അപ്പോള് ആ രാജാവ് ഭരണം ചെയ്തിരുന്ന കാലത്ത് രാജ്യത്ത് ദുഖമോ, രോഗമോ, ക്ഷാമമോ, ബന്ധുക്കളില് വഴക്കോ ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ആരും ഒരാളില് നിന്നും വേറുപിരിയുന്നില്ലായിരുന്നു. ഒരു പുത്രന് ലഭിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ ആ ജ്ഞാനിയായ രാജാവ് യാഗം നടത്തി; അതിനാല് അനുഗൃഹിതനായ ഭഗവാന് പ്രസന്നനായി, അവന് ആഗ്രഹിച്ച വരം നല്കി. ഗോദാവരിക്കരയില് മഹേശ്വരന് രാജാവിന് പ്രത്യക്ഷനായപ്പോള്, ഭാര്യയോടൊപ്പം രാജാവ് ഭവനോടു പുത്രപ്രാര്ത്ഥന നടത്തി. ഭവന് സന്തോഷത്തോടെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: "എന്റെ മൂന്നാമത്തെ കണ്ണ് കാണുക." അങ്ങനെ, മഹാരാജാവായ അവന് ഭവന്റെ കണ്ണ് കണ്ടു. ആ കണ്ണിന്റെ പ്രകാശത്തില്നിന്ന് മഹിമ എന്ന പ്രശസ്തനായ പുത്രന് ജനിച്ചു; അവന് മഹിമ്നസ്തോത്രം രചിച്ചവനാണ്. അനുഗൃഹിതനായ ത്രിപുരാന്തകനെ പ്രസാദിപ്പിച്ചാല് പ്രാപിക്കാനാവാത്തത് ഒന്നുമില്ല; ഹരി, ബ്രഹ്മാ, ദേവതകള് എല്ലാം അവനെ അനുസരിക്കുകയാണ്. പുത്രനെ ലഭിച്ച ശേഷം, വലിയ പാപങ്ങളില് കഷ്ടപ്പെടുന്നവര്ക്കും ഭയങ്കര രോഗങ്ങള്ക്കും ദുരിതങ്ങള്ക്കുമിടയില് കഴിയുന്നവര്ക്കായി ആ തീര്ത്ഥത്തിന് പരമോന്നത സ്ഥാനം വേണമെന്ന് രാജാവ് ഭവനോടു അപേക്ഷിച്ചു. വിവിധ കഷ്ടപ്പാടുകളില് പെടുന്നവര്ക്ക് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറുന്നതിന് ഭവന് ആ തീര്ത്ഥത്തിന് പ്രധാന്യവും മഹത്വവും നല്കി; അതിനാലാണ് അതിനെ ഭവതീർഥം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തു ദാനം ചെയ്താല് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും സാധിക്കും; ഭവന്റെ അനുഗ്രഹത്താല് പ്രാചീനബര്ഹിക്ക് പുത്രന് ലഭിച്ചു. മഹിമ ഗോതാമിക്കരയില് ജനിച്ചു; അതാണ് ഭവതീർഥം. അവിടെ എഴുപത് പുണ്യസ്നാനസ്ഥലങ്ങളുണ്ട്, അവയൊക്കെയും എല്ലാ അനുഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നു. വിദ്വാന്മാര് സഹസ്രകുണ്ട എന്നൊരു തീര്ത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു; അതിനെ ഓര്ക്കുന്നതുമാത്രം മതിയാകുന്നു, ആള്ക്ക് സുഖം ലഭിക്കും. പണ്ടെ ദശരഥപുത്രനായ രാമന് മഹാസമുദ്രത്തില് പാലം നിര്മ്മിച്ച്, ലങ്കയെ കത്തിക്കുകയും, യുദ്ധത്തില് രാവണനും മറ്റു ശത്രുക്കളും വധിക്കുകയും ചെയ്തു. ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് വൈദേഹിയോടു സമീപിച്ച രാമന് ലോകപാലകര് നോക്കി നില്ക്കേ, അവളുടെ ഗുരു മുന്നില് നിന്ന്, ലക്ഷ്മണന്റെ സാന്നിധ്യത്തില് സീതയോടു പറഞ്ഞു: "വൈദേഹി, നീ ശുദ്ധയാണു; എന്റെ മടിയില് കയറാന് അര്ഹയാണു." അപ്പോള് പ്രശസ്തരായ അങ്കദനും ഹനുമാനും പറഞ്ഞു: "ഇല്ല, നമുക്ക് വൈദേഹിയെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും കൂട്ടി അയോധ്യയിലേക്ക് പോകാം." അവിടെ, ശുദ്ധി പ്രാപിച്ച സീതയെ സഹോദരങ്ങളും മാതാക്കളും മറ്റു ജനങ്ങളും നോക്കി, അവളെ ശുദ്ധയാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. അയോധ്യയില് ഏറ്റവും ശുഭദിനത്തില് അവളെ മടിയില് കയറ്റാന് അര്ഹയാണു; അവളുടെ പെരുമാറ്റത്തെ കുറിച്ച് ആര്ക്ക് സംശയമുണ്ടാകണം? എന്നാലും, ജനങ്ങളില് പടരുന്ന പ്രചാരണം പ്രത്യേകിച്ച് സ്വന്തം ആളുകളില് തന്നെ ഒഴിവാക്കണം; അവരുടെ വാക്കുകള് അവഗണിച്ച് ലക്ഷ്മണനും വിഭീഷണനും പ്രവര്ത്തിച്ചു. രാമനും ജാംബവാനും സീതയെ വിളിച്ചു; ദേവതകള് "ക്ഷേമം" എന്നു ആശംസിച്ചു; അവള് രാജാവിന്റെ മടിയില് കയറി. സന്തോഷത്തോടെ അവര് പുഷ്പകവിമാനത്തില് വേഗത്തില് യാത്ര ചെയ്തു, അയോധ്യയില് എത്തി സ്വന്തം രാജ്യം കൈവരിച്ചു. അവര് എല്ലാം സന്തോഷത്തോടു രാമഭക്തരായി തുടരുകയായിരുന്നു; കുറച്ച് ദിവസങ്ങള്ക്കു ശേഷം, ഒരു നിന്ദ്യവാക്ക് ജനങ്ങളില് നിന്നു പുറത്ത് വന്നു. അവളെ കുറിച്ച് ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ആ കഠിനവും അസത്യവുമായ അപവാദം കേട്ട്, ഗര്ഭത്തില് ജനിക്കാതിരുന്നവളെ രാമന് ഉപേക്ഷിച്ചു; ഉന്നതകുലക്കാര് അസത്യനിന്ദ പോലും സഹിക്കാറില്ല. വാല്മീകി മഹർഷിയുടെ ആശ്രമത്തിന് സമീപം, ലക്ഷ്മണന് സ്വയം കരഞ്ഞുകൊണ്ട്, നിരപരാധിയായും കരയുന്ന സീതയെ ഉപേക്ഷിച്ചു. മൂപ്പന്മാരുടെ കല്പന മറികടക്കാന് കഴിയാത്തതിനാല് ഭയത്താലാണ് അവന് ഇങ്ങനെ ചെയ്തത്; കുറച്ച് ദിവസങ്ങള്ക്കു ശേഷം... രാമനും സൗമിത്രിയും അശ്വമേധ യാഗത്തിന് ദീക്ഷയെടുത്തു; അവിടെ രാമന്റെ പ്രശസ്തയായ രണ്ട് പുത്രന്മാര് എത്തിയിരുന്നു. നാരദന്പോലെയുള്ള ഗായകമുനികള് പോലുള്ള ലവനും കുശനും സമസ്ത രാമകഥയും ഗന്ധര്വരുപിണിയായി പാടിച്ചു. രാജകുമാരന്മാര് രാമന്റെ സകലകൃത്യങ്ങളും പാടി, സ്വഗുണങ്ങളാല് യാഗശാലയിലേയ്ക്ക് അടുത്തു. രാമന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാരും, വൈദേഹിയുടെ മക്കളെന്നറിയപ്പെടുന്ന വീരന്മാരും, അവിടെ കൊണ്ടുവന്നു; അങ്ങനെ അവരെ യഥാക്രമം അഭിഷേകിച്ചു. പിന്നെ അവരെ മടിയില് ഇരുത്തി, വീണ്ടും വീണ്ടും ആലിംഗനം ചെയ്തു; ഭവസാഗരത്തില് കഷ്ടപ്പെടുന്നവര്ക്കും, ശരീരധാരികളായുള്ള ലോകവാസികള്ക്കുമുള്ള പരമശാന്തിയാണ് മക്കളെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നത്. തന്റെ പുത്രന്മാരെ ആവര്ത്തിച്ചു ചേര്ത്തു ചുംബിച്ച് സ്നേഹിച്ചു. അവന് വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ചുകൊണ്ട്, ആഹ്വാനിച്ച് ഇരുന്നപ്പോള്, ലങ്കയില് വാസം ചെയ്യുന്ന രാക്ഷസര് അവിടെ എത്തി. സുഗ്രീവന്, ഹനുമാനേ, അങ്കദന്, ജാംബവാനേ, മറ്റു വാനരന്മാരെല്ലാം വിഭീഷണന്റെ നേതൃത്വത്തില് എത്തി. അവര് രാജാവിന്റെ സിംഹാസനത്തിന് സമീപിച്ചു; എന്നാല് സീതയെ കാണാതെ, പൊന്നുരുക്കളളങ്കലണിഞ്ഞ ഹനുമാനും അങ്കദനും ആശ്ചര്യപ്പെട്ടു. അവരോടു ചോദിച്ചു: "ഭൂമിയില് നിന്നും ജനിച്ച മാതാവായ സീത എവിടെയാണ്? ഇവിടെ രാമനെ മാത്രമേ കാണുന്നുള്ളൂ." വാതില് കാവല്ക്കാരന്മാര് പറഞ്ഞു: "അവളെ രാമന് ഉപേക്ഷിച്ചു." ലോകപാലകര് നോക്കി നില്ക്കേ, ഈ മഹാഭാഗ്യവതിയെക്കുറിച്ച് അവിടത്തെല്ലാം സംസാരിക്കുമ്പോള്, സീത ശുദ്ധിക്കായി അഗ്നിയില് പ്രവേശിച്ചു; എങ്കിലും രാജാവ് അശാന്തനായിരുന്നു. ജനത്തില് നിന്നു ഉയര്ന്ന വാക്കുകളാല് രാമന് പ്രിയപ്പെട്ടവളെ ഉപേക്ഷിച്ചു; "നമുക്ക് മരിക്കാം" എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവർ വീണ്ടും ഗൗതമിക്കരയിലേക്കു മടങ്ങി. രാമനും അയോധ്യാവാസികളും അവരെ സമീപിച്ചു; ഗൗതമിക്കരയിലെത്തി, പരമതപസ്സില് ഏർപ്പെട്ടു. വീണ്ടും വീണ്ടും ഓര്ത്തു, ആഹ്വാനിച്ച്, ലോകമാതാവായ സീതയെ ആഗ്രഹിച്ചു, ലോകബന്ധനങ്ങള് ഉപേക്ഷിച്ച്, ഗൗതമിയെ സേവിക്കാന് ആഗ്രഹിച്ചു. മൂന്നു ലോകത്തെയും നാഥനായ രാമന് സഹോദരനോടൊപ്പം അവിടെ വന്നു; ഗൗതമിയില് സ്നാനം ചെയ്ത് ശിവനെ ആരാധിച്ചു. ആയിരക്കണക്കിന് ജനങ്ങള് ചുറ്റിപ്പറ്റിയ അവന് എല്ലാ ദുഃഖവും ഉപേക്ഷിച്ചു; അതാണ് സഹസ്രകുണ്ട എന്ന പേരില് അറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലം.