ശ്രീപുരുഷോത്തമനായ പരമപുരുഷനെ ഭക്തിയോടെ കണ്ട്, സ്തുതിച്ച്, ധ്യാനിക്കുന്നവർ, യാഗഫലവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന, പ്രപഞ്ചദു:ഖങ്ങൾ നീക്കുന്ന, പ്രായം ഇല്ലാത്ത ആ മഹാത്മാവിനെ ഭജിക്കുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ രാജസുഖങ്ങളും, സ്വർഗത്തിൽ ദൈവീകാനന്ദവും അനുഭവിച്ച്, പിന്നീട് എല്ലാ ദോഷങ്ങൾനിന്നും വിമുക്തരായി, ഹരിയുടെ അക്ഷയമായ ലോകത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു. വിദ്വാൻ വ്യാസന്റെ വചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ, സന്യാസികൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെയും അത്ഭുതത്തോടെയും നിറഞ്ഞു. "ഹാ! ഭാരതഭൂമിയുടെ മഹത്വം, ശ്രീപുരുഷക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹിമയും നീ വിശദമായി വിവരിച്ചു, പുരുഷോത്തമാ! പുരുഷക്ഷേത്രത്തിന്റെ പരമോന്നത മഹത്വം കേട്ടാൽ ഒരാളിൽ മാത്രം അല്ല, എല്ലാവരിലും അത്ഭുതവും സന്തോഷവും ഉണരുന്നു, വാഗ്മികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ. നമ്മുടെ ഹൃദയത്തിൽ ദീർഘകാലമായി ഒരു സംശയം നിലനിൽക്കുന്നു; ഈ സംശയം നീക്കാൻ ഭൂമിയിൽ നിന്നു നീയല്ലാതെ മറ്റാരുമില്ല. മഹർഷേ, ബാലദേവനും കൃഷ്ണനും ഭദ്രയും ഭൂമിയിൽ എങ്ങനെ ജനിച്ചു, എന്നതിന്റെ സവിശേഷതകൾ എല്ലാം ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയണം. കൃഷ്ണനും സങ്കർഷണനും, വസുദേവന്റെ വീരപുത്രന്മാരായ ഇരുവരും, ഏതു ലക്ഷ്യത്തോടെ ജനിച്ചു? അവർ എന്തുകൊണ്ട് നന്ദന്റെ വീട്ടിൽ വസിച്ചു? ഈ ലോകം, സ്ഥിരതയില്ലാത്തത്, ഭൂരിഭാഗവും ദു:ഖപൂർണ്ണം, പാനിയബുബ്ബിളിനെപ്പോലെ ക്ഷണികം, ഭയാനകം, രോമാഞ്ചം ഉണർത്തുന്നതും ആകുന്നു. അങ്ങനെ ദു:ഖത്തിന്റെ കേന്ദ്രമായ, മലമൂത്രം നിറഞ്ഞ, വേദനയും അസ്വസ്ഥതയും നിറഞ്ഞ ഗർഭത്തിൽ വസിക്കാൻ അവർക്കെങ്ങനെ ഇഷ്ടമുണ്ടായി? മഹർഷേ, അവർ ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചപ്പോൾ നടത്തിയ കർമ്മങ്ങൾ വിശദമായി പറയണം; വാഗ്മികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ആ ദിവ്യകൃത്യങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് വിശദീകരിക്കുക. അവരുടെ അത്ഭുതകരമായ, മാനുഷികതയെ അതിക്രമിക്കുന്ന എല്ലാ പ്രവർത്തികളും ഞങ്ങൾക്ക് വിശദമായി പറയണം—ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ, ഭഗവാൻ, ദേവതകളുടെ ദേവനായ ആ മഹാത്മാവ്, വസുദേവന്റെ വംശത്തിൽ വാസുദേവനായി ദിവ്യന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ധർമ്മികന്മാരാൽ അലങ്കൃതനായി എങ്ങനെ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചുവെന്നതും പറയണം. ദേവതകളുടെ ലോകം വിട്ട്, മനുഷ്യരുടെ ലോകത്തിലേക്ക്, സ്വർഗ്ഗഭൂമിയുടെ അക്ഷയമായ മൂലമായ, ദേവന്മാരുടെയും മനുഷ്യരുടെയും നേതാവ് ഭൂമിയിൽ വന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ലോകചക്രം ചലിപ്പിക്കുന്ന സ്വയം ദിവ്യാത്മാവായ അവൻ മനുഷ്യരിൽ പ്രവേശിച്ചത് ഏതു കാരണത്താലാണ്? ചക്രവും ഗദയും കൈവശമുള്ള ആ പരമേശ്വരൻ, മനുഷ്യരോടുള്ള കരുണകൊണ്ട്, പശുക്കളുടെ രക്ഷകനായി, സകലഭൂതങ്ങളുടെ രക്ഷകനായി എങ്ങനെ മനസ്സു തിരിച്ചു? വിഷ്ണു ഭഗവാൻ ഭൂമിയിൽ വന്ന് ഒരു ഗോപാലനായി മാറിയത് എങ്ങനെ? മഹാഭൂതങ്ങളെ നിലനിർത്തി, സകലഭൂതങ്ങളുടെയും ആത്മാവായിരിക്കുന്ന അവൻ എങ്ങനെ ഒരു സ്ത്രീയുടെ ഗർഭത്തിൽ പിറവിയെടുത്തു? ദേവതകൾക്കുവേണ്ടി മൂവിടങ്ങൾ താണ്ടി ലോകങ്ങൾ ജയിച്ചവൻ, സ്ത്രീയുടെ ഗർഭത്തിൽ എങ്ങനെ നിലകൊണ്ടു? ലോകത്തിന്റെ മാർഗങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചവൻ, ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം എന്ന മൂന്നു പുരുഷാർത്ഥങ്ങളും സ്ഥാപിച്ചവൻ, കാലാന്ത്യത്തിൽ ജലരൂപം സ്വീകരിച്ച് പ്രപഞ്ചം പാനച്ഛന്നവൻ, തന്റെ ദൃശ്യ-അദൃശ്യരൂപങ്ങളാൽ ലോകം ഒറ്റ സമുദ്രമാക്കി, പുരാതനനായവൻ, ഒരിക്കൽ വരാഹരൂപം ധരിച്ചവൻ, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിച്ചവൻ, തന്റേതായ ദന്തത്തിന്റെ അറ്റത്താൽ ഭൂമിയെ ഉയർത്തിയവൻ, അനശ്വരമായ ഈ ത്രിലോകം ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി ജയിച്ചവൻ, ഭൂമിയെ ദേവന്മാർക്ക് സമ്മാനിച്ചവൻ, സിംഹരൂപം ധരിച്ചു ഭൂമിയെ രണ്ടായി പിളർത്തിയവൻ, വീണ്ടും അതേപോലെ ചെയ്തവൻ, പുരാതന മഹാസുരനായ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ വധിച്ചവൻ, യುಗാന്തത്തിൽ അഗ്നിരൂപം ധരിച്ചു മഹാവിനാശകരനായ ഔർവനായി മാറിയവൻ, പാതാളത്തിൽ വസിച്ച് സമുദ്രജലം കുടിച്ചവൻ, ആയിരം പാദമുള്ള ബ്രഹ്മൻ, ആയിരം കിരണങ്ങളുടെയും ദാനങ്ങളുടെയും ദാതാവ്, ആയിരം തലകളുള്ള ദൈവം, എല്ലാ കാലങ്ങളിലും പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നവൻ, ആരുടെ നാഭിയിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മയുടെ വംശസ്ഥാനമായ കമലം ഉദിച്ചുവോ, ആ ഒരൊറ്റ സമുദ്രത്തിൽ, സർപ്പലോകത്തിൽ, സ്വർണ്ണത്തണ്ട് കൂടിയ കമലത്തിൽ, താരകാസുരനോടുള്ള യുദ്ധത്തിൽ അസുരരെ വധിച്ചവൻ. ദൈവോപാധാനങ്ങളാൽ അസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച ദൈവരൂപം സ്വീകരിച്ച്, ഹൃദയഗുഹയിൽ വസിക്കുന്നവന്റെ പ്രചോദനത്താൽ, കാലനെമിയെ സംഹരിച്ചവൻ, ക്ഷീരസാഗരത്തിന്റെ അറ്റത്ത്, അമൃതസാഗരത്തിൽ, ശാശ്വതയോഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, മഹാന്ധകാരം നിറഞ്ഞിടത്ത് വിശ്രമിക്കുന്നവൻ. അദിതിയുടെ ദിവ്യതപസ്സിലൂടെ churn ചെയ്ത ദേവതകളിൽ നിന്ന് പുരാതന ഇന്ദ്രനെ ഗർഭമായി സ്വീകരിച്ച്, ദാനവസേനകളാൽ പീഡിതനായ ഇന്ദ്രനെ രക്ഷിച്ചവൻ. യോഗപടികൾ സൃഷ്ടിച്ച്, ദാനവരെ ജലത്തിൽ അകറ്റി, ദേവന്മാരെ ത്രിലോകങ്ങളുടെ ഭരതാക്കളാക്കി, ഇന്ദ്രനെ ദേവേന്ദ്രനായി സ്ഥാപിച്ചവൻ. ഗാർഹപത്യഹോത്രം, ഹവിരാഹുതി, അഗ്നി, വേദം, ദീക്ഷ, സമിധ് എന്നിവ സ്ഥിരമാക്കി, അഭിഷേകപാത്രം, അജ്യഹവനി, അഭിഷേകം എന്നിവയും, കൈകൾ താഴേക്കു തിരിച്ച്, ഹവിസ്സ്ഭോക്താക്കളെയും സൃഷ്ടിച്ചു. ദേവന്മാരെ ഹവിസ്സിന്റെ ഭോക്താക്കളാക്കി, പിതൃകൾക്ക് പിതൃതർപ്പണങ്ങളുടെ ഭോക്താക്കളാക്കി, യജ്ഞാനുഭവത്തിനായി യാഗക്രമത്തിൽ അവരെ ഏർപ്പെടുത്തിയവൻ. പാത്രങ്ങൾ, ദാനങ്ങൾ, ദീക്ഷ, പിണ്ഡങ്ങൾ, ഉലക്ക, യൂപം, സമിധ്, സ്രുച്ച്, സോമം, പവിത്രം, വേദിക എന്നിവയും, യജ്ഞസാധനങ്ങൾ, വിവിധ പാത്രങ്ങൾ, സഹകരികൾ, യജമാനന്മാർ, പുരോഹിതർ, പ്രധാന യജ്ഞങ്ങൾ എന്നിവയും സൃഷ്ടിച്ചു. പുരാതനകാലത്ത് പരമകൃത്യത്തോടെ അവയെ യുക്തികളായി വിഭജിച്ച്, തന്റെ ശക്തിയാൽ ലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. നിമിഷങ്ങൾ, ക്ഷണങ്ങൾ, സമയമാപനങ്ങൾ, കാലവിഭാഗങ്ങൾ, ത്രിവിധകാലം, ഘടിക, തിഥി, മാസം, ദിവസങ്ങൾ, വർഷം എന്നിവയും, ঋതുക്കൾ, സമയയോഗങ്ങൾ, ത്രിവിധമാപനം, ജീവക്ഷേത്രങ്ങൾ, വർദ്ധന, ലക്ഷണങ്ങൾ, രൂപസൗന്ദര്യം എന്നിവയും സൃഷ്ടിച്ചു. മൂന്നു ലോകങ്ങൾ, മൂന്നു ദേവന്മാർ, മൂന്നു വേദങ്ങൾ, മൂന്നു അഗ്നികൾ, ത്രിവിധകാലം, മൂന്നു കർമ്മങ്ങൾ, മൂന്നു വർണങ്ങൾ, മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം അനന്തകൃത്യങ്ങളാൽ സൃഷ്ടിച്ചവൻ, സകലഭൂതങ്ങളിലും വസിക്കുന്ന സൃഷ്ടാവാണ്, സകലഭൂതഗുണങ്ങൾ ഉള്ളവൻ. —ഇങ്ങനെ, മഹർഷികൾ വ്യാസനോടു കർപ്പിച്ചു: ഈ മഹാദിവ്യപുരുഷന്റെ ഭൂമിയിലെ അവതാരരഹസ്യങ്ങൾ, അവിടുത്തെ അത്ഭുതകരമായ സൃഷ്ടികളും കർമ്മങ്ങളും, ദൈവത്വത്തിന്റെ അനന്തതയും, അവന്റെ മഹിമയും വിശദമായി വിവരിച്ചുതരണമെന്ന്.