സവിലാസസ്മിതാധാരം ബിഭ്രാണം മുഖപങ്കജമ് തുങ്ഗരക്തനഖം പദ്ഭ്യാം ധരണ്യാം സുപ്രതിഷ്ഠിതമ്
വിനോദപൂർണ്ണമായ പുഞ്ചിരിയോടെ കമലസദൃശമായ മുഖം, ഉയർന്ന ചുവന്ന നഖങ്ങൾ, ഭുവിയിൽ ഉറപ്പോടെ നില്ക്കുന്ന പാദങ്ങൾ—ഇതെല്ലാം അവനിൽ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ബിഭ്രാണം വാസസീ പീതേ വന്യപുഷ്പവിഭൂഷിതമ് സാന്ദ്രനീലലതാഹസ്തം സിതാമ്ഭോജാവതംസകമ്
പച്ചക്കുടയും, കാട്ടുപൂക്കൾ അണിഞ്ഞ വസ്ത്രവും, കയ്യിൽ കനിഞ്ഞ നീലവള്ളി, വെള്ളംപോലെയുള്ള താമരപൂവ് തലയിൽ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഹംസേന്ദുകുന്ദധവലം നീലാമ്ബരധരം ദ്വിജാഃ തസ്യാനു ബലഭദ്രം ച ദദര്ശ യദുനന്ദനമ്
ഹംസം, ചന്ദ്രൻ, കുന്ദപൂവ് പോലെയുള്ള വെളുപ്പും, നീലവസ്ത്രവും അണിഞ്ഞ, യദുക്കളുടെ സന്തോഷമായ ബാലഭദ്രനെയും അവന്റെ അടുത്ത് ദ്വിജന്മാർ കണ്ടു.
പ്രാംശുമ് ഉത്തുങ്ഗബാഹും ച വികാശിമുഖപങ്കജമ് മേഘമാലാപരിവൃതം കൈലാസാദ്രിമ് ഇവാപരമ്
ഉയർന്ന ദേഹം, ദീർഘമായ കൈകൾ, വിരിയുന്ന താമരപോലെയുള്ള മുഖം, മേഘങ്ങൾ ചുറ്റിയിരിക്കുന്ന, മറ്റൊരു കൈലാസപർവതംപോലെയുള്ളവനെയും അവൻ കണ്ടു.
തൌ ദൃഷ്ട്വാ വികസദ്വക്ത്രസരോജഃ സ മഹാമതിഃ പുലകാഞ്ചിതസര്വാങ്ഗസ് തദാക്രൂരോ ഽഭവദ് ദ്വിജാഃ
അവരെ കണ്ടപ്പോൾ, അക്രൂരന്റെ മുഖം കമലപൂവുപോലെ വിരിഞ്ഞു. അവന്റെ ശരീരമാകെ സന്തോഷം നിറഞ്ഞു, ദ്വിജന്മാരേ.
യ ഏതത് പരമം ധാമ ഏതത് തത് പരമം പദമ് അഭവദ് വാസുദേവോ ഽസൌ ദ്വിധാ യോ ഽയം വ്യവസ്ഥിതഃ
ഇതാണ് പരമമായ വാസസ്ഥലം, ഇതാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതമായ സ്ഥാനം—ഇവിടെ രണ്ടു രൂപങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന വാസുദേവൻ തന്നെയാണ്.
സാഫല്യമ് അക്ഷ്ണോര് യുഗപന് മമാസ്തു ദൃഷ്ടേ ജഗദ്ധാതരി ഹാസമ് ഉച്ചൈഃ അപ്യ് അങ്ഗമ് ഏതദ് ഭഗവത്പ്രസാദാദ് ദത്താങ്ഗസങ്ഗേ ഫലവര്ത്മ തത് സ്യാത്
ലോകത്തിന്റെ രക്ഷകനെയും അവന്റെ പ്രകാശമുള്ള പുഞ്ചിരിയെയും ഒരുമിച്ച് കണ്ടു എന്റെ കണ്ണുകൾക്ക് സഫലതയുണ്ടാകട്ടെ; ഭഗവാന്റെ കൃപയാൽ, അവന്റെ ശരീരത്തോട് ചേർന്നിരിക്കുന്ന ഈ ശരീരത്തിനും ഫലപ്രാപ്തി ലഭിക്കട്ടെ.
