അഗസ്ത്യന് മുഖ്യനായ സകല സന്യാസികളും മഹർഷികളും അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ പരമസന്തുഷ്ടരായി. അവര് സൌരിയെന്ന ശനിശ്ചരന് എന്ന സൌര്യന് ഇഷ്ടാനുസൃതമായ വരങ്ങള് നല്കി. അതിനുശേഷം സന്തോഷഭരിതനായ ശക്തനായ ശനിദേവന് ബ്രാഹ്മണന്മാരോടു പറഞ്ഞു: “എന്റെ ദ്വാരത്തിലൂടെ ആഷ്വത്തവൃക്ഷത്തില് നിരന്തരം അര്പ്പണങ്ങള് കെട്ടുന്നവര് എല്ലാ കര്മങ്ങളിലും വിജയിക്കും; എനിക്കു നിന്നുള്ള ദുരിതങ്ങള് അവര്ക്ക് ഉണ്ടാകില്ല. അശ്വത്ത എന്ന പുണ്യസ്ഥലത്തില് സ്നാനം ചെയ്യുന്ന പുരുഷന്മാര്ക്കും എല്ലാ കര്മഫലങ്ങളും ലഭിക്കും; ഇതും മറ്റൊരു വരമാണ്. മാണ്ഡവരയുടെ വാസസ്ഥലത്ത് പുലര്ച്ചെ എഴുന്നേറ്റു അശ്വത്തവൃക്ഷത്തെ സ്പര്ശിക്കുന്നവര്ക്ക് ഗ്രഹദോഷങ്ങള് നീങ്ങും.” ആ സമയം മുതല് ആ പുണ്യസ്ഥലത്തിന് അശ്വത്തയും പിപ്പലയും എന്ന പേരുകള് ലഭിച്ചു. അവിടെയാണ് ശനിശ്ചരന്റെ പുണ്യസ്ഥലം, കൂടാതെ അഗസ്ത്യനും സത്രികനും. അതുപോലെ യജ്ഞിക, സാമഗ എന്ന പേരുകളും അവിടെയുണ്ട്. ഇങ്ങനെ ആയിരത്തി പതിനാറ് പുണ്യസ്ഥലങ്ങള് ഉണ്ടായി. അവിടെയുളള സ്നാനവും ദാനവും യജ്ഞഫലവും നല്കുന്നു. മഹാത്മാക്കള് പ്രസ്താവിച്ച പ്രകാരം ആ സ്ഥലം സോമതീർത്തം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. അവിടെ സ്നാനവും ദാനവും ചെയ്താല് സോമപാനഫലവും ലഭിക്കും. ലോകത്തിന്റെ മാതാക്കളായ ഔഷധികള് പുരാതനകാലത്ത് സകല ജന്തുക്കളുടെയും പ്രിയപ്പെട്ടവരായിരുന്നു; എന്റെ മാതാക്കളായ ദേവീകളും അവരെക്കാളും പുരാതനരാണ്. അവരില് ധര്മവും സ്വാധ്യായവും യജ്ഞങ്ങളും സ്ഥിരമുണ്ട്; അവര് മൂലം തന്നെ സകല ജഗത്തും ചലനസ്ഥിരങ്ങളുമായ ഭൂതങ്ങളും നിലനില്ക്കുന്നു. അവരാല് എല്ലാ രോഗങ്ങളും സംശയമില്ലാതെ നീങ്ങുന്നു; ഭക്ഷ്യവും അവര് നല്കുന്നു, സകല ജന്തുക്കളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നു. ലോകം ആരാധിക്കുന്ന ഔഷധികള് അഭിമാനമില്ലാതെ എന്നോട് പറഞ്ഞു: “ദേവതകളില് ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞങ്ങള്ക്ക് ഭര്ത്താവിനെയും രാജാവിനെയും നല്കണം.” അവരുടെ വാക്ക് കേട്ടശേഷം ഞാന് അവരോടു പറഞ്ഞു: “നിങ്ങള്ക്കെല്ലാവര്ക്കും സന്തോഷം വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്ന ഭര്ത്താവും രാജാവും ലഭിക്കും.” ‘രാജാവ്’ എന്നു കേട്ട ഔഷധികള് വീണ്ടും ചോദിച്ചു: “ഞങ്ങള് എവിടേക്ക് പോകണം?” അപ്പോള് ഞാന് പറഞ്ഞു: “മാതാക്കള് ഗൗതമിയിലേക്കു പോകട്ടെ.” ഗൗതമി സംതൃപ്തയായപ്പോള് നിങ്ങളുടെ രാജാവിനെ ലോകം ആരാധിക്കും. അവര് അവിടേക്ക് പോയി ഗൗതമി നദിയെ സ്തുതിച്ചു. അപ്പോള് അവര് പറഞ്ഞു: “ലോകവാസികള് പലവിധ പാപങ്ങളാല് പീഡിതരായാല് എന്ത് ചെയ്യും? ഗൗതമി, ശംഭുവിന്റെ തീരത്ത് നിന്റെ പുണ്യജലങ്ങളുമായി ഭൂമിയിലേക്കു നീ വരാത്തപക്ഷം?” മനുഷ്യ ശരീരമേറ്റവരുടെ ഭാവിയും ഭൂമിയിലെ നദികളുടെ ഭാവിയും ആര്ക്കറിയാം? ജലാധിപതിയായ ഗംഗേ, മഹാപാപങ്ങള് നശിപ്പിക്കുന്നവളേ, നീ എപ്പോഴും എളുപ്പത്തില് ലഭ്യയാണല്ലോ. ഗംഗയുടെ മഹത്വം ആര്ക്കറിയാം? മൂന്നു ലോകങ്ങളും ആരാധിക്കുന്ന ജഗന്മാതാവേ! ഗൗരിയാല് ആലിംഗനം ചെയ്യപ്പെട്ട കാമാരിശംഭു പോലും നിന്നെ തന്റെ ശിരസ്സില് ധരിക്കുന്നു. “ജനനങ്ങള്ക്ക് ദാനങ്ങള് നല്കുന്ന മാതാവേ, ബ്രഹ്മസ്വരൂപിണിയായ പാപനാശിനിയായവളേ, വിഷ്ണുവിന്റെ പദ്മപാദങ്ങളില് നിന്നു ഉദിച്ചവളേ, ശംഭുവിന്റെ ജടയില് നിന്നു പുറപ്പെട്ടവളേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം.” ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ഗംഗാദേവി ചോദിച്ചു: “എന്ത് വരം നല്കണം?” അവര് പറഞ്ഞു: “ലോകമാതാവേ, മഹാതേജസ്സ് ഉള്ള രാജാവായ ഭര്ത്താവിനെ ഞങ്ങള്ക്ക് നല്കണം.” അതിനുശേഷം ഗംഗാനദി ഔഷധികളോടു പറഞ്ഞു: “ഞാന് അമൃതസ്വരൂപയാണു; നിങ്ങളും അമൃതമായ മാതാക്കളാണ്. ഞാന് നിങ്ങള്ക്ക് അമൃതാത്മാവായ സോമനെ ഭര്ത്താവായി നല്കാം.” ദേവതകളും മഹർഷികളും സോമനും ഈ വാക്ക് അംഗീകരിച്ചു; ഔഷധികളും സന്തോഷത്തോടെ അംഗീകരിച്ചു. അവരൊക്കെയും തങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി. അവിടെ മഹത്തായ ഔഷധികള് അമൃതസ്വരൂപിയായ, സകല ദുരിതങ്ങളും പാപസഞ്ചയങ്ങളും നീക്കുന്ന സോമനെ രാജാവായി നേടി. ആ സ്ഥലം സോമതീർത്തം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; സോമപാനഫലദായകമായതും അവിടെ സ്നാനവും ദാനവും ചെയ്താല് പിതൃകള്ക്ക് സ്വര്ഗ്ഗലാഭവും ലഭിക്കുന്നു. ഈ കഥ ആരെങ്കിലും പ്രതിദിനം കേട്ടാലോ ഭക്തിപൂര്വ്വം ഓര്മിച്ചാലോ വായിച്ചാലോ, ദീര്ഘായുസ്സും ഐശ്വര്യവും സന്താനലാഭവും ലഭിക്കും. അതുകൂടാതെ, ആ സ്ഥലം ധന്യതീർത്തം എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ജനങ്ങള്ക്ക് എല്ലാ വാഞ്ഛകളും പൂര്ത്തീകരിക്കുന്നതും സമൃദ്ധിയും