യസ്മാത് സര്വമ് ഇദം പ്രപഞ്ചരചിതം മായാജഗജ് ജായതേ യസ്മിംസ് തിഷ്ഠതി യാതി ചാന്തസമയേ കല്പാനുകല്പേ പുനഃ യം ധ്യാത്വാ മുനയഃ പ്രപഞ്ചരഹിതം വിന്ദന്തി മോക്ഷം ധ്രുവം തം വന്ദേ പുരുഷോത്തമാഖ്യമ് അമലം നിത്യം വിഭും നിശ്ചലമ്
എല്ലാം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുകയും നിലനിൽക്കുകയും കാലചക്രം അവസാനിക്കുമ്പോൾ വീണ്ടും അതിലേക്കു ലയിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഈ മായാമയമായ ലോകം ഉത്ഭവിക്കുന്ന, മഹർഷിമാർ ധ്യാനത്തിലൂടെ ലോകമുക്തി നേടുന്ന, പാടില്ലാത്ത, ശാശ്വതമായ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന, അചഞ്ചലനായ പരമപുരുഷനോട് ഞാൻ പ്രണാമം അർപ്പിക്കുന്നു.
സുപുണ്യേ നൈമിഷാരണ്യേ പവിത്രേ സുമനോഹരേ നാനാമുനിജനാകീര്ണേ നാനാപുഷ്പോപശോഭിതേ
അത്യന്തം വിശുദ്ധവും മനോഹരവുമായ നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ, നിരവധി മഹർഷിമാർ നിറഞ്ഞു, വിവിധതരം പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
സരലൈഃ കര്ണികാരൈശ് ച പനസൈര് ധവഖാദിരൈഃ ആമ്രജമ്ബൂകപിത്ഥൈശ് ച ന്യഗ്രോധൈര് ദേവദാരുഭിഃ
സരല, കർണികാര, പനസ, ധവ, ഖാദിര, ആമ്പഴം, ജാമ്പു, കപിത്തം, ആൽമരം, ദേവദാരു എന്നിവയാൽ ആ വനഭൂമി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
അശ്വത്ഥൈഃ പാരിജാതൈശ് ച ചന്ദനാഗുരുപാടലൈഃ ബകുലൈഃ സപ്തപര്ണൈശ് ച പുംനാഗൈര് നാഗകേസരൈഃ
അശ്വത്ത, പാർിജാത, ചന്ദനം, അഗരു, പാടല, ബകുലം, സപ്തപർണ്ണം, പുന്നാഗം, നാഗകേസരം തുടങ്ങിയ വൃക്ഷങ്ങളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശാലൈസ് താലൈസ് തമാലൈശ് ച നാരികേലൈസ് തഥാര്ജുനൈഃ അന്യൈശ് ച ബഹുഭിര് വൃക്ഷൈശ് ചമ്പകാദ്യൈശ് ച ശോഭിതേ
ശാല, താളം, തമാലം, തേങ്ങ, അർജുനം, കൂടാതെ അനേകം മറ്റു വൃക്ഷങ്ങൾ, ചമ്പകാദികളും ഉൾപ്പെടെ അവിടം ഭംഗിയായി നിറഞ്ഞിരുന്നു.
നാനാപക്ഷിഗണാകീര്ണേ നാനാമൃഗഗണൈര് യുതേ നാനാജലാശയൈഃ പുണ്യൈര് ദീര്ഘികാദ്യൈര് അലംകൃതേ
നാനാതരം പക്ഷികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, പലവിധ മൃഗങ്ങൾ, വിശുദ്ധമായ ജലാശയങ്ങളും നീളമുള്ള കുളങ്ങളും കൊണ്ട് ആ സ്ഥലം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
ബ്രാഹ്മണൈഃ ക്ഷത്രിയൈര് വൈശ്യൈഃ ശൂദ്രൈശ് ചാന്യൈശ് ച ജാതിഭിഃ വാനപ്രസ്ഥൈര് ഗൃഹസ്ഥൈശ് ച യതിഭിര് ബ്രഹ്മചാരിഭിഃ
ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ, മറ്റു ജാതികൾ, വനവാസികൾ, ഗൃഹസ്ഥർ, യതികൾ, ബ്രഹ്മചാരികൾ എന്നിവരാൽ ആ പ്രദേശം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
സംപന്നൈര് ഗോകുലൈശ് ചൈവ സര്വത്ര സമലംകൃതേ യവഗോധൂമചണകൈര് മാഷമുദ്ഗതിലേക്ഷുഭിഃ
സമൃദ്ധമായ പശുക്കൂട്ടങ്ങൾ, യവം, ഗോതമ്പ്, കടല, ഉഴുന്ന്, പയർ, എള്ള്, കരിമ്പ് എന്നിവയാൽ എല്ലായിടത്തും ആ സ്ഥലം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
ചീനകാദ്യൈസ് തഥാ മേധ്യൈഃ സസ്യൈശ് ചാന്യൈശ് ച ശോഭിതേ തത്ര ദീപ്തേ ഹുതവഹേ ഹൂയമാനേ മഹാമഖേ
ചീനയാവും മറ്റ് വിശുദ്ധമായ വിളകളും അനേകം സസ്യങ്ങളും കൊണ്ട് ആ പ്രദേശം ഭംഗിയായി; അവിടെ ദഹിക്കുന്ന യാഗാഗ്നിയിൽ മഹായാഗം നടത്തപ്പെടുകയായിരുന്നു.
