കരിഷ്യേ ച മഹാഭാഗ യദ് അത്രൌപായികം മതമ് വിചിന്ത്യം നാന്യഥൈതത് തേ വിദ്ധി കംസം ഹതം മയാ
'മഹാഭാഗവ, ഈ കാര്യത്തിൽ എത്രമാത്രം ഉചിതമാണോ അതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യും; കംസൻ എന്റെ കൈകൊണ്ട് നേരത്തെ തന്നെ നശിച്ചുവെന്ന് നീ ഉറപ്പോടെ അറിയണം.'
അഹം രാമശ് ച മഥുരാം ശ്വോ യാസ്യാവഃ സമം ത്വയാ ഗോപവൃദ്ധാശ് ച യാസ്യന്തി ആദായോപായനം ബഹു
'നാളെ ഞാൻ രാമനോടൊപ്പം നിന്നോടൊപ്പം മഥുരയിലേക്ക് പോകും; മുതിർന്ന ഗോപ്പന്മാരും പലവിധ ഉപഹാരങ്ങളുമായി വരും.'
നിശേയം നീയതാം വീര ന ചിന്താം കര്തുമ് അര്ഹസി ത്രിരാത്രാഭ്യന്തരേ കംസം ഹനിഷ്യാമി സഹാനുഗമ്
വീരാ, മനസ്സിൽ വിഷമം വയ്ക്കേണ്ട. മൂന്നു രാത്രിക്കുള്ളിൽ ഞാൻ കംസനും അവന്റെ കൂട്ടുകാരും ഒക്കെ സംഹരിക്കും.
സമാദിശ്യ തതോ ഗോപാന് അക്രൂരോ ഽപി സകേശവഃ സുഷ്വാപ ബലഭദ്രശ് ച നന്ദഗോപഗൃഹേ ഗതഃ
അതിനുശേഷം, ആകൃരനും കേശവനും ബാലഭദ്രനും, ഗോപ്പന്മാരെ നിർദ്ദേശം നൽകി, നന്ദഗോപന്റെ വീട്ടിൽ ചെന്നു സുഖമായി വിശ്രമിച്ചു.
തതഃ പ്രഭാതേ വിമലേ രാമകൃഷ്ണൌ മഹാബലൌ അക്രൂരേണ സമം ഗന്തുമ് ഉദ്യതൌ മഥുരാം പുരീമ്
പുതിയ പ്രഭാതത്തിൽ, രാമനും കൃഷ്ണനും ശക്തരായി, ആകൃരനോടൊപ്പം മഥുരാ നഗരത്തിലേക്ക് പോകാൻ തയ്യാറായി.
ദൃഷ്ട്വാ ഗോപീജനഃ സാസ്രഃ ശ്ലഥദ്വലയബാഹുകഃ നിശ്വസംശ് ചാതിദുഃഖാര്തഃ പ്രാഹ ചേദം പരസ്പരമ്
ഇത് കണ്ടപ്പോൾ, ഗോപി സ്ത്രീകൾ കണ്ണീരോടെ, ഇളകിയ വളകളും ക്ഷീണിച്ച കൈകളും കൊണ്ട്, ആഴമായ ദുഃഖത്തിൽ നെടുവീർപ്പിട്ട് തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു.
മഥുരാം പ്രാപ്യ ഗോവിന്ദഃ കഥം ഗോകുലമ് ഏഷ്യതി നാഗരസ്ത്രീകലാലാപമധു ശ്രോത്രേണ പാസ്യതി
ഗോവിന്ദൻ മഥുരയിൽ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ എങ്ങനെ വീണ്ടും ഗോകുലത്തിലേക്ക് വരും? നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ മധുരമായ വാക്കുകൾ അവൻ ചെവികൊണ്ട് ആസ്വദിക്കും.
വിലാസിവാക്യജാതേഷു നാഗരീണാം കൃതാസ്പദമ് ചിത്തമ് അസ്യ കഥം ഗ്രാമ്യഗോപഗോപീഷു യാസ്യതി
നഗരസ്ത്രികളുടെ ആകർഷകമായ വാക്കുകളിൽ മനസ്സ് ആകർഷിതനായാൽ, അവൻ എങ്ങനെ വീണ്ടും ഗ്രാമത്തിലെ ഗോപി സ്ത്രീകളിലേക്കു തിരിയും?
