പുംസഃ പരതരം സര്വം വ്യാപ്യ ജന്മ വികല്പവത് ശബ്ദാദിഹീനമ് അജരം വൃദ്ധിക്ഷയവിവര്ജിതമ്
മനുഷ്യനിൽക്കപ്പുറം എല്ലാം നീ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു; ജനനവും ഭേദവും ഉള്ളതുപോലും, ശബ്ദാദികൾ ഇല്ലാത്തതും, വൃദ്ധിയും ക്ഷയവും ഇല്ലാത്തതും നീ തന്നെയാണ്.
ത്വത്തോ ഽമരാസ് തു പിതരോ യക്ഷഗന്ധര്വരാക്ഷസാഃ സിദ്ധാശ് ചാപ്സരസസ് ത്വത്തോ മനുഷ്യാഃ പശവഃ ഖഗാഃ
അമരന്മാർ, പിതാക്കന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ, മനുഷ്യർ, മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ ഇവയെല്ലാം നിന്നിൽ നിന്നാണ്.
സരീസൃപാ മൃഗാഃ സര്വേ ത്വത്തശ് ചൈവ മഹീരുഹാഃ യച് ച ഭൂതം ഭവിഷ്യദ് വാ കിംചിദ് അത്ര ചരാചരേ
സർപ്പങ്ങൾ, കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ, വലിയ വൃക്ഷങ്ങൾ, ഈ ലോകത്തിൽ ചലിക്കുന്നതോ അചലമോ ആയ എല്ലാം, ഉണ്ടായതും ഉണ്ടാകുന്നതും, എല്ലാം നിന്നിൽ നിന്നാണ്.
അമൂര്തം മൂര്തമ് അഥവാ സ്ഥൂലം സൂക്ഷ്മതരം തഥാ തത് സര്വം ത്വം ജഗത്കര്തര് നാസ്തി കിംചിത് ത്വയാ വിനാ
രൂപമില്ലാത്തതോ രൂപമുള്ളതോ, സ്ഥൂലമോ സൂക്ഷ്മമോ ആയതോ, എല്ലാം നീ ആണ്, ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവാണ് നീ; നിന്നെ വിട്ട് ഒന്നും ഇല്ല.
മയാ സംസാരചക്രേ ഽസ്മിന് ഭ്രമതാ ഭഗവന് സദാ താപത്രയാഭിഭൂതേന ന പ്രാപ്താ നിര്വൃതിഃ ക്വചിത്
പ്രഭോ, ഞാൻ ഈ ജനനമരണചക്രത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ എപ്പോഴും താപത്രയങ്ങളാൽ പീഡിക്കപ്പെടുന്നു. എവിടെയും എനിക്ക് സത്യമായ ശാന്തി കിട്ടിയിട്ടില്ല.
ദുഃഖാന്യ് ഏവ സുഖാനീതി മൃഗതൃഷ്ണാജലാശയഃ മയാ നാഥ ഗൃഹീതാനി താനി താപായ മേ ഽഭവന്
നാഥാ, ഞാൻ ദു:ഖങ്ങളെ സുഖം എന്നു കരുതി, മൃഗതൃഷ്ണയിലെ വെള്ളം പോലെ അവയെ സ്വീകരിച്ചു. പക്ഷേ, അവയെല്ലാം എനിക്ക് വേദന മാത്രമേ നൽകിയത്.
രാജ്യമ് ഉര്വീ ബലം കോശോ മിത്രപക്ഷസ് തഥാത്മജാഃ ഭാര്യാ ഭൃത്യജനാ യേ ച ശബ്ദാദ്യാ വിഷയാഃ പ്രഭോ
പ്രഭോ, രാജ്യം, ഭൂമി, ശക്തി, ധനം, സുഹൃത്തുക്കൾ, കൂട്ടുകാർ, മക്കൾ, ഭാര്യ, ദാസന്മാർ, ശബ്ദാദി ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ ഇവയെല്ലാം—
സുഖബുദ്ധ്യാ മയാ സര്വം ഗൃഹീതമ് ഇദമ് അവ്യയ പരിണാമേ ച ദേവേശ താപാത്മകമ് അഭൂന് മമ
ദൈവങ്ങളിലെ ദൈവമേ, ഇവയെല്ലാം ഞാൻ നിത്യമായ സന്തോഷം നൽകുന്നതാണെന്ന് കരുതി സ്വീകരിച്ചു. പക്ഷേ, അവസാനം ഇവ എനിക്ക് വേദനയുടെ കാരണമായി മാറി.