യജതാം നൈമിഷേയാണാം സത്ത്രേ ദ്വാദശവാര്ഷികേ ആജഗ്മുസ് തത്ര മുനയസ് തഥാന്യേ ഽപി ദ്വിജാതയഃ
നൈമിഷവാസികളുടെ പന്ത്രണ്ട് വർഷം നീണ്ട സത്രയാഗത്തിൽ, മഹർഷിമാരും മറ്റു ദ്വിജന്മാരും അവിടെ കൂടിച്ചേർന്നു.
താന് ആഗതാന് ദ്വിജാംസ് തേ തു പൂജാം ചക്രുര് യഥോചിതാമ് തേഷു തത്രോപവിഷ്ടേഷു ഋത്വിഗ്ഭിഃ സഹിതേഷു ച
അവിടെ എത്തിയ ദ്വിജന്മാരെ യഥോചിതമായി ആദരിക്കുകയും, അവർ യാഗികന്മാരോടൊപ്പം ഇരിക്കുമ്പോൾ അവരെ ആദരിക്കുകയും ചെയ്തു.
തത്രാജഗാമ സൂതസ് തു മതിമാംല് ലോമഹര്ഷണഃ തം ദൃഷ്ട്വാ തേ മുനിവരാഃ പൂജാം ചക്രുര് മുദാന്വിതാഃ
അപ്പോൾ ബുദ്ധിമാൻ സുതനായ ലോമഹർഷണൻ അവിടെ എത്തി; അദ്ദേഹത്തെ കണ്ട മഹർഷിമാർ സന്തോഷത്തോടെ ആദരിച്ചു.
സോ ഽപി താന് പ്രതിപൂജ്യൈവ സംവിവേശ വരാസനേ കഥാം ചക്രുസ് തദാന്യോന്യം സൂതേന സഹിതാ ദ്വിജാഃ
അവരെ ആദരിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം പ്രധാനാസനത്തിൽ ഇരുന്നു; പിന്നെ ദ്വിജന്മാർ സുതനോടൊപ്പം പരസ്പരം സംവാദം തുടങ്ങി.
കഥാന്തേ വ്യാസശിഷ്യം തേ പപ്രച്ഛുഃ സംശയം മുദാ ഋത്വിഗ്ഭിഃ സഹിതാഃ സര്വേ സദസ്യൈഃ സഹ ദീക്ഷിതാഃ
സംവാദം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, യാഗികന്മാരും സദസ്യരുമായ എല്ലാ ദീക്ഷിതരും സന്തോഷത്തോടെ വ്യാസശിഷ്യനോടു സംശയങ്ങൾ ചോദിച്ചു.
പുരാണാഗമശാസ്ത്രാണി സേതിഹാസാനി സത്തമ ജാനാസി ദേവദൈത്യാനാം ചരിതം ജന്മ കര്മ ച
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, നീ പുരാണങ്ങൾ, ആഗമങ്ങൾ, ശാസ്ത്രങ്ങൾ, ഇതിഹാസങ്ങൾ, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ജന്മവും പ്രവർത്തികളും എല്ലാം അറിയുന്നു.
