ഗൗതമന് ഭഗവാനെ അഭ്യര്ത്ഥിച്ചു: “നീ മാത്രമാണ് എന്റെ അഭയം; നീ എന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കണം.” അങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ഇടയില് ഭഗവാന് വിഘ്നേശ്വരന് പ്രസന്നമായി സംസാരിച്ചു. “അവള് അവിടെയോ മരിക്കുന്നില്ല, ജീവിക്കുന്നില്ല; ഈ വലിയ അനിശ്ചിതത്വത്തില് — പ്രായശ്ചിത്തമോ, മുന്നോട്ട് പോകാനുള്ള വഴിയോ — ഞങ്ങള് എന്ത് പറയാനാകും? ഈ പശു വീണ്ടും എങ്ങനെ ഉയര്ന്നു വരും, ഈ കാര്യത്തില് എന്താണ് പ്രായശ്ചിത്തം? നീ വ്യക്തമാക്കണം; ഞാന് സംശയമില്ലാതെ അതെല്ലാം ചെയ്യും.” “എല്ലാവരും ഏകമതത്തില് അറിവുള്ളവന് ഇതിനെ പ്രഖ്യാപിക്കും; അവന് പറയുന്നതെന്തും, ഹേ ഗൗതമാ, അതാണ് ഞങ്ങളുടെ ആധാരം.” ബ്രാഹ്മണന്മാരും ശക്തനായ ഗൗതമനും ഉണര്ത്തിയപ്പോള്, വിഘ്നേശ്വരന് ബ്രഹ്മയുടെ രൂപത്തില് എല്ലാവരോടും പറഞ്ഞു: “എല്ലാവരുടെയും അംഗീകാരം ലഭിച്ച ശേഷം, ഞാന് സത്യം പറയാം; സപ്തര്ഷിമാരും ഗൗതമനും എന്റെ വാക്കുകള് അംഗീകരിക്കട്ടെ.” “മഹാശിവന്റെ ജടയില് — ബ്രഹ്മയുടെ കംഭപാത്രത്തില് നിന്നുള്ള, അപ്രപഞ്ചജന്യമായ ജലമുണ്ടെന്ന് ഞങ്ങള് കേട്ടിട്ടുണ്ട്. അതു വ്രതവും ശുദ്ധിയും പാലിച്ച് വേഗം കൊണ്ടുവരിക; അതുപയോഗിച്ച്, ഭൂമിയില് അഭയം തേടിയ ഈ പശുവിനെ സ്നാനമിടുക, ഹേ ഭഗവന്; പിന്നെ ഞങ്ങള് എല്ലാവരും പഴയപോലെ നിന്റെ വാസസ്ഥലത്തില് തുടരും.” ബ്രഹ്മണന്മാരുടെ സഭയില് ബ്രഹ്മന് ഇങ്ങനെ പ്രസംഗിച്ചപ്പോള്, അവിടെ പുഷ്പവൃഷ്ടിയും ജയഘോഷവും ഉയര്ന്നു. ഗൗതമന് കൈകൂപ്പി തലയണയിച്ച് പറഞ്ഞു: “വ്രതാഗ്നിയുടെ അനുഗ്രഹത്താല്, ദേവന്മാരുടെയും ബ്രഹ്മയുടെയും കൃപയാല്, നിന്റെ ദയയാല് എന്റെ ലക്ഷ്യം പൂര്ത്തിയാകട്ടെ.” “അങ്ങിനെ തന്നെ,” ബ്രഹ്മണന്മാര് ഉത്തമമുനിയോട് വിടപറഞ്ഞു, തങ്ങളുടെ സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി, സമൃദ്ധമായ ആഹാരവും ജലവുമോടെ. ബ്രഹ്മണന്മാര് പോയതിനു ശേഷം, ഭഗവാന് വിഘ്നേശ്വരന് തന്റെ സഹോദരനുമായി, വിജയത്തോടും സന്തോഷത്തോടും, ദൃഢതയോടെ, തന്റെ കര്മ്മം പൂര്ത്തിയാക്കി പിന്മാറി. ബ്രഹ്മണസംഘവും ഭഗവാന് വിഘ്നേശ്വരനും പുറപ്പെട്ടതിനു ശേഷം, ഗൗതമന് — ഉത്തമമുനി — തപസ്സിലൂടെ പാപം നീക്കപ്പെട്ട്, പിന്മാറി. തന്റെ ലക്ഷ്യത്തെ കുറിച്ച് ആലോചിച്ച്, “എന്താണ് എന്റെ സ്ഥിതി?” എന്നിങ്ങനെ ഗൗതമന് ഉത്തരവാദിത്വം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. അവന് മനസ്സിലാക്കി: ദേവതകളുടെ കാരണത്തോടും, തന്റെ പാപനാശത്തിനും, ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനും, ശംഭുവിനെ പ്രസന്നപ്പെടുത്തുന്നതിനും, ഉമയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനും, ഗംഗയെ കൊണ്ടുവരാനും — ഇതെല്ലാം ഏറ്റവും