അശ്വമേധ യാഗം പൂര്ത്തിയാക്കിയതോടെ, ദേവതകള് അവര്ക്ക് അനുഗ്രഹങ്ങള് നല്കി. ഗംഗയില് സ്നാനം ചെയ്ത്, ആ യാഗഫലങ്ങള് പൂര്ത്തിയായി, ദേവതകള് സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് ഉയര്ന്നു. അതിനുശേഷം, ആ തീര്ത്ഥങ്ങളില് പതിനഞ്ച് ആയിരത്തിയെട്ട് തീര്ത്ഥങ്ങള് ഉണ്ട്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ദാനം നടത്തുകയും ചെയ്താല് വലിയ ഫലം ലഭിക്കും എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. അവിടെയാണ് തപോവനം എന്ന സ്ഥലം, നന്ദിനി നദിയുടെ സംഗമം, സിദ്ധേശ്വരന് എന്നിവയും; ഗൗതമി തീര്ത്ഥം തെക്കന് കരയില് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ശാര്ദൂല എന്നതും പ്രശസ്തമാണ്; അതിന്റെ കഥ കേള്ക്കൂ, കേള്ക്കുന്നതിലൂടെ തന്നെ എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും. പ്രാചീനകാലത്ത്, അഗ്നിയാണ് ദേവതകള്ക്കായി ഹോത്ര്, ഹോമം നടത്തുന്നതിനുള്ള വഹകന്. അവന് ദക്ഷന്റെ മകളായ സുന്ദരിയായ സ്വാഹയെ ഭാര്യയായി നേടി. ഒരിക്കല് സ്വാഹയ്ക്ക് കുട്ടികള് ഇല്ലായിരുന്നു; അവള് ഒരു പുത്രനായി വലിയ തപസ്സ് നടത്തി, അഗ്നിയെ പ്രസാദിപ്പിച്ചു. അഗ്നിദേവന് പാപരഹിതയായ ഭാര്യയെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു: "കുട്ടികള് ജനിക്കും; സുന്ദരിയേ, തപസ്സ് നിര്ത്തൂ." ഭര്ത്താവിന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട സ്വാഹ തപസ്സ് നിര്ത്തി; സ്ത്രീകള്ക്ക് ഭര്ത്താവിന്റെ വാക്ക് ഒഴികെ മറ്റൊന്നും ആഗ്രഹനീയമല്ല. അതിനുശേഷം, താരകാസുരന് ഭയപ്പെടുത്തുന്ന സമയത്ത്, കാര്ത്തികേയന് ജനിച്ചിരുന്നില്ല; ദീര്ഘകാലം രഹസ്യത്തില് കടന്നു. ദേവതകള് മഹേശ്വരനും ഭവാനിയെയും ഭയപ്പെട്ട് ഒന്നിച്ചു കൂടി; ദേവതകളുടെ ഉദ്ദേശം പൂര്ത്തിയാക്കാന് ആകാശദേവതകള് അഗ്നിയെ അഭ്യര്ത്ഥിച്ചു: "പ്രഭാവശാലിയേ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളും ആരാധിക്കുന്ന ശംഭുവിനോടു പോകൂ; താരകയില് നിന്നുള്ള ഭയം ശംഭുവിനോട് അറിയിക്കൂ." "ഭര്ത്താവും ഭാര്യയും ഒറ്റക്കാണെങ്കില് ആ സ്ഥലത്ത് പോകുന്നത് ശരിയല്ല; സാധാരണ മനുഷ്യര്ക്കും ഈ നിയമമാണ്—ത്രിശൂലധാരിക്ക് എത്ര കൂടുതലായിരിക്കും. ഒരു ദമ്പതികള് സ്വകാര്യമായി സംസാരിക്കുന്നതില് ആരെങ്കിലും കേട്ടാല് അവന് നരകത്തില് നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കില്ല." "അവന് ലോകങ്ങളുടെ പ്രഭു, മഹാകാലന്, ത്രിശൂലധാരിയാണു—ഭവാനിയോടൊപ്പം സ്വകാര്യതയില് കഴിയുമ്പോള് ആരാണ് അവനെ കാണാന് കഴിയുക?" "വലിയ ഭയം വന്നപ്പോള് എന്ത് നിയമം പറയാനാകും? താരകയില് നിന്ന് ഭയം ഉണര്ന്നതുകൊണ്ട് നീ പോകണം—താരകയായ് മാറണം." "മനുഷ്യരുടെ ഭാവികക്ഷി വേണ്ടി വലിയ ഭയത്തിന്റെ സമുദ്രം ഉണര്ന്നാല് ജീവൻ അർപ്പിക്കണം; നീ വേറെ രൂപം എടുക്കുകയോ, യോജിച്ച വാക്കുകള് പറയുകയോ ചെയ്യൂ." "ദേവതകളുടെ വാക്കുകള് അറിയിച്ച ശേഷം, ശംഭുവിനോട് വേഗം മടങ്ങൂ; പിന്നെ, മഹര്ഷേ, ഞങ്ങള് ഇരുവര് ലോകങ്ങളിലും പൂജ നടത്തും." അങ്ങനെ ദേവതകളുടെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, ധൂതശന എന്ന അഗ്നിദേവന് ഒരു തത്തയായി മാറി, ഉമയോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുകയായിരുന്ന ലോകങ്ങളുടെ പ്രഭുവിനോടു പോകുന്നു. അഗ്നിദേവന് തത്തയുടെ രൂപത്തില് ഭയത്തോടെ സമീപിച്ചു, പക്ഷേ ഹവ്യവാഹനന് വാതിലിലൂടെ പ്രവേശിക്കാനായില്ല. അതിനാല് അവന് ജനാലക്കരയില് തലകുനിച്ചും വിറയച്ചും നിന്നു; ശംഭു അവനെ കണ്ടു, ഉമയോടു സ്വകാര്യമായി ചിരിച്ചു പറഞ്ഞു: "ദേവിയേ, നോക്കൂ, ദേവതകളുടെ ആജ്ഞ പ്രകാരം ധൂതശന എന്ന തത്ത വന്നിരിക്കുന്നു." പാര്വതി ലജ്ജിച്ച് ദേവനോട് പറഞ്ഞു: "മതി, പ്രഭുവേ." ദേവതകളുടെ പ്രഭു അഗ്നിയെ, ദ്വിജന്റെ രൂപത്തില് വന്നവനെ, അഭിസംബോധന ചെയ്തു. പലതവണ വിളിച്ച്, അഗ്നിയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് പറഞ്ഞു: "ഇവിടെ സംസാരിക്കരുത്; വായ തുറക്കൂ, ഇത് സ്വീകരിച്ച് കൊണ്ടുപോകൂ." അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ശംഭു തന്റെ വീര്യത്തെ അഗ്നിയുടെ വായിലേക്ക് നിക്ഷേപിച്ചു; വീര്യം നിറഞ്ഞ അഗ്നിക്ക് പുറത്ത് പോകാന് കഴിയുന്നില്ല. ക്ഷീണിച്ച അഗ്നിദേവന് ദിവ്യനദിയുടെ കരയിലേക്ക് പോയി; ആ വീര്യത്തെ കൃതികകള്ക്കു നിക്ഷേപിച്ചപ്പോള് കാര്ത്തികേയന് ജനിച്ചു. ശംഭുവിന്റെ വീര്യത്തിന്റെ ശേഷിപ്പുകള് അഗ്നിയുടെ ശരീരത്തില് ഉണ്ടായത്, അഗ്നിദേവന് തന്റെ ഭാര്യയിലേക്കു രണ്ട് ഭാഗങ്ങളായി നിക്ഷേപിച്ചു. പുത്രനായി ആഗ്രഹിച്ച, അഗ്നിയുടെ പ്രിയയായ സ്വാഹയില് അതു നിക്ഷേപിച്ചു; അഗ്നിദേവന് അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, അവളുടെ വംശം നിന്നില് നിന്നു ഉത്ഭവിക്കും. അങ്ങനെ, അഗ്നിദേവന് ശംഭുവിന്റെ മഹാശക്തി ഓര്ത്തു, അഗ്നിയുടെ വീര്യത്തില് നിന്ന് അവളില് ഉത്തമ ദമ്പതികള് ജനിച്ചു. സുവര്ണനും സുവര്ണയും, ഭൂമിയില് സമാനതയില്ലാത്ത രൂപത്തില്, അഗ്നിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും ലോകങ്ങളുടെ ആനന്ദം