ശ്രേഷ്ഠരായ ദ്വിജന്മാരേ, ഇനി ഞാൻ നാലാമത്തെ മന്വന്തരത്തെക്കുറിച്ച് പറയാം. കാവ്യന്മാർ, പൃഥു, അഗ്നി, ജഹ്നു, ധാതാ—ഇവരാണ് ആ കാലഘട്ടത്തിലെ പ്രധാനരായവർ. അപ്പോൾ കപീവാൻ, അകപീവാൻ എന്നിവരാണ് ആ മന്വന്തരത്തിലെ ഏഴ് മഹർഷികൾ; പുരാണങ്ങളിൽ അവരുടെ പുത്രന്മാരെയും മരുമക്കളെയും പ്രശംസിച്ചിരിക്കുന്നു. താമസമനുവിന്റെ ഇടക്കാലത്തിൽ ദ്യുതി, തപസ്യ, സുതപസ്, തപോഭൂത, സനാതന—ഇവരാണ് ദേവസംഘങ്ങൾ. തപോരതി, അകല്മാഷ, തൻവി, ധൻവി, പരംതപ—ഇവരാണ് താമസമനുവിന്റെ പത്തു പുത്രന്മാർ എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു. വായു പറഞ്ഞതുപോലെ, ആ നാലാം മന്വന്തരത്തിൽ ദേവബാഹു, യദുധ്ര, വേദശിരാ, ഹിരണ്യരോമ, പർജന്യ, ഊർദ്ധ്വബാഹു, സോമജ, സത്യനെത്ര, ആത്രേയ—ഇവരാണ് മറ്റു മഹർഷികൾ. അഭൂതരാജസസ്സ് എന്ന ദേവന്മാരെയും പ്രകൃതികളെയും ഓർമ്മിക്കുന്നു; വാരിപ്ലവനും റൈഭ്യനും ഈ മന്വന്തരത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ഇനി ഞാൻ അവരുടെ പുത്രന്മാരെ കുറിച്ച് പറയുന്നു: ധൃതിമാൻ, അവ്യയ, യുക്ത, തത്ത്വദർശി, നിരുത്സുക—ഇവരാണ് അവരിൽ ചിലർ. ആരണ്യ, പ്രകാശ, നിർമ്മോഹ, സത്യവാക്, കൃതീ—ഇവരാണ് രൈവതമനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ; ഇതാണ് അഞ്ചാമത്തെ മന്വന്തരം. ഇനി ആറാമത്തെ മന്വന്തരം ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു: ഭൃഗു, നഭ, വിവസ്വാൻ, സുധാമാ, വിരജ, അതിനാമ, സഹിഷ്ണു—ഇവരാണ് ചാക്ഷുഷമനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലെ ഏഴ് മഹർഷികൾ. ഈ ദേവന്മാർ ആ മനുവിന്റെ കാലത്താണ് പ്രസിദ്ധർ. അവർ ബാല്യത്തിൽ നിന്നു തന്നെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വേറിട്ടു വസിക്കുന്നവർ; അഞ്ചു ദേവസംഘങ്ങൾ പേരോടെ ഓർത്തിരിക്കുന്നു. അങ്കിരസിന്റെ മഹാത്മാക്കളായ പുത്രന്മാരും, നാഡ്വലേയന്മാരും—ഇവരാണ് പ്രസിദ്ധരായ പത്ത് പുത്രന്മാർ. രുരു മുതലായ മഹർഷികൾ ഈ മന്വന്തരത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു; ഇതോടെ ആറാം മന്വന്തരം വിശദീകരിച്ചു—ഇനി ഏഴാമത്തെ മന്വന്തരം കേൾക്കൂ. അത്രി, വസിഷ്ഠ, മഹാനായ കശ്യപ, ഗൗതമ, ഭരദ്വാജ, വിശ്വാമിത്ര, മഹാത്മാവായ ഋചീകയുടെ പുത്രൻ ജമദഗ്നി—ഇവരാണ് ഇപ്പോൾ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഏഴ് മഹർഷികൾ. സാധ്യന്മാർ, രുദ്രന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, വസുക്കൾ, മരുതുകൾ, ആദിത്യന്മാർ, അശ്വിനികൾ, വൈവസ്വതദേവന്മാർ—ഇവരാണ് ഇപ്പോഴത്തെ വൈവസ്വതമനുവിന്റെ മന്വന്തരത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവർ. ഇക്ഷ്വാകു മുതലായ പത്തു പ്രസിദ്ധരായ പുത്രന്മാരോടുകൂടി ഈ മനുവും ഇവരോടൊപ്പം ഉണ്ട്. ഈ മഹർഷികളുടെ പുത്രന്മാരും മരുമക്കളും എല്ലാ ദിക്കുകളിലുമുണ്ട്. ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും, ലോകത്തിൽ ധർമ്മം സ്ഥാപിച്ച് സംരക്ഷിക്കാൻ ഏഴ് കൂട്ടം ഏഴ് മഹർഷികൾ ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു. ഒരു മന്വന്തരം കഴിഞ്ഞാൽ, നാല് കൂട്ടം ഏഴ് മഹർഷികൾ അവരുടെ കര്ത്തവ്യം പൂർത്തിയാക്കി നിർമലമായ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു. പിന്നെ മറ്റു തപസ്സോടെ സമ്പന്നരായവർ ആ സ്ഥാനങ്ങൾ നിറയ്ക്കുന്നു; അങ്ങനെ മുൻപുണ്ടായവരും ഇപ്പോൾ ഉള്ളവരും മാറിമാറി സ്ഥാനം വഹിക്കുന്നു. സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ഓർക്കപ്പെടുന്ന ഏഴ് മഹർഷികൾ സാവർണമനുവിന്റെ കാലം വരുമ്പോൾ ഭവിക്കും. രാമ, വ്യാസ, അത്രി, ഭരദ്വാജ, ദ്രൗണി, അശ്വത്താമൻ എന്നിവരും, ഗൗതമ, അജര, ശരദ്വാൻ, കൗശിക, ഗാലവ, ഔർവ, കശ്യപ എന്നിങ്ങനെയും, ഇവരാണ് ഭാവിയിൽ വന്ന് പ്രശസ്തരാവുന്ന മഹർഷികൾ. വൈരി, ആധ്വരി, ശമന, ധൃതിമാൻ, വസു, അരിഷ്ട, അധൃഷ്ട, വാജി, സുമതി—ഇവരും സാവർണമനുവിന്റെ പുത്രന്മാരായി ഭാവിയിൽ പ്രശസ്തരാവും. ഇവരുടെ പേരുകൾ ഉണർന്നുണർന്ന് ജപിക്കുന്നവൻ സന്തോഷവും, മഹത്വവും, ദീർഘായുസും നേടും. ഈ ഏഴ് കൂട്ടങ്ങൾ സത്യമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി വരാനിരിക്കുന്ന മന്വന്തരങ്ങളെ കുറിച്ച് ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി പറയുന്നു. അഞ്ച് സാവർണമനുക്കളുണ്ട്; അവരിൽ ഒരാൾ വൈവസ്വതനും നാലുപേർ പ്രജാപതികളുമാണ്. പരമേഷ്ഠിയുടെ പുത്രന്മാർ, മെരുസാവർണ്യസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിച്ചവർ, ദക്ഷയുടെ പ്രിയപുത്രിയായ മകളിൽ ജനിച്ചവരാണ്. മെരുപർവതത്തിന്റെ ഉച്ചിയിൽ വലിയ തപസ്സും ശക്തിയും ഉള്ള പ്രജാപതി രുചിയുടെ പുത്രനായ രൗചി മനുവായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു. ഭൂതി ദേവിയിൽ നിന്ന് രുചിയുടെ പുത്രനായ ഭൗതി ജനിച്ചു; ഇവരാണ് ഈ ചക്രത്തിൽ വരാനിരിക്കുന്ന ഏഴ് മനുക്കൾ. ഈ മഹാന്മാർ ഭൂമിയിലെ ഏഴു ദ്വീപുകളും നഗരങ്ങളും ആയിരം യുഗങ്ങൾക്കു മുഴുവൻ സംരക്ഷിക്കും. പ്രജാപതി തപസ്സ് വഴി അവരിൽ ഇടവേളകളിൽ ലയവും സൃഷ്ടിയും നടത്തുന്നു; ആ എഴുപത് ചക്രങ്ങൾ, അവയുടെ ഭാഗങ്ങൾക്കൊപ്പം, വിശദീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കൃത, ത്രേത, തുടങ്ങിയ യുഗങ്ങളോടൊപ്പം ചേർന്നിരിക്കുന്ന ഈ ചക്രങ്ങൾ മനുവിന്റെ ഇടവേളയെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; പ്രശസ്തരായ ഈ പതിനാലു മനുക്കളെയാണ് ഞാൻ വിവരിച്ചു. വേദങ്ങളിലും എല്ലാ പുരാണങ്ങളിലും, ഈ മനുക്കളെ പ്രശംസിക്കുന്നത് ശുഭകരമാണ്. ഓരോ മനുവിന്റെ കാലഘട്ടത്തിലും ലയങ്ങളുണ്ടാകുന്നു; അവയുടെ അവസാനം പുതിയ സൃഷ്ടികൾ ഉരുത്തിരിയുന്നു; അവരുടെ അന്ത്യം നൂറു വർഷങ്ങൾ കൊണ്ടും പറയാൻ കഴിയില്ല. ദ്വിജന്മാരേ, സൃഷ്ടിയും ലയവും, മനുവിന്റെ കാലഘട്ടങ്ങളിലെ ലയങ്ങളും, ഇവയെക്കുറിച്ച് കേൾക്കാം. അവിടെ, ദേവന്മാരും തപസ്സും ബ്രഹ്മചര്യവും വിദ്യയും ഉള്ള ഏഴ് മഹർഷികളും ശേഷിക്കുന്നു.