സാരം സമസ്തഗോഷ്ഠസ്യ വിധിനാ ഹരതാ ഹരിമ് പ്രഹൃതം ഗോപയോഷിത്സു നിഘൃണേന ദുരാത്മനാ
സകല ഗോഷ്ടിയുടെ പ്രാണനായ ഹരിയെ, ഒരു ക്രൂരനും ദുഷ്ടനും, വിധിയാൽ ഗോപി സ്ത്രീകളിൽ നിന്ന് കവർന്നു കൊണ്ടുപോയിരിക്കുന്നു.
ഭാവഗര്ഭസ്മിതം വാക്യം വിലാസലലിതാ ഗതിഃ നാഗരീണാമ് അതീവൈതത് കടാക്ഷേക്ഷിതമ് ഏവ തു
നഗരസ്ത്രികളുടെ ഭാവം നിറഞ്ഞ വാക്കുകളും, ലാളിത്യമുള്ള നടപ്പും, കാഴ്ച്ചകളുമൊക്കെ അത്യന്തം ആകർഷകമാണ്.
ഗ്രാമ്യോ ഹരിര് അയം താസാം വിലാസനിഗഡൈര് യതഃ ഭവതീനാം പുനഃ പാര്ശ്വം കയാ യുക്ത്യാ സമേഷ്യതി
നഗരസ്ത്രികളുടെ വിനോദങ്ങളുടെ ബന്ധനത്തിൽ ഈ ഗ്രാമഹരി കുടുങ്ങും; പിന്നെ അവൻ എങ്ങനെയാണ് വീണ്ടും നിങ്ങൾക്കൊപ്പം വരിക?
ഏഷോ ഹി രഥമ് ആരുഹ്യ മഥുരാം യാതി കേശവഃ അക്രൂരക്രൂരകേണാപി ഹതാശേന പ്രതാരിതഃ
ഇവിടെ കേശവൻ രഥത്തിൽ കയറി മഥുരയിലേക്ക് പോകുന്നു; ആകൃരൻ എന്ന ക്രൂരൻ അവനെ വഞ്ചിച്ചു കൊണ്ടുപോകുന്നു.
കിം ന വേത്തി നൃശംസോ ഽയമ് അനുരാഗപരം ജനമ് യേനേമമ് അക്ഷരാഹ്ലാദം നയത്യ് അന്യത്ര നോ ഹരിമ്
ഇവൻ എങ്ങനെയാണ് നമ്മുടെ അനുരാഗം അറിയാത്തത്? എപ്പോഴും സന്തോഷം നൽകുന്ന ഹരിയെ നമ്മെ വിട്ട് എവിടെയോ കൊണ്ടുപോകുന്നതെന്തിന്?
ഏഷ രാമേണ സഹിതഃ പ്രയാത്യ് അത്യന്തനിര്ഘൃണഃ രഥമ് ആരുഹ്യ ഗോവിന്ദസ് ത്വര്യതാമ് അസ്യ വാരണേ
രാമനോടൊപ്പം, ഈ നിർദയൻ രഥത്തിൽ കയറി പുറപ്പെടുന്നു; ഗോവിന്ദനെ തടയാൻ നമുക്ക് വേഗം പോകാം.
ഗുരൂണാമ് അഗ്രതോ വക്തും കിം ബ്രവീഷി ന നഃ ക്ഷമമ് ഗുരവഃ കിം കരിഷ്യന്തി ദഗ്ധാനാം വിരഹാഗ്നിനാ
മൂപ്പന്മാരുടെ മുമ്പിൽ സംസാരിക്കണമെന്ന് പറയുന്നത് എന്തിന്? അതു ഞങ്ങൾക്ക് യോജിക്കുന്നതല്ല. വേർപാടിന്റെ തീയിൽ കത്തുന്നവർക്കു മൂപ്പന്മാർ എന്തു ചെയ്യും?
