ഗൗതമീ നദിയുടെ തീരത്ത് യജ്ഞങ്ങൾക്കും ദാനങ്ങൾക്കും വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ഭൗവനന് എന്ന ഭൂമിയുടെ അധിപതിയോട് ഭൂമി ചോദിക്കുന്നു: "എന്താണ് നീ എന്നെ ദാനമായി നല്കാന് പോകുന്നത്? ഈ ഗൗതമീ നദിയുടെ തീരത്ത് തിലം, പശു, ധനം, ധാന്യം എന്നിവ നല്കിയാല് അതൊക്കെ അക്ഷയമായ ദാനമാകും." ഗംഗയുടെ തീരത്ത് ഒരു-mouthful അന്നം പോലും നല്കുന്നവന് പൂര്ണ്ണമായും ഭൂമിയെ സ്വന്തമാക്കുന്നു; ഭൂമി വീണ്ടും ഭൗവനനോട് ചോദിക്കുന്നു: "എന്താണ് നീ എന്നെ നല്കാന് പോകുന്നത്?" ഭൂമിയുടെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ട് ഭൗവനന്, ഭൂമിയുടെ അധിപതി, "അങ്ങിനെ തന്നെ" എന്ന് കരുതി, ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് ധാരാളം അന്നം നല്കി. അതിനുശേഷം ആ പുണ്യസ്ഥലം "പത്ത് അശ്വമേധ യജ്ഞങ്ങൾ നടന്ന സ്ഥലം" എന്ന പേരില് അറിയപ്പെടുന്നു; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താല് പത്ത് അശ്വമേധ ഫലം ലഭിക്കും. ഇനി മറ്റൊരു പുണ്യസ്ഥലത്തെ കുറിച്ച് പറയാം—പൈശാച എന്ന സ്ഥലത്തെ, വേദജ്ഞന്മാര് ആദരിക്കുന്നതും ഗൗതമീയുടെ തെക്കന് തീരത്തുള്ളതും. ബ്രഹ്മഗിരി പര്വതത്തിന് സമീപം അഞ്ജന എന്ന പര്വതം ഉണ്ട്. ആ പര്വതത്തില്, ഒരു ദിവ്യസ്ത്രി, ശാപം മൂലം വീണവള്, താമസിച്ചിരിക്കുന്നു. അഞ്ജന എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു വാനരസ്ത്രി, ഉത്തമ ശരീരമുള്ളവള്, അവളുടെ ഭര്ത്താവ് കേശരി; മറ്റൊന്നിന് അദ്രിക എന്ന പേരുണ്ട്. അഞ്ജന, കേശരിയുടെ ഭാര്യയും, ദിവ്യസ്ത്രിയും, ശാപം മൂലം ഉത്തമ ശരീരത്തില് പൂച്ചയായി അഞ്ജന പര്വതത്തില് താമസിക്കുന്നു. കേശരി, ലോകത്ത് പ്രശസ്തനായവന്, തെക്കന് സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോയി; അതിനിടയില് അഗസ്ത്യ മഹർഷി അഞ്ജന പര്വതത്തിലേക്ക് എത്തി. അഞ്ജനും അദ്രികയും അഗസ്ത്യനെ ആചാരപ്രകാരം സന്തോഷത്തോടെ ആരാധിച്ചു. അഗസ്ത്യന് സന്തോഷത്തോടെ ഇരുവരോടും "വരങ്ങൾ ചോദിക്കൂ" എന്ന് പറഞ്ഞു. ഇരുവരും "മഹർഷേ, ഞങ്ങള്ക്ക് പുത്രന്മാര് ലഭിക്കട്ടെ" എന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. "അങ്ങിനെ തന്നെ" എന്ന് പറഞ്ഞ് അഗസ്ത്യന് തെക്കന് ദിശയിലേക്ക് പോയി. ഒരിക്കൽ, അഞ്ജനും അദ്രികയും പര്വതശിഖരത്തില് പാടിയും നൃത്തം