വിശ്വനാഥന് വിജയം! മഹത്വം നല്കുന്നവന്, മഹത്വം തന്നെയാണ്! രൂപം നല്കുന്നവന്, എല്ലാ രൂപങ്ങളും ധരിക്കുന്നവന്! സന്തോഷം നല്കുന്നവന്, സന്തോഷത്തിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായവന്! പാവനരെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവന്, വിജയം! ശാന്തി നല്കുന്നവന്, ശാന്തിയുടെ സാക്ഷാത്കാരമായവന്! ശങ്കരനില് ജനിച്ചവന്, വിജയം! പാനീയങ്ങള് നല്കുന്നവന്, പാനീയത്തിന്റെ രൂപമായവന്! പ്രകാശത്തിന്റെ രൂപമായവന്, വിജയം! വാമനന്, ധനത്തിന്റെ അധിപന്, വിജയം! പുകക്കൊടി ഉയര്ത്തുന്നവന്, വിജയം! ലോകത്തിന് നല്കുന്നവന്, നല്കുന്ന രൂപത്തിന് നമസ്കാരം! മൂന്നു ലോകങ്ങളിലൂടെയും സഞ്ചരിക്കുന്ന ആത്മാവായി, സകല ജീവികളുടെ കഷ്ടതകള് നശിപ്പിക്കുന്നതില് പ്രാവീണ്യം ഉള്ളവന്, കമലനയനനായ കരുണാസാഗരനായ വിശ്വനാഥന്, എന്റെ തലയില് കൈവെക്കണമേ! ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള്, പഞ്ചജന്യവും ചക്രവും ഗദയും കൈവശം ഉള്ള ഭാഗ്യശാലിയായ ഭഗവാന് അവന് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്ന ഒരു വരം നല്കി. ചക്രധാരിയായ ദേവന് നല്കിയ വരം കൊണ്ടു മനസ്സ് സന്തോഷമായ ധന്വന്തരി, ഗോവിന്ദന് — ദേവതകളുടെ അധിപന് — മുന്നില് നിന്നു വരം സ്വീകരിച്ചു. ആ രാജാവ്, താഴെവെച്ച് നമസ്കരിച്ച് പറഞ്ഞു: “ദേവതകളുടെ ആധിപത്യം എനിക്ക് വേണം.” വിശ്വനാഥാ, നീ അതിനെ അനുവദിച്ചു; എന്റെ ലക്ഷ്യം കൈവരിച്ചു. സ്തുതിക്കുകയും പൂജിക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷം, വിഷ്ണു അപ്രത്യക്ഷനായി. അങ്ങനെ, സമയക്രമത്തില്, രാജാവ് ദേവതകളുടെ ആധിപത്യം നേടി. പല പൂർവ്വകർമ്മങ്ങൾ ഫലം കൊണ്ടു, ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രന് തന്റെ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്നും മൂന്നു തവണ വീണു. നഹുഷനിൽനിന്നും, വൃത്രനെ കൊല്ലുന്നതിൽനിന്നും, സിന്ദുസേനയെ കൊല്ലുന്നതിൽനിന്നും, അഹല്യയുമായുള്ള സംയോജനത്തിൽനിന്നും, മറ്റു പല കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടും. ഇതെല്ലാം വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർത്തുകൊണ്ട്, മനസ്സ് ദുഃഖത്തിലും ആശങ്കയിലും മുങ്ങിയ ഇന്ദ്രന് ബൃഹസ്പതിക്ക്, വാക്കിന്റെ അധിപന്, പറഞ്ഞു: “എന്തുകൊണ്ട്, വാക്കിന്റെ അധിപാ, ഞാൻ എന്റെ രാജ്യം നഷ്ടപ്പെടുന്നു? ഇടയ്ക്കിടെ സ്ഥാനഭ്രഷ്ടനാകുമ്പോൾ, അപമാനമനുഭവിക്കുന്നു; മനുഷ്യർക്കുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ദുരിതം അതാണ്.” “ആത്മാവിന്റെ ഗഹനമായ പ്രവൃത്തി, ജീവികളുടെ ഗമനം — ആരാണ് അതിന്റെ യാഥാര്ത്ഥ്യം അറിയുന്നത്? സകല ജീവികളുടെ രഹസ്യം മറ്റാരും അറിയാൻ കഴിയില്ല.” ബൃഹസ്പതി ഹരിക്ക് പറഞ്ഞു: “ബ്രഹ്മാവിനെ ചോദിക്കൂ. അവന് ഭവിച്ചതും ഭാവിയതും ഇപ്പോഴുള്ളതും അറിയുന്നു.” “അവന് പറയും, ജ്ഞാനിയേ, ഇതെങ്ങനെ സംഭവിച്ചു എന്ന്. അങ്ങനെ, ആ രണ്ടു മഹാരിഷികള് എന്റെ അടുത്ത് എത്തിയ ശേഷം, കൈകൂപ്പി നമസ്കരിച്ച് എന്നോട് പറഞ്ഞു: ‘പ്രഭോ, സചീനു ഭർത്താവായ മഹാത്മാവായ ഇന്ദ്രന് എത്ര തെറ്റുകൊണ്ട് രാജ്യം നഷ്ടപ്പെടുന്നു? സ്വാമി, ഞങ്ങളുടെ സംശയം നീ തീർക്കണം.’ അതിനുശേഷം, ദീര്ഘധ്യാനം ചെയ്ത ശേഷം, ഞാൻ ബൃഹസ്പതിയോട് പറഞ്ഞു: ‘അപൂര്ണ്ണമായ കര്മം എന്ന കുറ്റം കൊണ്ടാണ് രാജസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് വീണത്.’ സ്ഥലം, കാലം തുടങ്ങിയവയിലെ തെറ്റുകൾ, വിശ്വാസം അല്ലെങ്കിൽ മന്ത്രത്തിലെ തെറ്റുകൾ, തെറ്റായ ദാനങ്ങൾ, അശുദ്ധമായ വസ്തുക്കൾ അർപ്പിച്ചാൽ— പ്രത്യേകമായി, ദേവതകളെ, പിതൃഭഗവാന്മാരെ, ദൈവങ്ങളെ അപമാനിച്ച പാപം കൊണ്ടാണ് ഈ അപൂര്ണ്ണത ജീവികള്ക്കിടയിൽ വരുന്നത്. ഇതുകൊണ്ട്, അതികം അഹങ്കാരം, ദു:ഖം, സ്ഥാനനഷ്ടം എന്നിവ ഉപേക്ഷിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്; കര്മം ചെയ്താലും, മനസ്സ് കലങ്ങുന്നവന് ദു:ഖം അനുഭവിക്കും. കര്മം വിജയിക്കില്ല; അതുകൊണ്ട്, മനസ്സ് കലങ്ങരുത്; സ്വന്തം കര്മം അപൂര്ണ്ണമായാൽ, എന്ത് ദു:ഖം വരില്ല? ആ രണ്ടുപേര്ക്ക്, ഞാൻ പഴയ കഥയും പറഞ്ഞു: ആയുഷിന്റെ പുത്രനായ മഹാത്മാവായ ധന്വന്തരി. അവധിയുണ്ടായിരുന്ന കുരിശം അന്ധകാരമൂലമുണ്ടായി, വിഷ്ണു അതു നശിപ്പിച്ചു; പൂർവ്വജന്മത്തിലെ സംഭവങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു. ഇത് കേട്ടതോടെ, ഇരുവരും അതിശയിച്ചു; വീണ്ടും എന്നോട് ചോദിച്ചു. ‘പ്രഭോ, ആ തെറ്റു കൊണ്ടുണ്ടായ തടസ്സം എങ്ങനെ നീക്കാം?’ വീണ്ടും ധ്യാനിച്ച ശേഷം, ഞാൻ അവരോട് പറഞ്ഞു: ‘തെറ്റിന്റെ കാരണവും, സകല സിദ്ധികളുടെ കാരണം, ദു:ഖസമുദ്രം കടക്കാനുള്ള ഉപായവും കേൾക്കൂ.’ ‘ഹൃദയം ദു:ഖിതമായവർക്കുള്ള ആശ്രയം, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും മോക്ഷം; ഗൗതമീദേവിക്ക് സമീപിച്ച് ഹരിയും ശങ്കരനും സ്തുതിക്കണം.’ ‘ശുദ്ധീകരണത്തിന് മറ്റൊരു മാർഗ്ഗമില്ല; എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച്, ആ ഇരുവരും ഉടൻ ഗൗതമിയുടെ സമീപം പോയി. യഥാസമയം സ്നാനം ചെയ്ത്, ആ ദേവതകൾ സന്തോഷത്തോടെ അവളെ സ്തുതിച്ചു.’ ‘മത്സ്യന് നമസ്കാരം, കൂർമന് നമസ്കാരം, വരാഹന് നമസ്കാരം — വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം! നരസിംഹന്, വാമനന് — വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം!’ ‘ഹയഗ്രീവന്, ത്രിവിക്രമന് നമസ്കാരം! ബുദ്ധരൂപത്തില്, രാമരൂപത്തില്, കല്കിരൂപത്തില് നമസ്കാരം!’ ‘അവസാനമില്ലാത്ത, അശ്രദ്ധേയനായ പ്രഭുവിന്, ജാമദഗ്ന്യന്; വരുണ, ഇന്ദ്ര, യമ — നമസ്കാരം!’ ‘പരമാത്മാവായ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും രൂപമായ ദൈവത്തിന്, അധരത്തില് സരസ്വതിയെ വഹിക്കുന്നവന്, സകലജ്ഞാനമുള്ളവന് — നമസ്കാരം!’ ‘പാപരഹിതനായവന്, ഭാഗ്യവാനായവന്, വക്ഷസ്സില് ലക്ഷ്മിയെ വഹിക്കുന്നവന്; അനേകം കൈകൾ, കാലുകൾ, പാദങ്ങൾ, ചെവികൾ, കണ്ണുകൾ, തലകൾ ഉള്ളവന്; അനേകം പേർ, നിനക്ക് സമ്പൂർണ്ണമായ സന്തോഷം കൈവരിച്ച് സന്തോഷമുണ്ടാക്കുന്നു.’ ‘ഹരിയെ, കരുണാസാഗരത്തെ, ആശ്രയിക്കാത്തവരെന്ത്, അവര് ദു:ഖം, അശുദ്ധി, ദാരിദ്ര്യം എന്നിവ അനുഭവിക്കുന്നു.’ ‘മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ, നിനക്ക് സൂക്ഷ്മമായ, പരമമായ, അനന്തമായ പ്രകാശം, ഓം എന്ന സാരമായ, പ്രകൃതിക്ക് അതീതമായ, ചൈതന്യരൂപമായ, ആനന്ദരൂപമായവന് എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.’ ‘ഇവിടെ, ആഗ്രഹമില്ലാത്തവരും, മഹായജ്ഞങ്ങൾ അർപ്പിച്ച്, പ്രഭുവിനെ ആരാധിക്കുന്നു; എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റി, സാംസാരിക സമുദ്രം കടന്ന് ദൈവീയ ലോകത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു.’ ‘സകലജീവികളോടും സമത്വഭാവം, ആറു തരംഗങ്ങൾ കാണുന്നു, ശാന്തമായ മനസ്സുള്ളവർ, ജ്ഞാനത്തിലൂടെ കര്മഫലങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ധ്യാനത്തിലൂടെ ശംഭുവില് ലയിക്കുന്നു.’ ‘ജാതി, കര്മം, വേദം, ധ്യാനം, സമാധി — ഒന്നും വേണ്ട; ഭക്തിയോടെ രുദ്രന്, ശിവന്, ശങ്കരന്, ശാന്തമനസ്സുള്ള സോമദേവന് — നമസ്കരിക്കുന്നു.’ ‘ശംഭുവേ, ഭക്തിയോടെ നിന്റെ പാദം ആരാധിച്ചാൽ, അജ്ഞാനിയ്ക്ക് പോലും, നിന്റെ മോക്ഷരൂപം ലഭിക്കും; ജ്ഞാനത്തിൽ, യജ്ഞത്തിൽ, തപസ്സിൽ, ധ്യാനത്തിൽ, അർപ്പണത്തിൽ, മഹാഫലത്തിൽ.’ ‘ഈ പരമഫലം സാധിച്ചിരിക്കുന്നു: സോമീശ്വരന്റെ ഭക്തി, പകലും രാത്രിയും, എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലാ ജീവികൾക്കും പ്രിയമായത്, കണ്ടതും കേട്ടതും ഫലമായത്.’ ഇങ്ങനെ, ഭക്തിയും സ്തുതിയും, വിശ്വാസവും, ധ്യാനവും, ദൈവത്തിന്റെ അനുഗ്രഹവും കൊണ്ട്, എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും, തടസ്സങ്ങളും നീങ്ങി, ദേവതകൾക്ക് ആധിപത്യം ലഭിച്ചു; എല്ലാം ഭഗവാന്റെ കൃപയാൽ.