അദ്യൈവ സ്പൃഷ്ട്വാ മമ ഹസ്തപദ്മം കരിഷ്യതി ശ്രീമദനന്തമൂര്തിഃ യസ്യാങ്ഗുലിസ്പര്ശഹതാഖിലാഘൈര് അവാപ്യതേ സിദ്ധിര് അനുത്തമാ നരൈഃ
ഇന്ന് തന്നെ എന്റെ കമലപോലുള്ള കൈ സ്പർശിച്ച്, മഹത്വമുള്ള അനന്തൻ പ്രവർത്തിക്കും; അവന്റെ വിരലിന്റെ സ്പർശം കൊണ്ട് എല്ലാ പാപങ്ങളും അകറ്റപ്പെടുകയും, മനുഷ്യർക്ക് അതുല്യമായ സിദ്ധി ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും.
തഥാശ്വിരുദ്രേന്ദ്രവസുപ്രണീതാ ദേവാഃ പ്രയച്ഛന്തി വരം പ്രഹൃഷ്ടാഃ ചക്രം ഘ്നതാ ദൈത്യപതേര് ഹൃതാനി ദൈത്യാങ്ഗനാനാം നയനാന്തരാണി
അങ്ങനെ, അശ്വിനികൾ, രുദ്രൻ, ഇന്ദ്രൻ, വസുക്കൾ തുടങ്ങിയ ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ വരങ്ങൾ നൽകുന്നു; ദൈത്യരാജാവിനെ ചക്രം കൊണ്ട് സംഹരിച്ചപ്പോൾ, ദൈത്യസ്ത്രികളുടെ കണ്ണുകളിൽ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞു.
യത്രാമ്ബു വിന്യസ്യ ബലിര് മനോഭ്യാമ് അവാപ ഭോഗാന് വസുധാതലസ്ഥഃ തഥാമരേശസ് ത്രിദശാധിപത്യം മന്വന്തരം പൂര്ണമ് അവാപ ശക്രഃ
ബലി മനസ്സുകൊണ്ട് വെള്ളം അർപ്പിച്ച് ഭൂമിയിൽ വസിച്ചുകൊണ്ട് സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു; അതുപോലെ തന്നെയാണ് അമരന്മാരുടെ രാജാവായ ഇന്ദ്രനും ദേവതകളുടെ ആധിപത്യം ഒരു മന്വന്തരകാലം മുഴുവൻ നേടിയെടുത്തത്.
അഥേശ മാം കംസപരിഗ്രഹേണ ദോഷാസ്പദീഭൂതമ് അദോഷയുക്തമ് കര്താ ന മാനോപഹിതം ധിഗ് അസ്തു യസ്മാന് മനഃ സാധുബഹിഷ്കൃതോ യഃ
പ്രഭോ, കംസനുമായി ബന്ധം കൊണ്ടു ഞാൻ പാപങ്ങളുടെ ആസ്ഥാനം ആയി, യഥാർത്ഥത്തിൽ പാപം ഇല്ലാത്തവനാണെങ്കിലും; എനിക്ക് അഹങ്കാരം ഉണ്ടാകരുത്, കാരണം എന്റെ മനസ്സ് നല്ലവരുടെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ജ്ഞാനാത്മകസ്യാഖിലസത്ത്വരാശേര് വ്യാവൃത്തദോഷസ്യ സദാസ്ഫുടസ്യ കിം വാ ജഗത്യ് അത്ര സമസ്തപുംസാമ് അജ്ഞാതമ് അസ്യാസ്തി ഹൃദി സ്ഥിതസ്യ
ജ്ഞാനസ്വരൂപനും എല്ലാ ജീവികളുടെ ആധാരവുമാണ് അവൻ, എപ്പോഴും ശുദ്ധനും വ്യക്തനുമാണ്; ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന അവനോട് ഈ ലോകത്തിലെ ഏതു കാര്യവും ആര്ക്കും അജ്ഞാതമാകുമോ?
തസ്മാദ് അഹം ഭക്തിവിനമ്രഗാത്രോ വ്രജാമി വിശ്വേശ്വരമ് ഈശ്വരാണാമ് അംശാവതാരം പുരുഷോത്തമസ്യ അനാദിമധ്യാന്തമ് അജസ്യ വിഷ്ണോഃ
അതുകൊണ്ട് ഭക്തിയാൽ വിനയപ്പെട്ട ശരീരത്തോടെ ഞാൻ ലോകങ്ങളുടെ നാഥനെയും, നാഥന്മാരുടെ നാഥനെയും, പുരുഷോത്തമന്റെ അംശാവതാരമായ ആദിമധ്യാന്തരഹിതനായ ജനനമില്ലാത്ത വിഷ്ണുവിനെയും സമീപിക്കുന്നു.
ചിന്തയന്ന് ഇതി ഗോവിന്ദമ് ഉപഗമ്യ സ യാദവഃ അക്രൂരോ ഽസ്മീതി ചരണൌ നനാമ ശിരസാ ഹരേഃ
ഇങ്ങനെ ഗോവിന്ദനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് ആ യാദവനായ അക്രൂരൻ ഹരിയുടെ പാദങ്ങളിൽ തലവാഴ്ത്തി, 'ഞാനാണ് അക്രൂരൻ' എന്നു പറഞ്ഞു.
സോ ഽപ്യ് ഏനം ധ്വജവജ്രാബ്ജകൃതചിഹ്നേന പാണിനാ സംസ്പൃശ്യാകൃഷ്യ ച പ്രീത്യാ സുഗാഢം പരിഷസ്വജേ
അവനും പതാക, വജ്രം, കമലം എന്നിവയുടെ അടയാളമുള്ള കൈകൊണ്ട് അക്രൂരനെ സ്പർശിച്ച് അടുക്കിച്ച്, ഏറെ സ്നേഹത്തോടെ ഉരളെണ്ണിച്ചു.
കൃതസംവദനൌ തേന യഥാവദ് ബലകേശവൌ തതഃ പ്രവിഷ്ടൌ സഹസാ തമ് ആദായാത്മമന്ദിരമ്
അക്രൂരനോടൊപ്പം യഥാവിധി ആശംസകൾ കൈമാറിയ ശേഷം, ബാലരാമനും കേശവനും അവനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ഉടൻ തന്നെ സ്വന്തം ഭവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
സഹ താഭ്യാം തദാക്രൂരഃ കൃതസംവന്ദനാദികഃ ഭുക്തഭോജ്യോ യഥാന്യായമ് ആചചക്ഷേ തതസ് തയോഃ
അപ്പോൾ, അവരോടൊപ്പം അക്രൂരൻ ആചാരപ്രകാരം സ്വീകരണം പൂർത്തിയാക്കി, ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, അവർക്കു വേണ്ടിയുള്ള കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു.
യഥാ നിര്ഭര്ത്സിതസ് തേന കംസേനാനകദുന്ദുഭിഃ യഥാ ച ദേവകീ ദേവീ ദാനവേന ദുരാത്മനാ
കംസൻ അനകദുണ്ടുഭിയെ എങ്ങനെ ശാസിച്ചു, ദാനവസ്വഭാവമുള്ളവൻ ദേവകിയെ എങ്ങനെ പെരുമാറി—എല്ലാം അക്രൂരൻ പറഞ്ഞു.
ഉഗ്രസേനേ യഥാ കംസഃ സ ദുരാത്മാ ച വര്തതേ യം ചൈവാര്ഥം സമുദ്ദിശ്യ കംസേന സ വിസര്ജിതഃ
ഉഗ്രസേനനോടു കംസൻ ആ ദുഷ്ടൻ എങ്ങനെ പെരുമാറുന്നു, ഏത് ഉദ്ദേശ്യത്തോടെ കംസൻ അക്രൂരനെ അയച്ചു എന്നതും പറഞ്ഞു.
തത് സര്വം വിസ്തരാച് ഛ്രുത്വാ ഭഗവാന് കേശിസൂദനഃ ഉവാചാഖിലമ് ഏതത് തു ജ്ഞാതം ദാനപതേ മയാ
അക്രൂരൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം വിശദമായി കേട്ട ശേഷം, ഭഗവാൻ കെശിസൂദനൻ പറഞ്ഞു: 'ദാനപതേ, ഇതെല്ലാം ഞാൻ നേരത്തെ തന്നെ അറിയുന്നു.'
കരിഷ്യേ ച മഹാഭാഗ യദ് അത്രൌപായികം മതമ് വിചിന്ത്യം നാന്യഥൈതത് തേ വിദ്ധി കംസം ഹതം മയാ
'മഹാഭാഗവ, ഈ കാര്യത്തിൽ എത്രമാത്രം ഉചിതമാണോ അതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യും; കംസൻ എന്റെ കൈകൊണ്ട് നേരത്തെ തന്നെ നശിച്ചുവെന്ന് നീ ഉറപ്പോടെ അറിയണം.'
അഹം രാമശ് ച മഥുരാം ശ്വോ യാസ്യാവഃ സമം ത്വയാ ഗോപവൃദ്ധാശ് ച യാസ്യന്തി ആദായോപായനം ബഹു
'നാളെ ഞാൻ രാമനോടൊപ്പം നിന്നോടൊപ്പം മഥുരയിലേക്ക് പോകും; മുതിർന്ന ഗോപ്പന്മാരും പലവിധ ഉപഹാരങ്ങളുമായി വരും.'