ന തേ ഽസ്ത്യ് അവിദിതം കിംചിദ് വേദേ ശാസ്ത്രേ ച ഭാരതേ പുരാണേ മോക്ഷശാസ്ത്രേ ച സര്വജ്ഞോ ഽസി മഹാമതേ
വേദങ്ങളിലും ശാസ്ത്രങ്ങളിലും ഭാരതത്തിൽ, പുരാണങ്ങളിലും മോക്ഷശാസ്ത്രങ്ങളിലും നിന്നു നിന്നു ഒറ്റയും അറിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല; മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, നീ സകലവും അറിയുന്നവനാണ്.
യഥാപൂര്വമ് ഇദം സര്വമ് ഉത്പന്നം സചരാചരമ് സസുരാസുരഗന്ധര്വം സയക്ഷോരഗരാക്ഷസമ്
മുന്പുപോലെ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും യക്ഷന്മാരും പാമ്പുകളും രാക്ഷസന്മാരും ഉൾപ്പെടെ ചലനമുള്ളതും ചലനമില്ലാത്തതുമായ ഈ സകലവും എങ്ങനെയാണ് ഉത്ഭവിച്ചത്?
ശ്രോതുമ് ഇച്ഛാമഹേ സൂത ബ്രൂഹി സര്വം യഥാ ജഗത് ബഭൂവ ഭൂയശ് ച യഥാ മഹാഭാഗ ഭവിഷ്യതി
സൂതാ, ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഈ ലോകം എങ്ങനെ ഉണ്ടായി, പിന്നെയും എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുമെന്ന് ദയവായി മുഴുവൻ പറഞ്ഞുതരേണം.
യതശ് ചൈവ ജഗത് സൂത യതശ് ചൈവ ചരാചരമ് ലീനമ് ആസീത് തഥാ യത്ര ലയമ് ഏഷ്യതി യത്ര ച
സൂതാ, ഈ ലോകം എവിടുനിന്നാണ് ഉദിച്ചത്? ചലിച്ചും അചലിച്ചും ഉള്ളതൊക്കെയും എവിടെയാണ് ലയിച്ചുപോയത്? അങ്ങനെ തന്നെ, എല്ലാം എവിടെയാണ് ലയിക്കപ്പെടുന്നത്?
അവികാരായ ശുദ്ധായ നിത്യായ പരമാത്മനേ സദൈകരൂപരൂപായ വിഷ്ണവേ സര്വജിഷ്ണവേ
മാറാത്തതും, ശുദ്ധവും, ശാശ്വതവുമായ പരമാത്മാവായ, എപ്പോഴും ഒരേ രൂപത്തിലുള്ള, സർവ്വവിജയിയായ വിഷ്ണുവിനെ ഞങ്ങൾ സ്തുതിക്കുന്നു.
നമോ ഹിരണ്യഗര്ഭായ ഹരയേ ശങ്കരായ ച വാസുദേവായ താരായ സര്ഗസ്ഥിത്യന്തകര്മണേ
ഹിരണ്യഗർഭനേ, ഹരിയേ, ശങ്കരനേ, വാസുദേവനേ, രക്ഷകനേ, സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-ലയം ചെയ്യുന്നവനേ, നമസ്കാരം.
ഏകാനേകസ്വരൂപായ സ്ഥൂലസൂക്ഷ്മാത്മനേ നമഃ അവ്യക്തവ്യക്തഭൂതായ വിഷ്ണവേ മുക്തിഹേതവേ
ഏകവും അനേകവും ആയ രൂപങ്ങൾ ഉള്ളവനേ, സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവുമായ സ്വഭാവമുള്ളവനേ, പ്രകടവും അപ്രകടവുമായ, മോക്ഷത്തിന് കാരണമായ വിഷ്ണുവിനെ നമസ്കാരം.
സര്ഗസ്ഥിതിവിനാശായ ജഗതോ യോ ഽജരാമരഃ മൂലഭൂതോ നമസ് തസ്മൈ വിഷ്ണവേ പരമാത്മനേ
ലോകത്തിന്റെ സൃഷ്ടി, നില, ലയം എന്നിവയുടെ അജരവും അമരവുമായ മൂലമായ പരമാത്മാവായ വിഷ്ണുവിനെ ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ആധാരഭൂതം വിശ്വസ്യാപ്യ് അണീയാംസമ് അണീയസാമ് പ്രണമ്യ സര്വഭൂതസ്ഥമ് അച്യുതം പുരുഷോത്തമമ്
ലോകത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമായ, ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ, എല്ലാ ജീവികളിലും നിലകൊള്ളുന്ന, അച്യുതനായ പരമപുരുഷനോട് ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ജ്ഞാനസ്വരൂപമ് അത്യന്തം നിര്മലം പരമാര്ഥതഃ തമ് ഏവാര്ഥസ്വരൂപേണ ഭ്രാന്തിദര്ശനതഃ സ്ഥിതമ്
ജ്ഞാനത്തിന്റെ സ്വരൂപമായ, പരമാർത്ഥത്തിൽ പൂർണ്ണമായും നിർമ്മലമായത്, അതേ സത്യസ്വഭാവത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, പക്ഷേ ഭ്രമയാൽ വ്യത്യസ്തമായി കാണപ്പെടുന്നു.