സുരക്ഷയും ദുരിതനാശവും നല്കുന്നതുമാണ്. സോമനെ ഭര്ത്താവായി സന്തോഷത്തോടെ നേടിയ ഔഷധികള് ലോകത്തിന്റെയും ഗംഗയുടെയും അഭിലാഷങ്ങള് പ്രസ്താവിച്ചു. വേദപാരായണര് അറിയുന്ന ഒരു പുണ്യകഥയും അവിടെ ഉണ്ട്: ഗംഗയുടെ തീരത്ത് കൃഷിയോഗ്യമായ ഭൂമിയും മാതാവിനൊപ്പമുള്ള മാതാവിനും സമാനമായ ദാനം നല്കുന്നവര് എല്ലാ വാഞ്ഛകളും നേടിയെടുക്കുന്നു; കൃഷിയോഗ്യമായ ഭൂമി, പശുക്കള്, ഔഷധികള് എല്ലാം സന്തോഷത്തോടെ ലഭിക്കുന്നു. വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മ, ശിവരൂപിയായവനു ഭക്ത്യാ ദാനം ചെയ്താല് അതൊക്കെയും അക്ഷരവും എല്ലാ വാഞ്ഛകളും പൂര്ത്തീകരിക്കുന്നതുമാണ്. ഔഷധികള് സോമവംശജന്മങ്ങളാണെന്നും സോമന് ഔഷധികളുടെ അധിപനാണെന്നുമറിയുന്നവന് ബ്രാഹ്മണനു ഔഷധികള് ബ്രഹ്മണുസൂത്രപ്രകാരമോ ദാനം ചെയ്താല് എല്ലാ വാഞ്ഛകളും പൂര്ത്തീകരിച്ച് ബ്രഹ്മലോകത്തില് ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. സോമവംശീയമായ ഔഷധികള് സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു: “രാജാവേ, ആരെങ്കിലും ഗംഗയില് ഞങ്ങളെ ദാനം ചെയ്താല് ഞങ്ങള് അവരെ കരകയറ്റും; ഔഷധികളുടെ പരമാധിപതിയായ നീയാണല്ലോ, സകല ചലനസ്ഥിരങ്ങളുടെയും അധിപതിയെന്നു.” ഔഷധികള് സോമരാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: “രാജാവേ, ആരെങ്കിലും ഞങ്ങളെ ബ്രാഹ്മണര്ക്ക് ദാനം ചെയ്താല് ഞങ്ങള് അവരെ കരകയറ്റും; ഞങ്ങള് ബ്രഹ്മസ്വരൂപവും ജീവസ്വരൂപവുമാണ്. ഞങ്ങളെ ബ്രാഹ്മണര്ക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നവര്ക്ക് ഞങ്ങളുടെ ഭക്തിയുണ്ട്, അവരെ ഞങ്ങള് കരകയറ്റും. ലോകത്തിലെ ചലനസ്ഥിരങ്ങളായ എല്ലാം ഞങ്ങളാല് അനുഭവിക്കപ്പെടുന്നു; ഞങ്ങളെ ബ്രാഹ്മണര്ക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നവര് കരകയറ്റപ്പെടും. ഹവിസ്സായോ പിതൃതര്പ്പണമായോ അമൃതമായോ മറ്റേതെങ്കിലും ഉത്തമമായോ ദാനം ചെയ്താല് രാജാവേ, ഞങ്ങള് അവരെ കരകയറ്റും.” ഇങ്ങനെ ഔഷധങ്ങള് സോമനെ രാജാവായി പ്രാപിച്ചു, ഗംഗയുടെ തീരത്ത് സോമതീർത്തം, ധന്യതീർത്തം, അശ്വത്തതീർത്തം തുടങ്ങിയ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളില് സ്നാനവും ദാനവും ചെയ്തു, സകലവാഞ്ഛകളും പൂര്ത്തീകരിച്ചും, പാപങ്ങള് നീക്കി, ദീര്ഘായുസ്സും ഐശ്വര്യവും സന്താനസമ്പത്തും നേടിയതായാണ് ഈ പുണ്യകഥ.