വര്ദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. അഗ്നിദേവന് സ്നേഹത്തോടെ സുവര്ണയെ ധര്മത്തിനായി ജ്ഞാനിയ്ക്ക് നല്കി; സുവര്ണന്റെ പുത്രനായി, അഗ്നിദേവന് പ്രിയമായ പ്രതിജ്ഞ എടുത്തു, മഹര്ഷി പുത്രനും പുത്രിക്കും വിവാഹം ക്രമപ്പെടുത്തി. വീര്യത്തിന്റെ പരസ്പര മിശ്രണത്താല്, ഇരുവരും അഗ്നിയുടെ സന്താനങ്ങളായി. സുവര്ണന്, അഗ്നിയുടെ പുത്രന്, ദേവതകളില് ഏറ്റവും ഉത്തമരായവരുടെ രൂപങ്ങള് സ്വീകരിച്ച്, പല രൂപങ്ങളിലും ഇരിയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ദ്രന്, വായു, കുബേരന്, വരുണന്, മഹര്ഷികള് എന്നിവരുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യമാരുടെ രൂപവും സൗന്ദര്യവും എടുക്കുകയും, സുവര്ണന് ആഗ്രഹിച്ചിടത്തൊക്കെ പോകുകയും ചെയ്തു. മഹര്ഷിയുടെ പുത്രന് ചിലപ്പോള് ഭക്തരായ ഭാര്യമാരുടെ ഭര്ത്താവിന്റെ രൂപം എടുക്കുകയും, സദാ ഉത്തമമായ പെരുമാറ്റത്തില് ആഗ്രഹം നിറവേറ്റി സന്തോഷം അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ, സുവര്ണയുടെ ഭാര്യയായ ധര്മപത്നി, സ്വാഹയുടെ മകളായ സുവര്ണ, സ്വതന്ത്രയായി, മനസ്സിന് ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തൊക്കെ പോയി. ഭര്ത്താവിന്റെ രൂപം എടുക്കി, സുവര്ണ പുരുഷന്മാരിലും, അസുരന്മാരിലും, ദേവന്മാരിലും, മഹര്ഷികളിലും, പിതൃകള് ഉള്പ്പെടെയുള്ള സൗന്ദര്യവും ദാനശീലവും സ്ഥിരതയും ആഴവും ഉള്ളവരോടും ഐക്യഭോഗം ചെയ്തു. ദേവന് ആഗ്രഹിക്കുന്ന ദേവിയുടെ രൂപം എടുക്കി, സുവര്ണ അവനോടൊപ്പം സന്തോഷം അനുഭവിക്കുകയും, മനസ്സിനെ വിവിധ ഉപായങ്ങളിലൂടെ ആകര്ഷിക്കുകയും, ആഗ്രഹങ്ങള് നിറവേറ്റുകയും ചെയ്തു. ഇങ്ങനെ, അഗ്നിയുടെ പുത്രിയുടെ പെരുമാറ്റം ദേവതകളും അസുരങ്ങളും കണ്ടു, ഇരുവരെയും—അഗ്നിയുടെ പുത്രനും പുത്രിയും—കുറ്റം ചുമത്തി ശപിച്ചു. "ഈ പ്രവൃത്തികള് നിയമലംഘനവും വഞ്ചനാപരവും പാപകരവുമാണ്; അതുകൊണ്ട്, ഹോത്ര്, നിന്റെ പുത്രന് എപ്പോഴും അലഞ്ഞു നടക്കുകയും നിയമലംഘനത്തില് അടയാളപ്പെട്ടവനാവുകയും ചെയ്യട്ടെ." "അത് പോലെ, അഗ്നിയേ, സുവര്ണ ഒരാളില് മാത്രം ഭക്തിയുള്ളവളായിരിക്കരുത്; ഒരാളില് മാത്രം തൃപ്തിയുള്ളവളായിരിക്കരുത്; അവള് പലവിധങ്ങളിലുമുള്ള, നിരസിക്കപ്പെട്ട രൂപങ്ങളിലുമുള്ള പലരോടും സഖ്യപ്പെടട്ടെ—ഇതാണു നിന്റെ മകളുടെ ദോഷം." ഈ ശപത്തിന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട അഗ്നിദേവന് വലിയ ഭയത്തോടു എന്റെ അടുത്ത് വന്ന് പറഞ്ഞു: "എന്റെ പുത്രനും പുത്രിക്കും പ്രായശ്ചിത്തം എന്താണെന്ന് പറഞ്ഞു തരിക.