നന്ദഗോപമുഖാ ഗോപാ ഗന്തുമ് ഏതേ സമുദ്യതാഃ നോദ്യമം കുരുതേ കശ്ചിദ് ഗോവിന്ദവിനിവര്തനേ
നന്ദഗോപനെ മുന്നിൽ നിർത്തി എല്ലാ ഗോപ്പന്മാരും പോകാൻ തയ്യാറാണ്; പക്ഷേ, ഗോവിന്ദനെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ ആരും ശ്രമിക്കുന്നില്ല.
സുപ്രഭാതാദ്യ രജനീ മഥുരാവാസിയോഷിതാമ് യാസാമ് അച്യുതവക്ത്രാബ്ജേ യാതി നേത്രാലിഭോഗ്യതാമ്
ഇന്ന് മഥുരയിലെ സ്ത്രീകൾക്കു നല്ലൊരു പ്രഭാതമാണ്; അച്യുതന്റെ കമലമുഖം അവരുടെ കണ്ണുകൾക്ക് ആസ്വാദ്യമായിരിക്കും.
ധന്യാസ് തേ പഥി യേ കൃഷ്ണമ് ഇതോ യാന്തമ് അവാരിതാഃ ഉദ്വഹിഷ്യന്തി പശ്യന്തഃ സ്വദേഹം പുലകാഞ്ചിതമ്
കൃഷ്ണനെ വഴിയിൽ തടസ്സമില്ലാതെ കാണാൻ കഴിയുന്നവർ ഭാഗ്യവാന്മാരാണ്; അവരെ കണ്ടപ്പോൾ അവരുടെ ശരീരം ആനന്ദത്തിൽ പുളകിതമാകും.
മഥുരാനഗരീപൌരനയനാനാം മഹോത്സവഃ ഗോവിന്ദവദനാലോകാദ് അതീവാദ്യ ഭവിഷ്യതി
മഥുരാ നഗരവാസികളുടെ കണ്ണുകൾക്ക് ഇന്ന് വലിയോരു ഉത്സവമാണ്; അവർ ഗോവിന്ദന്റെ മുഖം കാണാൻ പോകുന്നു.
കോ നു സ്വപ്നഃ സഭാഗ്യാഭിര് ദൃഷ്ടസ് താഭിര് അധോക്ഷജമ് വിസ്താരികാന്തനയനാ യാ ദ്രക്ഷ്യന്ത്യ് അനിവാരിതമ്
എന്തൊരു സ്വപ്നമാണിത്, ഭാഗ്യവതികളായ സ്ത്രീകൾ കണ്ടത്? അവരുടെ വിശാലമായ കണ്ണുകൾക്ക് അദ്ധോക്ഷജനെ തടസ്സമില്ലാതെ കാണാൻ സാധിക്കും.
അഹോ ഗോപീജനസ്യാസ്യ ദര്ശയിത്വാ മഹാനിധിമ് ഉദ്ധൃതാന്യ് അദ്യ നേത്രാണി വിധാത്രാകരുണാത്മനാ
അയ്യോ, ഇന്ന് ഈ ഗോപി സ്ത്രീകളുടെ കണ്ണുകൾ, ആ മഹത്തായ ധനത്തെ കണ്ടശേഷം, കരുണയില്ലാത്ത സ്രഷ്ടാവ് അവരിൽ നിന്ന് എടുത്തുകളഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
അനുരാഗേണ ശൈഥില്യമ് അസ്മാസു വ്രജതോ ഹരേഃ ശൈഥില്യമ് ഉപയാന്ത്യ് ആശു കരേഷു വലയാന്യ് അപി
കൃഷ്ണൻ പോകുമ്പോൾ നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിൽ ആഴമായ സ്നേഹത്തിന്റെ കാരണത്താൽ ഒരു ശൂന്യതയുണ്ട്; നമ്മുടെ കൈകളിലെ വളകളും ഉടൻ തന്നെ ഇളകിപ്പോകുന്നു.
അക്രൂരഃ ക്രൂരഹൃദയഃ ശീഘ്രം പ്രേരയതേ ഹയാന് ഏവമ് ആര്താസു യോഷിത്സു ഘൃണാ കസ്യ ന ജായതേ
അകൃൂരൻ ക്രൂരമായ മനസ്സോടെ കുതിരകളെ വേഗത്തിൽ ഓടിപ്പിക്കുന്നു; ഈ സ്ത്രീകൾ ഇങ്ങനെ ദുഃഖത്തിൽ ആകുമ്പോൾ ആര്ക്ക് ദയ തോന്നില്ല?
