുന്നിൽനിർത്തി രാജാക്കന്മാർ രുക്മിയോട് സംസാരിച്ചു.
അനക്ഷജ്ഞോ ഹലീ ദ്യൂതേ തഥാസ്യ വ്യസനം മഹത് തന് നയാമോ ബലം തസ്മാദ് ദ്യൂതേനൈവ മഹാദ്യുതേ
'ഈ ഹലധരൻ പാശകളിൽ ഒന്നും അറിയില്ല, പക്ഷേ അതിൽ വലിയ ആസ്വാദനമുണ്ട്; അതുകൊണ്ട് വലിയ പാശകകളിയിൽ അവനെ തോൽപ്പിക്കാം.'
തഥേതി താന് ആഹ നൃപാന് രുക്മീ ബലസമന്വിതഃ സഭായാം സഹ രാമേണ ചക്രേ ദ്യൂതം ച വൈ തദാ
അവിടുത്തെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം രുക്മി രാജാക്കന്മാരുടെ വാക്ക് അംഗീകരിച്ചു; രാമനോടൊപ്പം സഭയിൽ പാശകകളി ഒരുക്കി.
സഹസ്രമ് ഏകം നിഷ്കാണാം രുക്മിണാ വിജിതോ ബലഃ ദ്വിതീയേ ദിവസേ ചാന്യത് സഹസ്രം രുക്മിണാ ജിതഃ
രുക്മി ബാലയെ ആയിരം പൊന്നുമുദ്രകൾക്ക് തോൽപ്പിച്ചു; രണ്ടാം ദിവസം രുക്മി മറ്റൊരു ആയിരം പൊന്നുമുദ്രകൾക്ക് തോറ്റു.
തതോ ദശ സഹസ്രാണി നിഷ്കാണാം പണമ് ആദദേ ബലഭദ്രപ്രപന്നാനി രുക്മീ ദ്യൂതവിദാം വരഃ
പിന്നീട് പാശകവിദ്യയിൽ ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യമുള്ള രുക്മി ബാലഭദ്രനിൽ നിന്ന് ജയിച്ച പത്തു ആയിരം പൊന്നുമുദ്രകൾ പണമായി എടുത്തു.