ശുഭമായ കാര്യമാണെന്നും, തനിക്കു യഥാര്ത്ഥത്തില് പാപമില്ലെന്നും. മനസില് ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ചു, ഉത്തമമുനി വളരെ സന്തോഷത്തോടെ ലോകനാഥനായ, ത്രിനയനായ, ഋഷഭധ്വജനായ മഹേശ്വരനെ ആരാധിച്ചു. “ഞാന് നദികളില് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഗംഗയെ കൊണ്ടുവരും; ഗിരിജാ — എന്റെ സഹധര്മിണി, ലോകമാതാവ്, മഹേശ്വരന്റെ ജടയില് വസിക്കുന്നവള് — അവള് എന്നോട് പ്രസന്നയാകട്ടെ.” ഇങ്ങനെ ഉദ്ദേശിച്ച ഗൗതമന് തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളെയും ബ്രഹ്മാസഭയെയും കൂടെ കൊണ്ട്, ദേവതകള് ആരാധിക്കുന്ന, ശക്തധനുസുകാരനായ ഭഗവാന്റെ വാസസ്ഥലമായ കൈലാസത്തിലേക്ക് പോയി. കൈലാസത്തിന്റെ ഉച്ചവരെയെത്തിയ ഗൗതമന് എന്ത് ചെയ്തു? തപസ്സോ, ഉത്തമസ്തുതിയോ? “മകനെ, ഗൗതമന് മലയില് ചെന്നു വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ചു, കൂശഗ്രാസ് വിരിച്ചു, കൈലാസത്തില് സമാധാനത്തോടെ ഇരുന്നു.” ശുദ്ധീകരിച്ച ശേഷം, അവന് ഈ ഹൃദ്യമായ സ്തുതി പാടിയപ്പോള്, മഹേശ്വരനെ പ്രശംസിച്ചപ്പോള്, പുഷ്പവൃഷ്ടി ഉണ്ടായി. “ആഗ്രഹിക്കുന്നവര്ക്ക് ആഗ്രഹിതഭോഗങ്ങള് നല്കുവാന്, സോമന് എട്ടു മഹാരൂപങ്ങള് സ്വീകരിക്കുന്നു; എന്നും ഗുണസമ്പന്നനായ ദൈവത്തെ ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കുന്നു. ഭോഗങ്ങള് സൃഷ്ടിക്കാന്, നിലനിര്ത്താന്, വര്ദ്ധിപ്പിക്കാന്, ഭഗവാന് ഭൂമിയുടെ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു എന്നു പറയുന്നു.” “സൃഷ്ടി, നിലനിര്ത്തല്, ലയനം, ഭൂമിക്ക് ആധാരം സ്ഥാപിക്കല് — ശിവന് ശാന്തരൂപത്തില് ജലരൂപം സ്വീകരിച്ചു, ജനങ്ങളുടെ സൗഖ്യത്തിനും ധര്മത്തിനും ലോകത്തിന്റെ സ്ഥിരതയ്ക്കും.” “കാലക്രമം, അമൃതത്തിന്റെ പ്രവാഹം, ജീവികളുടെ നില, സൃഷ്ടിയും ലയവും, സന്തോഷവും ഐശ്വര്യവും — സൂര്യ, ചന്ദ്ര, അഗ്നിരൂപം സ്വീകരിച്ച് ഭഗവാന് സ്ഥാപിച്ചു.” “വളര്ച്ച, ചലനം, ശക്തി, അക്ഷരങ്ങളുടെ അനശ്വരത, ജീവികളുടെ ക്രമം, വിവിധ സുഖങ്ങള് — ഈ ലക്ഷ്യങ്ങള്ക്കായി ഭഗവാന് വാതുരൂപം സ്വീകരിച്ചു; ഭഗവാന് തന്നെ അതറിയുന്നു.” “ഭേദം ഇല്ലാതെ, കര്മ്മമില്ല, ധര്മമില്ല, സ്വന്തം ഒന്നുമില്ല, മറ്റൊന്നുമില്ല, ദിശകളും ആകാശവും സ്വര്ഗ്ഗവും ഭൂമിയും, ഭോഗവും മോക്ഷവും ഇല്ല; അതുകൊണ്ട്, ആകാശരൂപം ഭഗവാന് തന്നെ.” “ധര്മം സ്ഥാപിക്കാന്, ഋക്, സാമ, യജുസ് ശാഖകള് തീരുമാനിച്ചു; ലോകത്ത് ഗാനം, സ്മൃതികള്, പുരാണങ്ങള് — എല്ലാം വാക്കുകളുടെ രൂപമാണ്.” “നീ യജമാനന്, യജ്ഞം, ഉപായങ്ങള്; പുരോഹിതന്റെ സ്ഥാനം, ഫലത്തിന്റെ സ്ഥാനം, സമയങ്ങള് — നീയalone, ഹേ ശംഭു, പരമാര്ഥം; യജ്ഞത്തിന്റെ അവയവങ്ങളാല് ഭഗവാന്റെ ശരീരം ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.” “നീ കര്ത്താവും, ദാതാവും, ഉറപ്പുവരുത്തുന്നവനും, ദാനം, സര്വജ്ഞന്, സാക്ഷി, പരമപുരുഷന്, എല്ലാ ആത്മാവിലും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നവന്, പരമാര്ഥം; നീയalone എല്ലാം; വാക്കുകളുടെ കളിക്ക് ആവശ്യമില്ല.” “നീ വേദങ്ങളാലോ, ഗുരുക്കളാല് അല്ല, ബുദ്ധിയാലോ, മറ്റേതെങ്കിലും ഉപായങ്ങളാലോ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതല്ല; നീ അജ, അപ്രമേയ, ‘ശിവ’ എന്ന വാക്കില് സൂചിപ്പിക്കപ്പെട്ടവന്; സത്യം, ഹേ ഭഗവന്, ഞാന് നിനക്ക് നമസ്കരിക്കുന്നു.” “ഒരു ദിവസം, ശിവന് തന്റെ സ്വരൂപം — ആത്മയുടെ ഏകത — ‘എന്റെത്’, ‘എന്റെതല്ല’ എന്ന സമ്പത്ത് — കാണുകയും, അതു തന്നെ അതിമനോഹരമായ, അപ്രാപ്യമായ, അനന്തശക്തിയുള്ള, അനേക വിശ്വരൂപങ്ങളുള്ളവനായി മാറുകയും ചെയ്തു.” “എല്ലാ സത്ത്വങ്ങളിലുമുള്ള വര്ദ്ധനവില്, അവള് സ്വകാരണമാകുന്ന കാരണമായാണ് നിലനില്ക്കുന്നത്; ശാശ്വതം, മംഗളം, എല്ലാ നല്ല ലക്ഷണങ്ങള് ഉള്ളതോ അതിന് അതീതമായതോ — അവള് സ്രഷ്ടാവിന്റെ ശക്തിയാണ്.” “സൃഷ്ടി, നിലനിര്ത്തല്, അന്നത്തിന്റെ വര്ദ്ധന, ജീവികളുടെ ലയനം — ഈ ശാശ്വതപ്രക്രിയകള് അവളില് മാത്രം നിലനില്ക്കുന്നു; ഹരന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളായ അവള്ക്ക് അസാധ്യമായത് ഒന്നുമില്ല.” “ജനങ്ങള് അര്പ്പണങ്ങള്, ധനം, ജീവന്, വ്രതങ്ങള്, ധര്മകര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുന്നത് — അവളുടെ നിമിത്തം; അവള് ലോകമാതാവ്, സോമന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവളായ പ്രശസ്തി നിറഞ്ഞവളാണ്.” “ഇന്ദ്രനും കാണാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നതും, അവളുടെ നാമം ഉച്ചരിച്ചാല് മംഗളം ലഭിക്കുന്നതും, വിശ്വം ആകമാനം പരിവൃത്തി ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതും — അവള് സോമ, സോമത്തിന് തുല്യരൂപമുള്ളതും.” “അവളുടെ കൃപയാല് ബ്രഹ്മയുടെയും എല്ലാ ജീവികളുടെയും ബുദ്ധി, ഇന്ദ്രിയങ്ങള്, ചൈതന്യവും സന്തോഷവും ഫലപ്രാപ്തിയുണ്ടാകുന്നു; അവള് വാഗീശ്വരി, ലോകഗുരുവിന്റെ മനോഹരമായ സഹധര്മിണി.” “നാലുമുഖമുള്ള ബ്രഹ്മയുടെ മനസ്സും അശുദ്ധമാകുന്നുവെങ്കില്, മറ്റുള്ള ജീവികളുടെ കാര്യത്തില് എന്ത് പറയാം? അതുകൊണ്ട്, ഗംഗാമാതാവ്, വിവിധ മാര്ഗ്ഗങ്ങളിലൂടെ, ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കാന് അവളുടെ അവതാരം സ്വീകരിച്ചു.” ഇങ്ങനെ, ഗൗതമന് ഭഗവാനെയും ദേവതകളെയും അഭ്യര്ത്ഥിച്ച്, ഗംഗയുടെ അവതാരത്തിനായി തപസ്സും സ്തുതിയും നടത്തി, ലോകക്ഷേമത്തിനും പാപനാശത്തിനും ദേവതകളുടെ അനുകൂല്യത്തിനും മഹേശ്വരനും ഉമയും പ്രസന്നരായി, ഗംഗയുടെ വരവിന് അനുഗ്രഹം നേടുകയും ചെയ്തു.