ഹേ ഹേ കൃഷ്ണ രഥസ്യോച്ചൈശ് ചക്രരേണുര് നിരീക്ഷ്യതാമ് ദൂരീകൃതോ ഹരിര് യേന സോ ഽപി രേണുര് ന ലക്ഷ്യതേ
കൃഷ്ണാ, കൃഷ്ണാ! രഥചക്രങ്ങൾ ഉയർത്തുന്ന പൊടിക്കുമ്ബളത്തെ നോക്കൂ—അത് വഴി ഹരിയെ ദൂരേയ്ക്ക് കൊണ്ടുപോയി; ഇപ്പോൾ ആ പൊടിയും കാണാനില്ല.
ഇത്യ് ഏവമ് അതിഹാര്ദേന ഗോപീജനനിരീക്ഷിതഃ തത്യാജ വ്രജഭൂഭാഗം സഹ രാമേണ കേശവഃ
ഇങ്ങനെ അതിയായ വേദനയോടെ ഗോപി സ്ത്രീകൾ നോക്കുമ്പോൾ, രാമനോടൊപ്പം കേശവൻ വ്രജഭൂമിയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
ഗച്ഛന്തോ ജവനാശ്വേന രഥേന യമുനാതടമ് പ്രാപ്താ മധ്യാഹ്നസമയേ രാമാക്രൂരജനാര്ദനാഃ
വേഗത്തിലുള്ള കുതിരകൾ കയറിയ രഥത്തിൽ യാത്രചെയ്ത്, രാമനും അകൃൂരനും ജനാർദ്ദനനും മദ്ധ്യാഹ്ന സമയത്ത് യമുനാതീരത്ത് എത്തി.
അഥാഹ കൃഷ്ണമ് അക്രൂരോ ഭവദ്ഭ്യാം താവദ് ആസ്യതാമ് യാവത് കരോമി കാലിന്ദ്യാമ് ആഹ്നികാര്ഹണമ് അമ്ഭസി
അപ്പോൾ അകൃൂരൻ കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ രണ്ടു പേരും ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കുക, ഞാൻ കാലിന്ദി നദിയിൽ എന്റെ ദിവസചടങ്ങുകൾ പൂർത്തിയാക്കട്ടെ.'
തഥേത്യ് ഉക്തേ തതഃ സ്നാതഃ സ്വാചാന്തഃ സ മഹാമതിഃ ദധ്യൌ ബ്രഹ്മ പരം വിപ്രാഃ പ്രവിശ്യ യമുനാജലേ
കൃഷ്ണൻ സമ്മതിച്ചതിനുശേഷം, ആ ജ്ഞാനിയാകുന്ന അകൃൂരൻ കുളിച്ച്, മനസ്സു ശുദ്ധീകരിച്ച്, യമുനാ ജലത്തിൽ കടന്ന് പരമബ്രഹ്മത്തെ ധ്യാനിച്ചു, മഹർഷിമാരേ.
ഫണാസഹസ്രമാലാഢ്യം ബലഭദ്രം ദദര്ശ സഃ കുന്ദാമലാങ്ഗമ് ഉന്നിദ്രപദ്മപത്ത്രായതേക്ഷണമ്
അവിടെ അകൃൂരൻ കണ്ടത്: ആയിരം ഫണികളുള്ള മാലയണിഞ്ഞ ബാലഭദ്രൻ, കുന്ദപുഷ്പം പോലെ വെളുത്ത ശരീരം, വിരിഞ്ഞ താമരയിലപോലെയുള്ള വലിയ കണ്ണുകൾ.
വൃതം വാസുകിഡിമ്ഭൌഘൈര് മഹദ്ഭിഃ പവനാശിഭിഃ സംസ്തൂയമാനമ് ഉദ്ഗന്ധിവനമാലാവിഭൂഷിതമ്
വാസുകി മുതലായ വലിയ പാമ്പുകൾ ചുറ്റി നിന്നു; വായുവിന്റെ ദേവന്മാർ സ്തുതിച്ചു; പുഷ്പവനങ്ങൾ പോലെയുള്ള സുഗന്ധമുള്ള മാലകൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.