ദേവലോകഗതിം പ്രാപ്തോ നാഥ ദേവഗണോ ഽപി ഹി മത്തഃ സാഹായ്യകാമോ ഽഭൂച് ഛാശ്വതീ കുത്ര നിര്വൃതിഃ
നാഥാ, ദേവലോകം വരെ നേടിയിട്ടും, ദേവന്മാരും എന്റെ സഹായം തേടി. അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ, എവിടെയാണ് സ്ഥിരമായ ശാന്തി?
ത്വാമ് അനാരാധ്യ ജഗതാം സര്വേഷാം പ്രഭവാസ്പദമ് ശാശ്വതീ പ്രാപ്യതേ കേന പരമേശ്വര നിര്വൃതിഃ
പരമേശ്വരാ, സകല സൃഷ്ടിയുടെയും ആധാരമായ നിന്നെ ആരാധിക്കാതെ ആര്ക്ക് ശാശ്വതമായ ശാന്തി ലഭിക്കും?
ത്വന്മായാമൂഢമനസോ ജന്മമൃത്യുജരാദികാന് അവാപ്യ പാപാന് പശ്യന്തി പ്രേതരാജാനമ് അന്തരാ
നിന്റെ മായയിൽ അകപ്പെട്ട മനസ്സുള്ളവർ ജനനം, മരണം, വൃദ്ധാവസ്ഥ എന്നിവ അനുഭവിച്ച് പാപങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു; അവർ ഇടയ്ക്ക് യമധർമ്മരാജനെ കാണുന്നു.
തതഃ പാശശതൈര് ബദ്ധാ നരകേഷ്വ് അതിദാരുണമ് പ്രാപ്നുവന്തി മഹദ് ദുഃഖം വിശ്വരൂപമ് ഇദം തവ
അതിനുശേഷം, അവർ നൂറുകണക്കിനു ബന്ധങ്ങളിൽ കെട്ടി ഭയങ്കരമായ നരകങ്ങളിൽ വലിയ ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നു. പ്രപഞ്ചസ്വരൂപമായ ഇതാണ് നിന്റെ രൂപം.
അഹമ് അത്യന്തവിഷയീ മോഹിതസ് തവ മായയാ മമത്വാഗാധഗര്താന്തേ ഭ്രമാമി പരമേശ്വര
പരമേശ്വരാ, ഞാൻ അത്യന്തം ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ആസ്വദിച്ച്, നിന്റെ മായയാൽ ഭ്രമിച്ചു, മമതയുടെ ആഴത്തിലുള്ള കുഴിയിൽ അലഞ്ഞു തിരിയുന്നു.
സോ ഽഹം ത്വാം ശരണമ് അപാരമ് ഈശമ് ഈഡ്യം സംപ്രാപ്തഃ പരമപദം യതോ ന കിംചിത് സംസാരശ്രമപരിതാപതപ്തചേതാ നിര്വിണ്ണേ പരിണതധാമ്നി സാഭിലാഷഃ
അങ്ങനെ, ലോകത്തിന്റെ അതിരില്ലാത്ത, പുണ്യമായ ഈശ്വരനായ നിന്നെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിച്ചു. ഇവിടെ സാംസാരിക കഷ്ടപ്പാടോ വേദനയോ ഇല്ല; പരമാവസ്ഥയിലേക്കുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ എന്റെ മനസ്സ് ശാന്തിയിലേക്കാണ്.
ഇത്ഥം സ്തുതസ് തദാ തേന മുചുകുന്ദേന ധീമതാ പ്രാഹേശഃ സര്വഭൂതാനാമ് അനാദിനിധനോ ഹരിഃ
ഇങ്ങനെ ധീരനായ മുചുകുന്ദൻ ഭക്തിപൂർവ്വം സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, അനാദി-അന്തമായ ഹരി, സകലഭൂതങ്ങളുടെ ഈശ്വരൻ, പ്രസംഗിച്ചു.
യഥാഭിവാഞ്ഛിതാംല് ലോകാന് ദിവ്യാന് ഗച്ഛ നരേശ്വര അവ്യാഹതപരൈശ്വര്യോ മത്പ്രസാദോപബൃംഹിതഃ
രാജാവേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ദിവ്യലോകങ്ങളിൽ പോകുക. എന്റെ കൃപയാൽ നിന്റെ ഐശ്വര്യം തടസ്സമില്ലാതെ വർദ്ധിക്കും.
ഭുക്ത്വാ ദിവ്യാന് മഹാഭോഗാന് ഭവിഷ്യസി മഹാകുലേ ജാതിസ്മരോ മത്പ്രസാദാത് തതോ മോക്ഷമ് അവാപ്സ്യസി
ദിവ്യമായ മഹാഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ചതിന് ശേഷം, നീ ഒരു ഉന്നത കുടുംബത്തിൽ ജനിക്കും. എന്റെ കൃപയാൽ നീ മുൻജന്മങ്ങൾ ഓർക്കും; പിന്നെ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.
ഇത്യ് ഉക്തഃ പ്രണിപത്യേശം ജഗതാമ് അച്യുതം നൃപഃ ഗുഹാമുഖാദ് വിനിഷ്ക്രാന്തോ ദദൃശേ സോ ഽല്പകാന് നരാന്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, രാജാവ് അച്യുതനായ ലോകനാഥനോട് നമസ്കരിച്ചു. ഗുഹാമുഖത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തു വന്നപ്പോൾ അവൻ കുറച്ചു പേർ മാത്രമേ കണ്ടുള്ളൂ.
തതഃ കലിയുഗം ജ്ഞാത്വാ പ്രാപ്തം തപ്തും തതോ നൃപഃ നരനാരായണസ്ഥാനം പ്രയയൌ ഗന്ധമാദനമ്
അതിനുശേഷം, കലിയുഗം എത്തിയതായി മനസ്സിലാക്കി, രാജാവ് തപസ്സിനായി നരനാരായണന്മാരുടെ വാസസ്ഥലമായ ഗന്ധമാദനപർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി.
കൃഷ്ണോ ഽപി ഘാതയിത്വാരിമ് ഉപായേന ഹി തദ്ബലമ് ജഗ്രാഹ മഥുരാമ് ഏത്യ ഹസ്ത്യശ്വസ്യന്ദനോജ്ജ്വലമ്
കൃഷ്ണൻ തന്ത്രിപ്രയോഗം ഉപയോഗിച്ച് ശത്രുക്കളുടെ സൈന്യത്തെ നശിപ്പിച്ചു. പിന്നെ മഥുരയിൽ എത്തി, മനോഹരമായ ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും ഏറ്റെടുത്തു.
ആനീയ ചോഗ്രസേനായ ദ്വാരവത്യാം ന്യവേദയത് പരാഭിഭവനിഃശങ്കം ബഭൂവ ച യദോഃ കുലമ്
അവയെ ഉഗ്രസേനനു ദ്വാരകയിൽ എത്തിച്ചു സമർപ്പിച്ചു. അതിനുശേഷം യദുകുലത്തിന് പരാജയത്തിന്റെ ഭയം ഇല്ലാതായി.
ബലദേവോ ഽപി വിപ്രേന്ദ്രാഃ പ്രശാന്താഖിലവിഗ്രഹഃ ജ്ഞാതിദര്ശനസോത്കണ്ഠഃ പ്രയയൌ നന്ദഗോകുലമ്
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ബാലരാമൻ എല്ലാ കലഹങ്ങളും ശമിപ്പിച്ചു, ബന്ധുക്കളെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ നന്ദഗോകുലത്തിലേക്ക് പോയി.
തതോ ഗോപാശ് ച ഗോപ്യശ് ച യഥാപൂര്വമ് അമിത്രജിത് തഥൈവാഭ്യവദത് പ്രേമ്ണാ ബഹുമാനപുരഃസരമ്
അതിനുശേഷം, കൃഷ്ണന്റെ സ്നേഹവും ആദരവുമോടെ, മുമ്പുപോലെ തന്നെ, ഗോപ്പന്മാരെയും ഗോപ്പിമാരെയും അമിത്രജിത് അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
കൈശ് ചാപി സംപരിഷ്വക്തഃ കാംശ്ചിത് സ പരിഷസ്വജേ ഹാസം ചക്രേ സമം കൈശ്ചിദ് ഗോപഗോപീജനൈസ് തഥാ
ചിലർ അവനെ അകലം ചേർത്ത് പിടിച്ചു; അവൻ ചിലരെ അങ്ങിനെ ചേർത്ത് പിടിച്ചു. മറ്റുചിലരോടൊപ്പം, ഗോപ്പന്മാരും ഗോപ്പിമാരുമൊത്ത്, സന്തോഷത്തോടെ ചിരിച്ചു സംസാരിച്ചു.
പ്രിയാണ്യ് അനേകാന്യ് അവദന് ഗോപാസ് തത്ര ഹലായുധമ് ഗോപ്യശ് ച പ്രേമമുദിതാഃ പ്രോചുഃ സേര്ഷ്യമ് അഥാപരാഃ
അവിടെ ഗോപ്പന്മാർ ഹലായുധനോടു അനേകം സ്നേഹപൂർവ്വമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. ഗോപ്പിമാർ സ്നേഹത്തിൽ ആനന്ദിച്ച് സംസാരിച്ചു; ചിലർ അസൂയയോടെയും പ്രതികരിച്ചു.
ഗോപ്യഃ പപ്രച്ഛുര് അപരാ നാഗരീജനവല്ലഭഃ കച്ചിദ് ആസ്തേ സുഖം കൃഷ്ണശ് ചലത്പ്രേമരസാകുലഃ
മറ്റുചില ഗോപ്പിമാർ ചോദിച്ചു: 'നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ പ്രിയനായ കൃഷ്ണൻ, സ്നേഹത്തിന്റെ ആവേശത്തിൽ മനസ്സു കുലുങ്ങുന്നവൻ, സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുന്നുണ്ടോ?'
അസ്മച്ചേഷ്ടോപഹസനം ന കച്ചിത് പുരയോഷിതാമ് സൌഭാഗ്യമാനമ് അധികം കരോതി ക്ഷണസൌഹൃദഃ
'നമ്മുടെ പ്രവൃത്തികൾ കൃഷ്ണൻ പരിഹസിച്ച്, ഒരു നിമിഷം പോലും സ്നേഹത്തോടെ സമീപിച്ചാൽ, നഗരസ്ത്രീകളുടെ ഭാഗ്യത്തിൽ അവൻ അഭിമാനം കൂട്ടുന്നുവോ?'
കച്ചിത് സ്മരതി നഃ കൃഷ്ണോ ഗീതാനുഗമനം കൃതമ് അപ്യ് അസൌ മാതരം ദ്രഷ്ടും സകൃദ് അപ്യ് ആഗമിഷ്യതി
'കൃഷ്ണൻ നമ്മളോടൊപ്പം പാടിക്കൊണ്ടു നടന്നതെന്തെങ്കിലും ഓർക്കുന്നുണ്ടോ? അവൻ ഒരിക്കൽപോലും അമ്മയെ കാണാൻ വരുമോ?'
അഥവാ കിം തദാലാപൈഃ ക്രിയന്താമ് അപരാഃ കഥാഃ യദ് അസ്മാഭിര് വിനാ തേന വിനാസ്മാകം ഭവിഷ്യതി
'ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ച് എന്ത് പ്രയോജനം? ഇനി മറ്റുള്ള കാര്യങ്ങൾ പറയാം. നമ്മളില്ലാതെ അവനും, അവനില്ലാതെ നമ്മളും, അങ്ങനെ തന്നെയല്ലേ?'
പിതാ മാതാ തഥാ ഭ്രാതാ ഭര്താ ബന്ധുജനശ് ച കഃ ന ത്യക്തസ് തത്കൃതേ ശ്മാഭിര് അകൃതജ്ഞസ് തതോ ഹി സഃ
'അവനുവേണ്ടി നമ്മിൽ ആരാണ് അച്ഛനെയും അമ്മയെയും സഹോദരനെയും ഭർത്താവിനെയും ബന്ധുക്കളെയും ഉപേക്ഷിക്കാത്തത്? അവൻ നന്ദിയില്ലാത്തവൻ, അതുകൊണ്ട് നമ്മളും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.'