ഒരു ദിവസം, ആ ആകശ്മികമായ വിധിയുടെ കണക്കുപോലെ, ആ ഇരുവന് പ്രാവുകള് ഭക്ഷണത്തിന് പുറത്ത് പോയി. ആണ്പ്രാവ് തിരിച്ചെത്തി, പക്ഷേ അതിന്റെ കുഞ്ഞ് ഒരു വലയില് കുടുങ്ങി അവിടെയായിരുന്നു. ആ വേട്ടക്കാരന് ആ പെണ്പ്രാവിനെ ജീവനോടുകൂടി പിടികൂടി, പെട്ടെന്നു തന്നെ അവള് അവിടെയായിരുന്നു. ആണ്പ്രാവ് തന്റെ കുട്ടികള് അമ്മയില്ലാതെ ദുരിതപ്പെടുന്നത് കണ്ടു. അപ്പോള് ഒരു ഭയങ്കരമായ മഴയെത്തി, സൂര്യന് അസ്തമിച്ചു. കൂടില് ഭാര്യയില്ലെന്ന് കണ്ട ആ പ്രാവ് ദുഃഖിച്ചു. അവന് അറിയാതെ, അവളുടെ അവസ്ഥ എന്താണ് എന്നറിയാതെ, അവള് വലയില് കുടുങ്ങിയിരിക്കുമ്പോള്, ആ പ്രാവ് തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യയുടെ ഗുണങ്ങള് ഓര്ത്തു. “എന്റെ ധര്മ്മത്തിന്റെയും ശരീരത്തിന്റെയും അമ്മയും, സന്തോഷം വര്ധിപ്പിക്കുന്നവളും ആയ എന്റെ ഗുണവതിയായവള് ഇതുവരെ തിരിച്ചു വന്നില്ല. അവളാണ് എപ്പോഴും എന്റെ സഖി — ധര്മ്മത്തില്, സമ്പത്തില്, കാമത്തില്, മോക്ഷത്തില്; സന്തോഷമായാല് പുഞ്ചിരിച്ച്, കോപമായാല് എന്റെ ദുഃഖം നീക്കുന്നു. അവളാണ് എപ്പോഴും എന്റെ ഉപദേശക, എന്റെ വാക്കുകളില് സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നവള്, എന്നാല് സൂര്യന് അസ്തമിച്ചിട്ടും എന്റെ ഗുണവതിയായ ഭാര്യ ഇതുവരെ തിരിച്ചു വന്നില്ല. അവള്ക്ക് വ്രതം, മന്ത്രം, വിധി, ധര്മ്മം, സമ്പത്ത് എന്നിവയുടെ അര്ത്ഥം അറിയില്ലെങ്കിലും ഭര്ത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയിലാണ് അവളുടെ ജീവന്, ഉപദേശം, സ്നേഹം. എന്റെ ഗുണവതിയായവള് ഇതുവരെ തിരിച്ചു വന്നില്ല; എന്ത് ചെയ്യണം, എവിടേക്ക് പോകണം? അവളില്ലാതെ എന്റെ വീട്, കാട്, എല്ലാം ശൂന്യമാണ്. അവളോടൊപ്പം ഐശ്വര്യത്തിലും ദുരിതത്തിലും പോലും ഭയാനകമായതും മനോഹരമാകുന്നു; വീട്ടില് സന്തോഷം നിറച്ച എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവള് ഇതുവരെ തിരിച്ചു വന്നില്ല. അവളില്ലാതെ എനിക്ക് ജീവിക്കാനാഗ്രഹമില്ല, അല്ലെങ്കില് ഈ പ്രിയപ്പെട്ട ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കും; കുട്ടികള് എന്ത് ചെയ്യും? ഞാന് ധര്മ്മം നഷ്ടപ്പെട്ടവനായി.” ഇങ്ങനെ ദുഃഖിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നപ്പോള്, ഭര്ത്താവിന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടു, ആ വലയില് കുടുങ്ങിയ പെണ്പ്രാവ് തന്റെ ഭര്ത്താവിനോട് പറഞ്ഞു: “ഇവിടെയുണ്ട് ഞാന്, ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു, സഹായമില്ലാതെ, പക്ഷികളുടെ ശ്രേഷ്ഠനായ ഭര്ത്താവേ; വേട്ടക്കാരന് എന്നെ കയറുകൊണ്ട് ബന്ധിച്ചു കൊണ്ടുവന്നു, ജ്ഞാനിയേ. എന്റെ ഭര്ത്താവ് എന്റെ ഗുണങ്ങള് പറഞ്ഞു എന്നതുകൊണ്ട് ഞാന് ഭാഗ്യവതിയും അനുഗ്രഹിതയുമാണ്; നല്ലവളോ അല്ലയോ എന്നതല്ല, എനിക്ക് സംശയമില്ല, ഞാന് തൃപ്തയാകുന്നു. ഭര്ത്താവ് സന്തുഷ്ടനാകുമ്പോള് സ്ത്രീകള്ക്ക് എല്ലാ ദേവതകളും സന്തുഷ്ടരാവുന്നു; അതിന് വിപരീതമായി, സ്ത്രീയെ ദു:ഖം നേരിടേണ്ടിവരും. നീയാണ് എന്റെ വിധി, നീയാണ് എന്റെ നാഥന്, നീയാണ് എന്റെ സ്നേഹിതന്, നീയാണ് എന്റെ അഭയസ്ഥാനം; നീയാണ് എന്റെ വ്രതം, പരമബ്രഹ്മം, സ്വര്ഗം, മോക്ഷം — എല്ലാം നീയാണു. ദുഃഖിക്കരുതേ, ഗുണവതിയേ; മനസ്സ് ധര്മ്മത്തില് ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുക. നിന്റെ കൃപയാല് ഞാന് അനേകം സുഖങ്ങള് അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്. മതിയാകട്ടെ ഈ ദുഃഖം; മനസ്സ് ധര്മ്മത്തില് ഉറപ്പിച്ചിരിക്കുക.” ഈ പ്രിയപ്പെട്ടവളുടെ വാക്കുകള് കേട്ട ആണ്പ്രാവ് വലിയ വേഗത്തില് വൃക്ഷത്തില് നിന്ന് താഴേക്ക്, തന്റെ കൂട്ടുകാരി കുടുങ്ങിയിടത്തേക്ക് വന്നു. അവളെത്തി, തന്റെ ഭര്ത്താവിനെ മരിച്ചുപോലെ കിടക്കുന്നത് കണ്ടു, ആ സഞ്ചാരഹീനനായ വേട്ടക്കാരനോട് പറഞ്ഞു: “അവനെ വിട്ടയക്കൂ!” പക്ഷേ, വേട്ടക്കാരന് പറഞ്ഞു: “അവനെ വിട്ടയക്കരുത്, മഹാനേ, ബന്ധങ്ങളുടെ അസ്ഥിരത അറിഞ്ഞിരിക്കണം; ആകാശത്ത് പറക്കുന്നവരുടെ ആഹാരമാണ് വേട്ടക്കാർ, ജീവന് ജീവന്റെ ആഹാരമാണ്.” അവള് പറഞ്ഞു: “ഞാന് അവനില് ഒരു തെറ്റും ഓര്ക്കുന്നില്ല; നീ ധര്മ്മത്തില് മനസ്സ് ഉറപ്പിക്കുക. ദ്വിജന്മാര്ക്ക് ഗുരു അഗ്നി ആണു; വര്ണ്ണങ്ങളില് ബ്രാഹ്മണന് ഗുരു ആണു. സ്ത്രീകള്ക്ക് ഭര്ത്താവാണ് ഗുരു; അതുപോലെ, അതിഥി എല്ലാവര്ക്കും ഗുരുവാണ്. വാക്കുകളാല് വന്ന അതിഥിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവര് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു. അവര്ക്ക് വാഗ്ദേവി സംതൃപ്തയാകുന്നു. അത്തരം അതിഥിക്ക് അന്നം നല്കിയാല് ഇന്ദ്രനും സംതൃപ്തനാകുന്നു. പിതൃകള് കാലുകഴുകുന്നതില് സംതൃപ്തരാകുന്നു, പ്രജാപതി അന്നം, പാനം എന്നിവയില്; അത്തരം സേവനത്തില് ലക്ഷ്മി വിഷ്ണുവില് സംതൃപ്തയാകുന്നു. എല്ലാ ദേവതകളും കിടക്കയില് സാന്നിദ്ധ്യമുണ്ട്; അതിനാല് അതിഥിയാണ് ഏറ്റവും