നിശേയം നീയതാം വീര ന ചിന്താം കര്തുമ് അര്ഹസി ത്രിരാത്രാഭ്യന്തരേ കംസം ഹനിഷ്യാമി സഹാനുഗമ്
വീരാ, മനസ്സിൽ വിഷമം വയ്ക്കേണ്ട. മൂന്നു രാത്രിക്കുള്ളിൽ ഞാൻ കംസനും അവന്റെ കൂട്ടുകാരും ഒക്കെ സംഹരിക്കും.
സമാദിശ്യ തതോ ഗോപാന് അക്രൂരോ ഽപി സകേശവഃ സുഷ്വാപ ബലഭദ്രശ് ച നന്ദഗോപഗൃഹേ ഗതഃ
അതിനുശേഷം, ആകൃരനും കേശവനും ബാലഭദ്രനും, ഗോപ്പന്മാരെ നിർദ്ദേശം നൽകി, നന്ദഗോപന്റെ വീട്ടിൽ ചെന്നു സുഖമായി വിശ്രമിച്ചു.
തതഃ പ്രഭാതേ വിമലേ രാമകൃഷ്ണൌ മഹാബലൌ അക്രൂരേണ സമം ഗന്തുമ് ഉദ്യതൌ മഥുരാം പുരീമ്
പുതിയ പ്രഭാതത്തിൽ, രാമനും കൃഷ്ണനും ശക്തരായി, ആകൃരനോടൊപ്പം മഥുരാ നഗരത്തിലേക്ക് പോകാൻ തയ്യാറായി.
ദൃഷ്ട്വാ ഗോപീജനഃ സാസ്രഃ ശ്ലഥദ്വലയബാഹുകഃ നിശ്വസംശ് ചാതിദുഃഖാര്തഃ പ്രാഹ ചേദം പരസ്പരമ്
ഇത് കണ്ടപ്പോൾ, ഗോപി സ്ത്രീകൾ കണ്ണീരോടെ, ഇളകിയ വളകളും ക്ഷീണിച്ച കൈകളും കൊണ്ട്, ആഴമായ ദുഃഖത്തിൽ നെടുവീർപ്പിട്ട് തമ്മിൽ സംസാരിച്ചു.
മഥുരാം പ്രാപ്യ ഗോവിന്ദഃ കഥം ഗോകുലമ് ഏഷ്യതി നാഗരസ്ത്രീകലാലാപമധു ശ്രോത്രേണ പാസ്യതി
ഗോവിന്ദൻ മഥുരയിൽ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ എങ്ങനെ വീണ്ടും ഗോകുലത്തിലേക്ക് വരും? നഗരത്തിലെ സ്ത്രീകളുടെ മധുരമായ വാക്കുകൾ അവൻ ചെവികൊണ്ട് ആസ്വദിക്കും.
വിലാസിവാക്യജാതേഷു നാഗരീണാം കൃതാസ്പദമ് ചിത്തമ് അസ്യ കഥം ഗ്രാമ്യഗോപഗോപീഷു യാസ്യതി
നഗരസ്ത്രികളുടെ ആകർഷകമായ വാക്കുകളിൽ മനസ്സ് ആകർഷിതനായാൽ, അവൻ എങ്ങനെ വീണ്ടും ഗ്രാമത്തിലെ ഗോപി സ്ത്രീകളിലേക്കു തിരിയും?
സാരം സമസ്തഗോഷ്ഠസ്യ വിധിനാ ഹരതാ ഹരിമ് പ്രഹൃതം ഗോപയോഷിത്സു നിഘൃണേന ദുരാത്മനാ
സകല ഗോഷ്ടിയുടെ പ്രാണനായ ഹരിയെ, ഒരു ക്രൂരനും ദുഷ്ടനും, വിധിയാൽ ഗോപി സ്ത്രീകളിൽ നിന്ന് കവർന്നു കൊണ്ടുപോയിരിക്കുന്നു.
ഭാവഗര്ഭസ്മിതം വാക്യം വിലാസലലിതാ ഗതിഃ നാഗരീണാമ് അതീവൈതത് കടാക്ഷേക്ഷിതമ് ഏവ തു
നഗരസ്ത്രികളുടെ ഭാവം നിറഞ്ഞ വാക്കുകളും, ലാളിത്യമുള്ള നടപ്പും, കാഴ്ച്ചകളുമൊക്കെ അത്യന്തം ആകർഷകമാണ്.