ചെയ്തും ചിരിച്ചും ഉണ്ടായിരുന്നു. വायुദേവനും നിരൃതിയും അവരെ കാണുമ്പോള് ആഗ്രഹം കൊണ്ടു സമീപിച്ചു. "നാം ഭര്ത്താവും ഭാര്യയും ആയി, ദാനങ്ങള് നല്കുന്നവരായി മാറട്ടെ" എന്ന് അവർ ദേവന്മാരോട് അപേക്ഷിച്ചു. ദേവന്മാര് "അങ്ങിനെ തന്നെ" എന്ന് പറഞ്ഞ് പര്വതശിഖരത്തില് അപ്രത്യക്ഷമായി. അഞ്ജനയോട് വायुദേവന് പുത്രന് ഹനുമാനെ ജനിപ്പിച്ചു; അദ്രികയോട് നിരൃതി, പൈശാചന്മാരുടെ അധിപതിയായ അദ്രി എന്ന പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു. ഇരുവരും വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "മഹർഷിയുടെ വരം മൂലം രണ്ട് പുത്രന്മാര് ജനിച്ചു, പക്ഷേ ഞങ്ങളുടെ രൂപം ദോഷമുള്ളതും തലങ്ങള് തകര്ന്നതുമാണ്." ഇത് ശാചിയുടെ അധിപതിയുടെ ശാപം മൂലമാണ്, എന്നും, വायुദേവനും നിരൃതിയും പറഞ്ഞു: "ഗൗതമീ നദിയില് സ്നാനം ചെയ്ത് ദാനം നല്കിയാല് ശാപം നീങ്ങും." അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, സന്തോഷത്തോടെ, അവര് അപ്രത്യക്ഷമായി. അദ്രി, അഞ്ജനയെ, പൈശാച രൂപത്തില്, ഹനുമാന്റെ അമ്മയെ സ്നേഹത്തോടെ സ്നാനമെടുക്കാന് കൊണ്ടുപോയി. അതുപോലെ, ഹനുമാന് ഗംഗയെ എടുത്ത്, അദ്രികയെ, പൂച്ചയുടെ രൂപത്തില് ഗൗതമീയുടെ തീരത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. അങ്ങിനെയാണ് ആ പുണ്യസ്ഥലം പൈശാചയും അഞ്ജനയും എന്ന പേരില് അറിയപ്പെടുന്നത്; ബ്രഹ്മാ പര്വതത്തോട് സമീപിച്ചു, എല്ലാ ആശകളും ശുഭത്വവും നല്കി. അഞ്ചപ്പത് മൂന്ന് യോജനങ്ങള് കിഴക്കോട്ട് മാര്ജാര എന്ന സ്ഥലത്താണ്; അവിടുനിന്ന് ധനുമന്തയും വൃഷാകപിയും. അതിനെ ഫേനാസംഗമം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്; എല്ലാ ആശകളും ശുഭത്വവും നല്കുന്ന സ്ഥലം; അതിന്റെ സത്യവും മഹത്വവും അവിടെയാണ് വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. ഇനി, ക്ഷുധാതീർത്തം എന്ന സ്ഥലം—നാരദാ, അതിന്റെ മഹത്വം കേൾക്കൂ. അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ മനുഷ്യന് എല്ലാ ആശകളും നല്കുന്നു. ഒരു കാലത്ത് കണ്വ മഹർഷി, തപസ്സിലും വേദജ്ഞാനത്തിലും ഉന്നതനായവന്, ആശ്രമങ്ങളില് അലയുന്നവന്, ക്ഷുധ കൊണ്ട് പീഡിതനായി. ഗൗതമന്റെ പുണ്യാശ്രമം, ഭക്ഷ്യവും വെള്ളവും സമ്പന്നമായത്, കണ്വന് ക്ഷുധ കൊണ്ടു പീഡിതനായി, ഗൗതമന് സമ്പന്നനായിരുന്നു. ഈ വ്യത്യാസം കണ്ട കണ്വന് വൈരാഗ്യം ഉണ്ടാക്കി; ഗൗതമന് "ഞാന് തപസ്സില് ഉറച്ചവനാണ്" എന്ന് കരുതി. "ക്ഷുധ കൊണ്ടു ദേഹപീഡയുണ്ടെങ്കിലും, ഗൗതമന്റെ വീട്ടില് ഭക്ഷണം കഴിക്കില്ല; എല്ലാവരോടും സമനായി ഭിക്ഷയെടുക്കും" എന്ന് തീരുമാനിച്ചു. "ഗൗതമീ ഗംഗയിലേക്ക് പോയി ധനം നേടാം" എന്ന ചിന്തയോടെ, പുണ്യമായ ഗംഗയിലേക്ക് പോയി. കണ്വന് സ്നാനം ചെയ്തു, ശുദ്ധനായി, മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, കുസ ഗ്രാസില് ഇരുന്നു, ഗൗതമീ ഗംഗയെ വാഴ്ത്തി, തന്റെ ക്ഷുധയുടെ വേദനയും പറഞ്ഞു: "നിനക്ക് നമസ്കാരം, ഗംഗേ, പരമദു:ഖം നീക്കം ചെയ്യുന്നവളേ; നിനക്ക് നമസ്കാരം, ക്ഷുധേ, എല്ലാവരുടെയും ദു:ഖത്തിന് കാരണമായവളേ; മഹേശന്റെ ജടയില് ജനിച്ച ശുഭവതിയേ, മഹാമൃത്യുവിന്റെ വായില് നിന്നും രക്ഷപ്പെട്ടവളേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം." "ധര്മാത്മാക്കളുടെ രൂപത്തില് നീ സമാധാനമാണ്; ദുഷ്ടരുടെ രൂപത്തില് നീ കോപമാണ്. നദിയുടെ രൂപത്തില് നീ എല്ലാവരുടെയും പാപവും ദു:ഖവും നീക്കം ചെയ്യുന്നു. ക്ഷുധയുടെ രൂപത്തില് നീ എല്ലാവരെയും ദു:ഖവും പാപവും നല്കുന്നു. പാപനാശിനിയായ ശുഭവതിയേ, സമാധാനം നല്കുന്നവളേ, ദാരിദ്ര്യം നീക്കുന്നവളേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം." ഇങ്ങനെ വാഴ്ത്തിയപ്പോള് കണ്വന് മുന്നില് രണ്ട് രൂപങ്ങള് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു: ഒന്നിന് ഗംഗയുടെ അതിമനോഹരമായ രൂപം, മറ്റൊന്നിന് ഭയാനകമായ രൂപം. വീണ്ടും കണ്വന് കൈകൂപ്പി, നമസ്കരിച്ച് പറഞ്ഞു: "ശുഭത്വത്തിന്റെ ഉറവിടമായ ബ്രാഹ്മി, ശുഭമായ മഹേശ്വരി, വൈഷ്ണവി, ത്രിത്വാക്ത്രി, ഗോദാവരി, നിനക്ക് നമസ്കാരം." "ഗോദാവരി, ത്രയംബകന്റെ ജടയില് ജനിച്ചവളേ, ഗൗതമന്റെ പാപം നശിപ്പിച്ചവളേ, ഏഴ് പ്രവാഹങ്ങളായി സമുദ്രത്തിലേക്കു ഒഴുകുന്നവളേ, നിനക്ക് നമസ്കാരം." "പാപം ചെയ്യുന്നവരുടെ ധര്മം, കാമം, ധനം നശിപ്പിക്കുന്നവളേ; ദു:ഖവും ലോഭവും നിറഞ്ഞ ക്ഷുധേ, വീണ്ടും നിനക്ക് നമസ്കാരം." കണ്വന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട് അവര് സന്തോഷത്തോടെ ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു: "നിന്റെ ആഗ്രഹം പറയൂ, ഭഗവനേ; വരങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കൂ, ധര്മ്മാത്മാവേ.