ആദരണീയന്. അസ്തമിച്ച സൂര്യനോടൊപ്പം, ക്ഷീണിച്ചവന് വീട്ടിലെത്തുമ്പോള്, ദേവതാസ്വരൂപമായ അതിഥിയായി അവനെ അറിയണം; അവനാണ് എല്ലാ യാഗഫലങ്ങളുടെ മൂല്യം. ക്ഷീണിച്ചവന് വീട്ടിലെത്തുമ്പോള് എല്ലാ ദേവതകളും, പിതൃകളും, അഗ്നികളും അവനെ അനുഗമിക്കുന്നു; അവന് സംതൃപ്തനാകുമ്പോള് അവരും സന്തോഷിക്കുന്നു, അപ്രസന്നനായാല് അവരും അപ്രസന്നരാണ്. അതിനാല്, പ്രിയേ, മനസ്സുപൂര്ണ്ണമായി ദുഃഖം ഉപേക്ഷിച്ച് ശാന്തി പ്രാപിക്കുക; മനസ്സു ശുദ്ധമായി righteous കര്മങ്ങള് ചെയ്യുക. സഹായവും ഹാനിയും രണ്ടും ഉത്തമമായവയാണ്; സഹായിച്ചവരെ സഹായിക്കുന്നവന് നല്ലവനാണ്. പക്ഷേ, ദോഷം ചെയ്തവരെയും സഹായിക്കുന്നവന് ധാര്മ്മികനും പുണ്യവാനുമാണ്.” ആണ്പ്രാവ് പറഞ്ഞു: “നീ ഞങ്ങള്ക്ക് ഇരുവര്ക്കും ഉചിതമായ ഉപദേശം നല്കി; എങ്കിലും, കുറച്ച് കൂടി പറയാം — കേള്ക്കൂ, മനോഹരമുഖിയേ. ചിലര് ആയിരം ഭാരങ്ങള് ചുമക്കുന്നു, ചിലര് നൂറ്, ചിലര് പത്ത്; ചിലര്ക്ക് തങ്ങളുടെ ആവശ്യം എളുപ്പത്തില് നിറവേറ്റാം, എന്നാല് ഞങ്ങള് ഈ ദുഷ്കരമായ വയറിന്റെ ഭാരമേ ചുമക്കുന്നത്. ചിലര്ക്ക് കുഴിയില് ധാനം, ചിലര്ക്ക് കറ്റയില് സമ്പത്ത്; ചിലര്ക്ക് പാത്രത്തില് സമ്പത്ത്, ഞങ്ങള്ക്ക് ഞങ്ങളുടെ കൊക്കിലാണ് സമ്പത്ത്. ഇപ്പോള് ഈ ക്ഷീണിച്ച അതിഥിയെ എങ്ങനെ ആദരിക്കാം, ഭാഗ്യശാലിനിയേ? അഗ്നി, വെള്ളം, മംഗളവചനങ്ങള്, പുല്ല്, മരക്കൊമ്പ് എന്നിവയും ചോദിച്ചാല് നല്കണം; ഈ വേട്ടക്കാരന് തണുപ്പില് പീഡിതനാണ്.” ഇങ്ങനെ സ്നേഹപൂര്വ്വം പറഞ്ഞതുകേട്ട്, ആ പ്രാവുകളുടെ രാജാവ് വൃക്ഷത്തിലേയ്ക്ക് കയറി ചുറ്റും നോക്കി, അകലെ അഗ്നി കണ്ടു. അവന് അഗ്നിയിലേയ്ക്ക് പോയി, കൊക്കില് ഒരു കത്തുന്ന തടി കൊണ്ടുവന്നു വേട്ടക്കാരന് മുന്നില് അഗ്നി തെളിയിച്ചു. വീണ്ടും വീണ്ടും, അര്ധരാത്രിയില് ആ പ്രാവിന്റെ രാജാവ് ഉണങ്ങിയ മരക്കൊമ്പുകളും ഇലകളും പുല്ലും ആ അഗ്നിയില് ഇട്ടു. അഗ്നി ജ്വലിക്കുന്നതും, തണുപ്പില് കഷ്ടപ്പെട്ട വേട്ടക്കാരന് അതിന്റെ ചൂടില് അവന്റെ അവയവങ്ങള് ഉണക്കി ആശ്വാസം പ്രാപിച്ചു. പിന്നീട്, വേട്ടക്കാരന് വിശപ്പിന്റെ അഗ്നിയില് പീഡിതനാകുന്നത് കണ്ട പെണ്പ്രാവ് ഭര്ത്താവിനോട് പറഞ്ഞു: “എനിക്ക് വിടുതല് ആവശ്യമില്ല, മഹാനേ. എന്റെ ശരീരത്താല് ഈ കഷ്ടപ്പെട്ട വേട്ടക്കാരനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താം. നീ, ധര്മ്മവാനേ, അതിഥികളെ ആദരിക്കുന്നവര്ക്കുള്ള ലോകങ്ങള് പ്രാപിക്കട്ടെ.