വിഷ്ണും ഗ്രസിഷ്ണും വിശ്വസ്യ സ്ഥിതൌ സര്ഗേ തഥാ പ്രഭുമ് സര്വജ്ഞം ജഗതാമ് ഈശമ് അജമ് അക്ഷയമ് അവ്യയമ്
ലോകം ലയിക്കുമ്പോൾ അതിനെ ഗ്രസിക്കുന്നവനും, നിലനിൽപ്പിലും സൃഷ്ടിയിലും പ്രഭുവുമായ, എല്ലാം അറിയുന്നവനും, ലോകങ്ങളുടെ അധിപനുമായ, ജനനമില്ലാത്ത, അക്ഷയമായ, മാറ്റമില്ലാത്ത വിഷ്ണുവാണ്.
ആദ്യം സുസൂക്ഷ്മം വിശ്വേശം ബ്രഹ്മാദീന് പ്രണിപത്യ ച ഇതിഹാസപുരാണജ്ഞം വേദവേദാങ്ഗപാരഗമ്
ആദ്യവും ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മവുമായ, ലോകത്തിന്റെ ഇശ്വരനായ, ബ്രഹ്മാദിമാരെ നമസ്കരിച്ച, ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും അറിയുന്ന, വേദങ്ങളും അതിന്റെ ശാഖകളും പഠിച്ചവനാണ്.
സര്വശാസ്ത്രാര്ഥതത്ത്വജ്ഞം പരാശരസുതം പ്രഭുമ് ഗുരും പ്രണമ്യ വക്ഷ്യാമി പുരാണം വേദസംമിതമ്
സർവ്വശാസ്ത്രങ്ങളുടെ അർത്ഥവും സത്യവും അറിയുന്ന, പരാശരന്റെ പുത്രനായ ഗുരുവിനെ നമസ്കരിച്ച്, ഞാൻ വേദസമ്മതമായ പുരാണം പറയുന്നു.
കഥയാമി യഥാ പൂര്വം ദക്ഷാദ്യൈര് മുനിസത്തമൈഃ പൃഷ്ടഃ പ്രോവാച ഭഗവാന് അബ്ജയോനിഃ പിതാമഹഃ
പണ്ടു ദക്ഷനും മറ്റു മഹർഷികളും ചോദിച്ചപ്പോൾ, കമലത്തിൽ ജനിച്ച പിതാമഹൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ഞാൻ ഈ കഥ പറയാം.
യം ധ്യായന്തി ബുധാഃ സമാധിസമയേ ശുദ്ധം വിയത്സംനിഭമ് നിത്യാനന്ദമയം പ്രസന്നമ് അമലം സര്വേശ്വരം നിര്ഗുണമ് വ്യക്താവ്യക്തപരം പ്രപഞ്ചരഹിതം ധ്യാനൈകഗമ്യം വിഭുമ് തം സംസാരവിനാശഹേതുമ് അജരം വന്ദേ ഹരിം മുക്തിദമ്
മഹാത്മാക്കൾ സമാധിയിലായിരിക്കുമ്പോൾ ധ്യാനിക്കുന്ന, ആകാശംപോലെ വിശുദ്ധനും, ശാശ്വതാനന്ദം നിറഞ്ഞും, മനസ്സിലൊരു ശാന്തിയും, പാടില്ലാത്തതുമായ, എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കുന്നതുമായ, ഗുണാതീതനുമായ, പ്രകടവും അപ്രകടവും അതിജീവിച്ചും, ലോകബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നും, ധ്യാനത്തിലൂടെ മാത്രം ലഭ്യനുമായ, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന, ജന്മമരണചക്രം നശിപ്പിക്കുന്ന, വയസ്സില്ലാത്ത മോക്ഷദായകനായ ഹരിയെ ഞാൻ പ്രണാമം ചെയ്യുന്നു.